ΙΣΑΑΚ ΜΠΑΜΠΕΛ: ΤΟ ΑΛΑΤΙ

ΑΓΑΠΗΤΕ σύντροφε εκδότη. Θέλω να σας γράψω για το κακό που μας κάνουν οι ασυνείδητες γυναίκες. Βασίζομαι σ' εσάς που τριγυρνώντας στα μέτωπα του εμφύλιου πολέμου είχατε σημειώσει πως δε θα παραλείψετε το σταθμό Φαστόβ, αυτόν που βρίσκεται κάπου μακριά, πέρα από βουνά κι΄από  λαγκάδια. Για το σταθμόν αυτό που σας λέω, μπορεί να γράψει κανείς πολλά, μα — όπως λέμε στην απλή μας γλώσσα —εγώ θα σας γράψω μόνο για τα όσα είδα με τα μάτια μου. Εδώ κι' εφτά μέρες, μιαν ήσυχη κι' αξιοσημείωτη νύχτα, το δοξασμένο τραίνο του Ιππικού μας σταμάτησε εκεί, φορτωμένο με αγωνιστές. Όλους μας μας φλόγιζε ο πόθος να βοηθήσουμε στην κοινή υπόθεση. Τραβούσαμε γραμμή για το Μπερντίτσεβ. Όμως, βλέπουμε πως το τραίνο δεν εννοεί να το κουνήσει απ' τη θέση του. Οι μαχητές μας άρχισαν ν' ανησυχούν, να κρυφομιλούν μεταξύ τους — τί σημαίνει αυτή ή καθυστέρηση;
Ο λόγος αυτής της στάσης που καθυστερούσε την κοινή υπόθεση, ήταν μεγάλος —ήταν αυτοί οι μαυραγορίτες, αυτοί οι μισητοί εχθροί, που ανάμεσα τους ήταν κι' ενας αμέτρητος αριθμός γυναικών. Όλοι αυτοί κατάφεραν να ξεγελάσουν τη σιδηροδρομική αρχή, ξεχύθηκαν στο σταθμό, πιάστηκαν άφοβα από τα χερούλια του τραίνου, αυτοί οι μισητοί εχθροί, έτρεχαν πάνω στη σιδερένια στέγη, τριγύριζαν και φώναζαν, κι' ο καθένας τους βαστούσε στα χέρια του το περιζήτητο αλάτι [1] που έφτανε ως πέντε πούτια [2] στο κάθε τσουβάλι. Μα δε βάσταξε πολύ ο θρίαμβος αυτών των παραδόπιστων. H πρωτοβουλία των μαχητών που βγήκανε απ' τα βαγόνια έδωσε ευκαιρία στη σιδηροδρομική αρχή, αφού πρώτα βρίστηκε, να πάρει λίγη ανάσα. Μόνο οι γυναίκες με τα ταγάρια τους έμειναν εκεί. Από συμπόνια, οι μαχητές βόλεψαν μερικές απ' αυτές στα βαγόνια, άλλες πάλι τις άφησαν εξω. .
Το ίδιο και στο δικό μας βαγόνι, του δεύτερου λόχου, παρουσιάστηκαν δυο κοπέλες, κι' όταν χτύπησε το κουδούνι, μας ζύγωσε και μια παχιά γυναίκα μ' ένα μωρό στα χέρια:
—Αφήστε με, καλοί μου κοζάκοι, άρχισε να λέει. Όλο τον πόλεμο βασανίζομαι στους σταθμούς με το  μωρό στα χέρια, και τώρα θέλω να ιδώ τον άντρα μου, μα ειν' αδύνατο να ταξιδέψει κανείς με το τραίνο. Μπας και δεν τ' αξίζω, καλοί μου κοζάκοι;
— Άκουσε, γυναίκα, της λέω, ό,τι πει ο λόχος, αυτό θα ειν'  η τύχη σου.
Το λοιπόν, στράφηκα στο λόχο, και τους λέω πως η παχιά γυναίκα παρακαλεί να πάει στον άντρα της, εκεί που την περιμένει, με το μικρό που στ' αλήθεια κρατάει μαζί της.
— Ποιά είναι η γνώμη σας; Να την αφήσουμε ή όχι;
— Ασ' την! φωνάζουν τα παιδιά. Ύστερ' από μας δε θά θελήσει τον άντρα της ...
—Όχι, λέω μ' αρκετή ευγένεια, σέβομαι το λόχο, μ' απορώ ακούοντας από σας τέτοιες βαρβατίλες. Θυμηθείτε τη ζωή σας, κι'  εσείς είσαστε κάποτε παιδιά με τις μανάδες σας... Και τότε θα ιδείτε πως δεν κάνει να μιλάτε έτσι...
Οι κοζάκοι, αφού μίλησαν μεταξύ τους και είπαν τι πειστικός που είν' αυτός ο Μπαλμάσεβ, άφησαν τη γυναίκα να μπει στο βαγόνι. Εκείνη μπαίνει και μας γιομίζει μ' ευχαριστίες. Κι' ο καθένας τους, χτυπημένος στο φιλότιμο απ' τα λόγια μου, τη βοηθάει. Κι' όλο της λένε κάτι τέτοια:—Κάτσε, κυρά μου, στη γωνιά, και χάιδεψε το μωρό σου σα μάνα. Κανείς δε θα σ' αγγίξει, και θα φτάσεις στον άντρα σου, όπως το θέλεις. Βασιζόμαστε σε σένα και σ' όλες τις μανάδες πως θα μας μεγαλώσετε νέα γενιά, γιατί οι μεγάλοι γέρνουν και τα βλαστάρια είναι σπάνια. Είδαμε συφορές, κυρά μου, και στην πραγματική υπηρεσία και στην ανάπαψη μας. Η πείνα μας πάτησε, το κρύο μας έκαψε... Κάτσε δω, κυρά μου, χωρίς φόβο.
Με το τρίτο κουδούνι το τραίνο ξεκίνησε. Η όμορφη νύχτα μας σκέπασε σα σκηνή. Πάνω της ήταν τ' αστραφτερά αστέρια. Κι' οι μαχητές φέρνανε στη θύμηση τους τη νύχτα και τα πράσινα άστρα του Κουμπάν, κι' ήταν η σκέψη τούτη γρήγορη σαν πουλί. Οι ρόδες χτυπούν τα-τα-ράχ, τα-τα-ραχ...
Ύστερ' από ώρα, όταν η νύχτα παραχώρησε τη θέση της στην κόκκινη αυγή, με ζύγωσαν οι κοζάκοι που μ' έβλεπαν να κάθομαι άϋπνος κι' άκεφος.
— Μπαλμάσεβ, . μου λένε, γιατί είσαι γιομάτος από τόση πλήξη και κάθεσαι άϋπνος;
—Σας προσκυνώ, συναγωνιστές, και σας ζητώ συμπάθιο, μα, επιτρέψτε μου να πω δυο λόγια σ' αυτή τη γυναίκα...
Τρέμοντας σύγκορμα, σηκώνομαι απ' τη θέση που ήμουν ξαπλωμένος, κι΄ απ' όπου ο ύπνος, είχε φύγει σαν το λύκο μπροστά σ' ένα κοπάδι αγριεμένα σκυλιά, τη ζυγώνω, παίρνω απ' τα χέρια της το παιδί, σκίζω τις φασκιές του και τα κουρέλια του, και βγάζω ένα σωστό πούτι αλάτι!
— Να ένα περίεργο, μωρό, σύντροφοι, που δε ζητάει βυζί, που δε βρέχεται πάνω του, και δεν ξυπνάει τον κόσμο με τα κλάματα του...
—Να με σχωράτε, καλοί μου κοζάκοι, μπαίνει η γυναίκα στη μέση με μεγάλη ψυχραιμία, δε σας κορόιδεψα εγώ, η κακία μου σας κορόιδεψε...
—Ο Μπαλμάσεβ θα συχωρέσει την κακία σου, αποκρίνομαι στη γυναίκα, ο Μπαλμάσεβ δε σκοτίζεται γι αυτό , γιατί παίρνει τόσα, όσα έδωσε. Όμως κυρά, κοίταξε τους κοζάκους που σ' ανυψώσανε σαν εργαζόμενη μάνα της δημοκρατίας. Κοίταξε αυτά τα δυο κορίτσια που κλαίνε τώρα γιατί τα κακομεταχειριστήκαμε αυτή τη νύχτα. Κοίταξε τις γυναίκες μας στο καρπερό Κουμπάν που λιώνουν χωρίς τους άντρες τους, κι' αυτοί, έρημοι σαν κι' αυτές, άθελα βιάζουν τα κορίτσια που περνούν στη ζωή τους... Κι' εσένα δε σ' αγγίξανε, την ανάξια, μ' όλο που θάπρεπε να τόχαν κάνει... Κοίταξε τη Ρωσία που την πλακώνει ο πόνος... Κι' εκείνη μου λέει:
— Έχασα τ' αλάτι μου και δε φοβάμαι τώρα την αλήθεια. Εσείς δε σκοτίζεστε για τη Ρωσία, εσείς πάτε να γλιτώσετε τους τσιφούτες, τον Λένιν και τον Τρότσκυ...
— Τώρα δε μιλάμε για τους τσιφούτες, βλαβερή, πολίτισσα. Οι τσιφούτες δεν έχουν σχέση μ' αυτά, Μια που έγινε λόγος, δε θα πω για τον Λένιν, όμως ο Τρότσκυ είναι ο τρελός γιος του νομάρχη του Ταμπώβ, και, μ' όλο που είναι από άλλη τάξη, πήρε το μέρος της εργατιάς. Σα νάμαστε κατάδικοι στο κάτεργο, αυτοί μας βάζουν στο λεύτερο δρόμο της ζωής, κι΄ εσύ, σιχαμερή γυναίκα, είσαι πιο εχθρός από κείνον τον άσπρο στρατηγό που με το κοφτερό σπαθί του μας φοβερίζει απ' το ακριβό του άλογο... Εκείνος φαίνεται απ' όλες τις μεριές, κι' ο εργάτης έχει την ελπίδα να τον σφάξει κάποτε, εσένα όμως, κακορίζικη γυναίκα, με τα παιδάκια σου τα παράξενα, που δε ζητάνε ψωμί... —εσύ δε φαίνεσαι,, σαν τον ψύλλο, εσύ δαγκάνεις, δαγκάνεις, δαγκάνεις...
Και παραδέχομαι ειλικρινά πως την πέταξα τούτη τη γυναίκα, την ώρα που το τραίνο έτρεχε κάτω από ένα βουναλάκι. Αυτή όμως, σαν πολύ πρόστυχη, κάθησε λίγο, τίναξε τις φούστες της και τράβηξε τον άτιμο δρόμο της. Και βλέποντας την απείραχτη, και την απερίγραπτη Ρωσία τριγύρω της, και τα χωράφια των μουζίκων χωρίς στάχια, και τα κορίτσια τα πειραγμένα, και τους συντρόφους, που πολλοί απ' αυτούς πάνε στο μέτωπο και λίγοι γυρίζουν, θέλησα να πηδήσω απ το βαγόνι και να αποτελειώσω ή τον εαυτό μου ή αυτήν. 'Όμως οι κοζάκοι με λυπήθηκαν και μου είπαν:
— Χτύπησε την με το ντουφέκι.
Ξεκρέμασ' από τον τοίχο το πιστό μου όπλο και ξέπλυνα αυτό το λεκέ απ' το  πρόσωπο της εργατικής γης και της δημοκρατίας.
Κι' εμείς, οι μαχητές του δεύτερου λόχου, ορκιζόμαστε μπροστά σας, αγαπητέ σύντροφε εκδότη, και μπροστά σας, αγαπητοί σύντροφοι που δουλεύετε στη σύνταξη, να χτυπούμε αλύπητα όλους τους προδότες που μας τραβούν στο λάκκο, και θέλουν να κάνουν το ποτάμι να τρέξει προς τα πίσω, και να στρώσουν τη Ρωσία με πτώματα και με μαραμένο χόρτο.
Για όλους τους μαχητές του δεύτερου λόχου.

ΝΙΚΗΤΑΣ ΜΠΑΛΜΑΣΕΒ στρατιώτης της Επανάστασης.

Υποσημειώσεις:
[1] Την εποχή εκείνη ήταν μεγάλη έλλειψη άπο αλάτι. και το  χρησιμοποιούσαν και σα μέσο συναλλαγής.
[2]  82 κιλά.


(Επιστροφή)

ΘΕΟΔΩΡΟΣ ΜΑΝΙΑΤΗΣ:Η ΜΑΧΗ ΤΟΥ ΣΤΑΛΙΝΓΚΡΑΝΤ 2

(Προηγούμενο) 

ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΔΕΥΤΕΡΟ
Η "ΚΥΑΝΗ" ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΗ

Ύστερα από τη μεγάλη κρίση του χειμώνα και την εκ νέου σταθεροποίηση του Μετώπου στην Ανατολή , οι Γερμανοί Στρατηγοί ανακτούν τη πρώτη τους αισιοδοξία. Αντίθετοι με τα όσα υποστήριζαν τον περασμένο Νοέμβριο, όταν εκφυλιζόταν η γερμανική επίθεση εναντίον της ρωσικής πρωτεύουσας και εκδηλωνόταν , στις αρχές Δεκεμβρίου , η μεγάλη σοβιετική αντεπίθεση ,τώρα εκφράζουν τη βεβαιότητα ότι η Μόσχα δεν πρόκειται να αντέξει ένα καινούριο χτύπημα και θριαμβολογούν. Και αυτός ακόμη ο Αρχηγός του Γενικού Επιτελείου Στρατού (Ο.Κ.Η) Halder δεν μπορεί να ξεφύγει από το κλίμα της γενικής ευφορίας [1] .

Τα πράγματα όμως στη πράξη δεν είναι τόσο αισιόδοξα όσο παρουσιάζονται στη θεωρία. Η είσοδος των Η.Π.Α στον πόλεμο, τον Δεκέμβριο του 1941, έχει αρχίσει να ανατρέπει μεθοδικά τις ισορροπίες δυνάμεων ανάμεσα στους εμπόλεμους και πρακτικά έχει εξανεμίσει κάθε ελπίδα, για ένα άμεσο τερματισμό του πολέμου . Ο Φύρερ δεν αγνοεί ότι η ιδέα της δημιουργίας ενός δεύτερου Μετώπου πάνω στην Ευρώπη, ωριμάζει μέρα με την ημέρα στα αγγλοαμερικανικά επιτελεία και φυσικά, δεν μπορεί να αδιαφορήσει για τις τραγικές συνέπειες που μπορεί να έχει για τη Γερμανία, ένας παρατεταμένος διμέτωπος αγώνας.



Αν για το Φύρερ, ο διμέτωπος αγώνας αποτελεί μια καταστροφή με τραγικές συνέπειες, για την ομάδα των συνωμοτών που περιστρέφονται  γύρω από τον απόστρατο πλέον Beck (2) αποτελεί μια θαυμάσια ευκαιρία για να ξεφορτωθούν   τον "σφετεριστή". Η κρίση του χειμώνα έχει αναζωπυρώσει τις ελπίδες τους  για μια βίαιη ανατροπή του καθεστώτος και ο Witzleben (3) συνεχίζει με μεγαλύτερη αισιοδοξία το  σχεδιασμό μιας πορείας προς το Βερολίνο με τη βοήθεια των στρατευμάτων του Δυτικού Μετώπου . Βέβαια υπάρχουν και οι πιο βιαστικοί, που αναζητούν περισσότερο δραστικές λύσεις . Ο  Νicholas von Halem, επιχειρηματίας και  ο Mumm von Schwarzenstein κρατικός λειτουργός, δηλώνουν πρόθυμοι να φέρουν σε πέρας μια μεγάλη αποστολή : να δολοφονήσουν το Φύρερ.[4]

Ο Φύρερ αγνοεί τον υπόγειο πόλεμο και τις ανησυχητικές διαστάσεις που λαμβάνει καθημερινά η αντίδραση εναντίον του, ακόμα και μέσα στις τάξεις του στρατού.  Αγνοεί τον ύποπτο ρόλο που διαδραματίζουν ανώτατα στελέχη της Αντικατασκοπείας. Αγνοεί ότι μέσα στα συρτάρια των γραφείων τους ζωτικής σημασίας πληροφορίες παραμένουν φυλακισμένες , ιδιαίτερα εκείνες που αφορούν τους δρόμους μέσα από τους οποίους ζωτικές πληροφορίες στρατιωτικού ενδιαφέροντος διαβιβάζονται στις υπηρεσίες του εχθρού.(5)



Ludwig von Beck

Όλο αυτό το διάστημα ο   Φύρερ με τη   προσοχή του  στραμμένη στην Ανατολή αναζητά σκυμμένος πάνω στους στρατιωτικούς χάρτες τον τρόπο  επίτευξης του βασικού σκοπού που δεν είναι άλλος από την αποτροπή ενός διμέτωπου αγώνα. O κίνδυνος από τη δημιουργία ενός δεύτερου Μετώπου όχι μόνο  επηρεάζει  αλλά δείχνει να καθοδηγεί με μεγαλύτερη ένταση τη σκέψη του . Αναζητά μέσα από την ιστορική εμπειρία ανάλογα παραδείγματα και μελετά τα συμπεράσματα που εξάγονται από αυτά. Ένα πανάρχαιο δόγμα διεκδικεί τη δικαίωσή του για μια ακόμη φορά.  

