ΚΑΤΥΝ: ΕΓΚΛΗΜΑ ΚΑΙ ΣΥΓΚΑΛΥΨΗ

ΠΡΟΣΩΠΙΚΟΝ ΚΑΙ ΕΜΠΙΣΤΕΥΤΙΚΟΝ ΜΗΝΥΜΑ ΤΟΥ ΠΡΩΘΥΠΟΥΡΓΟΥ I. Β. ΣΤΑΛΙΝ ΠΡΟΣ ΤΟΝ ΠΡΩΘΥΠΟΥΡΓΟΝ κ. ΟΥΙΝΣΤΟΝ ΤΣΩΡΤΣΙΛ (21 Απριλίου 1943)

Η Σοβιετική Κυβέρνησις θεωρεί την συμπεριφοράν της Πολωνικής Κυβερνήσεως έναντι της ΕΣΣΔ εντελώς ανάρμοστον και παραβαίνουσαν όλους τους κανόνας και τους τύπους των αμοιβαίων σχέσεων μεταξύ δύο συμμαχικών κρατών. 
Η εχθρική έναντι της Σοβιετικής Ενώσεως συκοφαντική εκστρατεία, που είχαν αρχίσει οι γερμανοί φασίσται εξ αφορμής των δολοφονημένων από αυτούς τους ιδίους πολωνών αξιωματικών εις την περιοχήν του Σμολένσκ, εις το κατεχόμενον από τα γερμανικά στρατεύματα έδαφος, υιοθετήθη αμέσως από την κυβέρνησιν του κ. Σικόρσκη και με κάθε τρόπον διογκώνεται από τον επίσημον πολωνικόν τύπον. Η κυβέρνησις του κ. Σι­κόρσκη όχι μόνον δεν απέκρουσε την άτιμον φασιστικήν συκοφαντίαν εναν­τίον της ΕΣΣΔ, αλλ' ούτε καν εθεώρησε αναγκαίον να απευθύνη προς την Σοβιετικήν Κυβέρνησιν οποιανδήποτε επερώτησιν ή να ζητήση παρ' αυτής διευκρινίσεις επί του θέματος τούτου. 
Αι χιτλερικαί αρχαί, αφού διέπραξαν το θηριώδες έγκλημα εναντίον των πολωνών αξιωματικών, παίζουν ανακριτικήν κωμωδίαν, δια την σκηνοθεσίαν της οποίας έχουν χρησιμοποιήσει μερικά διαλεγμένα από αυτούς τους ιδίους πολωνικά φιλοφασιστικά στοιχεία από την κατεχομένην Πολωνίαν, όπου τα πάντα ευρίσκονται υπό το πέλμα του Χίτλερ και όπου ένας τίμιος Πολωνός δεν ημπορεί να προφέρη ελεύθερα ούτε μίαν λέξιν ιδικήν του·
Διά την «έρευναν» έχει κληθή τόσον από την κυβέρνησιν του κ. Σι­κόρσκη όσον και από την χιτλερικήν κυβέρνησιν ο Διεθνής Ερυθρός Σταυ­ρός, ο οποίος αναγκάζεται, υπό συνθήκας καθεστώτος τρομοκρατίας με τας αγχόνας και την μαζικήν εξόντωσιν του αμάχου πληθυσμού, να λάβη μέρος εις αυτήν την ανακριτικήν κωμωδίαν, σκηνοθέτης της οποίας είναι ο Χίτλερ. Εννοείται ότι μία τοιαύτη «έρευνα», που μάλιστα πραγματοποιείται πίσω από την ράχην της Σοβιετικής Κυβερνήσεως, δεν ημπορεί να κερδίση την εμπιστοσύνην των κάπως εντίμων ανθρώπων. 

Το γεγονός ότι η εχθρική εκστρατεία εναντίον της Σοβιετικής Ενώσεως έχει αρχίσει ταυτοχρόνως εις τον γερμανικόν και τον πολωνικόν τύπον και διεξάγεται συμφώνως προς ένα και το αυτό σχέδιον, το γεγονός αυτό δεν αφήνει αμφιβολίας περί του ότι μεταξύ του εχθρού των συμμάχων Χίτλερ και της κυβερνήσεως του κ. Σικόρσκη υπάρχει επαφή και συμφωνία δια την διεξαγωγήν αυτής της εχθρικής εκστρατείας.

Ενώ οι λαοί της Σοβιετικής Ενώσεως, χύνοντες ποταμούς αίματος εις τον σκληρόν αγώνα εναντίον της χιτλερικής Γερμανίας, υπερεντείνουν τας δυνάμεις τους δια να συντρίψουν τον κοινόν εχθρόν των φιλελευθέρων δημοκρατικών χωρών, η κυβέρνησις του κ. Σικόρσκη, ικανοποιούσα την τυραννίαν του Χίτλερ, καταφέρει δόλιον κτύπημα κατά της Σοβιετικής Ενώσεως. 

Όλα αυτά τα περιστατικά αναγκάζουν την Σοβιετικήν Κυβέρνησιν να αναγνωρίση ότι η σημερινή κυβέρνησις της Πολωνίας, αφού εκυλίσθη εις την οδόν της συνωμοσίας με την Χιτλερικήν κυβέρνησιν, διέκοψε κατ' ουσίαν τας συμμαχικάς της σχέσεις με την ΕΣΣΔ και έλαβε θέσιν εχθρικών έναντι της Σοβιετικής Ενώσεως σχέσεων.

Κατόπιν όλων αυτών η Σοβιετική Κυβέρνησις κατέληξεν εις το συμπέρασμα ότι παρίσταται ανάγκη να διακόψη τας σχέσεις της με αυτήν την κυβέρνησιν. 

Θεωρώ ορθόν να σας ενημερώσω επί τα ανωτέρω και ελπίζω ότι η Βρεταννική Κυβέρνησις θα αντιληφθή ότι το αναγκαστικόν τούτο διάβημα της Σοβιετικής Κυβερνήσεως ήτο αναπόφευκτον.

ΠΡΟΣΩΠΙΚΟΝ ΚΑΙ ΕΜΠΙΣΤΕΥΤΙΚΟΝ ΜΗΝΥΜΑ ΤΟΥ ΠΡΩΘΥΠΟΥΡΓΟΥ κ. ΟΥΙΝΣΤΟΝ ΤΣΩΡΤΣΙΛ ΠΡΟΣ ΤΟΝ ΣΤΡΑΤΑΡΧΗΝ ΣΤΑΛΙΝ (24 Απριλίου 1943)

1. Ο Πρέσβυς Μαΐσκη μου επέδωσε χθες το βράδυ το μήνυμά Σας. Εμείς, φυσικά, θ' αντιταχθώμεν ενεργώς εις οποιανδήποτε "έρευναν" από τον Διεθνή Ερυθρόν Σταυρόν ή από οποιοδήποτε άλλο όργανον επί οποιουδήποτε εδάφους, τελούντος υπό την εξουσίαν των Γερμανών. Πάσα τοιούτου είδους έρευνα θα αποτελούσε απάτην, και τα συμπεράσματά της θα ήσαν αποτέλεσμα κατατρομοκρατήσεως. Ο κ. Ήντεν θα συναντηθή σήμερα με τον κ. Σικόρσκη και θα τον παρακαλέση με τον πλέον επίμονον δυνατόν τρόπον, όπως ούτος παραιτηθή από κάθε ηθικήν υποστήριξιν οποιασδήποτε ερεύνης υπό την προστασίαν των ναζιστών. Επίσης, εμείς ποτέ δεν θα επιδοκιμάζαμε οποιασδήποτε διαπραγματεύσεις με τους Γερμανούς ή οποιασδήποτε φύσεως επαφήν μαζί τους , και θα επιμείνωμεν επ΄αυτού έναντι των Πολωνών συμμάχων μας.

2. Θα Σας τηλεγραφήσω δια το πως ο Σικόρσκη θα αντίδραση εις τας ανωτέρω σκέψεις μας. Η θέσις του είναι εξαιρετικώς δυσχερής. Ενώ είναι, ξένος προς κάθε φιλογερμανικήν διάθεσιν ή συννεννόησιν με τους Γερμα­νούς, ευρίσκεται υπό την απειλήν ανατροπής του από τους Πολωνούς, οι οποίοι θεωρούν ότι αυτός δεν υπερήσπισε επαρκώς τον λαόν του από τα Σοβιέτ. Αν φύγη αυτός, θα έχωμεν κάποιον άλλον χειρότερον. Δια τον λόγον αυτόν, ελπίζω ότι την απόφασίν Σας « να διακόψετε » τας σχέσεις θα. πρέπει να την θεωρή κανείς μάλλον ως εχουσαν την έννοιαν της τελευταίας προειδοποιήσεως παρά την έννοιαν της διακοπής, ως επίσης, ότι αυτή δεν θα κοινολογηθή, τουλάχιστον μέχρι της στιγμής που θα έχουν δοκιμασθή όλα τα άλλα σχέδια. Η δημοσία ανακοίνωσις περί της διακοπής των σχέσεων θα επροξενούσε την μεγαλυτέραν ζημίαν που είναι δυνατόν να γίνη μέσα εις τας Ην. Πολιτείας, όπου οι Πολωνοί είναι πολυάριθμοι και έχουν επιρροήν. 

3. Χθες συνέταξα σχέδιον τηλεγραφήματος, απευθυνόμενου προς Σας, με την παράκλησιν να εξετάσετε το ζήτημα της αδείας δια να μεταβή εις το Ιράν συμπληρωματικός αριθμός Πολωνών και μελών των οικογενειών τους. Αυτό θα εμείωνε την αυξανομένην δυσαρέσκειαν του πολωνικού στρατού, που έχει συγκροτηθή εκεί και εις εμέ θα έδιδε την δυνατότητα να επηρεάσω την Πολωνικήν Κυβέρνησιν προς την κατεύθυνσιν ώστε αι ενέργειαί της να εναρμονίζωνται με τα κοινά μας συμφέροντα και εναντίον του κοινού εχθρού. Ανέβαλα την αποστολήν του τηλεγραφήματος τούτου κατόπιν της λήψεως του ειδικού Σας τηλεγραφήματος, με την ελπίδα ότι η κατάστασις δυνατόν να αιθριάση.

ΠΡΟΣΩΠΙΚΟΝ ΚΑΙ ΕΜΠΙΣΤΕΥΤΙΚΟΝ ΜΗΝΥΜΑ ΤΟΥ ΠΡΩΘΥΠΟΥΡΓΟΥ I. Β. ΣΤΑΛΙΝ ΠΡΟΣ ΤΟΝ ΠΡΩΘΥΠΟΥΡΓΟΝ κ. ΟΥΙΝΣΤΟΝ ΤΣΩΡΤΣΙΛ (25 Απριλίου 1943) 
Έλαβα το μήνυμα Σας σχετικώς με τας πολωνικάς υποθέσεις. Σας ευ­χαριστώ δια την μεσολάβησιν που ανελάβατε εις την υπόθεσιν αυτήν. Αλλά οφείλω να Σας πληροφορήσω ότι το ζήτημα της διακοπής των σχέσεων με την Πολωνικήν Κυβέρνησιν αποτελεί ήδη υπόθεσιν που έχει λυθή, και σή­μερα ο Β. Μ. Μολότωφ ευρέθη εις την ανάγκην να επιδώση την διακοίνωσιν περί της διακοπής των σχέσεων με την Πολωνικήν Κυβέρνησιν. Αυτό απαι­τούσαν όλοι οι συνάδελφοι μου, επειδή ο πολωνικός επίσημος τύπος δεν σταματά ουδέ στιγμήν την εχθρικήν εκστρατείαν του, αλλ' αντιθέτως την ενι­σχύει από ημέρας εις ημέραν. Ήμουν επίσης αναγκασμένος να λάβω υπ' όψιν μου και την κοινήν γνώμην της Σοβιετικής Ενώσεως, η οποία αισθά­νεται αγανάκτησιν, έως τα βάθη της ψυχής, διά την αχαριστίαν και την δολιότητα της Πολωνικής Κυβερνήσεως.Όσον αφορά το ζήτημα της δημοσιεύσεως του σοβιετικού εγγράφου περί της διακοπής των σχέσεων με την Πολωνικήν Κυβέρνησιν, δυστυχώς, είναι αδύνατον να αποφευχθή η δημοσίευσίς του. 

