ΓΕΩΡΓΙΟΣ ΤΣΟΛΑΚΟΓΛΟΥ: ΔΙΑ ΤΗΝ ΣΩΤΗΡΙΑΝ ΤΗΣ ΦΥΛΗΣ

To άρθρο δημοσιεύτηκε στην εβδομαδιαία εφημερίδα «Το Βήμα του αγρότου» και αναδημοσιεύτηκε στην εφημερίδα «Η ΠΡΩΙΑ» με ημερομηνία 17 Δεκεμβρίου 1941.

Με την βοήθειαν των αδιαφθόρων και πατριωτών Ελλήνων η προσπάθειά μου κατά της μαύρης αγοράς συστηματοποιείται και ολοκληρούται. Θα είναι όμως αδύνατον να κτυπήσωμεν το κακόν εις την ρίζαν του και να λύσωμεν έστω και στοιχειωδώς το πρόβλημα της διατροφής μας αν δεν συνεργασθούν προς τον σκοπόν αυτόν όλαι αι κοινωνικαί τάξεις ανυψούμεναι εις μίαν καθαράν αντίληψιν του καθήκοντός των προς το σύνολον. 

Η εξακολούθησις της σημερινής καταστάσεως εγκυμονεί τρομακτικούς κινδύνους δια το μέλλον της Ελλάδος. Η έκτασις των κινδύνων αυτών με υποχρεώνει να εισέλθω εις την οδόν των σκληρών μέτρων , τα οποία ευρίσκουν την δικαίωσίν των εις τον ιερόν σκοπόν της σωτηρίας του Έθνους.

Δύο πελώριαι απειλαί επικρέμανται επί της Ελλάδος: η φυλετική και η κοινωνική . 

Η πρώτη , οφειλομένη εις τον υποσητισμόν απειλεί το πολυτιμότερον στοιχείον του Έθνους , την βιολογικήν μας δηλαδή συγκρότησιν , την σωματικήν μας ευστάθειαν , επί της οποίας στηρίζεται και της εθνικής ψυχής η υγεία και ρωμαλεότης. Η κοινωνική απειλή συνίσταται εις το γεγονός ότι δια της ευκόλου και ατίμου συσσωρεύσεως ενόχου πλούτου εις χείρας ανθρώπων , προσβεβλημένων αθεραπεύτως από την λέπραν της ανηθικότητος και της ασυνειδησίας, θα σχηματισθή ιθύνουσα τάξις αποτελουμένη από τα κατακαθίσματα της κοινωνίας, τα οποία ανερχόμενα από τον βυθόν εις την επιφάνειαν θα διευθύνουν μεταπολεμικώς την Ελλάδα καταλύοντα πάσαν έννοιαν ηθικής ιεραρχίας και κοινωνικής αρετής.

Η εξουδετέρωσις των κινδύνων αυτών είναι έργον ολοκλήρου της κοινωνίας μας , όλων των υγιώς και πατριωτικώς σκεπτομένων Ελλήνων. Ιδιαιτέρως σήμερον επικαλούμαι την συνδρομήν των παραγωγών μας. Θα πρέπει να αντιληφθούν εγκαίρως ότι η ζωή του λαού μας αξίζει πολύ περισσότερον από τα χιλιόδραχμα , με τα οποία ο Σατανάς του ανόμου κέρδους τους θολώνει την συνείδησιν και τους εξωθεί εις το φρικαλέον έγκλημα της ανατριχιαστικής δολοφονίας του λαού δια της ασιτίας. Οι παραγωγοί ας γνωρίζουν ότι τα χαρτονομίσματα αυτά του αντεθνικού εμπορίου ημπορεί από στιγμής εις στιγμήν να αναφλεγούν και να καταστρέψουν όλην των την περιουσίαν και αυτούς τους ίδιους . Το χρήμα αυτό και ό,τι δι’ αυτού αγοράζεται είναι κέρδος ειδεχθές προερχόμενον από απαισίαν ιεροσυλίαν. Είναι το αίμα του λαού, η κατάρα της πτωχής μητέρας , οι συγκλονιστικοί γόοι του πεινώντος παιδιού, ο ρόγχος του αποθνήσκοντος.