"Από τη στιγμή που ο ηγήτορας βρεθεί αντιμέτωπος με τη θανάσιμη απειλή του διμέτωπου αγώνα, αντί να οργανωθεί σε άμυνα περιμένοντας τον εχθρό, οφείλει να επιτεθεί πρώτος εναντίον του πιο αδύναμου από τους αντιπάλους και να τον συντρίψει, πριν ο δεύτερος προλάβει να εμπλακεί στη σύρραξη έχοντας στο μεταξύ αποκτήσει, το μεγαλύτερο μέρος της ισχύος του."

Πρόκειται για ένα δύσκολο εγχείρημα όπου ο παράγοντας χρόνος έχει κεφαλαιώδη σημασία. Αν χαθεί αυτή η μάχη με το χρόνο, η χώρα θα οδηγηθεί αναπόφευκτα σε ένα πόλεμο φθοράς , όπου τα όπλα και η γενναιότητα στο πεδίο της μάχης δεν θα έχουν πλέον το πρώτο λόγο.........

Με δεδομένο ότι η Σοβιετική Ένωση θεωρείται ο πιο ευάλωτος από τους αντιπάλους, το πρώτο συμπέρασμα βγαίνει αβίαστα:

Το 1942 πρέπει να φέρει με κάθε θυσία την επίτευξη του σκοπού, που ο ρωσικός χειμώνας ματαίωσε το 1941: την εκμηδένιση του Ερυθρού Στρατού. Με κάθε τίμημα και κάθε θυσία.

΄Ενα μεγάλο ερώτημα γεννιέται. Ποιος είναι ο τρόπος που μπορεί να εγγυηθεί την υλοποίηση παρόμοιου σκοπού μέσα στα στενά , ασφυκτικά σχεδόν, χρονικά όρια που υπάρχουν;
Για μια ακόμη φορά ο Δεκανέας φαίνεται να βλέπει πιο μακριά από τους στρατηγούς του. [6] 

Ο Φύρερ εξακολουθεί να απορρίπτει κάθε ιδέα για  μια καινούρια επίθεση εναντίον της Πρωτεύουσας του εχθρού ακριβώς γιατί κρίνει, ότι οι χρόνοι που θα απαιτηθούν θα είναι  απαγορευτικοί και το ίδιο το αποτέλεσμα, αμφίβολο. Αντίθετα, και σε μεγάλο βαθμό επηρεασμένος από τους οικονομικούς του συμβούλους φαίνεται να πείθεται ότι η κρίση μπορεί να ξεπεραστεί ευκολότερα και συντομότερα, αν αντί να επιδιώξει τη στρατιωτική συντριβή του εχθρού στο πεδίο της μάχης, καταφέρει με διαδοχικά χτυπήματα να τον εκτοπίσει από τις πλουτοπαραγωγικές περιοχές οι οποίες συντηρούν τη πολεμική του βιομηχανία. Αν ο Στρατός του κατάφερνε να αφαιρέσει από τον εχθρό , το σιτάρι της Ουκρανία, το κάρβουνο και τα σιδηρομεταλλεύματα του Ντόνετς και πάνω από όλα το πετρέλαιο του Καυκάσου [7] η Σοβιετική Ένωση θα καταδικαζόταν σε οικονομική ασφυξία και  θα υποχρεωνόταν  αναπόφευκτα είτε να συνθηκολογήσει , είτε να καταφύγει σε κάποιου είδους συμβιβασμό. [8] .

Με τη Σοβιετική Ένωση οριστικά εκτός μάχης , η Γερμανία. απαλλαγμένη οριστικά από τον εφιάλτη του διμέτωπου αγώνα , με τα βιομηχανικά φουγάρα να καπνίζουν ασταμάτητα πάνω στην Ευρώπη, θα μπορούσε να περιμένει  υπομονετικά τη στιγμή, που οι ναυτικές δυνάμεις, θα αναζητούσαν με τη σειρά τους μια αξιοπρεπή λύση, που θα οδηγούσε στο τερματισμό, ενός τόσο παράλογου, πολέμου.

Τα προβλήματα του 1941 έμπαιναν πάλι στη μέση, ως προς τη διεύθυνση που θ' ακολουθούσε η εαρινή και καλοκαιρινή επίθεση και ως προς τους αντικειμενικούς της σκοπούς. O Χίτλερ πήρε γι' άλλη μια φορά την απόφαση να επιτεθεί στο νότιο τομέα και όχι στη ζώνη της Μόσχας. Στηριζόταν αυτή τη φορά σε βασικότερα ελατήρια. Με μια προώθηση προς τη Μόσχα θα μπορούσε να καταστραφεί ο κύριος όγκος των ρωσικών δυνάμεων, που ασφαλώς είχαν επιφορτισθεί- με την υπεράσπιση της, όχι τόσο γιατί ήταν η πρωτεύουσα, αλλά για τη σημασία που είχε σαν κόμβος συγκοινωνιών στα δυτικά των Ουραλίων. Η οικονομική σημασία της ήταν μικρότερη ή τουλάχιστον λιγότερο φανερή.

Η εκλογή της Μόσχας για αντικειμενικό σκοπό, αντιπροσώπευε, τρόπον τινά, τη στρατιωτική λύση. Στην οπτική των στρατιωτικών, η καταστροφή του κυρίου όγκου του εχθρικού στρατού, φέρνει, αργά ή γρήγορα, αναπόφευκτα, τη νίκη. Κατά την κρίση τους, η εξουδετέρωση ή η ανεπάρκεια των εχθρικών στρατευμάτων συνεπάγεται γρήγορα ή οργά την χωρίς μάχη υποταγή των πλουσίων περιοχών.[9]

Τα πρώτα σχέδια που το O.K.H άρχισε να επεξεργάζεται από τις αρχές Ιανουαρίου του 1942 χαρακτηρίζονται από απαισιοδοξία και έντονο προβληματισμό που γινόταν βαρύτερος καθώς ολοκληρωνόταν η καταγραφή των απωλειών σε άνδρες και υλικό.[10] .......

Από την άλλη πλευρά, το Ναυτικό που έβλεπε στις κατευθυντήριες οδηγίες του Φύρερ της 10 Ιανουαρίου 1942 την ολονέν και περισσότερο μετατόπιση του κέντρου βάρους των προσπαθειών στον Στρατό Ξηράς με τους αντίστοιχους περιορισμούς στα άλλα δύο όπλα, ναυτικό και αεροπορία βρίσκει την ευκαιρία να εκφράσει φανερά τις επιφυλάξεις του. Χωρίς να υποτιμά την αξία που το πετρέλαιο του Καυκάσου έχει στην οικονομία του πολέμου επιχειρεί να αναδείξει τη λεπτή διαφορά ανάμεσα στην κύρια στρατηγική επιδίωξη (πετρέλαιο του Καυκάσου) και στον σπουδαιότερο στρατηγικό χώρο ( κανάλι του Σουέζ).[11]........ 

Ούτε ο Ρόμμελ , ούτε ο Ραίντερ , κατώρθωσαν να αποσπάσουν συγκεκριμένην απάντησιν. Ο Χίτλερ είχε στρέψει ολόκληρον την προσοχήν του εις την σχεδιαζομένην εαρινήν εις Ρωσίαν επίθεσιν, δι ης ήλπιζε να καταφέρη θανάσιμον πλήγμα επί του σοβιετικού κολοσσού .Η πρότασις του Ρόμμελ όπως επιτεθούν διά της Αιγύπτου προς Μέσην Ανατολήν, ουδόλως εκίνησε το ενδιαφέρον του. Όλαι αι διαθέσιμοι δυνάμεις θα έπρεπε να διατεθούν εις το Ανατολικόν Μέτωπον, συμπεριλαμβανομένου και αξιολόγου τμήματος , των εις Μεσόγειον εμπεπλεγμένων αεροπορικών δυνάμεων ."Προσεφέρετο όντως σπουδαία ευκαιρία , διά μίαν υπέρ του Αξονος αναστροφήν της γενικής καταστάσεως. Τούτο όμως ευρίσκετο εκτός των προθέσεων του Χίτλερ και των δυνατοτήτων του Χάλντερ " γράφει ο Βάλτερ Γκαίρλιτς.[12]

Το προσχέδιο της επιχείρησης που αφορά τη συνέχιση της εκστρατείας στην Ανατολή παρουσιάζεται στο Φύρερ και σε μια πολύ μικρή ομάδα ανώτατων αξιωματικών στις  28 Μαρτίου. Εισηγητής ο  Χάλντερ. Συμβατική ονομασία : Kυανή υπόθεση. Τόπος η «φωλιά του λύκου» [13]

Η επιχείρηση σχεδιασμένη σύμφωνα με τα καινούρια δεδομένα σε ότι αφορά τα μέσα και το έμψυχο, βρίσκεται σε αρμονία με τις επιταγές της πολεμικής οικονομίας. Αυτή τη φορά το   κέντρο βάρους των προσπαθειών περιορίζεται στο Νότιο τμήμα του Μετώπου .

Το εγχείρημα έτσι όπως παρουσιάζεται στο προσχέδιο διαρθρώνεται σε δύο βασικές πράξεις..

Πράξη πρώτη.

Δύο ομάδες Στρατιών αναπτύσσονται στο σχήμα μιας  γιγαντιαίας τανάλιας. Ο βόρειος βραχίονας προωθείται από τον τομέα Κούρσκ-Χαρκώβ κατά μήκος του μέσου ρου του Ντον με νότιο ανατολική κατεύθυνση .Ο νότιος βραχίονας που αναπτύσσεται  από την περιοχή του Ταγκανρόγκ κινείται ανατολικά για να συναντήσει τον βόρειο, στην περιοχή του Στάλινγκραντ εγκλωβίζοντας όλες τις μεταξύ Ντόνετς και Ντον ρωσικές δυνάμεις.

Πράξη δεύτερη. Επιθετική προώθηση προς τον Καύκασο που αντιπροσωπεύει χίλια εκατό χιλιόμετρα ορεινών όγκων ανάμεσα στην Μαύρη και την Κασπία θάλασσα και κατάκτηση των πετρελαιοφόρων πηγών .

Η εκλογή του Στάλινγκραντ και του Καυκάσου έδινε αντίθετα την προτεραιότητα στις οικονομικές και πολιτικές απόψεις. Σύμφωνα με αυτές, το πολεμικό δυναμικό του εχθρού θίγεται με την καταστροφή και εξουδετέρωση της βιομηχανικής και γεωργικής του διάρθρωσης, σε τέτοιο σημείο, που ο στρατός του, που δίνει μάχες, όσο Ισχυρός κι' αν είναι, δεν μπορεί να τον ωφελήσει σε τίποτε. Τα συνθήματα που συνόψιζαν τις αντιλήψεις του Φύρερ, ήταν: Να εξασφαλίσουν οι Γερμανοί το στάρι και τον κτηνοτροφικό πλούτο της Ουκρανίας, το κάρβουνο και το σιδηρομετάλλευμα του Ντόνετς και τα πετρέλαια του Καυκάσου. Να φράξουν το δρόμο του Βόλγα. Να προσεταιρισθούν την Τουρκία και να γίνουν, στο απώτερο μέλλον, κύριοι της Εγγύς Ανατολής, πηγής ανεφοδιασμού του αγγλικού στόλου και αρτηρίας για ένα πήδημα προς τις Ινδίες.

Μια τέτοια στρατηγική, στηριγμένη σε οικονομικούς παράγοντες, μπορεί να έχει θανάσιμα, για τον εχθρό, αποτελέσματα. Για να εκδηλωθούν, όμως, τα αποτελέσματα αυτά. χρειάζεται καιρός. Όποιος εφαρμόζει μια τέτοια στρατηγική, πρέπει να έχει στη διάθεση του μια ισχυρή οικονομία και να νοιώθει πως βαστάνε τα κότσια του για επιχειρήσεις μακράς πνοής. Αυτό όμως δεν συνέτρεχε για τη Γερμανία. Η δύναμη και η υπεροχή του Ράιχ ήταν καθαρά στρατιωτική: Στηριζόντουσαν στην επιθετική του ικανότητα. Κι' αν ακόμα η εκλογή της Μόσχας του φαινόταν προτιμότερη, ο αρχηγός του επιτελείου στρατού στρατηγός Χάλντερ θεώρησε πως έπρεπε να λάβει υπ' όψη του τα οικονομικά και πολιτικά επιχειρήματα. Διατύπωσε αντιρρήσεις, αλλά δεν έφερε, σχετικά με την επίθεση στο Νότιο τομέα, καμιά αντίθεση που ν' ανάγεται στα ζητήματα στρατιωτικών κανόνων και αρχών.

Ο Χίτλερ κηρύχθηκε λοιπόν υπέρ του Στάλινγκραντ, με την προοπτική να προελάσουν οι δυνάμεις του προς τα πετρέλαια του Καυκάσου».[14]
Στις  4 Απριλίου πραγματοποιείται μια καινούρια σύσκεψη κατά τη διάρκεια της οποίας ο  στρατηγός Γιοντλ παρουσιάζει στον Φύρερ το αναθεωρημένο σχέδιο της Κυανής επιχειρήσεως για την τελική έγκριση. Η υπερβολική ελευθερία κινήσεων που δινόταν στον επικεφαλής διοικητή της Ομάδας Στρατιών Νότος Στρατάρχη φον Μποκ κάτω από άλλες συνθήκες δεν θα γινόταν ποτέ αντικείμενο συζήτησης. Στη προκειμένη περίπτωση εξελίσσεται σε βασική αντιπαράθεση. Ο Φύρερ απαιτεί τυφλή συμμόρφωση στα χρονοδιαγράμματα και τους αντικειμενικούς σκοπούς που έχουν τεθεί. Μετά τη κρίση του χειμώνα τρέφει ελάχιστη πλέον εμπιστοσύνη στους στρατηγούς του και αυτό κάνει τα πράγματα ακόμη πιο δύσκολα.[15]

Ακόμα και ο  Γιοντλ πιστός σε μια παράδοση 130 χρόνων που ήθελε την ανώτατη στρατιωτική ηγεσία να εμπιστεύεται την υλοποίηση των επιχειρήσεων στους επικεφαλής διοικητές του μετώπου, αρνείται να καταλάβει. Φαίνεται να ξεχνά  ότι στη προκειμένη περίπτωση κάθε υπέρβαση , ιδιαίτερα στους χρόνους μπορεί να δημιουργήσει δυσάρεστες ανατροπές με ολέθριες επιπτώσεις στις πολεμικές επιχειρήσεις συνολικά. Δείχνει να επιμένει στη βασική αυτή θέση παρά τις επίμονες παρατηρήσεις του Φύρερ. Ο Βοck δεν είναι Scharnhorst ,Schlieffen ή έστω   Ludendorff αλλά και να ήταν, όφειλε να συμμορφωθεί με τις χρονικές δεσμεύσεις που επιβάλλονταν.  Το αδιέξοδο οδηγεί τον εκνευρισμό στο αποκορύφωμά του.  

Ο Φύρερ χάνει τη ψυχραιμία του μπροστά σε μια επιμονή που μεταφράζεται και σαν αμφισβήτηση αρπάζει τις σελίδες του σχεδίου από τα χέρια του εμβρόντητου Γιόντλ και διαβεβαιώνει:
-Θα ασχοληθώ προσωπικά με την υπόθεση.