ΠΡΟΣΩΠΙΚΟΝ ΚΑΙ ΕΜΠΙΣΤΕΥΤΙΚΟΝ ΜΗΝΥΜΑ ΤΟΥ ΠΡΩΘΥΠΟΥΡΓΟΥ κ. ΟΥΙΝΣΤΟΝ ΤΣΩΡΤΣΙΛ ΠΡΟΣ ΤΟΝ ΣΤΡΑΤΑΡΧΗΝ ΣΤΑΛΙΝ (25 Απριλίου 1943) 
Ο κ. Ήντεν συνηντήθη με τον στρατηγόν Σικόρσκη χθες βράδυ. Ο Σικόρσκη εδήλωσε ότι η Κυβέρνησις του, χωρίς καθόλου να εναρμονίζη το διάβημα της προς τον Ερυθρόν Σταυρόν με το διάβημα των Γερμανών, ανέλαβε την πρωτοβουλίαν, χωρίς να γνωρίζη ποίαν γραμμήν θα ακολουθή­σουν οι Γερμανοί. Εις την πραγματικότητα οι Γερμανοί ήρχισαν να ενερ­γούν, αφού ήκουσαν την πολωνικήν δήλωσιν εις το ραδιόφωνον. Ο Σικόρ­σκη ειδοποίησε επίσης τον κ. Ήντεν ότι η Κυβέρνησίς του απηυθύνθη ταυ­τοχρόνως και προς τον κ. Μπογκομόλωφ επ' αυτού του ζητήματος. Ο Σι­κόρσκη ετόνισε ότι προηγουμένως έθεσε επανειλημμένως το εν λόγω ζήτημα περί των απολεσθέντων αξιωματικών ενώπιον της Σοβιετικής Κυβερνήσεως και μίαν φοράν και ενώπιον Σας. Κατόπιν υποδείξεων του, ο Πολωνός Υπουργός πληροφοριών ωμίλησεν με έντονον ύφος από ραδιοφώνου εναν­τίον της γερμανικής προπαγάνδας, και τούτο επροκάλεσε την έντονον απάντησιν των Γερμανών. Κατόπιν του εντόνου διαβήματος του κ. Ήντεν ο Σικόρσκη υπεχρεώθη να μη επιμείνη εις την παράκλησίν του περί ερεύνης από τον Ερυθρόν Σταυρόν και ούτος θα πληροφορήση σχετικώς τα όργανα του Ερυθρού Σταυρού εις την Βέρνην. Ο ίδιος επίσης θα αναχαιτίση και τον πολωνικόν τύπον εις την πολεμικήν του. Σχετικώς προς τούτο μελετώ την δυνατότητα να εξαναγκάσω να σιωπήσουν αι πολωνικαί εφημερίδες της Αγγλίας, που έκαμναν επιθέσεις εναντίον της Σοβιετικής Κυβερνήσεως και ταυτοχρόνως επετίθεντο εναντίον του Σικόρσκη, δια την προσπάθειάν του να συνεργάζεται με την Σοβιετικήν Κυβέρνησιν. Έχων υπ' όψιν μου την υποχρέωσιν που ανέλαβε ο Σικόρσκη, θα ήθελα τώρα να Σας παρακαλέσω να εγκαταλείψετε την σκέψιν οποιασδήποτε δια­κοπής των σχέσεων. To ζήτημα τo έχω εξετάσει συμπληρωματικώς και είμαι περισσότερον ή άλλοτε βέβαιος ότι εις την περίπτωσιν που τυχόν θα διακοπούν αι μεταξύ Σοβιετικής και Πολωνικής Κυβερνήσεως σχέσεις, τούτο είναι δυνατόν να βοηθήση μόνον τους εχθρούς μας. Η γερμανική προπαγάνδα εδημιούργησε την ιστορίαν αυτήν ακριβώς δια να προκαλέση ρήγμα εις τας τάξεις των Η­νωμένων Εθνών και να προσδώση κάποιαν εντύπωσιν αληθείας εις τας νέας προσπάθειας της να πείση τον κόσμον ότι τα συμφέροντα της Ευρώ­πης και των μικρών εθνών προστατεύονται υπό της Γερμανίας έναντι των μεγάλων εξωευρωπαϊκών δυνάμεων και συγκεκριμένως της Ενώσεως των Σοβιετικών Σοσιαλιστικών Δημοκρατιών, των Ηνωμένων Πολιτειών και της Βρεταννικής Αυτοκρατορίας. Γνωρίζω καλώς τον στρατηγόν Σικόρσκη και είμαι βέβαιος ότι δεν είναι δυνατόν να υπήρχε καμία επαφή ούτε συμφωνία μεταξύ αυτού ή της Κυβερνήσεως του και του κοινού μας εχθρού, εναντίον του οποίου αυτός οδηγεί τους Πολωνούς εις την σκληράν και ακλόνητον αντίστασιν. Το διάβημα του προς τον Διεθνή Ερυθρόν Σταυρόν υπήρξε πραγματικά σφάλμα, αν και είμαι βέβαιος ότι τούτο είχε γίνει χωρίς συνεννόησιν με τους Γερμανούς. Τώρα που εμείς, ως ελπίζω, διευκρινίσαμε το ζήτημα που εθέσατε εις το τηλεγράφημα Σας προς εμέ, επιθυμώ να επανέλθω εις τας προτάσεις που περιέχονται εις το σχέδιον του τηλεγραφήματος μου, περί του οποίου ανέ­φερα εις το μήνυμα μου της 24 Απριλίου. Ως εκ τούτου, συντόμως θα Σας απευθύνω αυτό το προγενεστέρως γραφέν μήνυμα μου, εις την πρωταρχι­κήν του μορφήν. Εάν εμείς οι δύο κατωρθώναμεν να ρυθμίσωμεν το ζή­τημα της αναχωρήσεως των Πολωνών αυτών από την Σοβιετικήν Ένωσιν, τότε θα ήτο ευκολώτερον εις τον Σικόρσκη να εγκαταλείψη πλήρως την θέσιν που τον υπεχρέωσε να λάβη η ιδική του κοινή γνώμη. Ελπίζω ότι θα με βοηθήσετε να πραγματοποιήσω τούτο. 

ΠΡΟΣΩΠΙΚΟΝ ΚΑΙ ΕΜΠΙΣΤΕΥΤΙΚΟΝ ΜΗΝΥΜΑ ΤΟΥ ΠΡΩΘΥΠΟΥΡΓΟΥ κ. ΟΥΙΝΣΤΟΝ ΤΣΩΡΤΣΙΛ ΠΡΟΣ ΤΟΝ ΣΤΡΑΤΑΡΧΗΝ ΣΤΑΛΙΝ (30 Απριλίου 1943) 
1. Μου είναι αδύνατον να συγκρατήσω την έκφρασιν της απογοητεύσεώς μου, διότι εκρίνατε απαραίτητον να πραγματοποιήσετε την διακοπήν των σχέσεων με τους Πολωνούς, χωρίς να μου δώσετε τον χρόνον να Σας ειδοποιήσω περί των αποτελεσμάτων του διαβήματος μου προς τον στρατηγόν Σικόρσκη, περι του οποίου Σας είχα τηλεγραφήσει την 24 Απριλίου. Εγώ ήλπιζα ότι υπό το πνεύμα της συνθήκης μας, που υπεγράφη το παρελθόν έτος, θα εσυμβουλευόμεθα πάντοτε ο ένας τον άλλον επί τόσον σπουδαίων ζητημάτων, προπάντων όταν αυτά θίγουν την ηνωμένην δύναμιν των Ηνωμένων Εθνών. 
2. Ο κ. Ήντεν και εγώ είχαμε υποδείξει εις την Πολωνικήν Κυβέρνησιν ότι καμία ανανέωσις, ούτε των σχέσεων φιλίας ούτε της συνεργασίας με τα Σοβιέτ, είναι δυνατή, εφ^' όσον αυτή προβαίνει εις εκδηλώσεις εναν­τίον της Σοβιετικής Κυβερνήσεως, με κατηγορίας προσβλητικού χαρακτήρος, και ούτω δημιουργεί την εντύπωσιν ότι ακολουθεί την έχθρικήν ναζιστικήν προπαγάνδαν. Ακόμη περισσότερον, κανείς από μας δεν είναι δυνατόν να ανεχθή την έρευναν του Διεθνούς Ερυθρού Σταυρού, υπό την προστασίαν των ναζιστών και υπό την επίδρασιν του τρόμου που ασκείται από μέρους των ναζιστών. Χαίρω διότι ημπορώ να Σας πληροφορήσω ότι η Πολωνική Κυβέρνησις εσυμφώνησε με τας απόψεις μας και επιθυμεί να συνεργασθή μαζί Σας ειλικρινώς. Η παράκλησίς της σήμερα είναι όπως τα άτομα που ανήκουν εις οικογενείας στρατιωτικών του πολωνικού στρατού, που ευρί­σκονται εις Ιράν, και οι πολωνοί στρατιωτικοί που ευρίσκονται εις την Σοβιετικήν Ένωσιν, αναχωρήσουν από την Σοβιετικήν Ένωσιν, διά να ενω­θούν με τας ενόπλους δυνάμεις, εις τας οποίας είχε ήδη επιτραπή προηγου­μένως να αναχωρήσουν διά το Ιράν. Τούτο, βεβαίως, είναι ζήτημα, που ημπορούμε να το εξετάσωμεν με υπομονήν. Υποθέτομεν ότι η παράκλησης αυτή ημπορεί να γίνη δεκτή, εάν διατυπωθή με ανάλογον μορφήν και εις κατάλληλον στιγμήν, και είμαι εντελώς βέβαιος ότι και ο Πρόεδρος σκέπτε­ται κατά τον ίδιον τρόπον. Ελπίζομεν σοβαρώς ότι Σεις, αναλογιζόμενος τας δυσχερείας εις τας οποίας μας έχει παρασύρει όλους η σκληρή ναζιστική επίθεσις, θα εξετάσετε το ζήτημα τούτο με πνεύμα συνεργασίας. 
3. Η Βρεταννική Κυβέρνησις είναι αποφασισμένη πλήρως να αποκαταστήση την πρέπουσαν πειθαρχίαν εις τον πολωνικόν τύπον εν Βρετανviα. Θλιθεροί σκανδαλοποιοί που επιτίθενται εναντίον του Σικόρσκη είναι δυνατόν να λέγουν πράγματα, που το γερμανικόν ραδιόφωνον τα επαναλαμ­βάνει εντόνως εις όλον τον κόσμον, και τούτο προξενεί ζημίαν εις όλους μας. Αυτό πρέπει να σταματήση και θα σταματήση. 
4. Προς το παρόν η υπόθεσις αυτή απετέλεσε θρίαμβον του Γκαίμπελς. Τώρα αυτός προσπαθεί επιμελώς να εμπνεύση την σκέψιν ότι η ΕΣΣΔ θα επιχειρήση να οργανώση Πολωνικήν Κυβέρνησιν επί ρωσικού εδάφους και ότι η ΕΣΣΔ θα έχη σχέσεις μόνον με αυτήν την Κυβέρνησιν. Εμείς, βεβαίως, δεν θα ημπορούσαμε να αναγνωρίσωμεν τοιαύτην κυβέρνησιν και θα εξακολουθούσαμε τας σχέσεις μας με τον Σικόρσκη, ο οποίος είναι ο πλέον ωφέλιμος άνθρωπος από όσους Σεις ή εμείς θα ημπορούσαμε να εύρωμεν δια τους σκοπούς της κοινής μας υποθέσεως. Υπολογίζω ότι παρόμοια θα είναι και η αμερικανική άποψις. 
5. Προσωπικώς νομίζω ότι αυτοί εδέχθησαν πλήγμα και ότι υστέρα από κάποιο χρονικόν διάστημα, που θα θεωρηθή επαρκές, αι σχέσεις που υφίσταντο την 30 Ιουνίου 1941 θα πρέπει να αποκατασταθούν. Αυτό, περισσότερον εις τον Χίτλερ παρά εις οποιονδήποτε άλλον, δεν θα αρέση και ό,τι δεν αρέσει εις αυτόν περισσότερον παρά εις οποιονδήποτε άλλον είναι λογικόν εμείς να το κάμνωμεν. 
6. Το καθήκον μας ενώπιον των στρατιών που σήμερα διεξάγουν μάχας και πού μετ^' ολίγον θα διεξάγουν ακόμη περισσότερον σκληράς μάχας, είναι να διατηρώμεν καλήν την κατάστασιν εις τα μετόπισθεν. Εγώ και οι συνάδελφοι μου ελπίζομεν εις στενωτέραν συνεργασίαν και κατανόησιν με­ταξύ της ΕΣΣΔ, των Ηνωμένων Πολιτειών και της Βρεταννικής Κοινοπολι­τείας και Αυτοκρατορίας, όχι μόνον εις τον εντεινόμενον πολεμικόν αγώ­να, αλλά και μετά τον πόλεμον. Ποία άλλη ελπίς ημπορεί να υπάρχη, πλην αυτής, διά τον βασανισμένον κόσμον; 