Δεν επιθυμώ να πενθήση οικογένεια Έλληνος παραγωγού από ελληνικάς σφαίρας . Δι' αυτό προσκαλώ τους παραγωγούς να ακολουθήσουν τον ίσιον δρόμον της φιλαλληλίας και του πατριωτισμού.

Αν αρνηθούν να το πράξουν τους προειδοποιώ , ότι θα λάβουν πικράν και Αιματηράν πείραν της σκληρότητος, μεθ’ ης μου επιβάλλει η εθνική συνείδησις να πλήξω τους απεργαζομένους την λαϊκήν δυστυχίαν. Οι παραγωγοί πρέπει να περιορίσουν τας τιμάς των προϊόντων των εις λογικά όρια . Και μία δραχμή επί πλέον των τιμών των καθοριζομένων υπό του κράτους , αποτελεί αισχροκέρδειαν , επιδεινώνουσαν την τραγικήν κατάστασιν του λαού και οδηγούσαν τον τόπον προς το χείλος της καταστροφής. 

Οι γεωργοί και οι καλλιεργηταί (περιβολάρηδες κλπ) προειδοποιούνται ότι μόλις αποπειραθούν να διαβούν το όριον της καθωρισμένης τιμής θα συναντήσουν το φάσγανον του νόμου , το οποίον θα πέση κατά των τραχήλων των. Επί πλέον οι παραγωγοί έχουν καθήκον να μη πωλούν εις τους μαυραγορίτας , οι οποίοι επιπίπτουν ως ακρίδες εις τα περιβόλια και τα κτήματα, αλλά να προτιμούν τους πτωχούς καταναλώτάς και τους γνωστούς και τιμίους εμπόρους.

Θέλω να πιστεύω ότι οι παραγωγοί , οίτινες πάντοτε ήσαν αφιλοκερδείς θα συγκινηθούν από τας ταλαιπωρίας της πατρίδος μας και την τραγωδίαν του λαού μας και θα θελήσουν να εκτελέσουν το εθνικόν, κοινωνικόν και χριστιανικό ν καθήκον της αλληλεγγύης.  

 Όσοι θα αποδειχθούν αμετανόητοι και δούλοι της ηθικής πωρώσεως και εξαχρειώσεως, θα αποκοπούν ως σεσηπότα μέλη του εθνικού μας οργανισμού και θα ριφθούν άνευ οίκτου εις την πυράν. Προειδοποιώ δια τελευταίαν φοράν τους παραγωγούς . Δεν θα φεισθώ ούτε της ζωής, ούτε της περιουσίας εκείνων που θα είχαν το θράσος να εξακολουθήσουν εγκληματούντες κατά των συμπατριωτών των , και να κηρύσσουν ενίοτε την ανταρσίαν δια την απόκτησιν κερδών. Η κυβέρνησις και το κράτος θα επιβάλη τους νόμους. 

Τρέφω την πεποίθησιν , ότι οι αγρόται μας θα αρθούν ως αληθείς πατριώται εις το ύψος των κρισίμων περιστάσεων και θα αναλάβουν εις τας στιβαράς των χείρας την προστασίαν της ζωής του ελληνικού λαού.

Στρατηγός Γ. ΤΣΟΛΑΚΟΓΛΟΥ

Πρόεδρος της κυβερνήσεως.

ΠΩΣ Η ΑΓΓΛΙΑ ΕΠΡΟΔΩΣΕ ΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ και την παρέδωσε στα νύχια της πείνας.