Την επομένη η υπ' αριθμόν 41 οδηγία του Φύρερ που καταλαμβάνει 10 δακτυλογραφημένες σελίδες είναι έτοιμη, εγκεκριμένη και υπογεγραμμένη.[16] 

"Στην Ρωσία η χειμερινή εκστρατεία τείνει προς το τέλος της. Χάρη στο εκπληκτική γενναιότητα και το πνεύμα θυσίας που επέδειξαν τα στρατεύματα, η μάχη στο Ανατολικό μέτωπο συνιστά για τα γερμανικά όπλα μια πρωταρχικής σημασίας αμυντική επιτυχία . Ο εχθρός έχει υποστεί τεράστιες απώλειες σε άνδρες και προσπάθειά του να εκμεταλλευθεί αρχικές φαινομενικές επιτυχίες κατανάλωσε κατά την διάρκεια του χειμώνα τον όγκο των εφεδρειών του, τις οποίες προόριζε για μελλοντικές επιχειρήσεις.
Η γερμανική διοίκηση και τα στρατεύματά μας, που αναμφισβήτητα υπερτερούν, πρέπει να αναλάβουν εκ νέου την πρωτοβουλία αμέσως μόλις οι καιρικές και εδαφικές συνθήκες το επιτρέψουν , για να εξαναγκάσουν τον εχθρό να υποταχθεί στην θέλησή μας.
Αντικειμενικός σκοπός είναι η εκμηδένιση όλης της αμυντικής δυνάμεως που εξακολουθούν να διαθέτουν τα Σοβιέτ, και η απομάκρυνση των στρατευμάτων τους ,όσο το δυνατόν περισσότερο από τις κυρίας πηγές της πολεμικής του βιομηχανίας..
Για τον λόγο αυτό θα χρησιμοποιηθούν όλες οι διαθέσιμες γερμανικές και συμμαχικές δυνάμεις.
Συγχρόνως πρέπει να διατηρηθούν , με κάθε τρόπο να διασφαλισθούν τα κατεχόμενα εδάφη της Δυτικής και Βορείου Ευρώπης, ιδιαιτέρως οι ακτές."

Για τον σκοπό αυτό και δίχως να επηρεασθεί η πολιορκία του Λένινγκραντ όλες οι διαθέσιμες γερμανικές και συμμαχικές δυνάμεις έπρεπε να συγκεντρωθούν στο νότιο τμήμα του μετώπου με σκοπό την εξουδετέρωση του εχθρού μπροστά από τον Ντον και την κατάκτηση των πετρελαιοφόρων πηγών του Καύκασου καθώς και τα περάσματα που οδηγούσαν στις νότιες περιοχές του.

Οι λόγοι της επιχειρήσεως αυτής είναι σαφέστατα οικονομικοί, Οι στρατιωτικοί του σύμβουλοι δεν έπαυαν να τον προειδοποιούν για τη ζωτική σημασία που είχε το πετρέλαιο του Καύκασου[17)

Ύστερα από τη τελική  επεξεργασία της επιχείρησης , η πρώτη φάση του σχεδίου προέβλεπε ότι τα στρατεύματα στα αριστερά της Ομάδας Στρατιών Νότος (περιοχή Κούρσκ) έπρεπε να κινηθούν με κατεύθυνση τον Ντον στο ύψος του Βορονέζ και στη συνέχεια ακολουθώντας το ποτάμι προς Νότο να κλείσουν με την βοήθεια της 6ης στρατιάς που θα εξορμούσε από την περιοχή του Χαρκώφ σε ένα σιδερένιο κλοιό τις μπροστά από τον Ντον ρωσικές δυνάμεις. 

Η επιχείρηση θα ξεκινήσει με μια υπερκερωτική ενέργεια και αν είναι δυνατό, μια διάσπαση του εχθρού στην περιοχή Νοτίως Ορέλ με κατεύθυνση το Voronezh. Από τους δύο τεθωρακισμένους και μηχανοκίνητους σχηματισμούς που θα ενεργήσουν υπερκερωτικά ο βόρειος πρέπει να είναι μεγαλύτερης ισχύος από το Νότιο. Ο σκοπός της διεισδύσεως είναι η κατάληψη της πόλεως του Voronezh. Ενώ τμήμα των μεραρχιών πεζικού θα οργανώσει αμέσως ένα ισχυρό αμυντικό μέτωπο ανάμεσα στην περιοχή του Orel από την οποία θα εκτοξευτεί η επίθεση, και το Voronezh, οι τεθωρακισμένες και μηχανοκίνητες δυνάμεις θα συνεχίσουν την επίθεση νοτίως του Voronezh, με το αριστερό τους επί του Ντον για να υποστηρίξουν μια δευτέρα διάσπαση που θα λάβει χώρα προς ανατολάς από την γενική περιοχή του Kharkov. Και εδώ επίσης ο πρωταρχικός σκοπός δεν είναι απλά η διάσπαση του Ρωσικού Μετώπου αλλά η καταστροφή των Ρωσικών Στρατιών σε συνεργασία με τις Μηχανοκίνητες δυνάμεις που προωθούνται κατά τον κατάρουν του Don.

Στη συνέχεια η δεξιά πτέρυγα του Στρατάρχη φον Μποκ, θα διάβαινε τον Ντόνετς στο ύψος του Βοροσίλωφγκραντ και δια του Ροστώφ, ανηφορίζοντας τον Ντον, θα έσπευδε να συναντήσει το υπόλοιπο της ομάδας στρατιών που θα είχε προωθηθεί μέχρι την περιοχή του Στάλινγκραντ.

Μετά την καταστροφή του ρωσικού στρατού μπροστά από το Βόλγα και την εξουδετέρωση του Στάλινγκραντ σαν βιομηχανικού και συγκοινωνιακού κέντρου, ο φον Μποκ ανάμεσα στο Κούρσκ, νότιο άκρο της ομάδας Στρατιών "Κέντρο" και τον Βόλγα, θα κάλυπτε τις πλάτες του συναδέλφου του Λιστ που ενισχυμένος με την 11η Στρατιά προερχόμενη από την περιοχή του Κερτς,θα εξορμούσε για την κατάκτηση του Καυκάσου.  

Η Τρίτη επίθεσις πρέπει να διεξαχθεί κατά τρόπο ώστε να ενωθούν στη περιοχή του Στάλινγκραντ οι δυνάμεις που κατέρχονται τον Ντον , με τις δυνάμεις εκείνες που προελαύνουν, πάνω στον άξονα Τανγκανόργκ Αρτεμόβσκ μεταξύ του κάτω ρου του Ντον και του Βοροσίλωφγκραντ , με τη προελαύνουσα προς το Στάλινγκραντ Στρατιά Αρμάτων. Αν παρουσιαστεί ευκαιρία στη διάρκεια αυτής της επιχείρησης , ιδιαίτερα με τη κατάληψη άθικτων γεφυρών να εγκατασταθούν προγεφυρώματα Ανατολικά ή Νότια του Ντον , θα πρέπει να πραγματοποιηθούν με κάθε θυσία. Σε κάθε περίπτωση πρέπει να καταβληθεί πάσα προσπάθεια να καταληφθεί το Στάλινγκραντ, ή τουλάχιστον να τεθεί υπό τα πυρά των βαρέων μας όπλων ώστε να παύσει να να υφίσταται σαν κέντρο οπλισμού και επικοινωνιών.

Θα ήταν ιδιαίτερα επιθυμητό εάν επιτυγχάνετο ή να καταληφθούν άθικτες γέφυρες στο Ροστώβ (Rostov) ή να εξασφαλισθούν προγεφυρώματα Νότια του Ντον για τη διευκόλυνση των περαιτέρω επιχειρήσεων .

Με σκοπό τη αποτροπή διαφυγής προς Νότο μεγάλου αριθμού Ρωσικών δυνάμεων βόρεια του Ντον είναι αναγκαίο όπως το Συγκρότημα που προελαύνει από τη περιοχή του Τανγκανόργκ προς Ανατολικά να ισχυροποιήσει το δεξιό του δια προωθήσεως αρμάτων και ταχυκινήτων δυνάμεων, οι οποίες - εφ' όσον θα υπάρξει ανάγκη- δυνατόν να συγκροτηθούν έστω και μέσα από τον αυτοσχεδιασμό των Μονάδων.

Ανάλογα με την πρόοδο των επιθέσεων αυτών θα πρέπει να ληφθούν μέτρα καλύψεως όχι μόνο των Βορειοανατολικών πλευρών της επιθετικής επιχειρήσεως, αλλά να αρχίσει αμέσως και η οργάνωση των θέσεων επί του Ντον . Αποφασιστικής σημασίας θα είναι η αντιαρματική άμυνα .Οι θέσεις θα πρέπει εκ των προτέρων να προπαρασκευαστούν με όλα τα μέσα για να αντιμετωπίσουν ενδεχομένως τον επερχόμενο χειμώνα.

Η άμυνα στον μετώπου του Ντον που σταδιακά θα επιμηκύνεται, θα ενισχυόταν από συμμαχικά στρατεύματα. Την ευθύνη της περιοχής ανάμεσα στην καμπή του Καλάτς να-Ντόνου και το Βορονέζ θα έπαιρναν Ρουμάνοι ,Ιταλοί και Ούγγροι ενώ στα πλευρά του συμμαχικού σχηματισμού η 6η Γερμανική Στρατιά και η 4η Στρατιά αρμάτων θα ήταν έτοιμες να στηρίξουν την άμυνα σε στιγμή κρίσης.

Τα συμμαχικά στρατεύματα θα ταχθούν σε ιδιαίτερους τομείς κατά τρόπον ώστε η διάταξη να αρχίζει εις τον Βορράν με τους Ούγγρους, ακολουθούμενους από τους Ιταλούς και τέλος από τους Ρουμάνους που θα συνιστούν το νοτιοανατολικόν άκρον.  

Έχοντας πλέον την πρωτοβουλία των κινήσεων ο Φύρερ θα μπορούσε είτε να υπερφαλαγγίσει την Μόσχα από Νότο, είτε να στρέψει τα στρατεύματα του Καυκάσου προς την Αίγυπτο μέσω Τουρκίας για να συναντήσουν τις δυνάμεις του Ρόμμελ που εκείνη την εποχή ανακαταλάμβανε μεθοδικά όλα εκείνα τα εδάφη που είχε χάσει τον προηγούμενο χρόνο κατά την διάρκεια της συμμαχικής επιχειρήσεως "Σταυροφόρος". ...

Πριν από την έναρξη της πραγματικά μεγάλης αυτής επιθέσεως που έπρεπε να σφραγίσει το τέλος του πολέμου στην Ανατολή, προβλέπονται δύο προπαρασκευαστικές επιχειρήσεις.

Η πρώτη με την επωνυμία "Trappenjagd" έχει σαν στόχο την ανακατάληψη τής Κριμαίας. Η αποστολή της 11ης Στρατιάς είναι να διώξει, οριστικά τούς Ρώσους από τα στενά του Κερτς και να καταλάβει την άριστα οχυρωμένη Σεβαστούπολη.

Η δεύτερη με την επωνυμία Fridericus αφορά την περιοχή της Ουκρανίας και έχει σαν στόχο την εξουδετέρωση της ρωσικής αιχμής της Λοζοβαγια και την ανασυγκόλληση του μετώπου του Ντόνετς.

Δέκα ημέρες αργότερα ο Σοβιετικός πράκτορας Rudolf Roessler  αναστατώνει  από τη Λουκέρνη,  το μοσχοβίτικο κέντρο της αντικατασκοπείας , με ένα καταπληκτικό κείμενο. Πριν συμπληρωθούν δύο εβδομάδες από την υπογραφή του Χίτλερ κάτω από το κείμενο της "Κυανής επιχείρησης" ένα ακριβές αντίγραφο της  οδηγίας αρ.41  βρίσκεται πάνω στο γραφείο του Στάλιν. Η διασταύρωση αυτής της καταπληκτικής είδησης γίνεται σχεδόν ταυτόχρονα από το λεγόμενο δίκτυο της Βαρσοβίας .Τα όσα μεταδίδει βρίσκονται σε πλήρη αντιστοιχία με τα όσα προβλέπονται στην υπ' αριθμόν 41 Οδηγία .[19]

Στις 3 Μαΐου ο ανυποψίαστος αρχηγός του Επιτελείου Χάλντερ σημειώνει με έκπληξη στο ημερολόγιό του μια αποκαλυπτική διαπίστωση:

«Σχετικά με τις προθέσεις μας ο Exchange Τelegraph μεταδίδει από τη Μόσχα καταπληκτικές ειδήσεις.» [20]
Κανείς δεν διανοείται να φανταστεί,  ότι ο  Στάλιν γνωρίζει τα γερμανικά σχέδια , γνωρίζει όλα όσα  πρόκειται να συμβούν και το σημαντικότερο ότι έχει στη διάθεσή του  όλο τον αναγκαίο χρόνο να προετοιμαστεί και να αναλάβει πρωτοβουλίες.

Στην περίπτωση αυτή, όλα όσα πρόκειται να ακολουθήσουν  στους επόμενους μήνες, είναι από τώρα και στα εξής, πληκτικά προβλέψιμα, σε ένα πολύ μεγάλο βαθμό.

Υποσημειώσεις

[1] Βεβαίως, ευθύς ως το μέτωττον εσταθεροποιήθη και κατέστη δυνατή η έναρξις συγκεντρώσεως στρατηγικής εφεδρείας, η πλειονότης των στρατιωτικών εγκεφάλων φαίνεται πως εκινήθη δια την υποστήριξιν μιας επιθετικής εκστρατείας κατά το ακολουθούν θέρος. Η συζήτησις περιεστράφη περί το μέγεθος των σκοπών της εκστρατείας ταύτης. Ήτο δυνατόν να εξουδετερωθή η Ρωσσία και να αποχωρήση εκ του πολέμου ; Ή θα ήτο συνετώτερον να περιορισθούν οι σκοποί εις την περικοπήν των υπαρχόντων της εις τοιαύτην έκτασιν, ώστε να μη παρουσιάζη πλέον αύτη σοβαράν απειλήν, αλλά να διεξάγη επιχειρήσεις αι οποίαι να χαρακτηρίζωνται υπό το πρίσμα της Υψηλής Στρατηγικής, ως αμυντικαί ;

Εκ των υστέρων οι πλείστοι εκ των επιζησάντων στρατηγών ισχυρίζονται ότι ηυνόουν περιορισμένην εκστρατείαν και ότι παν το περισσότερον φιλόδοξον , απετέλει «τυχοδιωκτισμόν». Εντούτοις τούτο δεν είναι τίποτε περισσότερον από ένα νέον παράδειγμα (από τα οποία βρίθει η προς Ανατολάς εκστρατεία ) αποτυχίας του Γερμανικού Γενικού Επιτελείου εις τας εκτιμήσεις του επί Παγκοσμίου στρατηγικού επιπέδου. Εθεώρουν (και το παραδέχονται ) την θερινήν εκστρατείαν του 1942, ως έν μερικόν τακτικόν πρόβλημα, απομενωμένον από τα παγκόσμιο γεγονότα, τα οποία καθίστων επιτακτική ανάγκην δια την Γερμανίαν, να κερδίση τον πόλεμον κατ’ εκείνο το έτος, ή να παρασυρθή από το βάρος της βιομηχανικής παραγωγής της συμμαχίας, που εμάχετο λυσσωδώς κατ΄ αυτής.(Α. Κλαρκ Βαρβαρόσσα Στρατιωτικό Τυπογραφείον Αθήναι 1968 σελ 232)

[2] Beck
[3] Witzleben
[4] W.Gorlitz The German General Staff Hollis & Carter, London   σελ 413

[5] Χαρακτηριστική η περίπτωση του Στρατηγού Erich Fellgiebel όταν υπηρετούσε σαν υπεύθυνος της υπηρεσίας πληροφοριών του στρατού στο στρατηγείο του Φύρερ.

[6]  Δια μίαν ακόμη φοράν ο Χίτλερ παρεσύρθη από την ανυπομονησίαν του εις βάρος της συνέσεως και της λογικής .Εκείνο το οποίον τον παρέσυρε ήτο η ακράδαντος πεποίθησίς του ότι οι Ρώσσοι είχον παύσει να αποτελούν σοβαρόν αντίπαλον και ότι θα κατέρρεον ασφαλώς , ευθύς ως εστερούντο των πετρελαίων του Καυκάσου. Αντιθέτως η εκτίμησις του Γενικού Επιτελείου ήτο, ότι, οι Ρώσοι , παρά την πείσμονα αντίστασίν των , συνεπτύσσοντο μεθοδικώς , και ότι η κρίσις του αγώνος θα εξηρτάτο από τας μελλοντικάς των αντιδράσεις . " Η πρόβλεψις της επερχομένης κρίσεως και η συγκέντρωσις των απαιτουμένων δια την επιτυχή αντιμετώπισιν της μέσων αποτελεί την πεμπτουσίαν και την κατευθυντήριον γραμμήν παντός σχεδίου επιχειρήσεων " λέγει ο Χάλντερ. (Gert Βuchheit Η Στρατηγικη ενός Δεκανέως) Παρόμοια και η εκτίμηση που εκφράζει ο Bauer (O Πόλεμος των Τεθωρακισμένων. Τόμος Α σ.339) Καθ' όσον αφορά τον Φύρερ, η πρόθεσίς του δεν ήτο τίποτα ολιγώτερον από του να καταφέρη την χαριστικήν βολήν κατά του σοβιετικού κολοσσού, τον οποίον και θεωρεί θανασίμως τραυματισμένον, εν αντιθέσει με την γνώμην της Ο.Κ.W., εχούσης τας πληροφορίας από άνδρα κύρους εις το ζήτημα των πληροφοριών, τον συνταγματάρχην Γκέλεν (Ghelen), διευθυντήν του τμήματος «Ανατολή» του 2ου Γραφείου του στρατού. Παρά την διαφοράν ταύτην ως προς την εκτίμησιν της καταστάσεως,εις το Ράστενμπουργκ θέτουν, από του δευτέρου δεκαπενθημέρου του μηνός Μαρτίου, τας βάσεις της θερινής επιθέσεως, η οποία έλαβε την επωνυμίαν Επιχείρησις ΒΙaυ.