ΠΡΟΣΩΠΙΚΟΝ ΚΑΙ ΕΜΠΙΣΤΕΥΤΙΚΟΝ ΜΗΝΥΜΑ ΤΟΥ ΠΡΩΘΥΠΟΥΡΓΟΥ I. Β. ΣΤΑΛΙΝ ΠΡΟΣ ΤΟΝ ΠΡΩΘΥΠΟΥΡΓΟΝ κ. ΟΥΙΝΣΤΟΝ ΤΣΩΡΤΣΙΛ (4 Μαίου 1943)
1. Κατά την αποστολήν προς Σας του μηνύματος μου της 21 Απρι­λίου περί διακοπής των σχέσεων με την Πολωνικήν Κυβέρνησιν, είχα ως αφετηρίαν το γεγονός ότι η γνωστή πολωνική αντισοβιετική εκστρατεία εις τον τύπον, που είχε αρχίσει ήδη την 15 Απριλίου, ενισχυμένη, αρχικώς, από την δήλωσιν του πολωνικού υπουργείου Εθνικής Αμύνης και, εν συνεχεία, από την δήλωσιν της Πολωνικής Κυβερνήσεως της 17 Απριλίου, δεν συνήντησε καμίαν από πουθενά αντίδρασιν εις το Λονδίνον και, μά­λιστα, η Σοβιετική Κυβέρνησις δεν είχε προειδοποιηθή δια την προετοιμαζομένην αντισοβιετικήν εκστρατείαν από μέρους των Πολωνών, μολονότι, ήταν δύσκολον να φαντασθή κανείς ότι η Βρεταννική Κυβέρνησις δεν ήτο ενήμερος της σχεδιαζομένης εκστρατείας. Νομίζω ότι από την άποψιν του πνεύματος της συνθήκης μας θα ήτο εντελώς φυσικόν να συγκρατήση κανείς έναν από τους συμμάχους από του να καταφέρη κτύπημα εναντίον άλλου συμμάχου, ιδίως όταν το κτύπημα αυτό βοηθεί αμέσως τον κοινόν μας εχθρόν. Πάντως εγώ κατ' αυτόν τον τρόπον αντιλαμβάνομαι τας υποχρεώ­σεις του συμμάχου. Εν τούτοις εθεώρησα αναγκαίον να Σας ενημερώσω περί των απόψεων της Σοβιετικής Κυβερνήσεως, ως προς το ζήτημα των πολωνό - σοβιετικών σχέσεων. Εφ' όσον οι Πολωνοί εξακολουθούσαν, ολοέν και περισσότερον, να διογκώνουν την συκοφαντικήν των αντισοβιετικήν εκστρατείαν, χωρίς να συναντούν αντίδρασιν εις το Λονδΐνον, δεν ήτο δυνα­τόν να περιμένη κανείς ότι η υπομονή της Σοβιετικής Κυβερνήσεως θα ήτο απεριόριστος.
Με πληροφορείτε ότι θα αποκαταστήσετε την πρέπουσαν πειθαρχίαν εις τον πολωνικόν τύπον. Σας εκφράζω δια τούτο τας ευχαριστίας μου, αλλ' αμφιβάλλω ότι είναι τόσον εύκολον να ανακαλέση κανείς εις την πειθαρχίαν την σημερινήν Πολωνικήν Κυβέρνησιν, που το περιβάλλον της αποτελείται, από φιλοχιτλερικούς φωνακλάδες, και τον αχαλίνωτον τύπον της. Παρά την ειδοποίησίν Σας ότι η Πολωνική Κυβέρνησις είναι ετοίμη να εργασθή ειλικρινώς με την Σοβιετικήν Κυβέρνησιν, εγώ αμφιβάλλω ότι αυτή θα ηδύνατο να τηρήση τον λόγον της. Εις το περιβάλλον της Πολωνικής Κυβερνήσεως υπάρχουν τόσα πολλά φιλοχιτλερικά στοιχεία και ο Σικόρσκη είναι τόσον αδύναμος ενώπιον τους και τρομαγμένος από αυτάς, ώστε να μη υπάρχη καμία βεβαιότης ότι ο Σικόρσκη θα αποδειχθή ικανός να τηρήση ειλικρίνειαν εις τας σχέσεις με την Σοβιετικήν Κυβέρνησιν, έστω και αν ακόμη υποθέση κανείς ότι αυτός πραγματικά επιθυμεί να είναι ειλικρινής. Όσον αφορά τας φήμας που έθεσαν εις κυκλοφορίαν οι χιτλερικοί, ότι δήθεν εις την ΕΣΣΔ συγκροτείται νέα Πολωνική Κυβέρνησις, είναι ζήτημα αν αι τοιαύται επινοήσεις έχουν ανάγκην διαψεύσεως.  Ο πρέσβυς μας Σας έχει ήδη ομιλήσει επ' αυτού. Τούτο δεν αποκλείει την περίπτωσιν, η Μεγάλη Βρεταννία, η ΕΣΣΔ και αι Ηνωμέναι Πολιτείαι να λάβουν μέτρα ώστε να βελτιωθή η σύνθεσις της παρούσης Πολωνικής Κυβερνήσεως, από την άποψιν της ενισχύσεως του ενιαίου μετώπου των συμμάχων εναντίον του Χίτλερ. Και όσον ταχύτερα γίνη τούτο τόσον καλύτερα. Ο κ. Ήντεν, επιστρέ­φων από τας ΗΠΑ, ανεκοίνωσε, κατά την συνομιλίαν του με τον Μαΐσκη. ότι οι οπαδοί του Προέδρου Ρούζβελτ εις τας ΗΠΑ, έχουν την γνώμην ότι δεν υπάρχουν ευνοϊκαί προοπτικαί δια την σημερινήν Πολωνικήν Κυβέρνη­σιν και αμφιβάλλουν αν αυτή έχη πιθανότητας να επιστρέψη εις την Πολωνίαν και να παραμείνη εις την εξουσίαν, μολονότι επιθυμούν να διατηρηθή προσωπικώς ο Σικόρσκη. Νομίζω ότι σχετικώς προς τας προοπτικάς δια την παρούσαν Πολωνικήν Κυβέρνησιν οι Αμερικανοί προσεγγίζουν την αλήθειαν.
Όσον αφορά, τέλος, τους Πολωνούς υπηκόους εις την ΕΣΣΔ, ο αρι­θμός των οποίων είναι μικρός, και τα μέλη των οικογενειών των Πολωνών στρατιωτικών που μετεφέρθησαν εις το Ιράν, η Σοβιετική Κυβέρνησις και άλλοτε δεν προέβαλε εμπόδια δια την αναχώρησίν τους από την ΕΣΣΔ.
2. Έλαβα το μήνυμα Σας δια τα τελευταία γεγονότα εις την Τυνησίαν. Σας ευχαριστώ διά την ενημέρωσιν. Χαίρω δια τας επιτυχίας των αγ­γλο-αμερικανικών στρατευμάτων και εύχομαι εις αυτά ακόμη μεγαλυτέρας επιτυχίας.

Η ΔΟΛΟΦΟΝΙΑ ΤΟΥ ΣEPΓKEΙ ΜΙΡΟΝΟΒΙΤΣ ΚΙΡΩΦ ( Сергей Миронович Киров )

Ι

ΑΝΙΧΝΕΥΣΗ ΤΟΥ ΕΔΑΦΟΥΣ

Στις αρχές του 1934 όλα δεί­χνουν ότι ή Σοβιετική Ένωση προετοιμάζεται να επιχειρήσει μια θεαματική έξοδο από τον λα­βύρινθο της σκοτεινής και ταρα­γμένης δεκαετίας πού είχε ακο­λουθήσει τον θάνατο του Λένιν. Αυτή η δεκάχρονη μεταβατική εποχή είχε σημαδευτεί από ση­μαντικότατα γεγονότα όπως ο ανελέητος πόλεμος των επιγόνων για την κατάκτηση της εξουσίας, ο πόλεμος του Κράτους ενάντια στη θρησκεία, ο αγώνας για τον επαναπροσδιορισμό της πολιτικής κουλτούρας  και τα οράματα του πρώτου πεντάχρονου οικονο­μικού σχεδίου.

 Ο Stalin, επίσημα τουλάχιστον, εξακολουθεί να είναι ο αδιαφιλονίκητος ηγέτης και κύριος τοποτηρητής τής Μαρξιστικο-λε­νιστικής παρακαταθήκης. Ο με­γάλος του αντίπαλος, ο Trockij, διωγμένος ήδη από το Κόμμα και καταδικασμένος να ζει σε ξένη γη δεν αντιπροσωπεύει πια την πρώ­τη απειλή. Οι εκφραστές της «αριστερής» και της «δεξιάς» αν­τιπολίτευσης έχουν ήδη αποκηρύ­ξει δημόσια τα λάθη τους και οι περισσότεροι από αυτούς έχουν επιστρέψει και πάλι στο Κόμμα. Παρά  τη ριζική αποδυνάμωση της επίσημης αντιπολίτευσης ο Stalin έχει βάσιμους λόγους να πιστεύει ότι ο δρόμος για την από­λυτη εξουσία είναι ακόμα μακρύς και δύσκολος.  Η οικονομικο­κοινωvική αναστάτωση που προκλήθηκε από την εφαρμογή του πρώτου πεντάχρονου οικονομικού  σχεδίου και τα εκατομμύρια των νεκρών από πείνα, έχουν προβληματίσει πολλούς μπολσεβίκους αναφορικά με την αναγκαιότητα παρόμοιων θυσιών και έχουν αναζωπυρώσει παλιές ξεχασμένες αντιθέσεις.

Για να προλάβει την εκδήλωση σοβαρών ενδοκομματικών τριβών που θα οδηγήσουν αναπόφευκτα στην εκδήλωση μιας καινούργιας αίρεσης, ο Στάλιν προσαρμόζει το δεύτερο πεντάχρονο σχέδιο στις ανάγκες των καιρών.

Η φιλελευθεροποίηση που πα­ρατηρείται τόσο προς την κατεύ­θυνση της αύξησης των καταναλωτικών αγαθών όσο και προς την κατεύθυνση της καλυτέρευ­σης του βιοτικού επιπέδου του κολλεκτιβοποιημένου αγρότη, εί­ναι προϊόν πίεσης μιας ομάδας στενών συνεργατών του Stalin και αποσκοπεί στην εκτόνωση της ήδη βεβαρημένης ατμόσφαιρας. Οι κυριότεροι από τους συνεργάτες αυτούς είναι ο συγγραφέας Maksim Gor'kij, ο αρχηγός του Ανωτάτου Συμβουλίου της Εθνι­κής οικονομίας Valerian Kujbusev και ο γραμματέας της οργάνωσης στο Λένινγκραντ Sergej Kirov.

Ο Sergej Kirov συντηρεί τη φή­μη του φανατικού σταλινικού. Γεννημένος στα 1886 μπήκε στο Κόμμα σε ηλικία 18 χρόνων. Θαυμάσιoς ρήτορας υπήρξε ένας από τούς πρωταγωνιστές του συνέ­δριoυ των Σοβιέτ στην Πετρού­πολη (Ι9Ι7) και κατά τη διάρκεια του Εμφύλιου άσκησε καθήκον­τα πολιτικού συμβούλου του Trockij. Ήδη καταξιωμένος  επίτροπος της II Στρατιάς διορίστη­κε στα 1921 Γεν. Γραμματέας της οργάνωσης του Azerbajgian.

Κατά τη διάρκεια της αναμέ­τρησης του Stalin πρώτα με τη «νέα» και ύστερα με την «ενωμέ­νη» αντιπολίτευση μένει πιστός στη γραμμή της γραμματείας και στα 1926 ανταμείβεται γι' αυτή του την επιλογή με τον τίτλο τοϋ Γενικού Γραμματέα της οργάνω­σης του Λένινγκραντ, παλαιό, απόρθητο κάποτε οχυρό του νικημένου Zinovιev.

Στα 1929, πάντα στο πλευρό του Stalin, διευθύνει με φανατισμό την εκκαθάριση των «δεξιών» στοιχείων από την οργάνωση του Λένινγκραντ και τον επόμενο χρό­νο εκλέγεται πανηγυρικά μέλος του Politbjuro καί του Orgbjuro.

 Οι σχέσεις ανάμεσα στους δύο άνδρες, φαίνονται άριστες. Όμως το ανερχόμενο αστέρι του Kirov σε συνδυασμό με κάποιες αόρι­στες φήμες για προσπάθειες υπο­νόμευσης της Γραμματείας, κάνουν τον Στάλιν ν' ανησυχεί. Οι ανησυχίες του γίνονται φόβοι όταν διαπιστώνει πως ο Kirov στα πρότυπα του Zinov'ev, αρνείται οποιαδήποτε κομματική παρέμ­βαση στα εσωτερικά της οργάνω­σης του Λένινγκραντ. Μερικές επαφές του με κάποιους παλαιούς συντρόφους κρίνονται ύποπτες και αυτό ενισχύει περισσότερο την καχυποψία του Στάλιν.

 Από την πλευρά του ο Kirov προσπαθεί να διαλύσει την καχυ­ποψία του αρχηγού του με δηλώ­σεις πίστης και βαθιάς  αφοσίω­σης.

«Όλες μας οι ελπίδες στηρί­ζονται στον Στάλιν, τον δάσκαλό μας, τον μεγάλο δάσκαλο των ερ­γατών του κόσμου. Όσοι γαυγί­ζουν πίσω από τις πλάτες του είναι  άτιμα καθάρματα που τους αξίζει μια σφαίρα στον αυχένα».

Η τελευταία αυτή διαπίστωση που γίνεται λίγο πριν από την έναρξη του XVII  Συνεδρίου δι­καιώνει σε μεγάλο βαθμό τις ανησυχίες του Στάλιν. Τα «άτιμα καθάρματα» εξακολουθούν να  υπάρχουν, να μηχανορραφούν, και να επηρεάζουν παρασκηνιακά ένα μεγάλο αριθμό ανώτατων στελε­χών του Κόμματος. Κατά μια άποψη οι άνθρωποι αυτοί προε­τοιμάζουν μεθοδικά την ανατροπή του Στάλιν για να τοποθετήσουν στη θέση του έναν άλλο περισσό­τερο διαλλακτικό. Οι φήμες ανα­φέρουν ότι ο διάδοχος του Στάλιν δεν μπορεί να είναι άλλος από τον Kirov , τον αφοσιωμένο σταλινικό.

«Επίσημα το συνέδριο στάθη­κε για τον Στάλιν μια εκδήλωση πίστης και συμπαράστασης. Όμως από την επεξεργασία των ελάχιστων μαρτυριών που έφτασαν μέ­χρι τις μέρες μας από τους παλαι­ούς μπολσεβίκους, βγαίνει το συμπέρασμα ότι ένας μεγάλος αριθμός ηγετικών στελεχών του κόμματος σχημάτισε μια παράνο­μη παράταξη που στελεχωνόταν κατά κύριο λόγο από τους γραμ­ματείς των κομιτάτων του ΟΒ­LAST, δηλαδή των μη ρωσικών κεντρικών επιτροπών. Όλοι αυτοί γνώριζαν καλύτερα από κάθε άλλο τις αδυναμίες της σταλινικής πολιτικής. Οι ίδιες μαρτυρίες βεβαιώνουν ότι ο αρχηγός της παράταξης ήταν ο Ι. Μ. Vareikis και ότι ο S. Μ. Kirov είχε προταθεί για το αξίωμα του Γενικού Γραμματέα. Με την έναρξη του συνεδρίου ή λίγο πριν, μία ομάδα ανώτατων αξιωματούχων ανάμεσα στους οποίους ο Μ. D. Orachela­svili, ο G. Ι. Petrovskij, ο Ordzo­nikide και o Mikojan είχαν μια συνάντηση με τον Kirov πάνω στο θέμα της ανάγκης εκτοπισμού του Stalin».