Το κύριον ερώτημα του ελληνικού Λαού είναι και πρέπει να είναι το εξής: πού είναι το ψωμί που έχει κιόλας πληρώσει ο Έλλην φορολογούμενος με τα φτωχά του μέσα; Oι αρμόδιες για την διατροφή του ελληνικού Λαού Αρχές, είναι σε θέσι να δώσουν καθαρά την απάντησι στο ερώτημα. Προσπάθησαν με κάθε δυνατό τρόπο  να λύσουν το πρόβλημα αυτό για να καταπραϋνουν τη δυστυχία των φτωχών της Ελλάδος.

Η Α.Μ ο Αρχιεπίσκοπος κ. Δαμασκηνός , προσεπάθησε προσωπικώς , κατόπιν συναινέσεως των Αρχών Κατοχής να εξασφαλίση και να φέρη στη χώρα τις μερίδες του ψωμιού που ανήκαν στον ελληνικό λαό (αφού είχαν πληρωθή κιόλας απ' αυτόν ). Αλλ΄αποτέλεσμα των διαπραγματεύσεων , που έγιναν από τις αρμόδιες υπηρεσίες του Ελληνικού υπουργείου των Οικονομικών τον περασμένο Απρίλιο, ήταν να κλεισθή μία συμφωνία μετά της Αγγλίας σύμφωνα με την οποίαν  η Βρεταννική Κυβέρνησις  ανελάμβανε  την υποχρέωσι να παραδώση  350.000 τόννους αυστραλιανού σίτου. Η τιμή αγοράς  των σιτηρών  αυτών πληρώθηκε  τότε κατά το μεγαλύτερον της μέρος  τοις μετρητοίς  από τον Έλληνα φορολογούμενο , κυρίως γιατί  είχε δοθή η εγγύησις, ότι τα σιτηρά αυτά  θα παραδίδονταν  ΚΑΙ ΑΝ ΑΚΟΜΗ οι Άγγλοι αναγκάζονταν , εξ αιτίας  των πολεμικών γεγονότων , να εγκαταλείψουν την Ελλάδα. Η  εγγύησις αυτή εδόθηκε  από τον  Άγγλο  πρεσβευτή σερ Μίχαελ Πάλαιρετ στον κ. Κοτζιά τον Απρίλιο του 1941, δηλαδή  σε μια στιγμή , όπου τα Γερμανικά στρατεύματα είχαν κιόλας διαβή τα σύνορα, και οι Άγγλοι υποκινούσαν τον ελληνικό λαό  σ' ένα άσκοπο αιματοκύλισμα. Για να δώσουν δε στην όλη συμφωνία  την όψι μιάς τίμιας δουλειάς,πήραν πραγματικώς  τα λεπτά  των Ελλήνων φορολογουμένων , ενώ το εμπόρευμα , μετά την κατάρρευσι του αγγλοελληνικού μετώπου , κατακρατήθηκε στην Αλεξάνδρεια.

Αντί του υπό του ελληνικού Λαού παραγγελθέντος άρτου, ακολουθούσε η αγγλική κήρυξις  του αποκλεισμού εναντίον της μόλις προ ολίγου συμμάχου  Ελλάδος . Αντί του αγγλικού άρτου ήλθε η αγγλική επιχείρησις  λιμοκτονίας, το ύπουλο  αυτό παλαιό  αγγλικό μέσο , που έχει σκοπό  να κατανοήση με το μέσο της πείνης του πληθυσμού  ώριμο για επαναστατικές  απερισκεψίες. Σύμφωνα με την νοοτροπία της η Αγγλία  απέρριψε αλύπητα τις προσπάθειες που έγιναν  εκ μέρους εγκύρου  πλευράς  για την ελευθέραν  παραλαβή των παραγγελθέντων  και κατά μέγα μέρος πληρωθέντων  σιτηρών .Κατά τις πολυεβδομαδιαίες του προσπάθειες  ο Μακαριώτατος Αρχιεπίσκοπος  παρεκάλεσε  την Αυτού Αγιότητα  τον Πάπα να ενεργήση με τον Νούντσιό του στο Λονδίνο , για την αποδέσμευσι των επί τη βάσει συμφωνιών  και των διενεργηθεισών  πληρωμών  ανηκόντων  στην Ελλάδα σιτηρών. Οι Αρχές  Κατοχής πάντοτε έτοιμες  για παροχή κάθε βοηθείας  στον Ελληνικό Λαό , έδωσαν την εξής δήλωσιν.