[7] Κατά το 1941, το ολικόν απόθεμά του εις πετρέλαια ανήρχετο εις 8.929.000 τόννους(έναντι 7.000.000 τόννων κατά το τελευταίον προ του πολέμου έτους) και είχε κατορθώσει να συνεχίση τον πόλεμον δια της αναλήψεως και ετέρων 1.140.000τόννων από τα πενιχρά του εφεδρικά αποθέματα. Περί το τέλος του έτους, το διατηρούμενον απόθεμα δι’ άπαντας τους στρατιωτικούς και πολιτικούς σκοπούς,εξαιρέσει των αναγκαίων του Ναυτικού ανήρχετο μόνον εις 797.000 τόννους, μόλις επαρκούντας δια τας καταναλώσεις ενός μηνός. Τούτο δεν παρείχεν εις τον Χίτλερ βιώσιμον περιθώριον, λαμβανομένου υπ’ όψιν ότι δεν είχεν εισέτι υποχρεωθή να διεξάγη εντόνους επιχειρήσεις επί δύο μετώπων. Αι υπάρχουσαι πηγαί του Χίτλερ δεν ήσαν εις θέσιν να του παράξουν πλέον των 12,000.000 τόννων αργού πετρελαίου κατ’ έτος. Η συνθετική παραγωγή, ανερχομένη εις 4.000.000 τόννους κατά το 1941,ηυξήθη εις 6.000.000 κατά το 1943,η αύξησις όμως αυτή μερικώς θα ανετρέπετο από την μείωσιν της παραγωγής των ρουμανικών πετρελαιοπηγών.. (Ch. Wilmot :Η πάλη δια την Ευρώπην σελ 122)

[8]
[9]Schröter Heinz: Stalingrad ... "bis zur letzten patrone".Αναφέρεται στην Ιστορία Β. Παγκοσμίου πολέμου του Χ.Α.Καβαφάκη Τ.2 Σελ.709.

[10] Στις 31 Δεκεμβρίου 1941 οι απώλειες των χερσαίων γερμανικών δυνάμεων άγγιζαν το 25,90 %, που μεταφραζόταν σε 830.903 αξιωματικούς, υπαξιωματικούς και στρατιώτες. Από αυτούς οι νεκροί ήσαν 173.722 και οι αγνοούμενοι 35.875. Να σημειωθεί ότι και ένα μέρος των τραυματιών δεν μπόρεσε λόγω της φύσεως των τραυμάτων να αναλάβει ενεργή δράση. O Halder σημειώνει στο ημερολόγιό του ότι μέχρι 28 Φεβρουαρίου 1942 οι συνολικές απώλειες ανήρχοντο σε 1.005.636 άνδρες από τους οποίους 202.251 νεκρούς, 725.642 τραυματίες από τους οποίους 112.627 από κρυοπαγήματα. 
[11]

[12] Η στρατηγική ενός Δεκανέως σελ 216
[13]
[14]

[15] Αναλαμβάνοντας καθήκοντα Αρχιστρατήγου μετά την παραίτηση του Μπράουχιτς θα πει στον Χάλντερ: Ο πρώτος τυχών δύναται να διευθύνει τας επιχειρήσεις. Το πρώτιστον όμως καθήκον του Αρχιστρατήγου είναι να υψωθή εις το επίπεδον του Εθνικοσοσιαλισμού. Εις ουδένα εκ των στρατηγών αναγνωρίζω την ικανότητα να επιτύχη τούτο! Ως εκ τούτου προήλθον εις την απόφασιν να αναλάβω προσωπικώς τα καθήκοντα ταύτα.(Η στρατηγική ενός δεκανέως σελ 196-7 .

[16] Walther Hubatsch: Hitlers Weisungen für die Kriegsführung 1939-1945 σελ 183. Η μετάφραση ολόκληρης της Οδηγίας αρ 41 στα ελληνικά στον Οικονομάκο Μ . Οι ελπίδες πάγωσαν στο Βόλγα σελ 227-231.

[17] Ο Μπλούμεντριχ θα σχολιάσει ειρωνικά.: "Αν και δεν ήτο δυνατόν ν' αντικρούσωμεν τους οικονομικούς εμπειρογνώμονας, οίτινες εβεβαίουν ότι ήτο ζωτικόν να επιτύχωμεν το πετρέλαιον, εάν ηθέλαμεν να συνεχίσωμεν τον πόλεμον, εν τούτοις τα γεγονότα διέψευσαν τους ισχυρισμούς των. Διότι κατορθώσαμεν να διεξαγάγωμεν τον πόλεμον μέχρι του 1945 χωρίς να καταλάβωμεν ποτέ τα πετρέλαια του Καυκάσου." (B. H. Liddell Hart: Η άλλη πλευρά του λόφου. σελ 377)

[18]

[19] Σχετικά με τη δράση του κατασκοπευτικού δικτύου της Βαρσοβίας ο P. Carell αναφέρει:

"Aυτό που προέκυψε από την αποκωδικοποίηση παρόμοιων εγγράφων ήταν απλά καταπληκτικό. Ήταν απίστευτη η ποσότητα των στρατιωτικών μυστικών που οι δύο πράκτορες σε περίοδο ενός χρόνου είχαν κατορθώσει να συλλέξουν και να στείλουν στη Ρωσία δρώντας στα μετόπισθεν του γερμανικού μετώπου. Τα μηνύματα έδιναν ένα συμπληρωμένο πλαίσιο της γερμανικής προέλασης κατά τη διάρκεια της καλοκαιρινής επίθεσης του 1942 . Και όχι μόνο της προέλασης αλλά και των στόχων , τα σχέδια που αφορούσαν τη χρησιμοποίηση των δυνάμεων , τις μεταφορές και τις μετακινήσεις των Σωμάτων Στρατού και των μεραρχιών ήταν καταγραμμένες με τις παραμικρές λεπτομέρειες..(P. Carell Russia 1941-45 τόμος Β σελ 109 και συνέχεια  )

[20]Halder Hitler ,seigneur de la guerre, Payot ,1956 σελ 435

(Συνέχεια)