Ο χώρος και η φύση αυτού του κειμένου δεν επιτρέπουν βαθύ­τερη ανάλυση των όσων συνέβησαν στα παρασκήνια του XVII Συνεδρίου. Παρ  όλα αυτά, αναντίρρητο παραμένει το γε­γονός ότι η υποψηφιότητα του Stalin για την Γραμματεία κατα­ψηφίζεται από 270 Συνέδρους. Την ίδια στιγμή ο Kirov για την ίδια ακριβώς θέση εκλέγεται σχε­δόν πανηγυρικά με μόνον τρεις αντίθετους ψήφους.

Πανικόβλητος ο πρόεδρος της εφορευτικής επιτροπής V. Ρ. Za­tonskij αρνείται να ανακοινώσει τα αποτελέσματα της ψηφοφορίας και ζητά την συμπαράσταση του πεπειραμένου σε τέτοιου είδους αδιέξοδα, Ka­ganovic που διευθύνει το οργανω­τικό μέρος του συνεδρίου.

Η συμβολή του Kaganovic εί­ναι πραγματικά καθοριστική. Επιτέλους οι σύνεδροι μπο­ρούν  να πληροφορηθούν έστω και με κάποια καθυστέρηση ότι ο  Stalin και ο Kirov ισοψήφησαν, με τρεις μό­νο αντίθετους ψήφους.

 Ο Stalin ο οποίος πληροφο­ρείται «από πρώτο χέρι»  την   αλήθεια μπορεί τώρα να βγάλει όλα τα αναγκαία συμπεράσματα. Το αστέρι του Kirov έχει αρχίσει να επισκιάζει το δικό του.

ιι

Η ΔΟΛΟΦΟΝΙΑ

Την 1η Δεκεμβρίου Ι934 στις 4 περίπου το απόγευμα ένα νεαρό άτομο εμφανίζεται μπροστά στην είσοδο του κτιρίου Smolny, ένα είδος κομματικού  Γενικού επιτε­λείου της , Οργάνωσης του Λέ­νινγκραντ.

Για τον σκοπό της πύλης είναι αρκετή η επίδειξη της κομματι­κής ταυτότητας. Αυτό το νεαρό άτομο φαίνεται να γνωρίζει πολύ καλά τους εσωτερικούς χώρους του κτιρίου. Ανεβαίνει από τις σκάλες στον τρίτο όροφο όπου βρίσκεται το γραφείο του Γραμ­ματέα της οργάνωσης S. Μ. Κί­rov. Στον διάδρομο δεν υπάρχει ψυχή. Ο νεαρός άγνωστος πλη­σιάζει την κλειστή πόρτα του γραφείου  και στέκεται εκεί ακίνητος σαν κάτι να περιμένει. Σ ' όλο το  διά­στημα αυτό της αναμονής ο διά­δρομος του τρίτου ορόφου, μοιάζει έρημος από κάθε άλλη ανθρώ­πινη παρουσία.

Γύρω στις 4.30 η πόρτα του Γραφείου ανοίγει και εμφανίζεται ο Kirov.  Αδιαφορεί για την πα­ρουσία του άγνωστου μπροστά από την πόρτα του και κατευθύνε­ται προς τις σκάλες. Είναι μόνος. Ο πιστός σωματοφύλακάς του Borisov που δεν τον έχανε ποτέ από τα μάτια του και τον ακολουθούσε παντού σαν σκιά , απουσιάζει.

 Ο Kirov δεν κάνει παρά ελάχι­στα μόνο βήματα. Ο άγνωστος επισκέπτης τον πυροβολεί και τον αφήνει νεκρό, με μια σφαίρα στον αυχένα.

Ο δολοφόνος δεν κάνει την παραμικρή προσπάθεια να ξεφύ­γει. Οι αναστατωμένοι από τον πυροβολισμό άνδρες της ασφά­λειας του Smol'nyj βρίσκουν τον νεαρό άγνωστο πεσμένο στα γό­νατα δίπλα από το άψυχο σώμα του Kirov .

ιιι

Ο ΔΟΛΟΦΟΝΟΣ

 Ο δολοφόνος του S. Μ. Kirov ονομάζεται Leonid Nikolaev. Γιος αλκοολικού, κοντόσωμος με πό­δια στραβά μπήκε στο κόμμα στα 1920 σε ηλικία μόλις 16 χρόνων. Μια σοβαρή σωματική αναπηρία που τον συνόδευε από την μέρα της γέννησής του δέν τον εμπόδι­σε να πάρει μέρος στον εμφύλιο πολύ περισσότερο  να ενταχθεί λίγο αργότερα, στις ομάδες προστασίας (prodo­trjady) πού είχαν συσταθεί ειδικά για την επίταξη των αγροτικών προϊόντων.

Τεμπέλης και κομπλεξικός δεν θέλησε να ασχοληθεί με κάποιο σταθερό επάγγελμα και το μεγάλο του όνειρο ήταν να βρει μία θέση μέσα στον κομματικό μηχανισμό. Στα 1930 το μεγάλο όνειρο γίνε­ται πραγματικότητα. Το Κόμμα σε ανταμοιβή της αφοσίωσής του και των καλών υπηρεσιών που εί­χε προσφέρει στην κοινή υπόθεση, τον διορίζει υπάλληλο στην Εργατοαγροτική Επιθεώρηση του Λένινγκραντ (R.K.I.) που είχε την έδρα της μέσα στο Ινστιτού­το Smol'nyj. Όπως όμως όλα τα όνειρα, έτσι και αυτό είχε πολύ μικρή διάρκεια. Δίχως προσόντα και δίχως κάποιες ιδιαίτερες ικανότητες, υποχρεώνεται να παρα­χωρήσει τη θέση του σε κάποιον άλλο. Το κόμμα όμως άγρυπνα. Λίγο καιρό αργότερα ο Nikolaev διορίζεται αρχειοφύλακας στην Κομματική επαρχιακή επιτροπή. Στην καινούργια αυτή θέση ο Nikolaev νοιώθει βασιλιάς. Στην αίθουσα των διαλέξεων φρόντιζε να κάθεται πάντα στην πρώτη σειρά και σχεδόν πάντα διέκοπτε τους ομιλητές με προκλητικές ερωτήσεις.

Μια απόφαση του γραμματέα Kirov να επιστρατεύσει τα κομμα­τικά στελέχη για να προσφέρουν «εθελοντική» χειρονακτική εργασία στους σιδηρόδρομους παρουσιάζεται στα μάτια του Nikolaev σαν ανεπανόρθωτη καταστροφή. Νοιώθει ότι η κομματική του καριέρα βρίσκεται σε κίνδυνο. .

Δίχως να χάσει χρόνο συντάσσει ένα γράμμα με παραλήπτη το σύντροφο  Kirov. Δίχως περιστροφές, και με κάποια δόση υπεροψίας ζητά  την εξαίρεσή του από αυτή την «εθελοντική» προσφορά εργασίας.  Ο Kirov διαβάζει το γράμμα και απαντά γραπτά. Η απάντηση είναι μια ξερή άρνηση. Θυμωμένος ο Niko­laev αρνείται να συμμορφωθεί με αποτέλεσμα όχι μόνο να χάσει τη θέση του αλλά να διαγραφεί και από το Κόμμα.

Άνεργoς, πεινασμένος και απελπισμένος ο Nikolaev συγκεν­τρώνει όλες τις ελπίδες του στο σύντροφο Stalin. Ένα καινούργιο γράμμα ταξιδεύει, αυτή τη φορά προς το Κρεμλίνο.

« Αγαπητέ Iosif Vassarionovic. Οι άδικες διώξεις μου με οδήγη­σαν στην απόγνωση. Τώρα είμαι διατεθειμένος για όλα».

Όλα συνηγορούν στην άποψη ότι ο Stalin διάβασε το γράμμα του δυστυχι­σμένου συντρόφου με πολλή προσοχή. Αυτό εξηγεί και την πρωτοβουλία του ηγετικού στελέ­χους της G.P.U. Zaporozec να πλησιάσει τον Nikolaev και να του προτείνει μια αξιοζήλευτη θέ­ση δίπλα στον ειδικό βοηθό του Γραφείου Μυστικών Υποθέσεων.

«Δεν στάθηκε δύσκολο - συμ­περαίνει ο Α. Antonov - Ovsenko - να πείσουν τον δύστυχο λει­τουργό Nikolaev, ότι αναίσθητοι άνθρωποι καριέρας, όπως ο Kirov υπονόμευαν το κόμμα από μέσα' έτσι όταν του έγινε η πρόταση να «σώσει» το Κόμμα, να το απελευ­θερώσει από ένα επικίνδυνο εχθρό, συμφώνησε χωρίς δισταγμό».

Ο πρώτος που ενημερώθηκε στη Μόσχα αναφορικά με την δολοφονία του Kirov ήταν ο Sta­Ιin. Βρισκόταν στο γραφείο του, στο Κρεμλίνο και δούλευε πάνω στην τελική μορφή ενός διατάγματος σύμφωνα με το οποίο η αστυνομία έπρεπε να εντατικο­ποιήσει τις προσπάθειες για τον εντοπισμό όλων εκείνων πού ήσαν ύποπτοι για τρομοκρατικές δραστηριότητες. Οι ένοχοι μάλιστα έπρεπε να εκτελούνται δίχως την παραμικρή καθυστέρηση.

Η απόφασή του να αναλάβει προσωπικά τις ανακρίσεις και η βιαστική αναχώρησή του για το Λένινγκραντ δείχνει ξεκάθαρα ότι ο άρχοντας του Κρεμλίνου φοβά­ται κάποιους λανθασμένους χει­ρισμούς του θέματος από πλευράς των συνεργατών του.

Καθ' ύλη αρμόδιος για τις ανακρίσεις είναι αναμφισβήτητα ο Genrich Jagoda, ο Επίτροπος του Λαού για τις εσωτερικές υπο­θέσεις.  Ο Jagoda όμως, γνωστός στο παρελθόν για την συμμετοχή του στη «δεξιά» αντιπολίτευση του Μπουχάριν δεν προσφέρει τις απαραίτητες εγγυήσεις.

« Ο Stalin αποφάσισε να ανα­κρίνει προσωπικά τον Nikolaev.Πίστευε ότι μπροστά του ο φανα­τικός αυτός δεν θα τολμούσε να αναφέρει τα ονόματα των πραγμα­τικών δολοφόνων, αλλά θα φορ­τωνόταν όλες τις ευθύνες με την ελπίδα να κερδίσει την αιώνια «δόξα». . Ο κρατούμενος οδηγήθηκε στο Smol'nyj.Ο Stalin ρώτησε:

- Εσείς σκοτώσατε τόν Kirov;

-Ναι εγώ... είπε ο Nikolaev και έπεσε στα γόνατα.

-Γιατί το κάνατε;

Ο Nikolaev έδειξε τους λει­τουργούς με την στολή της N.K.V.D. που έστεκαν πίσω από την πολυθρόνα του Stalin. 

 -Αυτοί με υποχρέωσαν! Για τέσσερις μήνες με εκπαίδευαν στην σκοποβολή. Μου είχαν πει ότι... Δύο άτομα ξεχώρισαν από την ακολουθία του Stalin και άρχισαν να χτυπούν με τις λαβές των πι­στολιών τους το κεφάλι του «φλύ­αρου». 

 Ο Nikolaev άρχισε να καταρρέ­ει αλλά ο Stalin με ένα χτύπημα της μπότας του τον ανάγκασε να ξανασηκωθεί. Αν ο Nikolaev ομολογούσε ότι είχε ακολουθήσει τις οδηγίες του Zinov'ev ή του Bucharin (έτσι για να κάνουμε μια τυχαία υπόθεση) ο Stalin θα σταματούσε τούς φρουρούς του;».

 Αρχικά η υποψία για τους ηθικούς αυτουργούς της δολοφονία του Kirov στρέφεται στην ομάδα των  Λευκοφρουρών. 37 άτομα που ήδη βρίσκονται στις φυλακές του Λένινγκραντ δικάζονται συνοπτι­κά στις 4 Δεκεμβρίου και καταδι­κάζονται σε θάνατο. Η εκτέλεση γίνεται την επόμενη.

Στις 22 Δεκεμβρίου η Pravda πληροφορεί τον ρωσικό λαό ότι το πιστόλι του Nikolaev είχε ση­μαδεύσει την καρδιά του κόμμα­τος ύστερα από εντολή του Ζηνόβιεφ - τροτσκιστικού Κέντρου του Λένινγκραντ. Η N.K.V.D. δίνει το δικό της αγώνα να  εντοπίσει αυτούς που θεωρεί τους πραγματικούς  ηθικούς αυτουργούς της δολοφονίας  και τελικά τους ανακαλύπτει  ανάμεσα στα στελέχη της Komsomol της επο­χής του Zinov'ev.

Στις 28 Δεκεμβρίου δεκατρείς από αυτούς δικάζονται, κεκλεισμέ­νων των θυρών μαζί με τον Niko­laev. Όλοι καταδικάζονται σε θά­νατο και εκτελούνται. 
Στις 15 Ιανουαρίου καινούργια δίκη με καινούργιους ένοχους. Στα εδώλια των κατηγορουμένων ο Zinov'ev, ο Kamenev και άλλα 17 στελέχη της οργάνωσης του Λένινγκραντ.

Οι δύο παλιοί σύμμαχοι του Stalin από την εποχή της τριαν­δρίας αρνούνται κάθε συμμετοχή στο έγκλημα αλλά ομολογούν την ύπαρξη «παράνομων κέντρων». Όλοι καταδικάζονται σε ποινές φυλάκισης από 5-10 χρόνια.