1) Ότι είναι σύμφωνες  με τις προσπάθειες του Μακαριωτάτου Αρχιεπισκόπου για την απελευθέρωσι των 350.000 τόννων σιτηρών .

2) Οι Δυνάμεις Κατοχής έδωσαν την διαβεβαίωσι πως οι ποσότητες των σιτηρών  θα χρησιμοποιούνται μόνο για τον ελληνικό πληθυσμό.

3) Στην Ελλάδα οι Αρχές Κατοχής έχουν την υποχρέωσι να χορηγήσουν  κάθε αναγκαία διευκόλυνσι για τα ταξίδια της ανόδου και καθόδου  των μεταγωγικών πλοίων. 
Οι Αρχές Κατοχή διαπραγματεύθηκαν  την παραπάνω υπόθεσι με την αληθινά θρησκευτική αυτή αντίληψι .Οι διαβεβαιώσεις αυτές ήταν τέτοιες , ώστε κάθε νομίμως ενεργούσα Κυβέρνησις, θα ώφειλε να ενδώση και μάλιστα αφού η Αγγλική Κυβέρνησις μαζί με την φυγάδα ελληνική Κυβέρνησι  των μεταναστών  , χρησιμοποιούσαν  κάθε μέσο στο ραδιόφωνο και στο τύπο , για να διαβεβαιώσουν υποκριτικά , ότι προσπαθούν  να ανακουφίσουν τη δυστυχία του ελληνικού Λαού με αποστολές τροφίμων.

Τέτοιου είδους διακηρύξεις  και λόγοι μεταβιβάσθηκαν εις τα ραδιόφωνα την 10,18,19 και 27 Αυγούστου , την 9ην,11ην ,12ην 13ην.14ην,15ην ,17ην και 26ην Σεπτεμβρίου, την 3ην ,6ην,14ην,15ην,27ην.και 28ην Οκτωβρίου. Εν ονόματι και ως εκπρόσωπος  του Βασιλέως αδελφού του, ο Έλλην διάδοχος Παύλος έδωσε την 1ην Δεκεμβρίου 1941 , σ΄ένα ραδιοφωνικό του λόγο απ' το Λονδίνο , την επίσημον δήλωσιν ότι όπως οι Άγγλοι νομίζει και η οικογένεια των Γλυκσβούργων , με λόγια και με προπαγάνδα έκανε αρκετά δια την Ελλάδα. Όλα αυτά όμως είναι λόγια. Από πράξεις δεν βλέπομε  τίποτε. 'Η μάλλον το μόνο , που η Αγγλία έκανε  με θόρυβο , ήταν ένα ψυχρό, χωρίς οίκτο  "όχι" που έδωσε στον αντιπρόσωπο του Πάπα , ο οποίος παρεκάλεσε  εν ονόματι του ΄Ελληνος Αρχιεπισκόπου , για χάρι του Ελληνικού λαού, να παραδοθούν τα σιτηρά που ανήκουν στην Ελλάδα και είναι πληρωμένα κιόλας απ'  αυτήν.

Έτσι ύστερα από την στρατιωτικήν προς την Ελλάδα προδοσία εκ μέρους της Αγγλίας , ήρθε η διαταράξασα τον λαόν οικονομική εξαπάτησις [1].