ΑΡΘΟΥΡ ΚΑΙΣΤΛΕΡ: TO ΜΗΔΕΝ ΚΑΙ ΤΟ ΑΠΕΙΡΟ

ΑΡΘΟΥΡ ΚΑΙΣΛΕΡ
ΤΟ ΜΗΔΕΝ ΚΑΙ ΤΟ ΑΠΕΙΡΟ
Σελ. 243
ΚΑΚΤΟΣ

. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . Κάπνιζε o Ρουμπάσωφ και κύτταγε τα δάχτυλα του. H σιγή ήτανε τόσο απόλυτη, που άκουγες το τσιγαρόχαρτο έτσι ως και­γότανε. Τράβηξε μια βαθειά ρουφηξιά. Ανοησίες, σκέφτηκε. Φτηνορομάντσα. Ο ίδιος δεν πίστευε πως η « φυσική ρευστοποίηση » είχε και μια ρεαλιστική πλευρά. Ο θάνατος, ακόμα και ο δικός σου θάνατος, είναι μια αφαίρεση. Τώρα μπορεί εκεί κάτω να είχανε τελειώσει και ό,τι είναι περασμένο είναι πια πραγματικότητα. Όλα γύρω ήσανε βουβά και σκοτεινά και ο 402 είχε πάψει να χτυπάει.
Ω, και να στρίγγλιζε κάποιος εκεί έξω ξαφνικά, για να σπά­σει τούτη την αφύσικη σιωπή. Άρχισε να μυρίζει, εκεί γύρω του, γιατί από ώρα τώρα είχε στα ρουθούνια του τη μυρουδιά της Άρλοβα. Και τα τσιγάρα ακόμα ανάδιναν τη μυρουδιά της, γιατί έσουρνε την ταμπακέρα της πάντα μέσα στην τσάντα της και κάθε τσιγάρο είχε το άρωμα της πούδρας της.
Πάντα η σιωπή, και μονάχα το ελαφρό τρίξιμο του κρεββατιού κάθε που στριφογύριζε.
Σκέφτηκε να σηκωθή και ν' ανάψει άλλο τσιγάρο, μα να πάλι το χτύπημα πάνω στον τοίχο.
«ΕΡΧΟΝΤΑΙ».
Έστησε αυτί ο Ρουμπάσωφ, αλλά το μόνο που άκουσε ήτανε το αίμα που χτυπούσε στα μηνίγγια του. Καρτέραγε, και ή σιω­πή βάραινε, ώσπου στα τέλος πήρε τα γυαλιά του και χτύπησε :
ΔΕΝ  ΑΚΟΎΩ ΤΙΠΟΤΑ».
Πάλι, για λίγο, ο 402 δεν αποκρίθηκε, μα ξαφνικά άρχισε να χτυπάει δυνατά και απότομα :
«ΕΙΝΑΙ Ο 380. ΠΕΣ ΤΟ ΔΙΠΛΑ».
Ο Ρουμπάσωφ ανασηκώθηκε γοργά κι αμέσως κατάλαβε πως η είδηση είχε περάσει κιόλας από ένδεκα κελλιά σταλμένη από τους γειτόνους του 380. Οι κρατούμενοι στα κελλιά, ανάμεσα στο 380 και το 402, έκαναν μιαν ακουστική αλυσίδα μέσα στη σιω­πή και τη σκοτεινιά.Ήσαν αβοήθητοι, έτσι κλεισμένοι μέσα σε τέσσερεις τοίχους, κι αυτή ήταν η μόνη μορφή αλληλεγγύης που τους έδενε. Ο Ρουμπάσωφ πήδηξε από το στρώμα, γοργοπερπάτησε ξυπόλητος ως τον άλλο τοίχο, στάθηκε δίπλα στον κουβά κι άρχισε να χτυπάει στον 406 :
«ΠΡΟΣΟΧΗ. ΣΕ ΛΊΓΟ ΘΑ ΕΚΤΕΛΈΣΟΥΝΕ ΤΟΝ 380. ΠΕΣ ΤΟ ΔΙΠΛΑ».
Έστησε αυτί. Ο κουβάς βρωμολόγαγε κι η αποφορά είχε αντικαταστήσει στα ρουθούνια του το άρωμα της Άρλοβα. Από­κριση δεν πήρε, γι' αυτό περπάτησε γοργά ως το κρεββάτι του και τούτη τη φορά δεν χτύπησε με τα γυαλιά του, αλλά με τη γρο­θιά του :
«ΠΟΙΟΣ ΕΙΝΑΙ Ο 380;»
Πάλι δεν πήρε απόκριση. Κατάλαβε πως κι ο 402 θα πρέ­πει να πηγαινορχότανε σαν εκκρεμές ανάμεσα στους δυο τοίχους του κελλιού του. Στα ένδεκα κελλιά πέρα από αυτόν οι κρατούμε­νοι θα τρέχανε κι αυτοί αθόρυβα, ξυπόλητοι, ανάμεσα στους τοί­χους. Τώρα ο 402 ήτανε και πάλι στον δικό του τοίχο και ανάγ­γειλε :
«ΤΩΡΑ ΤΟΥ ΔΙΑΒΑΖΟΥΝΕ ΤΗΝ ΚΑΤΑΔΙΚΑΣΤΙΚΗ ΑΠΟΦΑ­ΣΗ. ΠΕΣ ΤΟ ΔΙΠΛΑ».
O Ρουμπάσωφ ρώτησε ξανά :
«ΠΟΙΟΣ ΕΙΝΑΙ;»
Όμως ο  402 είχε ξαναφύγει. Δεν άξιζε να μεταδώσει το μή­νυμα στον Ριπ Βαν Ουίνκλ, κι όμως έτρεξε στην πλευρά του κου­βά και το μετέδωσε, λες και τον έσπρωχνε μια μυστική συναίσθη­ση καθήκοντος, μια παρόρμηση να μη διακοπή η αλυσίδα. Η γειτνίαση του κουβά του έφερε  αναγούλα. Γοργοπερπάτησε ως το κρεββάτι του και περίμενε. Έξω δεν ακουγόταν ούτε ο παραμι­κρός θόρυβος, μονάχα τα μηνύματα μέσα από τον τοίχο :
«ΚΡΑΥΓΑΖΕΙ ΒΟΗΘΕΙΑ».
«ΚΡΑΥΓΑΖΕΙ ΒΟΗΘΕΙΑ», μετάδωσε ο Ρουμπάσωφ στον 406. Έστησε αυτί μα δεν άκουγε τίποτα, και φοβότανε πως αν ήτανε να ξαναπάει ως τον κουβά θα έκανε εμετό.
«ΤΩΡΑ ΤΟΝ ΦΕΡΝΟΥΝ. ΟΥΡΛΙΑΖΕΙ ΚΑΙ ΔΕΡΝΕΤΑΙ. ΠΕΣ ΤΟ ΔΙΠΛΑ», χτύπησε ο 402.
«ΠΩΣ ΤΟΝ ΛΕΝΕ», ρώτησε ο Ρουμπάσωφ στα γρήγορα προτού ολοκληρώσει καν ο 402 τη φράση του και τούτη τη φορά πή­ρε απόκριση :
«ΜΠΟΓΚΡΩΦ. ΑΝΤΙΔΡΑΣΤΙΚΟΣ. ΠΕΣ ΤΟ ΔΙΠΛΑ». Τα πόδια του Ρουμπάσωφ άρχισαν να βαραίνουν. Έγειρε στον τοίχο και χτύπησε στον 406 :
«ΜΙΧΑΗΛ ΜΠΟΓΚΡΩΦ — ΚΑΠΟΤΕ ΝΑΥΤΗΣ ΣΤΟ ΠΟΛΕΜΙ­ΚΟ ΠΟΤΕΜΚΙΝ — ΑΡΓΟΤΕΡΑ ΔΙΟΙΚΗΤΗΣ ΤΟΥ ΑΝΑΤΟΛΙΚΟΥ ΣΤΟΛΟΥ — ΤΙΜΗΘΕΙΣ ΜΕ ΤΟ ΠΡΩΤΟ ΠΑΡΑΣΗΜΟ ΤΗΣ ΕΠΑΝΑ­ΣΤΑΣΗΣ — ΟΔΗΓΕΙΤΑΙ ΤΩΡΑ ΓΙΑ ΕΚΤΕΛΕΣΗ».
Σκούπισε τον ιδρώτα από το μέτωπο του, ξέρασε μέσα στον κουβά και τελείωσε τη μετάδοση:
«ΠΕΣ ΤΟ ΔΙΠΛΑ».
Όχι, δεν μπορούσε να φέρει πίσω στη μνήμη τη μορφή του Μπογκρώφ, έβλεπε όμως το περίγραμμα αυτής της γιγάντιας σιλουέττας. Τα μακριά, ασουλούπωτα χέρια του, τις φακίδες στην πλακουτσωτή φάτσα του με την ανασηκωμένη μύτη. Κάποτε, ύστε­ρα από το 1905 που ήσανε και οι δύο στην εξορία, ζούσανε στο ίδιο δωμάτιο κι ο Ρουμπάσωφ τον είχε μάθει γραφή, ανάγνωση και στοιχειώδη ιστορική σκέψη. Από τότε, όπου κι αν ήταν ο Ρου­μπάσωφ, έπαιρνε δύο φορές τον χρόνο ένα χειρόγραφο μήνυμα που πάντα τέλειωνε με τούτα τα λόγια : « Ο σύντροφος σου, πιστός ως  τον τάφο, Μπογκρώφ ».
«ΕΡΧΟΝΤΑΙ», χτύπησε ο 402 βιαστικά και τόσο δυνατά που ο Ρουμπάσωφ το άκουσε μ' όλο που στεκόταν ακόμη δίπλα στον κουβά με το κεφάλι ακουμπημένο στον τοίχο. «ΣΤΑΣΟΥ ΣΤΟ ΜΑ­ΤΙ ΚΑΙ ΒΑΡΑ. ΠΕΣ ΤΟ ΔΙΠΛΑ».
Ο Ρουμπάσωφ στηλώθηκε, και πέρασε το μήνυμα στον 406:
«ΣΤΑΣΟΥ ΣΤΟ ΜΑΤΙ ΚΑΙ ΒΑΡΑ. ΠΕΣ ΤΟ ΔΙΠΛΑ. Ύστερα έτρεξε στην πόρτα και περίμενε. Όλα ήσανε σιωπηλά όπως και πριν.
Σε μερικά λεπτά ακούστηκε και πάλι το χτύπημα στον τοί­χο: «ΤΩΡΑ».
Από τον διάδρομο έφτασε ο βαρύς, υπόκωφος αχός του πνιχτού τυμπανισμού. Δεν ήταν ούτε κρούση ούτε σφυροκόπημα: οι κρατούμενοι των κελλιών, από το 380 ως το 402, που αποτελούσανε την ακουστική αλυσίδα και μνήσκανε πίσω από τις πόρτες σαν τι­μητικό άγημα μέσα στη σκοτεινιά, κατάφερναν να δημιουργήσουνε με ξεγελαστική ομοιότητα, μια υποτονισμένη και υποβλητική πέν­θιμη τυμπανοκρουσία, έτσι ως τη φέρνει ο άνεμος από μακρυά. Στεκόταν ο Ρουμπάσωφ, με το μάτι καρφωμένο στη θυρίδα. Συν­τάχτηκε με τον ρυθμό των άλλων κι άρχισε να νεκροσημαίνει χτυ­πώντας με τα δύο χέρια του την πόρτα. Ξαφνιάστηκε σαν διαπί­στωσε πως ο πνιχτός τυμπανισμός συνεχιζότανε και προς τα δε­ξιά, αρχίζοντας από το 406. Τούτο σήμαινε πως ο Ριπ Βαν Ουίνκλ κάτι είχε καταλάβει, γιατί κι αυτός αργοχτυπούσε. Ταυτόχρονα, στ' αριστερά του, ο Ρουμπάσωφ άκουσε, σε μιαν απόσταση που ήταν ακόμα μακρυά από το οπτικό του πεδίο, το κύλισμα της σι­δερένιας πόρτας πάνω στη ράγια. Το χτύπημα στ' αριστερά του έγινε λίγο δυνατώτερο κι ο Ρουμπάσωφ κατάλαβε πως είχαν ανοί­ξει τη σιδερένια πόρτα που χώριζε την απομόνωση από τα συνη­θισμένα κελλιά. Κάτι κλειδιά κουδούνισαν όταν έκλεισε πια η σι­δερένια πόρτα, ακούστηκαν βήματα που σίμωναν και κάτι γλυστρήματα και κάτι σουρσίματα πάνω στις πλάκες. Οι ρυθμικοί χτύ­ποι στ' αριστερά άρχισαν να δυναμώνουν κυματιστοί, ώσπου έφτασαν σε ένα σταθερό, πνιχτό κρεσέντο. Ο Ρουμπάσωφ ακόμα τίπο­τα δεν μπορούσε να δει, γιατί το οπτικό του πεδίο περιωριζόταν ανάμεσα στα κελλιά 401 και 407. Τα σουρσίματα και τα γλυστρήματα έφταναν τώρα πιο κοντά. Κάτι σαν βόγγο άκουσε, κάτι σαν οιμωγή, παιδιού οιμωγή, παιδιάστικη. Τα βήματα ακούγονταν γορ­γότερα. Το χτύπημα στ' αριστερά χαμήλωνε, ενώ αντίθετα φούν­τωνε στα δεξιά.
Χτύπαγε ο Ρουμπάσωφ. Είχε αρχίσει να χάνει σιγά - σιγά κάθε αίσθηση χώρου και χρόνου, έτσι ως τον έζωναν τούτα τα υπόκωφα ταμ - ταμ της ζούγκλας. Λες και στέκονταν κάτι πίθηκοι στα κλουβιά τους, πίσω από τα κάγκελλα, και χτύπαγαν το στέρ­νο ρυθμικά. Τότε κι ο Ρουμπάσωφ κόλλησε το μάτι στη θυρίδα και κάθε τόσο ανασηκωνότανε στ' ακροδάχτυλα, με τον ρυθμό που χτυπούσε. Όπως και πριν, το μόνο που έβλεπε ήτανε το θαμπό, κίτρινο φως του λαμπιονιού στον διάδρομο και τις σιδερένιες πόρ­τες από το 401 ως το 407.
Όμως, ο πνιχτός τυμπανισμός όλο και φούντωνε όσο σίμωνε η σουρτή αχή κι ο βόγγος. Ξαφνικά, κάτι θολές φιγούρες πέρασαν στο οπτικό του πεδίο. Νά τος! Έπαψε ο Ρουμπάσωφ να χτυπάει και κάρφωσε πάνω τους τη ματιά του. Λίγα δευτερόλεπτα και φύ­γανε.
Κι ό,τι είδε μέσα σε τούτα τα λίγα δευτερόλεπτα έμεινε βα­θιά χαραγμένο στη μνήμη του. Δυο αχνοφωτισμένες μορφές με στο­λή είχανε περάσει, πελώριες και ακαθόριστες. Ανάμεσα τους έσερ­ναν από τις μασχάλες κάποιον άλλον. Τούτος ο άλλος κρεμότανε στα χέρια τους, παράλυτος κι όμως άκαμπτος σαν αντρείκελο. Τεν­τωμένος, με το κεφάλι γερμένο μπροστά και την κοιλιά πρησμένη. Τα πόδια του σούρνονταν κι έτσι ως τα παπούτσια είχανε ξεφύγει από τα πόδια προξενούσαν τον εφιαλτικό τριγμό που ο Ρουμπά­σωφ είχε ακούσει ν' αντηχεί λίγο πριν στον διάδρομο. Τούφες από άσπρα μαλλιά κρέμονταν μπροστά στη μορφή του, έτσι ως ήτανε γερμένη προς τα κάτω με το στόμα ορθάνοιχτο, κι ο ιδρώτας έτρεχε πάνω τους, και το σάλιο κυλούσε από το στόμα ως κάτω στο πηγούνι. Όταν πια τον τράβηξαν πέρα από την πόρτα του Ρου­μπάσωφ, εκεί κατά τα δεξιά, προς τον διάδρομο, ο βόγγος και οι οιμωγές λες και σβήσανε για ν' αφήσουνε ν' ακουστή μόνο μια μακρινή ηχώ, όλη - όλη τρία φωνήεντα θρηνητικά: « Ου - α - ω». Μα φαίνεται πως πριν να στρίψουνε τη γωνιά, στην άκρη του διά­δρομου, έξω από το κουρείο, ο Μπογκρώφ θα πρέπει να ούρλια­ξε πιο έντονα, γιατί τούτη τη φορά ο Ρουμπάσωφ συνέλαβε όχι μονάχα τα φωνήεντα αλλά ολόκληρη τη λέξη. Ναι, την είχε ακού­σει καθαρά. Ήτανε το ίδιο του το όνομα : Ρου - μπά - σωφ.
Ύστερα, λες και είχε δοθή κάποιο σύνθημα, ξανάπεσε η σι­γή. Ο διάδρομος έμνησκε σαν πάντα αδειανός, σαν πάντα, και τα λαμπιόνια έκαιγαν σαν πάντα. Μοναχά από τον τοίχο του 406 ερ­χότανε το μήνυμα :
«ΑΘΛΙΟΙ ΤΗΣ ΓΗΣ ΞΕΣΗΚΩΘΗΤΕ».
Τώρα ο Ρουμπάσωφ είχε ξαπλώσει και πάλι στο κρεββάτι του καί δεν θυμότανε πως είχε φτάσει ως εκεί. Τα νεκροσήμαντρα αντηχούσαν ακόμα στ' αυτιά του, μα η σιωπή τώρα ήτανε σιωπή αληθινή, άδεια, ήρεμισμένη. Ό 402 θα πρέπει να κοιμότανε κι ο Μπογκρώφ — ετσι όπως τον είχανε καταντήσει — σίγουρα θα ήτα­νε πιά πεθαμένος.
« Ρουμπάσωφ, Ρουμπάσωφ... ». Τούτη η στερνή κραυγή ήτανε γραμμένη ανεξίτηλα στην ακουστική του μνήμη. Η οπτική εικό­να ήτανε λιγώτερο σκληρή. Του ήταν ακόμα δύσκολο να ταυτίσει τον Μπογκρώφ μ' εκείνο το άκαμπτο αντρείκελο με το μουσκεμέ­νο από ιδρώτα καί σάλια πρόσωπο και τα τεντωμένα σουρνάμενα πόδια που είχανε περάσει μπροστά από το οπτικό του πεδίο, εκεί­νες τις λίγες στιγμές. Τώρα και μόνο θυμήθηκε ξανά τα άσπρα μαλλιά. Τί τάχα να είχανε κάνει στον Μπογκρώφ; Τί είχανε κά­νει σε τούτον τον γεροδεμένο ναυτικό για να βγάζει μόνον αυτό το παιδιάστικο κλαψούρισμα; ...........

 

ΙΣΑΑΚ ΜΠΑΜΠΕΛ:ΤΟ ΠΕΡΑΣΜΑ ΤΟΥ ΣΜΠΡΟΥΤΣ

Ο ΜΕΡΑΡΧΟΣ ΕΞΗ ανάφερε πως σήμερα, την αυγή πήραμε το Νόβογκραντ-Βολίνσκ. Το επιτελείο ξεκίνησε απ' το Κραπίβνο, και τ' αμάξια μας, μια οπισθοφυλακή όλο βουή, απλώθηκε στο δρόμο, τον αγέραστο δρόμο πού τραβάει απ' το Μπρεστ ως τη Βαρσάβα και πού τον έστρωσε με κόκαλα μουζίκων ο Νικόλαος ο Πρώτος.
Ολόγυρα μας ανθίζουν λιβάδια από πορφυρόχρωμες παπαρούνες, ο μεσημεριάτικος αγέρας παίζει μέσα στην κιτρινισμένη σίκαλη, η παρθενική γκρετσίχα [1] φαντάζει στον ορίζοντα, σαν τοίχος μακρινού μοναστηρίου.
Η ήσυχη Βολίνα απλώνεται μπροστά μας, φεύγει από μας για τη μαργαριταρένια ομίχλη πού τη σχηματίζουν δάση από λεύκες, περνάει από ανθισμένα βουναλάκια, και με αδυνατισμένα χέρια μπερδεύεται στις φωτιές της χούμολης. Ο χρυσοκίτρινος ήλιος κυλάει στον ουρανό σαν κομμένο κεφάλι, ένα απαλό χρώμα ανάβει στις σπηλιές που κάνουν τα σύννεφα, κι' οι σημαίες της δύσης κυματίζουν πάνω απ' τα κεφάλια μας. Η μυρουδιά απ' το χτεσινό αίμα κι' από τα σκοτωμένα άλογα στάζει μέσα στη βραδινή δροσιά. Ο θολός Σμπρουτς βουίζει και στριφογυρίζει τους αφρισμένους κόμπους του πάνω στα σκαλοπάτια της κοίτης. Οι γέφυρες είναι χαλασμένες και περνάμε το ποτάμι με τα πόδια. Πάνω στον ποταμίσιο κυματισμό ξεκουράζεται ένα μεγαλόπρεπο φεγγάρι. Τ' άλογα μπαίνουν στο νερό ως τη ράχη, και τα βουερά νερά κυλούν ανάμεσ' από ένα πλήθος αλογοπόδαρα. Κάποιος πνίγεται και βλαστημάει φωναχτά την Παναγία. Το ποτάμι έχει γιομίσει απ' τα μαύρα τετράγωνα των αμαξιών, θόρυβοι, σφυρίγματα και τραγούδια αντηχούν πάνω απ' τα ασημένια φιδάκια του φεγγαριού και τις φωτισμένες λακκούβες του νερού.
Φτάνουμε στο Νόβογκραντ αργά τη νύχτα. Στο σπίτι που μου ορίσανε, βρίσκω μια έγκυο γυναίκα και δυο κοκκινομάλληδες Εβραίους με αδύνατους λαιμούς. Ένας τρίτος έχει κιόλας αποκοιμηθεί κουκουλωμένος ως το κεφάλι κι' ακουμπισμένος στον τοίχο.
Στο δωμάτιο που μου δώσανε βρίσκω ντουλάπες ακατάστατες, γυναικείες γούνες μαδημένες στο πάτωμα, ανθρώπινες ακαθαρσίες και κομμάτια από ιερά σκεύη, που οι Εβραίοι τα μεταχειρίζονται μια φορά το χρόνο, το Πάσχα.
— Μαζέψτε τα αυτά, λέω στη γυναίκα. Τί βρώμικα που ζήτε!
Δυο Εβραίοι σηκωθήκανε από τη θέση τους. Πηδούνε πάνω σε σόλες από κετσέ και τα μαζεύουν όλα από χάμω, σαλτάρουν άφωνοι, μαϊμουδίσια, σα νάναι γιαπωνέζοι στο τσίρκο, οι λαιμοί τους φουσκώνουν και στριφογυρίζουν. Μου στρώνουν ένα ξηλωμένο στρώμα, κι' εγώ πλαγιάζω κατά τη μεριά του τοίχου, δίπλα στον τρίτο Εβραίο, τον κοιμισμένο. Η φοβισμένη φτώχια χάνεται αμέσως από μπροστά μου.
Όλα τάχει νεκρώσει η ησυχία, και μόνο το φεγγάρι, που έχει πιάσει με τα μαβιά του χέρια το στρογγυλό, γυαλιστερό κι' αμέριμνο κεφάλι του, αρμενίζει έξω απ' το παράθυρο.
Κουνώ τα μουδιασμένα μου πόδια, ξαπλώνομαι στο ξηλωμένο στρώμα, και με παίρνει ο ύπνος. Στ' όνειρό μου βλέπω το μέραρχο Έξη. Κυνηγάει πάνω σ' ένα βαρβάτο άλογο τον ταξίαρχο, και του φυτεύει δυο σφαίρες στα μάτια. Οι σφαίρες του τρυπούν το κεφάλι και τα δύο του μάτια πέφτουν χάμω στη γης. «Γιατί γύρισες πίσω την ταξιαρχία σου;» φωνάζει του πληγωμένου ο Σαβίτσκι, ο μέραρχος Έξη, — και πάνω σ' αυτό ξυπνάω, γιατί η έγκυος γυναίκα πασπατεύει το πρόσωπο μου με τα δάχτυλα της.
—Παν [2] , μου λέει, φωνάζετε στον ύπνο σας και πετιέστε απ' τη θέση σας. Θα σας στρώσω σε μιαν άλλη γωνιά, γιατί σκουντάτε τον πατέρα μου...
Σηκώνει απ' το πάτωμα τ' αδύνατα πόδια της και τη στρογγυλή κοιλιά της, και τραβάει το πάπλωμα απ' τον κοιμισμένο άνθρωπο. Εκεί είναι ξαπλωμένος μπρούμυτα ένας πεθαμένος γέρος. Έχει το λαρύγγι ξεριζωμένο, το πρόσωπο κομμένο με το τσεκούρι στα δύο, στα γένια του έχει μαβί αίμα, που μοιάζει σαν κομμάτι μολύβι.
—Παν, λέει η Εβραία και τινάζει το στρώμα, τον σφάξανε οι Πολωνοί, κι' εκείνος τους παρακαλούσε: σκοτώστε με στην πίσω αυλή, να μην ιδεί η κόρη μου πως θα πεθάνω. Μα αυτοί κινάν όπως τους ήταν πιο βολικό, — ο πατέρας μου πέθανε σ' αυτό εδώ το δωμάτιο κι' ο νους του ήταν σε μένα. Και τώρα θέλω να ξέρω, είπε ξαφνικά η γυναίκα με μια φοβερή δύναμη, θέλω να ξέρω, πού θα βρήτε σ' όλο τον κόσμο τέτοιον πατέρα σαν το δικό μου...
[1]Ένα είδος κεχρί που οι Ρώσοι το χρησιμοποιούν-πολύ στη μαγειρική τους.
[2]Πολωνικά, κύριε.