Στις 23 Ιανουαρίου γίνεται μία ακόμα δίκη με κατηγορούμενους 12 αξιωματικούς της αστυνομίας του Λένινγκραντ. Ανάμεσά τους και ο υποδιοικητής της N.K.V.D. (από τον Ιούνιο του 1934) Zapo­rozec . Η βασική κατηγορία έχει να κάνει με τις παραλείψεις που οδήγησαν στη πλημμελή προστασία του Γραμματέα Kirov. Δίκη δίχως εν­διαφέρον και δίχως εκπλήξεις. Οι ένοχοι πέφτουν "στα μαλακά"  και τιμωρούνται με φυλάκιση 2-3 χρόνων.

Με εξαίρεση κάποιες  χιλιάδες πολι­τών του Λένινγκραντ που συνελή­φθησαν για διάφορους λόγους μέσα στους επόμενους μήνες ο Στάλιν δεν θέλησε να δώσει παραπέρα έκταση στην όλη υπόθεση. Στις  αρχές του 1935 τα πράγματα  φαίνονται να ομαλοποιούνται και η ένταση να εξανεμίζεται. Στην πράξη η N.K.V.D. αυτό το απέραντο εργοτάξιο παραγωγής ομολογιών για οποιοδήποτε πραγματικό ή υποθετικό έγκλημα, δεν έχει πάψει να αναζητεί την αλήθεια και μαζί μ΄αυτή καινούργιους ενόχους.

Η ΕΜΠΟΛΕΜΗ ΠΟΛΩΝΙΑ

ΚΑΤΥΝ :ΕΓΚΛΗΜΑ ΚΑΙ ΣΥΓΚΑΥΨΗ

Η ΙΣΤΟΡΙΚΗ ΕΚΘΕΣΗ ΤΟΥ σ. ΣΤΑΛΙΝ (6/11/43)

 Έκθεση του Προέδρου της Κρατικής Επιτροπής Αμύνης  σ.Στάλιν στην πανηγυρική συνεδρίαση  του Σοβιέτ των Αντιπροσώπων των εργαζομένων της Μόσχας στις 6 Νοεμβρίου 1943.

Σύντροφοι,

Σήμερα οι λαοί της Σοβ. Ένωσης γιορτάζουν την επέτειο της μεγάλης Οχτωβριανής Σοσιαλιστικής Επανάστασης. Για τρίτη φορά η χώρα μας γιορτάζει την επέτειο της Λαϊκής Επανάστασης μέ­σα σε συνθήκες του εθνικο-απελευθερωτικού πολέμου. Τον Οχτώβρη του 41 η Πατρίδα μας έζησε δύσκολες μέρες. Ο εχθρός πλησί­ασε στην πρωτεύουσα. Κύκλωσε απ' την ξηρά το Λένινγκραντ. Τα στρατεύματα μας ήταν υποχρεωμένα να υποχωρούν. Χρειάστηκαν τε­ράστιες προσπάθειες του στρατού και ένταση όλων των δυνάμεων του λαού για να σταματήσουμε τον εχθρό και να του καταφέρουμε σοβαρό χτύπημα μπροστά στη Μόσχα.

 Τον Οχτώβρη του 42 η απειλή για την Πατρίδα μας μεγάλω­σε ακόμη περισσότερο. Ο εχθρός στεκόταν κάπου 120 χιλιόμετρα απ' τη Μόσχα. Είχε εισχωρήσει στο Στάλινγκραντ, πατούσε στις υπώρειες του Καυκάσου. Μα και σ' αυτές τις δύσκολες μέρες ο στρατός και ο λαός δεν έχασαν το ηθικό τους και με σταθερότητα κράτησαν όλες τις δοκιμασίες. Βρήκαν μέσα τους τη δύναμη να σταματήσουν τον εχθρό και να του ανταποδώσουν το χτύπημα. Πιστοί στις εντολές του μεγάλου Λένιν, χωρίς να φείδωνται τις δυνάμεις τους και τη ζωή τους, υπεράσπισαν τις καταχτήσεις της Οχτωβριανής Επανάστασης. Όπως ξέρουμε όλοι, οι προσπάθειες αυτές του στρατού και του λαού δεν πήγαν χαμένες. Ύστερα από το γιορτασμό της Οχτωβριανής Ε­πανάστασης του περασμένου χρόνου, τα στρατεύματα μας άρχισαν την επίθεση και κατάφεραν νέο ισχυρό χτύπημα στους Γερμανούς, στον Καύκασο, στην περιοχή του μέσου Ντον και μετά, στην αρχή του 1943, στο Βελίκογε Λούκι, μπροστά στο Λένινγκραντ, στην περιοχή Ρζεφ-Βιάσμα. Από τότε ο Κόκκινος Στρατός δεν άφησε πια την πρωτοβουλία απ' τα χέρια του. Τα χτυπήματα του στη διάρκεια του καλοκαιρού γίνονταν όλο και πιο δυνατά, η πολεμική του τέχνη μήνα με το μήνα γινόταν μεγαλύτερη. Τα στρατεύματα μας κερδίζουν μεγάλες νίκες, οι γερμανοί παθαίνουν τη μια ήττα υστέρα απ' την άλλη. Όσο κι αν προσπάθησε ο εχθρός δεν κατώρθωσε να έχει ούτε μια ση­μαντική επιτυχία στο σοβιετικο-γερμανικό μέτωπο.

Ο ΧΡΟΝΟΣ ΤΗΣ ΡΙΖΙΚΗΣ ΜΕΤΑΣΤΡΟΦΗΣ ΣΤΗΝ ΕΞΕΛΙΞΗ ΤΟΥ ΠΟΛΕΜΟΥ

Η χρονιά ανάμεσα στην 25η και στην 26η επέτειο της Οχτωβριανής Επανάστασης ήταν χρονιά ριζικής μεταστροφής του εθνικοαπελευθερωτικού πολέμου.

Στο διάστημα αυτό ο Κοκ. Στρατός για πρώτη φορά στη διάρ­κεια του πολέμου κατόρθωσε να πραγματοποιήσει μια μεγάλη καλο­καιρινή επίθεση ενάντια στα γερμανικά στρατεύματα. Ο γερμανικός στρατός, κάτω από τα χτυπήματα των στρατευμάτων μας, υποχρεώ­θηκε να εγκαταλείψει βιαστικά τα καταχτημένα εδάφη. Υποχρεώθη­κε πολλές φορές να γλυτώνει με τη φυγή του την κύκλωση και να αφήνει στο πεδίο της μάχης μεγάλες ποσότητες πολεμικού υλικού, αποθήκες με όπλα, τραυματίες, στρατιώτες και αξιωματικούς. Έτσι οι επιτυχίες της καλοκαιρινής μας εκστρατείας ήταν η συνέχεια και η ολοκλήρωση της χειμερινής μας εκστρατείας στην αρχή του 1943.

Τώρα που ο Κοκ. Στρατός αναπτύσσοντας τις επιτυχίες τής χει­μερινής του επίθεσης κατάφερε στο γερμανικό στρατό ισχυρό χτύπη­μα μέσα στο καλοκαίρι, μπορεί να θεωρηθεί οριστικά θαμμένο το πα­ραμύθι πως ο Κοκ. Στρατός δεν είνε σε θέση να διεξαγάγει επιτυχείς επιθέσεις το καλοκαίρι. Το διάστημα αυτό απέδειξε πως ο Κοκ. Στρα­τός μπορεί να επιτίθεται εξ ίσου καλά το καλοκαίρι όπως και το χει­μώνα. Με τις επιθετικές επιχειρήσεις αυτού του χρονιάτικου διαστή­ματος, ο Κοκ. Στρατός κατόρθωσε να προελάσει από 500 χιλιόμ. στο Κεντρικό Μέτωπο, ως 1800 χιλιόμ. στο Νότιο Μέτωπο (χειροκροτή­ματα) , απελευθερώνοντας 1 εκατομμύριο τετραγωνικά χιλιόμετρα, δη­λαδή σχεδόν τα 2) 3 των κατεχομένων σοβιετικών εδαφών. Έτσι τα εχθρικά στρατεύματα βρέθηκαν απ' τον Καύκασο στη Χερσώνα, από το Στάλινγκραντ στο Κίεβο, από το Βορονιέζ στο Γκομέλ, από τη Βιάσμα και το Ρζεφ κοντά στην Όρσα και το Βιτέμπσκ.

Οι γερμανοί μη έχοντες εμπιστοσύνη στη σταθερότητα των επι­τυχιών τους στο Σοβιετο-γερμανικό μέτωπο άρχισαν από πολύ καιρό, να κατασκευάζουν ισχυρές αμυντικές ζώνες στις όχθες των μεγάλων ποταμών. Μα ούτε τα ποτάμια, ουτε τά ισχυρά οχυρώματα έσωσαν τους γερμανούς. Τα στρατεύματα μας συνέτριψαν την άμυνα των γερ­μανών και μόνο στους καλοκαιρινούς μήνες διέβησαν με τέχνη 4 σοβαρώτατα υδάτινα εμπόδια: τον Β. Ντονιέτς, τον Ντέσνα, τον Σωζ, και τον Δνείπερο. Δεν μιλάω για εμπόδια, όπως η άμυνα του γερμα­νικού στρατού στη περιοχή του ποταμού Μιούς, δυτικά του Ροστόβ, ή την άμυνα του στη περιοχή του πόταμου Μολότσκαγια, κοντά στη Μελιτούπολη. Τώρα ο Κοκ. Στρατός συντρίβει τον εχθρό πέρα απ' το Δνείπερο.

Η χρονιά αυτή μετέβαλε ακόμη την πορεία του πολέμου, γιατί ο Κόκκινος Στρατός, σε μικρό σχετικά διάστημα, κατόρθωσε να τσα­κίσει και να εξοντώσει τα πιο πεπειραμένα παλιά στελέχη του γερμα-νοφασιστικού στρατού, ενώ ταυτόχρονα ατσάλωσε και πολλαπλασίασε τα δικά του στελέχη στις επιθετικές του επιχειρήσεις αυτής της χρο­νιάς. Στο χρόνο που διάβηκε, ο γερμανικός στρατός έχασε περισσότερο από 4.000.000 στρατιώτες και αξιωματικούς από τους οποίους όχι λιγότερο από 1.800.000 σε νεκρούς. Επίσης οι γερμανοί στο ίδιο διά­στημα χάσανε περισσότερα από 14.000 αεροπλάνα, 25.000 τανκς και 40-000 πυροβόλα. Τώρα ο γερμανοφασιστικός στρατός δεν είνε όπως ήταν στην αρχή του πολέμου. Αν στην αρχή του πολέμου ο γερμανικός στρατός είχε πολλά πεπειραμένα στελέχη, τώρα είνε γεμάτος:από καινούριους αξιωματικούς, χωρίς πείρα, που οι γερμανοί τους ρί­χνουν βιαστικά στο μέτωπο, γιατί δεν διαθέτουν τις απαιτούμενες ε­φεδρείες σε αξιωματικούς ούτε και τον καιρό να τους εκπαιδεύσουν.

Εντελώς διαφορετική εικόνα παρουσιάζει ο Κόκκινος Στρατός· Τα στελέχη του αντρώθηκαν και ατσαλώθηκαν μέσα στις επιθετικές μά­χες αυτού του χρόνου. Ο αριθμός των στελεχών του στρατού μας με­γαλώνει και θα μεγαλώνει, γιατί διαθέτουμε εφεδρείες αξιωματικών, κι έτσι υπάρχει ο χρόνος και η δυνατότητα να εκπαιδευτούν οι νέοι αξιωματικοί και να τοποθετηθούν σε υπεύθυνες θέσεις.

Χαρακτηριστικό είνε πως αντί για 240 φασιστικές μεραρχίεςμεραρχίες είνε γερμανικές. Οι γερμανοί, όπως φαίνεται, λογαριάζουν να αναπληρώσουν την μειω­μένη ποιότητα των μεραρχιών τους με την αύξηση του αριθμού τους. Μάα οι ήττες των γερμανών μέσα σ' αυτό το διάστημα δείχνουν ότι η ποιότητα των μεραρχιών είνε αδύνατο να αναπληρωθεί με την αύξη­ση της ποσότητας.

Από καθαρά στρατιωτική άποψη, η ήττα των γερμανικών στρα­τευμάτων στο μέτωπο μας προς το τέλος αυτού του χρονικού διαστή­ματος είχε προδικαστεί από δυο σημαντικότατα γεγονότα: τη μάχη προ του Στάλινγκραντ και τη μάχη προ του Κούρσκ.

Η μάχη του Στάλινγκραντ έληξε με την κύκλωση 300.000 γερ­μανικού στρατού, με την συντριβή τους και με την αιχμαλώτιση του I/3 περίπου των κυκλωμένων στρατευμάτων. Για να πάρει κανείς μια ιδέα, για το μέγεθος του πρωτοφανούς στην ιστορία μακελειού που ξετυλίχτηκε στους κάμπους του Στάλινγκραντ, πρέπει να ξέρει πως μετά το τέλος των μαχών μαζεύτηκαν και θάφτηκαν 147.200 νεκροί γερμανοί στρατιώτες και αξιωματικοί. Το Στάλινγκραντ ήταν η δύση του γερμανοφασιστικού στρατού. Μετά το μακελειό του Στά­λινγκραντ, όπως ξέρουμε όλοι, οι γερμανοί δέν μπόρεσαν πια να συν­έλθουν.