Ο Άγγλος υπουργός των Εξωτερικών  Ήντεν , ως αρμόδιος  αντιπρόσωπος της μεγάλης Βρεταννίας , στην υπόθεσι των σιτηρών παραδέχτηκε με ψυχρό κυνισμό  την εξαπάτησι αυτή, και επικυρώνοντας  την βάσι της αγγλικής πολιτικής  είπε:" Μ' αυτό ακριβώς , η εγκατάλειψις  στη πείνα, είναι η αγγλική μέθοδος".

Η μέθοδος αυτή της Αγγλίας σημαίνει  για την Ελλάδα πολιτική αποπλάνησι , στρατιωτική εκμετάλλευσι, οικονομική πίεσι και τέλος  εγκατάλειψι και παράδοσι του κακονεταχειρισμένου λαού στην πείνα. (Ακρόπολις Τετάρτη 24 Δεκεμβρίου 1941)

Υποσημείωση 
[1] Ο αναγνώστης μοιραία θα οδηγηθεί εδώ στο να εκφράσει μια απορία. Ήταν λοιπόν δυνατόν οι κατακτητές να αποδέχονται μετ' ευλογιών μια σειρά επαφών και διαπραγματεύσεων με τον θανάσιμο αντίπαλο τους προκειμένου να επισιτισθεί ο ελληνικός λαός και από την άλλη μεριά εκείνος, δηλ. οι Σύμμαχοι και κυρίως οι Βρετανοί, να αδιαφορούν για το αν θα ζήσουν ή όχι οι ΄Ελληνες, που τους πρόσφεραν πραγματικά την πρώτη νίκη στο συμμαχικό στρατόπεδο διεξάγοντας έναν αγώνα χωρίς ελπίδες;
Στο ερώτημα αυτό έχει κληθεί να απαντήσει προσεκτικά η ιστορία. Και για μεν το πρώτο σκέλος, δεν έχει ιδιαίτερη σημασία το αν Γερμανοί και Ιταλοί παραμέρισαν λόγους αρχής και κύρους, αφού - σύμφωνα με το Διεθνές Δίκαιο - είχαν συγκεκριμένες ευθύνες για την επιβίωση του ελληνικού λαού. Και, σε τελευταία ανάλυση, μια ενδεχόμενη άρνηση της άλλης πλευράς, θα μπορούσε να χρησιμοποιηθεί προπαγανδιστικά (όπως ακριβώς είχε επισημάνει ο Δαμασκηνός στο από 30.7.1941 έγγραφο του προς τους πληρεξουσίους, μη φανταζόμενος τότε ότι η άρνηση θα μπορούσε να εκφρασθεί!).
Όσον αφορά το δεύτερο σκέλος, δηλ. τις βρετανικές ευθύνες για τον αποκλεισμό την εποχή που περνούσε ο ελληνικός λαός τή μεγαλύτερη τραγωδία του, εκεί πλέον η υπόθεση παίρνει άλλες διαστάσεις. Πρόκειται πλέον για έναν απαράδεκτο κυνισμό, με τεράστιο ηθικό κόστος. Στα πλαίσια αυτού του ηθικού στιγματισμού, δεν δίστασε να πάρει μέρος και η τότε εξόριστη ελληνική κυβέρνηση, όπως θα δούμε στη συνέχεια. 
Είναι κοινή πλέον πεποίθηση ότι τη μεγαλύτερη ευθύνη για την πείνα και τις εκατοντάδες χιλιάδες νεκρούς του «μαύρου χειμώνα» 1941-42 φέρει η συμμαχική πλευρά με την απαράδεκτη εκείνη συμπεριφορά της.(Δημοσθένης Κούκουνας:Αρχιεπίσκοπος Δαμασκηνός σελ 72)