(Επιστροφή)

ΙΣAΑΚ ΜΠΑΜΠΕΛ: Η ΠΡΟΔΟΣΙΑ

 

ΣΥΝΤΡΟΦΕ ανακριτή Μπουρτένκο. Στην ερώτηση σας απαντώ ότι έχω ταυτότητα του κόμματος αριθμός είκοσι τέσσερα δυο μηδενικά, βγαλμένη στο όνομα του Νικήτα Μπαλμάσεβ, απ' τήν επιτροπή του κόμματος του Κρασνοντάρ. Τη ζωή μου ως το 1914 την έζησα σπιτίσια. Δούλευα με τους γονείς μου στα χωράφια, ώσπου τ' άφησα και πέρασα στις γραμμές του ιμπεριαλισμού, για να πολεμήσω για τον πολίτη Πουανκαρέ και το δήμιο της γερμανικής επανάστασης Έβερτ-Νόσκε που, πρέπει να πιστεύουμε, κοιμόντουσαν κι' είδαν στο όνειρό τους πως βοηθούσαν το χωριό όπου γεννήθηκα, το Ιβάν Σβιατόϊ, της περιφέρειας του Κουμπάν. Κι' έτσι τραβούσα το κορδόνι, ώσπου ο σύντροφος Λένιν μαζί με το σύντροφο Τρότσκυ γύρισαν την αγριεμένη λόγχη μου και μούδειξαν άντερα πιο βολικά για ξεκοίλιασμα. Από τότε έχω τον αριθμό είκοσι τέσσερα δυό μηδενικά στην άκρη της λόγχης μου, και μου κάνει μεγάλη ντροπή και μου φαίνεται πολύ αστείο ν' ακούω τώρα από σας, σύντροφε ανακριτή Μπουρτένκο, τις άπρεπες αυτές ανοησίες για το νοσοκομείο Ν. Το νοσοκομείο αυτό τόχω γραμμένο στα παλιά μου τα παπούτσια. Ούτε πυροβολούσα ούτε φασαρία έκανα—πράμα που δε μπορούσε να γίνει. Είχαμε πληγωθεί κι' οι τρεις μας, δηλ: ο μαχητής Γολοβίτσιν, ο μαχητής Κουστώβ κι εγώ. Είχαμε πυρετό στα κόκαλα μας και δεν κάναμε επίθεση στο νοσοκομείο μα κλαίγαμε μόνο, ντυμένοι με τους μανδύες του νοσοκομείου, καταμεσίς στη πλατεία, ανάμεσα στον ελεύθερο εβραίϊκό πληθυσμό. Όσο για το σπάσιμο των τριών τζαμιών που χαλάσαμε με τα πιστόλια μας, σας λέω μ' όλη την καρδιά μου πως τα τζάμια δεν εκτελούσαν τον προορισμό τους, γιατί ήταν στην .αποθήκη, κι' εκεί δεν χρειάζονται τζάμια. Κι' ο γιατρός Γιάβεϊν, βλέποντας το χολιασμένο αυτό πιστολίδι μας, κορόϊδευε μόνο με διάφορα χαμόγελα απ' το παράθυρο του νοσοκομείου του, πράμα που μπορούν να το βεβαιώσουν οι ως άνω ελεύθεροι Εβραίοι του χωρίον Κόζιν. Για το γιατρό Γιάβεϊν σας αναφέρω ακόμα, σύντροφε ανακριτή, πως κορόιδευε όταν εμείς οι τρεις πληγωμένοι, δηλαδή ο μαχητής Γολοβίτσιν. ο μαχητής Κουστώβ κι' εγώ, πήγαμε στην αρχή για θεραπεία, κι' εκείνος με τα πρώτα του λόγια μας δήλωσε αρκετά απότομα : εσείς μαχητές, να λουστείτε ο καθένας σας στο μπάνιο, τον οπλισμό σας και τα ρούχα σας να τα βγάλετε αμέσως, τα φοβούμαι μήπως έχουνε μόλυνση, θα τα στείλω χωρίς άλλο στήν αποθήκη... Και τότε, βλέποντας μπροστά μας ένα θηρίο κι' όχι άνθρωπο, ο μαχητής Κουστώβ προχώρησε με το σπασμένο του πόδι και είπε : Τί μόλυνση μπορεί νάχει το κοφτερό σπαθί των κοζάκων του Κουμπάν, εξόν απ' αυτήν που έχει για τους εχθρούς της επανάστασης μας ;

Και ζήτησε να μάθει, αν στην αποθήκη υπήρχε πραγματικά μαχητής του κόμματος, ή ήταν κανένας απ' την ανοργάνωτη μάζα. 

Και πάνω σ' αυτό, ο γιατρός Γιάβεϊν, φαίνεται, είδε πως εμείς μπορούμε πολύ καλά να καταλαβαίνουμε την προδοσία.

Μας γύρισε την πλάτη του και χωρίς άλλες κουβέντες μας έστειλε στο θάλαμο, και πάλι με διάφορα χαμόγελα, όπου και πήγαμε σέρνοντας τα σπασμένα μας πόδια, κουνώντας τα σακατεμένα μας χέρια, βαστώντας ο ένας τον άλλο, γιατί και οι τρεις είμαστε συμπατριώτες, από το χωριό Ιβάν Σβιατόϊ, δηλαδή ο σύντροφος Γολοβίτσιν, ο σύντροφος Κουστώβ κι' εγώ είμαστε συμπατριώτες κι' έχουμε την ίδια μοίρα. Κι' όποιος έχει, σκισμένο το πόδι του βαστάει το φίλο του απ' το χέρι, κι' όποιος δεν έχει χέρι ακουμπάει στον ώμο του φίλου του. Σύμφωνα με τη διαταγή που πήραμε, πήγαμε στο θάλαμο όπου περιμέναμε να βρούμε ψυγαγωγία κι' αφοσίωση στη δουλειά. Θέλετε όμως να μάθετε τί είδαμε όταν μπήκαμε εκεί μέσα ; Είδαμε φαντάρους, αποκλειστικά του πεζικού, καθισμένους στα στρωμένα κρεβάτια να παίζουν ντάμα, και κοντά τους ψηλόκορμες  αδελφές, αρκετά γεμάτες, να κάνουν κόρτε. Σαν το είδαμε αυτό σταματήσαμε, λες και μας χτύπησε κεραυνός.
—Ξοφλήσατε με τον πόλεμο παιδιά; φωνάζω στους πληγωμένους.
—Ξοφλήσαμε, αποκρίνονται οι πληγωμένοι, και κουνάνε τις ντάμες πούταν φτιαγμένες από ψωμί.
— Νωρίς, λέω, ξόφλησες πεζικό, όταν ο εχθρός περπατάει πάνω στα μαλακά κι' αθόρυβα πόδια του δεκαπέντε βέρστια απ' εδώ, κι' όταν στην εφημερίδα «Κόκκινος Καβαλάρης» διαβάζει κανείς για τη διεθνή μας θέση. Είναι φριχτό αυτό, ο ορίζοντας είναι σκεπασμένος με σύγνεφα,..
Όμως τα λόγια μου τινάχτηκαν απ' το ηρωικό πεζικό όπως τινάζεται το φουσκί των γιδιών απ' το ταμπούρλο του συντάγματος. Κι' αντί γι' άλλη κουβέντα, οι αδελφές μας οδήγησαν στα κρεβάτια μας κι' άρχισαν και πάλι την πάρλα για την παράδοση του οπλισμού, λες κι' είχαμε νικηθεί πια. Με τις κουβέντες τους αυτές, ο Κουστώβ, ταράχτηκε όσο δε λέγεται, κι' άρχισε να σκίζει την πληγή του, που ήταν στον αριστερό του ώμο, πάνω απ' τη ματωμένη καρδιά του μαχητή και του προλετάριου. Βλέποντας αυτό, οι αδελφές, σώπασαν για πολύ λίγην ώρα, μα ύστερα σαν ανοργάνωτη μάζα που ήταν ξανάρχισαν την κοροϊδία τους, κι' άρχισαν να στέλνουν εθελοντές για να μας βγάλουν τα ρούχα πάνω στον ύπνο μας, ή μας βάζανε, για ψυχαγωγία, να παίζουμε θεατρικό ρόλο με γυναικεία φουστάνια, πράμα που δεν ταιριάζει σ' εμάς.

Οι σκληρές κι' αλύπητες αδελφές! Πολλές φορές, δοκίμασαν να μας κοιμήσουν με σκονάκια για να μας πάρουν τα ρούχα, έτσι που αρχίσαμε να κοιμούμαστε με τη σειρά. Και στ' αποχωρητήριο ακόμα, πηγαίναμε μ' όλη τη στολή μας και με τά πιστόλια μας. Κι' αφού ταλαιπωρηθήκαμε έτσι μια βδομάδα και μια μέρα, αρχίσαμε να παραμιλούμε, να βλέπουμε φαντάσματα, και στο τέλος, ξυπνήσαμε το πρωί στις 4 Αυγούστου, όπως λέει η κατηγορία, και είδαμε την αλλαγή, ότι πλαγιάζουμε δηλαδή με μανδύες με αριθμούς, σαν κατάδικοι, χωρίς όπλα και χωρίς τα ρούχα μας που τα πλέξανε οι μανάδες μας, οι αδύναμες γριές του Κουμπάν. . Και το πεζικό, βλέποντας πως υποφέρανε τρεις κόκκινοι καβαλάρηδες, μας κοροϊδεύει, και μαζί τους κι' οι άπονες αδελφές που μας ρίξανε από χτές το βράδι υπνωτικό και τώρα κουνούσαν τα νεανικά τους στήθια και μας φέρνουν σε δίσκους κακάο με μπόλικο γάλα. Μέσα σ' όλη τούτη την εύθυμη φασαρία, το πεζικό άρχισε να χτυπάει τις πατερίτσες του δυνατά, και να μας τσιμπάει στα πλευρά σα νάμαστε πληρωμένα κορίτσια, για να πουν πως να, ξόφλησες με τον πόλεμο και συ, Πρώτη Στρατιά του Ιππικού του Μπουντιόνυ. Μα όχι, κατσαρομάλληδες σύντροφοι, που φτιάξατε μεγάλες κοιλιές και βαράτε τη νύχτα σα με πολυβόλο, δεν ξόφλησε το ιππικό. Μαζευτήκαμε το λοιπόν και οι τρεις στην αυλή και απ' εκεί τραβήξαμε με τη ζέστη και με τις μελανιές πληγές μας για τον πολίτη Μπόϊντερμαν, τον πρόεδρο της τοπικής επιτροπής, που χωρίς αυτόν, σύντροφε ανακριτή Μπουρτένκο, ίσως να μη γινότανε αυτή η παρεξήγηση με το πιστολίδι.

Και μ' όλο που δε μπορούμε να πούμε τίποτα για τον πολίτη Μπόϊντερμαν, όμως όταν μπήκαμε στο γραφείο του πρόεδρου της τοπικής επιτροπής προσέξαμε κάποιον πολίτη ηλικιωμένο, ντυμένο μέ προβιά, Εβραίο στην εθνικότητα, που καθότανε σ' ένα τραπέζι γεμάτο χαρτιά, έτσι που αρρώσταινες να το βλέπεις ... Ο πολίτης Μπόϊντερμαν κοιτάζει πότε δω, πότε κει, και φαίνεται πως δε μπορεί να  καταλάβει τίποτα απ' αυτά τα χαρτιά, πως βρήκε το  μπελά του μ' αυτά τα χαρτιά, κι' ακόμα περισσοτερο που οι άγνωστοι, μα τιμημένοι μαχητές πλησιάζουν φοβεροί τον πολίτη Μπόϊντερμαν για τρόφιμα. Και μαζί μ' αυτούς είναι και τοπικοί εργάτες που αναφέρουν γι' αντίδραση στα γειτονικά χωριά, και πάνω σ' αυτό, έρχονται απλοί εργάτες του κέντρου πού θέλουν να στεφανωθούν γρήγορα και χωρίς χασομέρι. .. Το ίδιο κι' εμείς, αναφέραμε την περίπτωση προδοσίας στο νοσοκομείο, όμως ο πολίτης Μπόϊντερμαν γούρλωσε πάνω μας τα μάτια του και πάλι κοίταξε πότε δω πότε κει, μας χάιδεψε τον ώμο, πράμα που δεν ταιριάζει στην εξουσία, δεν έδωσε καμιά λύση και μόνο έλεγε : σύντροφοι μαχητές, αν λυπάστε τά Σοβιέτ, αφήστε αυτό το γραφείο, πράμα που δε μπορούσαμε να δεχτούμε, δηλαδή να βγούμε απ' το γραφείο, μα  ζητήσαμε όλοι μας ταυτότητα και όταν δεν την πήραμε, χάσαμε το λογικό μας Και με χαμένο το λογικό μας βγήκαμε στην πλατεία  μπροστά στο νοσοκομείο, όπου και αφοπλίσαμε την  αστυνομία στο πρόσωπο ενός στρατιώτη του ιππικού και με δάκρυα στα μάτια χαλάσαμε τρία παλιοτζάμια εις την ως άνω αποθήκη. Ο γιατρός Γιαβέϊν την ώρα αυτή έκανε χειρονομίες και χαμογελούσε άσκημα, την ώρα που ο σύντροφος Κουστώβ ήτανε να πεθάνει απ' την αρρώστεια του υστέρα από τέσσερις μέρες !
Στη σύντομη κόκκινη ζωή του, ο σύντροφος Κουστώβ, ανησυχούσε πάντα για την προδοσία που μας γνέφει τώρα απ' το παράθυρο, που κοροϊδεύει το αμόρφωτο προλεταριάτο, μα το προλεταριάτο, σύντροφοι, ξέρει και μόνο του πως είναι αμόρφωτο, πονούμε γι' αυτό, η ψυχή μας καίει και σκίζει με τη φωτιά της τη φυλακή της σάρκας και τον περιορισμό των ελεϊνών παιδιών...
Η προδοσία, σας λέω, σύντροφε ανακριτή Μπουρντένκο, μας χαμογελάει απ' το παράθυρο, η προδοσία περπατάει ξυπόλητη μέσα στο σπίτι μας, η προδοσία κρέμασε στη ράχη της τα παπούτσια, για να μη τρίζουν τα πατώματα του σπιτιού που το κλέβουν ...

(Επιστροφή)

ΕΝΔΟΓΕΝΕΙΣ ΑΔΥΝΑΜΙΕΣ ΣΤΟ ΣΧΕΔΙΑΣΜΟ ΚΑΙ ΤΗΝ ΕΚΤΕΛΕΣΗ ΤΗΣ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΗΣ ΒARBAROSSA

Είναι γενικά παραδεκτό, ότι ο πόλεμος αποτελεί προέκταση της πολιτικής ή θεωρείται συνέχεια της πολιτικής με άλλα μέσα . Στη περίπτωσή μας ο σχεδιαζόμενος πόλεμος της Γερμανίας εναντίον της Σοβιετικής Ένωσης , είναι ένας πόλεμος που σχεδιάζεται και τελικά πυροδοτείται μάλλον πρόωρα, δίχως  να έχουν πρώτα εξαντηθεί και μελετηθεί σε βάθος, όλες οι δυνατές ακόμα  πολιτικές λύσεις  .
Πριν από όλα μερικές βασικές διαπιστώσεις:
Η Σοβιετική Ένωση είναι μια μεγάλη χώρα , με ένα πρακτικά αστείρευτο ανθρώπινο δυναμικό. Ο Κόκκινος Στρατός στο σύνολό του, τόσο σε μέσα, όσο και σε άνδρες, διαθέτει , τουλάχιστον στους αριθμούς, ξεκάθαρη υπεροπλία . Οι αναμενόμενες συμμαχίες που θα διαμορφωθούν αναπόφευκτα αμέσως  μετά τη πρώτη τουφεκιά δεν επιτρέπουν τη παραμικρή βολική παρερμηνεία.

Μία ενδεχόμενη στρατιωτική κακοτυχία ή μια παρατεταμένη κρίση μπορεί να βυθίσει τα πάντα σε ένα τέλμα φθοράς με ανυπολόγιστες συνέπειες. Ο διμέτωπος αγώνας , ο μεγαλύτερος εφιάλτης που γνώρισε η χώρα στον προηγούμενο πόλεμο , θα επιστρέψει  αναπόφευκτα  με περισσότερο τραγικές συνέπειες.