Όσο για τη μάχη του Κουρσκ, τέλειωσε με τη συντριβή των δυο βασικών συγκροτημάτων του γερμανικού στρατού που έκαναν την επίθεση, και με το πέρασμα των δικών μας στρατευμάτων στην αντεπίθεση, που μεταβλήθηκε στην ισχυρή καλοκαιρινή επίθεση του Κόκ­κινου Στρατού. Η μάχη του Κουρσκ άρχισε με την επίθεση των Γερ­μανών κατά του Κουρσκ από Β. και Ν. Ήταν η τελευταία απόπειρα των Γερμανών να πραγματοποιήσουν τη μεγάλη καλοκαιρινή τους ε­πίθεση και στην περίπτωση που θα πετύχαιναν, να ξανακερδίσουν τα χαμένα. Η επίθεση αυτή, όπως είνε γνωστό, τέλειωσε με συντρι­πτική αποτυχία. Ο Κόκκινος Στρατός όχι μόνον απέκρουσε την επί­θεση των Γερμανών, μα πέρασε ο ίδιος στην επίθεση και με τη σειρά των διαδοχικών του χτυπημάτων στη διάρκεια του καλοκαιρού, πέταξε τα γερμανοφασιστικά στρατεύματα πέρα απ' τον Δνείπερο. Αν η μά­χη του Στάλινγκραντ σήμανε τη δύση του γερμανικού στρατού, η μά­χη του Κουρσκ τον έφερε μπροστά στην καταστροφή.

Τέλος, το χρονιάτικο αυτό διάστημα έφερε ριζική μεταστροφή στην πορεία του πολέμου, γιατί η επιτυχής επίθεση του Κόκκινου Στρατού χειροτέρεψε ριζικά την αγροτικο-οικονομική και την στρατιωτικο-πολιτική κατάσταση της φασιστικής Γερμανίας, φέρνοντας την μπροστά σε μια βαθύτατη κρίση.

Οι γερμανοί υπολόγιζαν, πως με την πραγματοποίηση μιας επι­τυχούς καλοκαιρινής επίθεσης στο Σοβιετο-γερμανικό μέτωπο, να αναχτήσουν τα χαμένα και να ανορθώσουν το κλονισμένο κύρος τους στην Ευρώπη. Μα ο Κόκκινος Στρατός ανέτρεψε τους υπολογισμούς των γερμανών, απέκρουσε την επίθεση τους, πέρασε ο ίδιος στην επί­θεση και τους διώχνει προς τη Δύση, ποδοπατώντας έτσι το κύρος των γερμανικών όπλων.

Οι γερμανοί λογάριαζαν να βάλουν πλώρη για μακροχρόνιο πό­λεμο, άρχισαν να κατασκευάζουν αμυντικές γραμμές και «τείχη», δια­δηλώνοντας μεγαλόφωνα το απόρθητο των νέων τους θέσεων. Μα ο Κόκκινος Στρατός κι εδώ ανέτρεψε τους υπολογισμούς των γερμα­νών, διέσπασε τις γραμμές και τα τείχη και συνεχίζει την επιτυχή του επίθεση χωρίς να τους δίνει καιρό για μακροχρόνιο πόλεμο.

Οι γερμανοί υπολόγιζαν να βελτιώσουν την κατάσταση στο μέ­τωπο με την «ολοκληρωτική» επιστράτευση.Μα τα γεγονότα ανέτρε­ψαν κι εδώ τους γερμανικούς υπολογισμούς. Η καλοκαιρινή επίθεση καταβρόχθισε ήδη τα 2/3 της «ολοκληρωτικής» επιστράτευσης και δεν φάνηκε καμιά ακόμη βελτίωση στην κατάσταση του γερμανικού στρατού. Ίσως θα χρειαστεί να κηρύξουν ακόμα μία «ολοκληρωτική» επιστράτευση, και πάλι όμως δεν υπάρχουν δεδομένα για να υποθέσει κανείς ότι η επανάληψη παρόμοιου μέτρου δεν θα οδηγήσει στο «ο­λοκληρωτικό» ναυάγιο κάποιου κράτους. (Θυελλώδη· χειροκροτήμα­τα) .

Οι γερμανοί λογάριαζαν να κρατήσουν γερά την Ουκρανία, για να νέμονται τα αγροτικά της προϊόντα για το στρατό και για το λαό τους και το κάρβουνο του Ντονιέτς για τα εργοστάσια και τις σιδηρο­δρομικές μεταφορές του γερμανικού στρατού. Μα κι εδώ οι γερμανοί έκαναν λάθος. Με την επιτυχή επίθεση του Κόκκινου Στρατού, οι γερμανοί έχασαν όχι μόνο το κάρβουνο του Ντονιέτς μα και την πιο πλούσια σιτοφόρα περιοχή της Ουκρανίας και δεν υπάρχουν δεδομένα να υποθέσουμε ότι δεν θα χάσουν στο πιο κοντινό μέλλον και το υπό­λοιπο τμήμα της Ουκρανίας, (θυελλώδη χειροκροτήματα) .

Είνε αυτονόητο πως όλοι αυτοί οι στραβοί υπολογισμοί δεν μπο­ρούσαν να μη χειροτερέψουν — και πραγματικά χειροτέρεψαν — ρι­ζικά την αγροτικο-οικονομική και την πολιτικο-στρατιωτική κατάστα­ση της φασιστικής Γερμανίας.

Η φασιστική Γερμανία περνάει μια βαθύτατη κρίση. Στέκεται μπροστά στην καταστροφή της.

........................................................................................................................................

ΔΥΝΑΜΩΜΑ ΤΟΥ ΑΝΤΙΧΙΤΛΕΡΙΚΟΥ ΣΥΝΑΣΠΙΣΜΟΥ. — ΚΑΤΑΡΡΕΥΣΗ ΤΟΥ ΦΑΣΙΣΤΙΚΟΥ ΜΠΑΟΚ 

Το χρονιάτικο διάστημα που πέρασε ήταν χρόνος ριζικής με­ταστροφής όχι μόνο για τον εθνικοαπελευθερωτικό πόλεμο της Σοβ. Ένωσης μα και για τον παγκόσμιο πόλεμο.Η μεταστροφή που έγινε στο διάστημα αυτό στη στρατιωτική και στην εξωτερική πολιτική κατάσταση ήταν υπέρ της Σοβ. Ένωσης και των φιλικών προς αυτήν συμμάχων χωρών και κατά της Γερμανίας και των άλλων μελών της ληστρικής φασιστικής συμμορί­ας στην Ευρώπη. Τα αποτελέσματα και οι συνέπειες των νικών του Κοκ. Στράτου ξεπέρασαν κατά πολύ τα όρια του Σοβιετογερμανικού μετώπου και άλλαξαν όλη τη μετέπειτα πορεία του παγκόσμιου πο­λέμου.Η πολεμική συνεργασία του Κοκ. Στράτου με τους συμμαχι­κούς στρατούς, παρά τις προσδοκίες του εχθρού, όχι μόνον δεν ατόνι­σε, αλλά έγινε πιο στενή και πιο δυνατή. Γι' αυτό μιλάνε εύγλωττα οι αποφάσεις της Συνδιάσκεψης στη Μόσχα των αντιπροσώπων της Σοβ. Ένωσης, της Μ. Βρετανίας και των Ενωμένων Πολιτειών, που δημοσιεύτηκαν πριν λίγες μέρες.Σήμερα οι Ενωμένες στρατιές μας στέκονται γεμάτες αποφασι­στικότητα, έτοιμες να καταφέρουν από κοινού στον εχθρό τα χτυπή­ματα που θα φέρουν στην τελική νίκη.Οι μεγάλες νίκες του Κοκ. Στράτου στο διάστημα αυτό έγιναν παράλληλα με τις στρατιωτικές επιχειρήσεις των συμμάχων μας στη  Β. Αφρική, στη λεκάνη της Μεσογείου και στη Ν. Ιταλία και με τους συνεχείς βομβαρδισμούς των κυρίων βιομηχανικών βάσεων της Γερμανίας, που εξασθενούν σημαντικά τη δύναμη του εχθρού. Αν σ' αυτά προσθέσουμε τον ταχτικό ανεφοδιασμό της Σοβ. Ένωσης από μέρους των συμμάχων με πολεμικό υλικό και πρώτες όλες, μπορούμε χωρίς υπερβολή να πούμε ότι οι σύμμαχοι μας βοήθησαν σε μεγάλο βαθμό στην καλοκαιρινή μας επίθεση.Βέβαια, οι επιχειρήσεις στη Ν. Ιταλία δεν μπορούν να θεωρη­θούν σαν δεύτερο μέτωπο. Είνε όμως κάτι παραπλήσιο με δεύτερο μέτωπο. Είνε αυτονόητο πως το άνοιγμα του πραγματικού δευτέρου μετώπου στην Ευρώπη — που δεν θ' αργήσει — θα επιταχύνει σημαν­τικά τη νίκη κατά της χιτλερικής Γερμανίας και θα στερεώσει α­κόμη περισσότερο την πολεμική συνεργασία των συμμαχικών κρα­τών.Έτσι τα γεγονότα αυτού του χρόνου δείχνουν ότι ο αντιχιτλερικός συνασπισμός είνε μια γερή συνένωση των λαών θεμελιωμένη σε στέρεες βάσεις. Είνε φανερό για όλους, ότι η χιτλερική κλίκα έχει οδηγήσει την χιτλερική Γερμανία και τους δορυφόρους της σε αδιέ­ξοδο.Οι ήττες των φασιστικών στρατευμάτων στο σοβιετογερμανικό μέτωπο και τα χτυπήματα των συμμάχων μας κατά των ιταλο-γερμανικών στρατευμάτων κλόνισαν όλο το οικοδόμημα του φασιστικού μπλοκ, που τώρα καταρρέει μπροστά στα μάτια μας.Η Ιταλία χάθηκε ανεπανόρθωτα για το χιτλερικό συνασπισμό. Ο Μουσολίνι δεν μπορεί να αλλάξει τίποτα στην κατάσταση, γιατί κι ο ίδιος είνε στην ουσία αιχμάλωτος των γερμανών.Σειρά έχουν τώρα τα άλλα μέλη του συνασπισμού. Η Φιλαν­δία, η Ουγγαρία, η Ρουμανία και οι άλλοι δορυφόροι του Χίτλερ, ύστερα απ' τις ήττες της Γερμανίας χάσανε κάθε ελπίδα, χάσανε την πίστη τους στην ευνοϊκή γι' αυτούς έκβαση του πολέμου και δεν σκέ­πτονται παρά πως θα βγουν απ' το τέλμα, που τους έσυρε ο Χίτλερ. Οι συνένοχοι της χιτλερικής Γερμανίας στη ληστρική της επίθεση — που δεν ήταν πάντοτε και τόσο πειθήνιοι στ' αφεντικό τους  τώ­ρα που ήρθε ο καιρός να δώσουν λόγο για τις πράξεις τους, γυρεύουν τον τρόπο και καραδοκούν την κατάλληλη στιγμή για να στρίψουν α­παρατήρητοι απ' τη ληστρική συμμορία (Γέλια) .Μπαίνοντας στον πόλεμο σαν μέλη του χιτλερικού μπλοκ, υπολό­γισαν στο γρήγορο τέλος του πολέμου. Από πρώτα κιόλας μοιράσανε το τι θα πάρει ο καθένας- «Για ποιόν οι πήττες και οι τηγανίτες — για ποιόν οι ξυλιές και οι γροθιές». (Γέλια, χειροκροτήματα) . Εννο­είται πως «τις ξυλιές και τις γροθιές» τις προόριζαν για τούς αντιπά­λους τους και φύλαγαν για τον εαυτό τους «τις πήττες και τις τηγα­νίτες». Τώρα όμως είνε πια φανερό πως στη Γερμανία και στους υποταχτικούς της δεν θα λάχουνε «οι πήττες και οι τηγανίτες» και πως θα έχουν να μοιράσουν αναμεταξύ τους μόνο «τις ξυλιές και τις γροθιές!» (Γέλια, χειροκροτήματα).Προβλέποντας το τόσο λίγο ζηλευτό μέλλον που τους περιμένει, οι συνένοχοι του Χίτλερ σπάζουν το κεφάλι τους, πως θα κατορθώσουν να βγουν απ' τον πόλεμο με όσο το δυνατό λιγότερες «ξυλιές και γρο­θιές». (Γέλια παρατεταμένα, χειροκροτήματα).Το παράδειγμα της Ιταλίας έδειξε στους δορυφόρους του Χίτ­λερ ότι, όσο αναβάλλουν το ξεχώρισμα απ' τη χιτλερική Γερμανία, τόσο περισσότερες ερημώσεις έχουν να περιμένουν στη χώρα τους, τό­σο περισσότερα δεινοπαθήματα θα περάσουν οι λαοί τους.Το παράδειγμα της Ιταλίας τους έδειξε ακόμη πως ο Χίτλερ ούτε καν διανοήθηκε να υπερασπίσει τους δορυφόρους του, κι ότι, όταν ο πόλεμος φτάσει στα εδάφη τους, αυτός ένα μόνο σκέπτεται, πως να αναβάλει όπως-όπως τη δική του καταστροφή.Η υπόθεση του γερμανικού φασισμού έχει χαθεί. Η «νέα» τους αιματηρή «τάξη πραγμάτων» βαίνει στη χρεωκοπία της.Στις κατεχόμενες χώρες ογκώνεται το ξέσπασμα της αγανά­χτησης ενάντια στους φασίστες υποδουλωτές. Χάθηκε ανεπανόρθωτα το παλιό κύρος της Γερμανίας στις συμμαχικές της και στις ουδέτερες χώρες, υπονομεύτηκαν οι οικονομικές και οι πολιτικές σχέσεις της με τα ουδέτερα κράτη. Ο καιρός που η χιτλερική κλίκα θορυβούσε αδιάντροπα για την κατάχτηση της παγκόσμιας κυριαρχίας απ' τους γερμανούς έχει μεί­νει πιά πολύ πίσω. Τώρα πια, όπως ξέρουμε όλοι, οι γερμανοί δεν νοιάζονται για την παγκόσμια κυριαρχία, δεν νοιάζονται «για το ξύγ­κι», φτάνει να μείνουν ζωντανοί. (Γέλια, χειροκροτήματα). Έτσι, η πορεία του πολέμου έδειξε πως η ένωση των φασιστι­κών κρατών δεν είχε και δεν έχει γερή βάση. Ο χιτλερικός συνασπισμός δημιουργήθηκε πάνω στις καταχτητικές, ληστρικές επιδιώξεις των μελών του. Όσο οι χιτλερικοί μπορούσαν να θορυβούν με τις στρατιωτικές επιτυχίες τους, ο φασιστικός συνασπισμός φαινόταν στα­θερός κι ενωμένος. Και οι πρώτες κιόλας ήττες του φασιστικού στρα­τού οδήγησαν στο γκρέμισμα του φασιστικού μπλοκ.Η χιτλερική Γερμανία και οι δορυφόροι της βρίσκονται στην παραμονή της καταστροφής τους.Η νίκη των Συμμαχικών χωρών κατά της φασιστικής Γερμα­νίας βάζει στην ημερήσια διάταξη ζητήματα μεγάλης σπουδαιότητας για την οργάνωση και αναδημιουργία της πολιτικής, οικονομικής και εκπολιτιστικής ζωής των Ευρωπαϊκών λαών. Η πολιτική της Κυβέρ­νησης μας πάνω στα ζητήματα αυτά μένει αμετάβλητη. Μαζί μέ τους συμμάχους μας οφείλομε:α) Να απελευθερώσουμε τους λαούς της Ευρώπης από τους φασίστες εισβολείς και να τους παράσχουμε τη βοήθεια μας στην αναδημιουργία των εθνικών τους κρατών που διαμελίστηκαν απ' τους φασίστες καταχτητές. Οι λαοί της Γαλλίας, του Βελγίου, της Γιουγκο­σλαβίας, της Τσεχοσλοβακίας, της Πολωνίας, της Ελλάδας και των άλλων κρατών, που βρίσκονται κάτω απ' το γερμανικό ζυγό, πρέπει να ξαναγίνουν ελεύθεροι και ανεξάρτητοι.β) Να δοθεί στους απελευθερωμένους λαούς της Ευρώπης πλή­ρες το δικαίωμα και η ελευθερία να λύσουν μόνοι τους το ζήτημα της κρατικής τους οργάνωσης.γ) Να παρθούν μέτρα για την τιμωρία όλων των φασιστών εγ­κληματιών, που είνε υπαίτιοι για το σημερινό πόλεμο και για τα μαρ­τύρια των λαών, σ' όποια χώρα κι αν κρύβονται.ο) Να εγκαθιδρυθεί ένα τέτοιο σύστημα στην Ευρώπη, ώστε να αποκλειστεί πλήρως κάθε δυνατότητα νέας επίθεσης από μέρους της Γερμανίας.ε) Να δημιουργηθεί μακροχρόνια οικονομική, πολιτική και πνευματική συνεργασία των λαών της Ευρώπης, βασισμένη στην α­μοιβαία εμπιστοσύνη και αλληλοβοήθεια, με σκοπό την αναδημιουργία της κατεστραμμένης απ' τους γερμανούς οικονομίας και του πολι­τισμού.Ο Κόκκινος Στρατός και ο Σοβιετικός Λαός στο χρονιάτικο αυ­τό διάστημα πραγματοποίησαν μεγάλες επιτυχίες στον πόλεμο ενάντια στους γερμανοφασίστες εισβολείς, πέτυχαν τη ριζική μεταστροφή του πολέμου υπέρ της χώρας μας και ο πόλεμος τώρα βαίνει προς την τελική του λύση. Μα στους σοβιετικούς ανθρώπους δεν ταιριάζει να σταματούν σ' αυτά που απέχτησαν, να μεθούν με τις επιτυχίες τους. Μπορεί ακόμα να μας διαφύγει η νίκη αν στις γραμμές μας εμφανι­στεί η επανάπαυση. Η νίκη δεν δίνεται χωρίς πάλη και ένταση όλων των δυνάμεων — κερδίζεται μόνο με τη μάχη. Η νίκη είνε τώρα κοντά, μα πρέπει να την καταχτήσουμε. Χρειάζεται νέα ένταση των δυνάμεων μας — αφοσιωμένη δουλειά στα μετόπισθεν και μα­στορική κι αποφασιστική δράση του Κόκκινου Στράτου στο μέτωπο. Θα ήταν έγκλημα μπροστά στην πατρίδα, μπροστά στους σοβιετικούς ανθρώπους που βρίσκονται ακόμη κάτω απ' το φασιστικό ζυγό, μπρο­στά στους λαούς της Ευρώπης που υποφέρουν κάτω απ' τη χιτλερική σκλαβιά, αν δεν μεταχειριζόμασταν όλες τις δυνατότητες για την ε­πιτάχυνση της συντριβής του Εχθρού. Δεν πρέπει να δώσουμε ανάπαυ­λα στον εχθρό. Να γιατί πρέπει να εντείνουμε όλες μας τις δυνάμεις — για   ν'   αποτελειώσουμε   τον   εχθρό.Ο Σοβιετικός Λαός και ο Κόκκινος Στρατός βλέπουν καθαρά τις δυσκολίες της μελλοντικής πάλης. Μα τώρα είναι πια φανερό πως η ημέρα της νίκης μας πλησιάζει. Ο πόλεμος μπήκε πια στη φάση της πλήρους εκδίωξης των καταχτητών απ' τη σοβιετική Γη και της συντριβής της φασιστικής «νέας τάξης» στην Ευρώπη. Δεν είναι μα­κριά ο καιρός που θα ξεκαθαρίσουμε ολότελα απ' τον εχθρό την Ουκρανία, τη Λευκορωσία, τις περιφέρειες του Λένινγκραντ και του Καλίνιν, την Κριμαία, τις Δημοκρατίες της Λιθουανίας, της Λεττονίας, της Εσθονίας, της Μολδαβίας και της Καρελλοφιλανδίας.Σύντροφοι!