Α ΣΤΙΝΑΣ: Η ΚΑΤΟΧΗ -Ο ΒΑΣΙΛΙΑΣ- Η ΚΥΒΕΡΝΗΣΗ ΚΑΙ ΤΑ ΚΟΜΜΑΤΑ

Τον Απρίλη του 1941, ο Χίτλερ αποφασίζει να κάνει εκείνο που δεν μπόρεσε να κάνει ο Μουσολίνι. Να θέσει κάτω από τον έλεγχο του γερμανοϊταλικού στρατού τη χώρα. Από την πρώτη μέρα της εισβολής γίνεται φανερό εκείνο που ήταν από πολύ πριν γνωστό: ότι κάθε αντίσταση στον εισβολέα ήταν μάταιη. Ο Βασιλιάς, η οικογένεια του, οι υπουργοί, οι ανώτεροι δημό­σιοι υπάλληλοι και πολλοί άλλοι μπαίνουν στα αεροπλάνα και στα καράβια και εγκαταλείπουν τη χώρα, δίνοντας όμως εντο­λή στο στρατό να υπερασπίσει μέχρι τελευταίας ρανίδος του αίματος του το πάτριον έδαφος. Δηλαδή να σκοτωθούν. Εκεί­νοι που πρέπει να ζήσουν είναι τα «σύμβολα» του έθνους και οι «αρχηγοί». Η ηγεσία όμως του στρατού, παρά την εντολή του βασιλιά και της κυβέρνησης, συνθηκολογεί. Ο στρατός αφοπλίζεται και απολύεται και οι νεοζηλανδοί αφήνονται να τα βγάλουν πέρα μόνοι τους.

Σχηματίζεται η κυβέρνηση Τσολάκογλου. Οι πολιτικοί αρχηγοί Κ. Τσαλδάρης, Π. Κανελόπουλος, Γ. Μερκούρης, Γ. Πεσμαζόγλου, Π. Ράλλης, ο τραπεζίτης Μάξιμος και οι στρατηγοί Πάγκαλος και Γονατάς σε σύσκεψη τους «αναγνωρίζουν την Κυβέρνηση Τσολάκογλου σαν Κυβέρνηση ανάγκης και δηλώ­νουν ότι είναι επιβεβλημένη η υποστήριξη της εκ μέρους όλων των Ελλήνων δίχως επιφυλάξεις και με ειλικρίνεια». Η Σύγ­κλητος του Πανεπιστημίου Αθηνών στέλνει συγχαρητήριο τη­λεγράφημα στην Κυβέρνηση και δηλώνει ότι θα την βοηθήσει «εις το εξόχως μέγα πατριωτικόν αυτής έργον». Ο Δήμαρχος Αθηνών Πλυτάς εκφράζει την ευγνωμοσύνη του στην Κυβέρ­νηση. Οι υπηρεσίες Ασφαλείας συνεχίζουν τη δουλειά τους όπως και προηγούμενα και με ακόμα περισσότερο ζήλο, στην υπηρεσία τώρα της Κυβέρνησης Τσολάκογλου, δηλαδή των αρ­χών κατοχής. Τα μέλη του ΚΚΕ , δέχονται τη γερμανική κατοχή με χαρά και αγαλίαση. Η Γερμανία είναι σύμμαχος της Ρωσίας, συνεπώς και δική τους .Πίστευαν ότι μια από τις πρώτες πράξεις των αρχών κατοχής έπρεπε να ήταν η απελευθέρωση των χιλιάδων πολιτικών κρατουμένων που η δικτατορία του Μεταξά κρατούσε στα στρατόπεδα, στις φυλακές και στα νησιά.

Αυτή η πίστη τους ήταν και ο κύριος λόγος  που εμπόδισε μια  ομαδική απόδραση από την Ακροναυπλία, όταν αυτή ήταν δυνατή στις ώρες του  βομβαρδισμού. Βέβαιοι για τη νίκη των γερμανών περίμεναν να αφεθούν επίσημα ελεύθεροι. Η απελευθέρωση τον Μάη, λίγες μέρες δηλαδή μετά την κατοχή, με υπόδειξη της βουλγαρικής μυστικής υπηρεσίας, των «σλαυομακεδόνων κομμουνιστών», τους έκανε να είναι εντελώς πλέον βέβαιοι για την απελευθέρωση όλων των κρατουμένων κομμου­νιστών και για τη σταθερότητα και ισχύ του συμφώνου φιλίας Χίτλερ-Στάλιν.