Ο Führer της  Γερμανίας  δεν παραγνωρίζει φυσικά τους μεγάλους και υπαρκτούς κινδύνους αυτού του εγχειρήματος. Ζυγίζοντας τα υπέρ και τα κατά, έχει κάθε λόγο να πιστεύει, ότι αν μείνει με τα χέρια σταυρωμένα περιμένοντας τις πολεμικές πρωτοβουλίες των αντιπάλων του, οι κίνδυνοι θα αποδειχθούν μεγαλύτεροι. Για να εξουδετερώσει την αναδυόμενη  απειλή   πέρα από τον Ατλαντικό μόνο ένας τρόπος υπάρχει. Να καταδείξει στο κόσμο ολόκληρο ότι η Γερμανία έχει λάβει όλα τα μέτρα για να μην υποχρεωθεί σε διμέτωπο αγώνα. Μετά την αποτυχία των συνομιλιών του Βερολίνου το Νοέμβριο του 1940 , οι ελπίδες  των Δυτικών είναι αλήθεια πως έχουν αναπτερωθεί.....
Αυτές οι ελπίδες  πρέπει να σβήσουν το ταχύτερο. Και μαζί τους να σβήσει και ο μύθος της πανίσχυρης  Σοβιετικής Ένωσης.  Ο  Führer της  Γερμανίας      , ελπίζει ότι με τη βοήθεια του αιφνιδιασμού και της τακτικής υπεροχής θα γκρεμίσει μέσα σε ελάχιστο χρονικό διάστημα το σαθρό σταλινικό οικοδόμημα και  θα οικειοποιηθεί όλα εκείνα τα πλουτοπαραγωγικά κέντρα  που θα δώσουν καινούργια ορμή στη πολεμική του οικονομία. Έτσι έχοντας απομακρύνει οριστικά  τον εφιάλτη του διμέτωπου αγώνα , θα περιμένει πάνοπλος τη στιγμή που οι ναυτικές δυνάμεις. μπροστά στο στρατιωτικό τους αδιέξοδο  θα ζητήσουν τον τερματισμό του πολέμου σύμφωνα με όρους αποδεκτούς...............

Ο κεραυνοβόλος πόλεμος είναι μια πρωτόγνωρη επαναστατική μορφή πολέμου που έχει δοκιμαστεί με επιτυχία στη Δύση. Σύμφωνα με τους στρατιωτικούς εμπειρογνώμονες ο κεραυνοβόλος πόλεμος θα μπορούσε κάτω από ορισμένες προϋποθέσεις να βρει εφαρμογή και στα εδάφη της Σοβιετικής Ένωσης και ο σχεδιασμός της επιχείρησης ολόκληρης στηρίζεται στη προυπόθεση αυτή.
Φαίνεται να παραγνωρίζουν ή να μην αξιολογούν αντικειμενικά το γεγονός ότι η Σοβιετική Ένωση διαφέρει σημαντικά τόσο από τη Γαλλία όσο και από τα Βαλκάνια. Διαθέτει μεγάλη ενδοχώρα, θεωρητικά ανεξάντλητα αποθέματα ανθρώπινου δυναμικού και στα βασικά της "αμυντικά"  όπλα συγκαταλέγονται τα  πρωτόγονα  οδικά και σιδηροδρομικά δίκτυ και πάνω απ΄ όλα οι κλιματολογικές συνθήκες σε θέση να αιφνιδιάσουν και να εξαντλήσουν τους πλέον σύγχρονους Στρατούς.

Το πρώτο συμπέρασμα βγαίνει αβίαστα.
Στον σχεδιαζόμενο αγώνα ο παράγοντας αιφνιδιασμός και η υπεροχή σε θέματα οργάνωσης  και στρατιωτικής  εμπειρίας από μόνα τους δεν είναι αρκετά.

Μια εγκληματική αισιοδοξία σέρνει  αυτή τη φορά το Γερμανικό στρατό σε μια περιπέτεια με ανεπαρκείς , ανεπαρκέστατες  δυνάμεις. Με ένα  απελπιστικά μικρό αριθμό ερπυστριών πολύ σύντομα θα πελαγώσει και θα ακινητοποιηθεί  στο εσωτερικό μιας  χώρας που η παραμικρή βροχή, μετατρέπει το έδαφος της  σε παχιά λάσπη.

Το πολεμικό δυναμικό σε μηχανές , μπορεί ακόμα  να εντυπωσιάζει τους αδαείς  κάνοντας αναγωγή  σε απόλυτους αριθμούς, αλλά στη πραγματικότητα δεν αντιπροσωπεύει περισσότερο από το πολεμικό υλικό που αμέσως μετά την εισβολή, οι Σύμμαχοι θα υποσχεθούν να στείλουν στην Σοβιετική Ένωση  και μάλιστα μέσα στο πρώτο δεκάμηνο. Και ο διπλασιασμός των γερμανικών τεθωρακισμένων δυνάμεων; Πρόκειται για μια παράμετρο δίχως σημασία . Οι καινούριες μεραρχίες προκύπτουν από απλή  διχοτόμηση των παλαιών συμπληρωμένες με τσεχοσλοβάκικά και γαλλικά λάφυρα . Και αυτή η εγκληματική λύση  θα αποδειχθεί ολέθρια  από τις  αρχές ακόμα της εκστρατείας . Τα γερμανικά όπλα, εκμεταλλευόμενα τον αιφνιδιασμό κερδίζουν καταπληκτικές νίκες αλλά την ίδια ώρα οι στρατηγοί διαμαρτύρονται για κινητήρες και ανταλλακτικά που δεν φτάνουν στην ώρα τους.

 Κάτω από τις συνθήκες αυτές, το γερμανικό πεζικό,   καλείται να κατακτήσει  μια απέραντη χώρα που κάθε επιστρατευμένη κλάση της μπορεί να αποδώσει 1.500 .000 στρατιώτες. .........

Για την επιτυχία της σχεδιαζόμενης επίθεσης στην Ανατολή , που η προπαγάνδα του Ράιχ εμφανίζει σαν πόλεμο ιδεολογικό , σαν «Σταυροφορία» , η στρατιωτική μηχανή από μόνη της δεν είναι αρκετή. Τα αρχικά σχέδια για τη πολιτική εκμετάλλευση των πρώτων στρατιωτικών επιτυχιών στο Ανατολικό Μέτωπο  , με απώτερο σκοπό την επιτάχυνση της πολιτικής και ιδεολογικής κατάρρευσης του Μπολσεβίκικου Καθεστώτος  θυσιάζονται σχεδόν από την αρχή στην  ανάγκη της άμεσης κατάκτησης και της ολικής και στυγνής εκμετάλλευσης των πλουτοπαραγωγικών πηγών σύμφωνα με τις επιταγές της γερμανικής πολεμικής βιομηχανίας. Τα εκατομμύρια των  σοβιετικών πολιτών που θα μπορούσαν να   μετατρέψουν τους εισβολείς σε προφυλακές ενός εθνικοαπελευθερωτικού αγώνα εγκαταλείπονται στη τύχη τους. Ακόμη και στα 1943 , όταν διαφαίνεται αν όχι η ήττα , η αδυναμία της Γερμανίας να νικήσει και στο Μέτωπο εμφανίζονται δυσαναπλήρωτα κενά σε έμψυχο υλικό και μηχανές η επίσημη πολιτική παραμένει ακλόνητη. Ο Στρατηγός Βλασώφ και η ομάδα των αντικομμουνιστών στρατηγών καταντά  γι αυτούς ένα βάρος ανυπόφορο. 
Παρ΄όλες τις απώλειες , που σε μεγάλο βαθμό είναι δύσκολο πλέον να αναπληρωθούν η ιδεολογία πρυτανεύει στρατιωτικής ανάγκης. Η χρήση των Ρώσων πρώην αιχμαλώτων πολέμου γίνεται με φειδώ και κατά κανόνα σε μη μάχιμες μονάδες και ο τρόμος μήπως διαρρεύσει το γεγονός και ο κόσμος πληροφορηθεί ότι στο γερμανικό στρατό υπηρετούν έστω και σαν βοηθητικοί, Ρώσοι πρώην αιχμάλωτοι πολέμου , είναι αν όχι ίδιος , τουλάχιστον παρόμοιος με τον τρόμο που τα συμμαχικά βομβαρδιστικά ήδη σκορπίζουν πάνω από τις γερμανικές πόλεις. ......

Αν και το κεντρικό ιδεολογικό σύνθημα της εκστρατείας στην Ανατολή προσπαθεί να ενσαρκώσει την ιδέα μιας Ευρωπαϊκής Σταυροφορίας εναντίον του Μπολσεβικισμού , ο Führer στην πραγματικότητα δεν φαίνεται να αρνείται την επιβίωση του Stalin και του Καθεστώτος του πέρα των Ουραλίων . Υπερβολικά αισιόδοξος για τη πορεία των στρατιωτικών εξελίξεων, τουλάχιστον αυτή η εικόνα βγαίνει προς τα έξω, όχι μόνο δεν επικαλείται την βοήθεια της Ιαπωνίας , αλλά φαίνεται να περιφρονεί ακόμα και τη βοήθεια όσων είναι έτοιμοι, να τον χαιρετίσουν σαν απελευθερωτή.

Ο Führer , σε ιδεολογικό τουλάχιστον επίπεδο μοιάζει αναποφάσιστος να προσδιορίσει με σαφήνεια τον μελλοντικό χαρακτήρα της κατακτημένης περιοχής στην Ανατολή. Αρχικά δείχνει να αποδέχεται την ιδέα των ξεχωριστών Κρατών της Βαλτικής, της Λευκορωσίας και της Ουκρανίας κράτη μαξιλάρια ανάμεσα στη Γερμανία και στο υπόλοιπο βασίλειο του Stalin. 
Πολύ σύντομα τα σχέδια αλλάζουν. Τώρα γίνεται λόγος για δημιουργία Προτεκτοράτων του Ράιχ όπου μετά την εξαφάνιση της σλαβικής ιντελιγκένσιας μια άρια κυρίαρχη ηγετική Ομάδα θα μπορεί να κάνει χρήση του ανθρώπινου δυναμικού στρατεύοντάς το στην υπηρεσία των αναγκών της. Μέχρι τότε τα μετόπισθεν θα βρίσκονται κάτω από τον έλεγχο όχι του στρατού αλλά των SS και της Γκεστάπο. Η οικονομική εκμετάλλευση θα περάσει κάτω από τον έλεγχο του Οικονομικού επιτελείου της Ανατολής.

Η έκκληση για τη σταυροφορία εναντίον του Μπολσεβικισμού παρουσιάζεται σαν μια πολεμική επιχείρηση που έχει σαν αποκλειστικούς αποδέκτες τους Ευρωπαίους . Ο Führer πιστεύει ότι το σύνθημα αυτό μπορεί να συσπειρώσει στο πλευρό του τους λαούς της Ηπείρου ενάντια σε ένα κίνδυνο τον οποίο οι περισσότεροι εκτιμούσαν και εκτιμούν θανάσιμο. Δεν συγκεντρώνει παρά λίγες εκατοντάδες χιλιάδες που με βάση πολιτικά σύμφωνα  συμμαχίες και απλές υποσχέσεις  δέχονται να μοιραστούν μαζί του την περιπέτεια. Η υπόλοιπη Ευρώπη παραμένει είτε υπό καθεστώς ουδετερότητας είτε υπό καθεστώς κατοχής.

Οι λαοί της Ευρώπης που ηθελημένα ή αθέλητα βρέθηκαν στη δίνη του καινούργιου Ευρωπαϊκού πολέμου περισσότερο από ένα ωραίο ιδεολογικό σύνθημα έχουν ανάγκη από την πρακτική αντιπρόταση για τον τρόπο με τον οποίο η προσωρινά παντοδύναμη Γερμανία οραματιζόταν , στα πλαίσια της Νέας καλύτερης Ευρώπης, το μέλλον τους. Για τη Γαλλία του 1940 ο διάλογος που άτολμα επιχειρεί να ανοίξει ο Führer μπροστά από τον Πεταίν στο Μοντουάρ (24 Οκτωβρίου) έχει καταδείξει την έλλειψη προοπτικής και την αδυναμία της Γερμανίας να αρθρώσει μια από όλους κατανοητή πολιτική πρόταση και για την Ελλάδα του 1941 , που δύο δεκαετίες μετά από την Εθνική καταστροφή της Μικράς Ασίας ζει κάτω από τριπλή κατοχή , και απειλείται με διαμελισμό, ο Stalin, ο Μπολσεβίκικος κίνδυνος και η Σταυροφορία της Γερμανίας φαντάζουν απόμακρα και κάθε άλλο παρά ενθουσιασμό προκαλούν.

Και όμως στο λόγο του της 30ης Ιανουαρίου 1941 ο Führer είχε επιχειρήσει να δώσει με σαφήνεια το στίγμα της και το χρονοδιάγραμμα της καινούργιας Ευρώπης που οραματιζόταν.

Είμαι πεπεισμένος ότι το 1941 θα είναι το αποφασιστικό έτος για τη Καινούργια Τάξη στην Ευρώπη. Ο κόσμος θα είναι ανοικτό σε όλους. Θα εκπέσουν τα ατομικά προνόμια ,οι τυραννίας ορισμένων Εθνών και των τραπεζιτών που τις κυβερνούν. Τέλος , αυτός ο χρόνος θα χρησιμεύσει για να τεθούν οι βάσεις μιας πραγματικής κατανόησης μεταξύ των λαών , και μαζί μ’ αυτή η βεβαιότητα μιας διαρκούς συνεννόησης μεταξύ των Κρατών.

Για μια Ευρώπη που στη μεγαλειώδη πορεία της μέσα στους αιώνες όταν δεν αγωνιζόταν να απωθήσει βάρβαρους εισβολείς καταγινόταν με τους φρικτότερους εμφυλίους, όπως τον Επταετή, , τον Εκατονταετή, τους πολέμους της διαδοχής και σχετικά πιο πρόσφατα τους Πολέμους του Ναπολέοντα και το Μεγάλο πόλεμο , τα ωραία λόγια και οι υποσχέσεις δεν έχουν καμία πρακτική αξία αν δεν συνοδεύονταν από έμπρακτα κατανοητά σε όλους έργα. Η εναλλακτική κοινωνική, πολιτική και οικονομική πρόταση του Εθνικοσοσιαλισμού, για λόγους ακατανόητους δεν βγήκε ποτέ έξω από τα σύνορα της Γερμανίας και αυτό επέτρεψε ευρύτατο πεδίο δράσης στη προπαγανδιστική δραστηριότητα των λεγόμενων δυτικών Δυνάμεων. Αντί για τις καινούργιες ιδέες, με βάση τις οποίες ένα πολύ μεγάλο κομμάτι του γερμανικού λαού αναγνώρισε στο πρόσωπο του Hitler τον Führer , η κατεχόμενη Ευρώπη είναι υποχρεωμένη να ζει και να επιβιώνει κάτω από τη γερασμένη , αρτηριοσκληρωτική και εκτός τόπου γραφειοκρατία τύπου Φαλκενχάουζεν . Η εικόνα που η Γερμανία έπρεπε να δείξει προς τα έξω έπρεπε να είναι εκείνη του οδηγού απελευθερωτή των Ευρωπαϊκών Εθνών . Προτίμησε την εικόνα του κατακτητή.......

Όταν ο Führer ενημερώνει τους Στρατηγούς του για τα σχέδια του να εισβάλει στη Σοβιετική Ένωση , βρίσκεται μπροστά στη ψύχραιμη αντίδρασή τους. Από πλευράς Γενικού Επιτελείου δεν φαίνεται να υπάρχουν αντιρρήσεις και ουσιαστικές διαφωνίες για την αναγκαιότητα του καινούργιου πολέμου . Δεν σημειώνονται παραιτήσεις, και από πουθενά δεν προκύπτει προβληματισμός ή ακόμη και φόβος παρόμοιος με εκείνο που είχε εκδηλωθεί τις παραμονές της ανακατάληψης του Ρουρ ή της Τσεχοσλοβακικής κρίσης. Η συντριπτική πλειοψηφία των Γερμανών Στρατηγών με επί κεφαλής τον Αρχηγό του Επιτελείου Χάλντερ αντιμετωπίζουν το εγχείρημα με αισιοδοξία αφού έχουν αποσπάσει την διαβεβαίωση του Führer ότι θα καταστρώσουν τα πολεμικά σχέδια … δίχως βοήθεια....

Όταν ο Führer καλείται να υπογράψει την Οδηγία αριθ. 21 που αφορά την εισβολή έχει ήδη ενημερωθεί ότι τα σχέδια έχουν περάσει με απόλυτη επιτυχία τις εξετάσεις δύο πολεμικών παιχνιδιών. Όλα φαίνεται να κινούνται μέσα σε μια ατμόσφαιρα σιγουριάς και αισιοδοξίας. Ακόμη και η Ομάδα των Συνωμοτών που στη διάρκεια της Τσεχοσλοβακικής κρίσης είχε φτάσει στα πρόθυρα της βίαιης απομάκρυνσης του από την εξουσία δεν φαίνεται να διακατέχεται από ιδιαίτερη ανησυχία .......