— Για τη νίκη του Άγγλο-σοβιετο-αμερικανικού Συνασπισμού! (χειροκροτήματα)

— Για την απελευθέρωση των λαών της Ευρώπης απ' το φασι­στικό ζυγό!  (χειροκροτήματα) .

— Για την πλήρη εκδίωξη των γερμανών κακούργων απ' τη γη μας! (χειροκροτήματα).

— Ζήτω ο Κόκκινος Στρατός μας!  (χειροκροτήματα).

— Ζήτω ο Πολεμικός μας Στόλος! (χειροκροτήματα).

— Ζήτω οι γενναίοι μας αντάρτες καί αντάρτισσες! (χειροκρο­τήματα) ·

— Ζήτω η μεγάλη μας Πατρίδα!  (χειροκροτήματα).

— Θάνατος στους γερμανούς εισβολείς! (Παρατεταμένα χειρο­κροτήματα. Όρθιοι επευφημούν) 

Η ΙΣΤΟΡΙΑ ΣΕ ΠΡΩΤΟ ΠΡΟΣΩΠΟ: ΑΙΚΑΤΕΡΙΝΗ ΤΖΟΥΓΚΑΣΒΙΛΙ

Συνέντευξη που έδωσε η μητέρα του Στάλιν στον Αμερικανό Δημοσιογράφο H.R . Knickerbocker.
ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΧΙΙ


ΣΤΑΛΙΝ:Η ΕΝΣΑΡΚΩΣΗ ΤΗΣ ΘΕΛΗΣΗΣ

Κάποιος μικρός μαθητής από τη Γεωργία που κλήθηκε να αναφέρει τα ονόματα των μεγαλύτερων κυβερνητών της ιστορίας της χώρας του , απαντούσε:Vachtang  o Γενναίος , Δαυίδ ο Αποκαταστάτης, Βασίλισσα Ταμάρα και Σοσό ο Μεγάλος.

Γιατί ο Σοσό ο Μεγάλος; τον ρώτησε ο δάσκαλος.

Γιατί ο Σοσό ήταν ο πρώτος που προσάρτησε τη Ρωσία στη Γεωργία.

Το ανέκδοτο αυτό αξίζει όσο ένα βιβλίο  γι αυτόν που γνωρίζει ποιος είναι ο Σοσό. Είναι ο υπέρτατος αρχηγός 150.000.000 ανθρώπων παρά το γεγονός ότι το κόμμα του ,ισχυρίζεται  ότι απλά είναι: "Ο πιο επίσημος εκφραστής  του δόγματος του Λένιν " και ο τίτλος του δεν είναι άλλος από εκείνο  του "Γενικού Γραμματέα της Κεντρικής Επιτροπής."

Το πορτραίτο του βρίσκεται κρεμασμένο σε κάθε κατάστημα, σε κάθε εργοστάσιο και σε κάθε γραφείο της Σοβιετικής Ένωσης.Κατά τακτικά διαστήματα, κάνει την εμφάνισή του στις εφημερίδες ολοκλήρου του κόσμου.

Είναι πιθανότατα ο ισχυρότερος πολιτικός ηγέτης κάθε Έθνους. Στη Ρωσία το όνομά του ταυτίζεται με τη  λατρεία , την υπόσχεση και την απειλή.

Για τη μητέρα του όμως ,δεν είναι τίποτα από όλα αυτά.

Για την Αικατερίνη Τζουγκασβίλι, ο Ιωσήφ Τζουγκαζβίλι , γνωστός στη Τσαρική αστυνομία με το όνομα Κόμπα και στο κόσμο ολόκληρο σαν Στάλιν, είναι απλά ο Σοσό , ο γιός του οποίου η καταπληκτική , απίθανη σταδιοδρομία,δεν την έχει παρηγορήσει εντελώς από το πόνο που δοκίμασε όταν αυτός δεν μπόρεσε να γίνει παπάς.................

.......................................................................................

ΟΙ ΣΤΑΛΙΝ ΗΣΑΝ ΑΝΤΙΡΩΣΟΙ

Στον γεωργιανό μεταφραστή μου,  είπε: "Λυπάμαι που μιλώ τόσο λίγο τα ρωσικά."

Ο Στάλιν κυρίαρχος εδαφών που κάποτε ονομάζονταν Πασών των Ρωσιών, μεγάλωσε μέσα σε μια οικογένεια  όπου το μίσος για τη Ρωσία ήταν τέτοιο ώστε κανένας δεν ήθελε να μάθει τη γλώσσα.Το παιδί τη σπούδασε μόνο σαν αναγκαίο μέσο για την επανάσταση.Σήμερα τη χρησιμοποιεί σε διακηρύξεις  που σημαδεύουν τα πεπρωμένα του Έθνους και 72 εκατομμύρια Ρώσων τον ακούνε. Αλλά για τη μητέρα του είναι πάντα μια ξένη γλώσσα.

Με απλότητα και ευγένεια  μας προσκάλεσε να καθίσουμε. Πλησιάσαμε τις καρέκλες  σε ένα μεγάλο τραπέζι καλυμμένο με ένα κόκκινο τραπεζομάντιλο  κάπως τσαλακωμένο. Μας ζήτησε συγνώμη που δεν είχε καφέ ή τσάι για να μας προσφέρει.


ΠΑΝΤΑ ΕΝΑ ΚΑΛΟ ΠΑΙΔΙ
Στη συνέχεια άρχισε με χαρακτηριστικό τρόπο να λέει:
-O Σοσό ήταν πάντα καλό παιδί!
-Συγνώμη , ποιος είναι ο Σοσό;
-Ο Σοσό; Μα ο γιος μου ο Ιωσήφ.Το Σοσό είναι το γεωργιανό υποκοριστικό μας για τον Ιωσήφ. Ναι,πάντα υπήρξε καλό παιδί.Ποτέ δεν χρειάστηκε να τον τιμωρήσω.Μελετούσε πολύ,διάβαζε πάντα,μιλούσε και αναζητούσε το γιατί όλων των πραγμάτων.Άρχισε να πηγαίνει σχολείο στο Γκόρυ  σε ηλικία 8 ετών.
Όταν ονόμασε το Γκόρυ, ένα χωριό, τρεις ώρες απόσταση από τη Τυφλίδα η φωνή της ξαφνικά δυνάμωσε:
-Θα ήθελα να διορθώσετε ένα πράγμα-είπε με αποφασιστικότητα- Ο κόσμος πιστεύει ότι ο Σοσό γεννήθηκε στο Λίλο  αλλά δεν είναι αλήθεια.Στο Λίλο γεννήθηκε ο παππούς του.Ο Σοσό γεννήθηκε στο Γκόρυ .Θα μπορούσα να σας δείξω το σπίτι. Είμαι η μητέρα του και οφείλω να γνωρίζω πολύ καλά πού γεννήθηκε.
Η ταραχή  της δυνάμωσε.
-Πενήντα χρόνια πριν! Ο Σοσό θα συμπληρώσει  τα 51 μια εβδομάδα μετά τα Χριστούγεννα με το παλιό ημερολόγιο.Δεν γνωρίζω ποια θα είναι  η ακριβής ημερομηνία με το νέο τρόπο μέτρησης των χρόνων.Δεν μπόρεσα ποτέ να το μάθω. Εκείνο που γνωρίζω  είναι ότι ήμουν είκοσι χρονών και ο Σοσό ήταν το τέταρτο από τα παιδιά μου .Αλλά τα άλλα πέθαναν πριν από τη γέννησή του. Έτσι ο Σοσό   ήταν το μόνο παιδί που μου απέμενε.Φυσικά το φρόντισα σαν να ήταν  θησαυρός.Ήταν ότι πολυτιμότερο είχα στο κόσμο.
-Και τώρα -τη διακόψαμε-είσαστε πολύ υπερήφανη.Αλλά σκεφθήκατε ποτέ ότι θα γινόταν  αυτό που είναι σήμερα.
...................................................................................... 