Η  άμεση συνέχεια και συνέπεια της κατοχής ήταν οι χιλιά­δες νεκροί από την πείνα και το κρύο, το χειμώνα του 1941— 1942, Την κύρια ευθύνη γι' αυτό έχει η Αστυνομία και οι έμ­ποροι τροφίμων. Η Αστυνομία εμποδίζει με τη βία πλήθη λαού να καταλάβουν τις στρατιωτικές αποθήκες τροφίμων κα­θώς και τα ευρισκόμενα στο Τελωνείο του Πειραιά εφόδια, που προορίζονταν για τον αγγλικό και νεοζηλανδικό στρατό που πολεμούσε στην Ελλάδα, πριν από την κατοχή της Αθή­νας. Οι έμποροι κρύβουν τα τρόφιμα που είχαν τότες. Τα πρώτα παραδόθηκαν στους γερμανούς και τα δεύτερα μοσχοπουλήθηκαν στη μαύρη αγορά.[1]

Υποσημειώσεις:

[1] Υπάρχει και σήμερα σε πολλούς η εντύπωση ότι τα συσσίτια που άρχισαν να λειτουργούν στην Ελλάδα το Νοέμβρη του 41 ήταν έργο του ΕAM.

Η υπόθεση των συσσιτίων εκείνης της εποχής είναι η ακόλουθη: ύστερα από το φοβερό χειμώνα του 41-42, οι αρχές κατοχής επιτρέψανε τη διοχέτευση στη χώρα για τα λαϊκά συσσίτια ορισμένης ποσότητας τροφίμων από την Τουρκία και υπό τον αυστηρό έλεγχο της Ερυθράς Ημισελήνου. Ναυλώθηκε το τουρκικό πλοίο «Κουρτουλούς», που από τα τέλη του Νοέμβρη 1941 άρχισε δρομολόγια προς τον Πειραιά. Σε κάθε ταξίδι μετέφερε 1500—1800 τόννους όσπρια για τα λαϊκά συσσίτια κι εκείνα των συνεταιρισμών που είχαν ιδρυθεί. Στο 6ο ταξίδι του το «Κουρτουλούς» βυθίστηκε στη θάλασσα του Μαρμαρά με 1800 τόννους τρόφιμα. Αντικαταστάθηκε με το «Ντουλουμπουνάρ» που πραγματο­ποίησε δύο ταξίδια έως στις 27 Μαρτίου 1942. Σ' αυτό το μεταξύ ο κίν­δυνος της πείνας είχε υπερνικηθεί.

Στις αρχές Ιουνίου 1942 με τη μεσολάβηση του Διεθνούς Ερυθρού Σταυρού και των τοπικών Ερυθρών Σταυρών έγινε ρητή συμφωνία των εμπολέμων για τον εφοδιασμό της Ελλάδας. Ο Καναδάς ανέλαβε να παρέχει 15 χιλιάδες τόννους το μήνα τρόφιμα και οι Ενωμένες Πο­λιτείες 5000 τόννους όσπρια γάλα και φάρμακα. Τις ναυλώσεις πραγ­ματοποιούσε ο Σουηδικός Ερυθρός Σταυρός, αλλά όλες τις δαπάνες περιλαμβανομένων και των ασφαλίστρων τις κατέβαλε η κατοχική κυ­βέρνηση μέχρι την 1η Ιανουαρίου 1943 που ανέλαβαν όλα τα έξοδα οι Ενωμένες Πολιτείες. Μέχρι τις 27 Μαρτίου 1945 μεταφέρθηκαν 669.000 τόννοι εφόδια από τα οποία 647.000 τρόφιμα και τα υπόλοιπα ρούχα.