Η εκστρατεία εναντίον της Σοβιετικής Ένωσης, επιδέχεται πολλαπλές ερμηνείες , ως προς τους σκοπούς και τις επιδιώξεις της . Σε σχέση με τον πόλεμο που προηγήθηκε στη Δύση παρουσιάζει μια αξιοσημείωτη ιδιαιτερότητα. Μετά το πρώτο τρίμηνο κατά τη διάρκεια του οποίου οι στρατηγοί και οι νεόκοποι Στρατάρχες κάνουν ένα μεγάλο αγώνα δρόμου για να διασφαλίσουν προσωπικές δάφνες σε ένα πόλεμο που φαντάζει τόσο σύντομος, μπροστά στη Μόσχα, όταν όλοι αντιλαμβάνονται ότι ο πόλεμος απαιτεί και άλλες θυσίες , αναδύεται και πάλι στην επιφάνεια η έρπουσα δυσαρέσκεια της Στρατιωτικής Ηγεσίας απέναντι στον «σφετεριστή» .

Κατά το σχεδιασμό και τη παρακολούθηση των πολεμικών επιχειρήσεων που ακολουθούν ιδιαίτερα μετά το δραματικό χειμώνα του 1941 δεν είναι διακριτά τα όρια για το πότε ο Führer δίδει μάχη εναντίον των Ρώσων και πότε εναντίον των στρατηγών του, όπως δεν είναι διακριτά τα όρια για το πότε οι Γερμανοί στρατηγοί πολεμούν τους Σοβιετικούς και πότε τον Führer . Σε αντίθεση με τον Stalin που μετά τις εκκαθαρίσεις στο Στράτευμα κρατά τη στρατιωτική του ηγεσία κάτω από απόλυτο έλεγχο ο Führer βλέπει ξεκάθαρα ότι ανάμεσα σ΄ αυτόν και στους Στρατηγούς του αρχίζει να λείπει το τόσο αναγκαίο πνεύμα εμπιστοσύνης και συνεργασίας. Ο Führer πιστεύει ότι οι στρατηγοί του τον εξαπατούν και τον παρερμηνεύουν οι στρατηγοί του πιστεύουν ότι βρίσκονται αντιμέτωποι με τον επικίνδυνο ερασιτεχνισμό του Δεκανέα του Α Παγκοσμίου Πολέμου που έχει σφετεριστεί το ρόλο τους και ζητούν να εξασφαλίσουν την υστεροφημία τους απέναντι στην ιστορία.[1]
Η γενική απλοποίησις, κατά την οποίαν αι αποφάσεις του Hitler ήσαν πάντοτε σφαλεραί , ενώ ο αντίθετος προς αυτάς τρόπος ενεργείας θα επετύγχανε πάντοτε είναι τόσον απατηλή , όσον και η συνάδελφος προς αυτήν γενικότης, κατά την οποίαν άπασαι αι αντεθέσεις γνωμών , εύρισκον τον Hitler επί της μιάς πλευράς, ολόκληρον δε το σώμα των στρατηγών, ανωνύμως, επί της άλλης .

Είναι απορίας άξιο το γεγονός ότι ο σχεδιασμός της Γερμανικής εκστρατείας στην Ανατολή δεν προβλέπει εναλλακτικές λύσεις πολιτικού και στρατιωτικού χαρακτήρα σε περίπτωση που κάποιος απρόοπτος παράγοντας θα μπορούσε να υπονομεύσει την επιτυχία της . Για το μεθοδικά οργανωτικό πνεύμα του Γερμανικού επιτελείου , τέτοια παράλειψη μόνο δύο πράγματα μπορεί να σημαίνει. ΄Η ότι θεωρεί απόλυτα δεδομένη τη κατάρρευσή της Σοβιετικής Ένωσης και την όλη επιχείρηση ένα απλό περίπατο , η  θεωρεί ότι δίχως τη νίκη στην Ανατολή ο  πόλεμος είναι χαμένος έτσι ή αλλιώς. Σε ένα πόλεμο που δίνεται με τη δύναμη της απελπισίας , ακόμη και οι φημολογούμενες απ’ ευθείας συνομιλίες Ρίμπεντροπ –Molotov στα 1943 , στην καρδιά της επιχείρησης Βαρβαρόσα , δεν μπορούν να οδηγήσουν σε μια συμφωνία για   κατάπαυση των εχθροπραξιών....

Ακόμη και αν δεχτούμε σαν υπόθεση εργασίας ότι τα γερμανικά όπλα νικούσαν και η Αυτοκρατορία των Σοβιετικών αναδιπλωνόταν πίσω από την καθορισμένη γραμμή των δύο «Α» δεν γίνεται αντιληπτός ο τρόπος με τον οποίο η Γερμανία και οι σύμμαχοί της θα μπορούσαν να διατηρήσουν τα κατακτηθέντα εδάφη με τη δύναμη των όπλων. Απλή στρατιωτική κατάκτηση όπου ο κυρίαρχος λαός θα είχε υπό την απόλυτη εξουσία ένα λαό δούλων « που θα ήξερε να μετρά μέχρι το είκοσι» στη καλύτερη περίπτωση θα οδηγούσε σε μια χρόνια αιμορραγία των στρατευμάτων  κατοχής που θα έπρεπε να διασφαλίσουν την τάξη στην απέραντη ρωσική ενδοχώρα........

Τελικά η ανάγκη της γρήγορης κατάκτησης υπερίσχυσε της πολιτικής ιδέας. Οι Γερμανοί έχασαν την ευκαιρία να μπουν στη Σοβιετική Ένωση σαν απελευθερωτές. Προτίμησαν να μπουν με την αλαζονεία του νικητή και το φωτοστέφανο του «Κυρίαρχου λαού» . Στα 1918 η έστω και διορισμένη Κυβέρνηση του Skoropadsky είχε διασφαλίσει τον απόλυτο γερμανικό έλεγχο στην Ουκρανία ακόμα και μετά την ανακωχή του Νοεμβρίου. Στα 1941 οι δυνατότητες μιας παρόμοιας προοπτικής δεν περιορίζονταν μόνο στην Ουκρανία αλλά και στη Λευκορωσία και πολύ περισσότερο στις Βαλτικές χώρες. Και μόνο η ιδέα ενός απελευθερωτικού πολέμου θα μπορούσε να συσπειρώσει γύρω από τους εισβολής εκατομμύρια αντικαθεστωτικών κάτι που θα εξοικονομούσε χρόνο και αίμα. Αντίθετα η Γερμανική αλαζονεία τους έσπρωξε στην αγκαλιά του Stalin. Ακόμη και όταν η υπεροχή σε έμψυχο υλικό των Σοβιετικών είναι συντριπτική , όταν οι στρατηγοί επιχειρούν λόγω ανάγκης πλέον να ενσωματώσουν στις δυνάμεις τους και ρώσους εθελοντές , ακόμη και τότε ο φόβος της Ανώτατης Ηγεσίας μήπως ο κόσμος πληροφορηθεί κάτι τέτοιο είναι μεγάλος.

Aν θελήσουμε να διερευνήσουμε τους λόγους της γερμανικής αποτυχίας στο στρατιωτικό επίπεδο θα μπορούσαμε να πούμε ότι στις απέραντες εκτάσεις της Σοβιετικής Ένωσης οι μηχανές κουράστηκαν και αχρηστεύτηκαν πολύ πριν από τους ανθρώπους. Στο κεφάλαιο αυτό οι καταστροφικές ευθύνες της Διοικητικής μέριμνας παίζουν τον βασικότερο ίσως λόγο. Οι αποστάσεις είναι ασφαλώς τεράστιες . Οι συνθήκες των σιδηροδρομικών και οδικών δικτύων πρωτόγονες. Οι καιρικές συνθήκες αντίξοες. Οι ερπύστριες δραματικά λίγες για δρόμους που και η παραμικρή βροχή μετατρέπει σε παχιά λάσπη . Οι κινητήρες που καταστρέφονται δεν αναπληρώνονται παρά σε ένα ελάχιστο μέρος τους. Τα τεθωρακισμένα από δυνάμεις διείσδυσης και διάσπασης μετατρέπονται σταδιακά σε δυνάμεις υποστήριξης του πεζικού για να καταλήξουν στον άχαρο ρόλο των «πυροσβεστικών » δυνάμεων που τρέχουν από μία ως την άλλη άκρη του μετώπου να αποσοβήσουν διεισδύσεις του εχθρού όπου είναι κατορθωτό , καταγράφοντας στα κοντέρ τους χιλιάδες άχρηστα χιλιόμετρα, φθείροντας ανεπανόρθωτα μηχανές και ανθρώπους. Χρόνοι ανάπαυσης και ανασυγκρότησης των μονάδων που πολεμούν δεν υπάρχουν. Ένα κατάκοπο στράτευμα οδηγείται με εγκληματική ελαφρότητα στη Πρωτεύουσα του εχθρού για να μετατρέψει το όνειρο σε εφιάλτη.

Μετά το Stalingrad όταν ο συσχετισμός των αντιπάλων στρατευμάτων λαμβάνει ανησυχητικές διαστάσεις σε βάρος των Γερμανών και των συμμάχων τους γίνονται σχέδια να μειωθεί η διαφορά με τη χρησιμοποίηση περισσότερων μηχανών αλλά και τότε , παρ όλη την αύξηση της παραγωγής που επιτυγχάνει ο Σπερ , τα πολεμικά μέσα είναι πολύ λίγα για να αντιμετωπίσουν τον συνασπισμό ενός κόσμου ολόκληρου . Η ανάγκη για την παραγωγή καινούργιων αποτελεσματικών όπλων που θα σταματήσουν την αιμορραγία του έμψυχου υλικού και θα δημιουργούσαν τρόμο στον εχθρό ανακαλύπτεται πολύ αργά.....
Η μάχη του Κursk χαρακτηρίζεται σαν μεγάλη καμπή του πολέμου όχι μόνο γιατί αντιπροσωπεύει τη τελευταία μεγάλης έκτασης επιθετική ενέργεια των Γερμανών στο Ανατολικό μέτωπο αλλά γιατί ο Επιθετικός πόλεμος Βαρβαρόσα μετατρέπεται σταδιακά σε αμυντικό πόλεμο για την προάσπιση της Ευρώπης και της Μητέρας Πατρίδας λίγο αργότερα. Δεν είναι καθόλου βέβαιο αν μια γερμανική επιτυχία στο τομέα του Κουρσκ θα μπορούσε στρατιωτικά να αντιστρέψει το ρεύμα του πολέμου γιατί η σοβιετική υπεροπλία έχει πλέον επιβάλλει τη στρατηγική της και γιατί οι Σύμμαχοι έχουν ήδη χτυπήσει στο μαλακό υπογάστριο της Ευρώπης.

Οι στρατιωτικές εξελίξεις και το ενδεχόμενο της ήττας θα επηρεάσουν βαθύτατα τον ψυχισμό και την υγεία του Führer. Όλοι παραδέχονται ότι  ο Führer των ετών 1941-45 θυμίζει ελάχιστα το  Führer του 1939 και του 1940 .

Είναι αλήθεια ότι από την αρχή της επιχείρησης Βαρβαρόσα , όσο τα στρατεύματά  αγωνίζονται στα βάθη της Ρωσίας ο Führer δίνει το δικό του αγώνα μπροστά και πάνω από τους στρατιωτικούς χάρτες . Οι δημόσιες ομιλίες του είναι ελάχιστες , όλα αυτά που εκλαμβάνει σαν απογοητεύσεις, μπροστά και πίσω από τη γραμμή του μετώπου, παίρνουν το χαρακτήρα χιονοστιβάδας και κλείνεται όλο και περισσότερο στον εαυτό του. Σε μια στιγμή κρίσης ξεσπά:

Είναι προφανές ότι ο πόλεμος αυτός δεν μου δημιουργεί ευχαρίστηση. Εδώ και 5 χρόνια ζω απομονωμένος από τον κόσμο , δεν έχω πάει στο θέατρο, στο κινηματογράφο ,σε κάποιο κοντσέρτο. Ζω με μοναδικό σκοπό να διευθύνω τις επιχειρήσεις επειδή γνωρίζω ότι η μάχη αυτή θα κερδηθεί μόνον όταν υποστηριχθεί από σιδερένια θέληση . Κατηγορώ το Γενικό Επιτελείο ότι αποδυναμώνει το ηθικό των μάχιμων αξιωματικών που καλούνται να το στελεχώσουν.

Στις 27 Ιανουαρίου 1944 , όταν οι επιχειρήσεις στο ανατολικό μέτωπο έχουν ξεκάθαρο χαρακτήρα συγκράτησης και όχι πλέον απώθησης του εχθρού παρουσία όλων των διοικητών των Ομάδων Στρατιών του Ανατολικού Μετώπου ο Führer που έχει πια συνειδητοποιήσει την ήττα του στη υπόγεια παράλληλη μάχη με τους Στρατηγούς , τους προτρέπει:

«Εάν το τέλος έλθει μίαν ημέρα, θα πρέπει  οι Στρατάρχες και οι Στρατηγοί να παραμείνουν πιστοί (αν όχι σε μένα ) τουλάχιστον στις σημαίες.»

Λόγια πικρά και να σκεφτεί κανείς ότι η 20η Ιουλίου 1944 δεν έχει έρθει ακόμη........

Συμπερασματικά μπορούμε να πούμε ότι ο πόλεμος στην Ανατολή ουσιαστικά χάθηκε επειδή η Σοβιετική Ένωση κάνοντας σωστή χρήση των γερμανικών λαθών, βρήκε τη δύναμη να αποδυναμώσει την ορμή του κεραυνοβόλου πολέμου γιατί κατάφερε, παρά τις στρατιωτικές απώλειες της, να αντέξει περισσότερο χρόνο από όσο ο Führer και οι Στρατηγοί του υπολόγιζαν. Ο Αρχιστράτηγος Stalin αποδείχθηκε ένας ευφυής αντίπαλος. Παρέτεινε τον πόλεμο , χρησιμοποιώντας κάθε μέσο που μπορούσε να έχει στη διάθεσή του, και απέφυγε με τη «ανεκτίμητη» βοήθεια των Γερμανών τη διάσπαση του εσωτερικού του μετώπου ακόμη και στις πιο κρίσιμες στιγμές. Ο Stalin σε αντίθεση με τον Hitler για χάρη του πολιτικού σκοπού βρήκε το θάρρος να προχωρήσει σε υπέρβαση της ιδεολογίας του. Συσπείρωσε κάθε δύναμη που είχε στη διάθεσή του για να στηρίξει όχι μόνο τον πολεμικό αλλά πρωταρχικά τον πολιτικό σκοπό. Με δική του εντολή ξανάνοιξαν οι εκκλησίες, οι πιστοί απέκτησαν την ελευθερία να ομολογούν τη πίστη τους ,πληθαίνουν οι  έρανοι της Εκκλησίας υπέρ του Κόκκινου Στρατού. Οι αξιωματικοί αποκτούν και πάλι τους βαθμούς και τις λαμπερές στολές. Ο Βραχνάς των πολιτικών επιτρόπων γίνεται κακό παρελθόν, παράσημα ηρώων που θύμιζαν άλλες εποχές απονέμονται στους ήρωες υπερασπιστές , και το σημαντικότερο η άγια ιδέα της μητερούλας Ρωσίας επισκιάζει κάθε άλλη σοσιαλιστική αξία. Η ελπίδα για ένα καλύτερο μέλλον είναι πλέον η κυρίαρχη δύναμη του σοβιετικού οδοστρωτήρα που πολύ σύντομα θα αρχίσει να κινείται προς τη καρδιά της Ευρώπης.

ΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ:
[1] Ο Χαρτ  επιχειρεί να προσεγγίσει το πρόβλημα της συνεργασίας των στρατηγών με τον Φύρερ με μια ενδιαφέρουσα ψυχολογικής φύσεως παρατήρηση. «  Εκ του τρόπου , καθ’ όν ωμίλησαν πολλοί εκ των στρατηγών, αντελήφθην ότι η μη ορθή κατανόησις εκ μέρους του Χίτλερ  των τεχνικών παραγόντων , τους εξενεύριζεν  ώστε να έχουν  την τάσιν να προεξοφλούν  την πιθανήν αξίαν των ιδεών του ενώ εκείνος εξοργίζετο από την ανορθοδοξίαν των και από την εκ μέρους των έλλειψιν κατανοήσεως. Τοιουτοτρόπως, όπως μου εφάνη, είχεν αναπτυχθεί μία διελκυστίνδα αντί μιάς καλώς λειτουργούσης χρήσεως συνδυασμών.»