ΑΚΟΜΑ ΚΑΙ ΓΙΑ ΤΗ ΜΗΤΕΡΑ ΕΝΑ ΜΥΣΤΗΡΙΟ
Στο σημείο αυτό η φωνή της  έγινε κάπως μελαγχολική.Για την ίδια του τη μητέρα  ,ο Στάλιν έχει κάτι το μυστηριώδες.Έστρεψε το βλέμμα ολόγυρα στο δωμάτιο και παρέμεινε για αρκετό διάστημα σιωπηλή.Το δωμάτιο φάνηκε να μεγαλώνει και η κυρία Τζουγκασβίλι να γίνεται όλο και μικρότερη.Ήταν ένα ευρύχωρο δωμάτιο , με πολλά έπιπλα, επτά καρέκλες , διαφορετικές η μία από την άλλη, δύο ντουλάπες ,τρεις καναπέδες ,ένα τραπεζάκι σε μια γωνία ,ένα μεγάλο τραπέζι γύρω από τα οποία καθόμασταν. Παρ όλα αυτά  τα έπιπλα φαίνονταν πολύ λίγα.
Έξω, ένα αεράκι κουνούσε το δένδρο μια συκιάς.Το αεράκι κούνησε και τα γκρίζα μαλλιά της κυρίας Τζουγκασβίλι.
-Η Μόσχα βρίσκεται πολύ μακρυά. Κοιτάξτε- αναφώναξε καθώς σηκωνόταν  και κατευθυνόταν στη γωνία του τραπεζιού  όπου βρίσκονταν στοιβαγμένα εφημερίδες και περιοδικά ' μου έδειξε εκείνο το σωρό των περιοδικών που καθένα τους περιείχε άρθρα, ομιλίες και πορτραίτα του Στάλιν.
-Βλέπετε πως εργάζεται; Έχει κάνει όλα αυτά τα πράγματα. Εργάζεται υπερβολικά , υπερβολικά.Έχει και την οικογένειά του , αλλά ασχολείται με τόσα άλλα που δεν έχει χρόνο να ασχοληθή με την οικογένεια.Είναι το εγγόνι  μου ο Yasha,το παιδί που ο Σοσό απέκτησε με τη πρώτη του γυναίκα [1] .Ο Yasha είναι τώρα 24 χρόνων.Η μητέρα του η Αικατερίνη πέθανε από πνευμονία πριν από την επανάσταση και τώρα έχω άλλα δύο εγγόνια: ο γιος  του Σοσό Βασίλης είναι στα 8 και το κοριτσάκι η Σβετλάνα είναι στα 5  . Ο Σοσό τα απέκτησε από τη δεύτερη γυναίκα του τη Ναντέζντα Αλληλούγεβα [2].
Ο πατέρας της   ήταν ένας  μεγάλος κομμουνιστής και  φίλος του Λένιν. 
Η αναφορά στο Λένιν της θύμισε κάτι.
-Να ξέρετε-είπε- ότι ήταν ο Λένιν αυτός που  που έδωσε στο Σοσό το όνομα Στάλιν.Ο Λένιν είπε πως ήταν σαν το ατσάλι.Ήταν ένα καλό όνομα.
Σήμανε μεσημέρι. Της ζήτησα την άδεια να τραβήξω μια φωτογραφία της. Δίστασε και στη συνέχεια είπε πως ένοιωθε πονοκέφαλο και συνεπώς δεν θα ήταν δυνατό.

-Ίσως αργότερα, το απόγευμα;

-Ποιος ξέρει! Ελάτε πάλι γύρω στις 5  και θα δω.

Στις πέντε είμασταν πάλι εκεί. Η Αικατερίνη Τζουγασβίλι μας περίμενε εδώ και μια ώρα. Αυτή τη φορά δεν φορούσε το απλό σπιτικό ένδυμα της γεωργιανής χωρικής. Φορούσε ένα επίσημο φόρεμα λευκό και μαύρο.

Κατεβήκαμε στο κήπο. Γύρω μας οι μανόλιες, τα γιασεμιά ,τα σκουροπράσινα φύλα  των τροπικών δένδρων ,τα κατακόκκινα άνθη  ενός αργοπορημένου φθινοπώρου, μας θύμιζαν ότι βρισκόμασταν σε άλλη χώρα , μακριά από τη Ρωσία.

Η Αικατερίνη Τζουγκασβίλι μας αποχαιρέτησε. Με εγκάρδιο γεωργιανό τρόπο πήρε το χέρι μου στα δικά της. και είπε:

-Θέλω να σας ζητήσω μια χάρη. Θα μου στείλετε ένα πορτραίτο του Σοσό;

Της το υποσχέθηκα.

[1] Το 1904 ο Στάλιν παντρεύτηκε τη Γεκατερίνα Σβανίτζε, με την οποία απέκτησαν έναν γιο, τον Γιάκοβ. H Γεκατερίνα πέθανε το 1907. Ο Γιάκοβ χάθηκε σε γερμανικό στρατόπεδο συγκέντρωσης κατά τον B´ Παγκόσμιο Πόλεμο. Λέγεται ότι ο Στάλιν, στην παντοδυναμία του τότε, αρνήθηκε την πρόταση να ανταλλάξει τον γιο του με γερμανούς αιχμαλώτους.

[2] Η Ναντέζντα Σεργκέγεβνα Αλληλούγεβα, όπως ήδη ανέφερα, ήταν εί­κοσι δύο χρόνια νεότερη από τον άντρα της. Στην ουσία, μόλις τελείωσε το γυμνάσιο, έγινε αμέσως σύζυγος ενός από τους ηγέ­τες του Κόμματος. Τα ντοκουμέντα, οι ανθρώπινες μαρτυρίες, μαζί και της κόρης τους, της Σβετλάνας, λένε πως η Αλληλού­γεβα, παρά το νεαρό της ηλικίας της, ήταν άνθρωπος με ακέ­ραιο χαρακτήρα. Με τον καιρό έγινε μέλος του Κόμματος. Ερ­γαζόταν στο Λαϊκό Επιτροπάτο Εθνοτήτων και συγχρόνως σπούδαζε. Έτυχε να εργαστεί και σαν γραμματέας υπηρεσίας στο Γκόρκι, όπου έμεινε ο Λένιν. Όταν τέθηκε ζήτημα μετα­φοράς της πρωτεύουσας από την Πετρούπολη στη Μόσχα, ο Στάλιν πήρε μαζί του και τους γονείς της γυναίκας του, οι οποίοι ζούσαν για πολύ καιρό μαζί με την κόρη τους. Αργότερα, εγκαταστάθηκαν όλοι μαζί στο μικρό διαμέρισμα του Κρεμλίνου.

Η Ναντέζντα Σεργκέγεβνα προσαρμόστηκε αμέσως στην ατμόσφαιρα των ατέλειωτων συσκέψεων, συγκεντρώσεων, αγώνων και ταξιδιών, μέσα στην οποία ζούσε ο άντρας της. Μελε­τώντας τα ντοκουμέντα των Αρχείων Στάλιν, διαπίστωσα ότι τα γράμματα, οι εντολές, οι οδηγίες και τα τηλεγραφήματα δεν συντάσσονταν μόνο από τους βοηθούς και τους εργαζόμενους στη Γραμματεία του Στάλιν: Ναζαρετιάν, Τοβστούχα, Κάνερ, Μέχλις, Ντβίνσκι, αλλά κι από τη Ναντέζντα Σεργκέγεβνα. Τα μεγάλα, σχεδόν παιδικά, μάτια της μέχρι χτες μαθήτριας γυ­μνασίου ρουφούσαν κυριολεκτικά τον κόσμο, όπου ζούσε ο ά­ντρας της: συνέδρια, ολομέλειες, ατέλειωτες τηλεφωνικές συν­διαλέξεις, νυχτερινές συσκέψεις, λογομαχίες, βουνά από ντο­κουμέντα. Η Αλληλούγεβα αντιλαμβανόταν ότι ο άντρας της ανήκει αποκλειστικά στη δουλειά, και μόνο στη δουλειά. Στην αρχή δεν αντιλαμβανόταν ακόμα πόσο ασήμαντη θέση κατείχε η ίδια στη ζωή του. Ένας ευτυχισμένος γάμος είναι μια γέφυρα πάνω από δυο ανθρώπους για να επικοινωνούν αδιάκοπα σ' όλη τους τη ζωή. Ο Στάλιν δεν διέθετε χρόνο για μια τέτοια επικοινωνία. Συχνά, στα παράπονα της συζύγου του: «Λεν σε ενδιαφέρει η οικογένεια, δεν νοιάζεσαι για τα παιδιά...» ο Στά­λιν απαντούσε αγενέστατα, ακόμη και με βρισιές. Ως ένα βαθ­μό, αυτή η έλλειψη επικοινωνίας μεταξύ Αλληλούγεβα και Στά­λιν αναπληρωνόταν με τη δουλειά, τη μάθηση, τις συχνές συ­ναντήσεις με τις γυναίκες των συναγωνιστών του άντρα της: Πολίνα Σεμιόνοβνα Ζεμτσούζινα (σύζυγος του Μόλοτοφ), Ντό­ρα Μοϊσέγεβνα Χαζάν (σύζυγος του Αντρέγεφ), Μαρία Μάρκοβνα Καγκάνοβιτς, Εσφίρια Ισάγεβνα Γκούρβιτς (δεύτερη γυ­ναίκα του Μπουχάριν).

Κατά τη δεκαετία του '20 ο Στάλιν και η Αλληλούγεβα απέ­κτησαν δύο παιδιά: πρώτα, το 1921, τον Βασίλι και μετά τέσσε­ρα χρόνια τη Σβετλάνα. ' Υστερα ήρθε να μείνει μαζί τους κι ο άλλος γιος του Στάλιν, ο Γιάκοβ (από την πρώτη γυναίκα του, την Αικατερίνα Σβανίτζε). Ο Γιάκοβ ήταν μόλις εφτά χρόνια νεότερος της μητριάς του. Εκείνη, όμως, αγαπούσε ειλικρινά αυτόν το νεαρό που δεν γνώρισε καμιά πατρική στοργή. Αφού η Αλληλούγεβα εργαζόταν, τα παιδιά τα φρόντιζε η νταντά. Στο διαμέρισμα του Κρεμλίνου ή στη βίλα στο Ζουμπάλοβο υπήρχε πάντα πολύς κόσμος, κυρίως συγγενείς. Εκτός από τους γονείς της Αλληλούγεβα, σύχναζαν εκεί και τ' αδέρφια της Φιόντορ, Πάβελ και Άννα με τους δικούς της. Σύχναζαν ακό­μη κι οι συγγενείς του Στάλιν από την πρώτη γυναίκα. Στη δεκαετϊα του '30, μετά το θάνατο της Αλληλούγεβα, αυτή η θο­ρυβώδης σύναξη συγγενών, που ο Στάλιν τους έβλεπε σπάνια άρχισε να αραιώνει αισθητά και τελικά διαλύθηκε. Μόνο οι γονείς της Αλληλούγεβα πήγαν από φυσικό θάνατο. Πολλοί από τους συγγενείς του Στάλιν εκτελέστηκαν σαν «εχθροί του λαού». Ο Πάβελ, αδελφός της Ναντέζντα Σεργκέγεβνα, επιχεί­ρησε κάμποσες φορές να πείσει τον Γενικό Γραμματέα για το πόσο άδικες ήταν πολλές διώξεις και συλλήψεις, ακόμη και συγγενών του Στάλιν, αλλά του κάκου. Ο «αρχηγός» πίστευε τυφλά στο «τιμωρό χέρι» της κατασταλτικής μηχανής του. Όλα αυτά, όμως, θα συμβούν στη μοιραία δεκαετία του '30.

Ο ίδιος ο Στάλιν δεν μπόρεσε και προφανώς ούτε θέλησε να ασχοληθεί πραγματικά με την αγωγή των παιδιών του. Τα έβλεπε πολύ σπάνια: καμιά φορά τις Κυριακές, όταν τα έφερναν στη βίλα ή στο Νότο, όπου προπολεμικά ο Γενικός Γραμματέας αναπαυόταν τακτικά στο Σότσι, τη Λιβάντια ή τη Μουχαλάτκα. Λεν είναι και τόσο σπάνιες οι περιπτιόσεις που σε οικογένειες επιφανών ιστορικών προσώπων μεγαλώνουν παιδιά προβληματικά, ακριβώς επειδή οι γονείς τους είναι διάσημοι. Τα παιδιά του Στάλιν ελάχιστα πράγματα γνώριζαν για τον πατέρα τους, που δεν διέθετε ποτέ χρόνο γι' αυτά. Ο Βασίλι, γράφει η Σβετλάνα, της αποκάλυψε κάποια μέρα ένα «μυστικό», λέγοντας της: «Ξέρεις, ο πατέρας μας ήταν Γεωργιανός στα νιάτα του!» Αυτός ο παιδικός τρόπος έκφρασης ήταν μια άμεση επισήμαν­ση του έντονου εκρωσισμού που είχε υποστεί ο πατέρας τους.(Ντμίτρι Βολκογκόνοφ: Θρίαμβος και Τραγωδία .Ι Β Στάλιν Πολιτικό πορτρέτο Βιβλίο 1 Μέρος 1 Σύγχρονη Εποχή 1989)