ΣΤΕΦΑΝΟΣ ΓΚΕΚΑΣ: ΠΡΟΔΟΣΙΑ 1974 ΚΑΙ ΜΕΤΑΠΟΛΙΤΕΥΣΙΣ – Ἡ Προδοσία γεννοβολάει Προδοσίαν!

 

Σὰν σήμερα, τὴν 20ὴν Ἰουλίου 1974, στὰ πλαίσια ἑνὸς σκοτεινοῦ προδοτικοῦ σχεδίου συνεννοήσεως, ἐξεκίνησεν ὁ “Ἀττίλας” τὴν βάρβαρη κι ἀνταξίαν τῶν μογγολικῶν παραδόσεων εἰσβολήν του στὴν Κύπρο. Κατ᾿ ἐκείνην οἱ “Ἕλληνες” προδόται συνέπραττον μετὰ τῶν Τούρκων, μὲ ἀντάλλαγμα τῆς τουρκικῆς εἰσβολῆς τὴν … ποθητὴν ἐπάνοδον τῆς κυνοβουλευτικῆς Δεινοκρατίας εἰς τὴν Πατρίδα μας, τὴν γνωστὴν ὡς “Μεταπολίτευσιν”…
Προδοσία σχεδὸν ἀπροκάλυπτος: τὴν προτεραίαν τῆς εἰσβολῆς, ὁ δόλιος ῥασοφόρος πολιτικάντης Μακάριος εἶχεν ἀπὸ τοῦ βήματος τοῦ ἐκτάκτως ἐπὶ τούτῳ συγκληθέντος Συμβουλίου Ἀσφαλείας τοῦ Ο.Η.Ε. κυριολεκτικῶς προσκαλέσει καὶ παρακαλέσει τοὺς Τούρκους νὰ εἰσβάλουν ἀμέσως, διότι “ἡ Ἑλλὰς τὸ εἶχεν ἤδη πράξει”, ὅπως ὁ ἴδιος θρασύτατα ἡρμήνευσε πρὸ τῆς διεθνοῦς κοινότητος τὴν ἀνατροπήν του ὑπὸ τοῦ ἥρωος Νικολάου Σαμψὼν τὴν 15ην Ἰουλίου (βλ. http://koinonikieksegersi.blogspot.dk/2011/07/74_9868.html), ἐπικαλούμενος καὶ τὰς προδοτικὰς συμφωνίας Ζυρίχης-Λονδίνου τοῦ ἐθνοπροδότου Κ. Καραμανλῆ, βάσει τῶν ὁποίων ἡ Τουρκία διὰ πρώτην φορὰν εἰσήγετο ὡς ἰσότιμος διαπραγματευτὴς εἰς τὰς ἑλληνοβρεττανικὰς συνομιλίας, ἰσοτίμως καθισταμένη καὶ “ἐγγυητρία δύναμις” (οἱ Τουρκοκύπριοι ἀπετέλουν τότε μόλις τὸ 18% τοῦ πληθυσμοῦ τῆς Κύπρου).
Σκοτεινὰ ὑπερατλαντικὰ κέντρα (ὑπὸ τὸν ἑβραῖον ὑπουργὸν ἐξωτερικῶν τῶν ΗΠΑ Henry Kissinger), ὁμοῦ μετὰ τῆς ἰσραηλινῆς ΜΟΣΑΝΤ, κατηύθυναν τὰ νήματα καί, κυρίως, τὰ ἀμέσως ἐμπλεκόμενα ἀνδρείκελά των, ἤτοι τὴν τότε προδοτικὴν ἡγεσίαν τῶν Ἐνόπλων Δυνάμεων, πρώτιστα δὲ τὸν συνωμότην ἀρχηγὸν Ναυτικοῦ Πέτρον Ἀραπάκην, τὸν ἐφιαλτικὸν ἀρχηγὸν ΓΕΕΘΑ Γρηγ. Μπονᾶνον καὶ τὸν συνωμότην ἀρχηγὸν Ἀεροπορίας Παπανικολάου, εἰς τὴν συνειδητὴν παθητικότητα πρὸ τῆς ἐκτυλισσομένης τουρκικῆς εἰσβολῆς, προκειμένου νὰ ἀφεθῇ νὰ ἐκτυλιχθῇ ἡ ἐθνικὴ συμφορὰ ὥστε, ἐν μέσῳ ταύτης, νὰ ὑπαναστρέψῃ ὁ κυνοβουλευτικὸς συρφετὸς καὶ ἡ διεφθαρμένη του ἀκολουθία, ὑπὸ τὸν Κ. Καραμανλῆν, εἰς τὴν ἀπὸ τοῦ 1967 ἀπολεσθεῖσαν “λείαν” του…

 

(Διαβάσε περισσότερα)

ΣΥΖΗΤΗΣΗ ΠΟΛΙΤΙΚΩΝ ΑΡΧΗΓΩΝ ΣΤΗ ΒΟΥΛΗ ΣΧΕΤΙΚΑ ΜΕ ΤΗ ΠΡΟΘΕΣΗ ΤΟΥ ΠΡΩΘΥΠΟΥΡΓΟΥ A.ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ ΝΑ ΑΝΟΙΞΕΙ ΕΣΤΩ ΚΑΙ ΚΑΘΥΣΤΕΡΗΜΕΝΑ Ο ΦΑΚΕΛΛΟΣ ΤΗΣ ΚΥΠΡΟΥ (1986)

................................................................................................. ............... ................................... ...............................   ............
 

ΠΡΟΕΔΡΕΥΩΝ  (Παναγιώτης Σαλαμαλίκης). Ο κ. Κύρκος έχει τον λόγο.
ΛΕΩΝΙΔΑΣ ΚΥΡΚΟΣ. Κύριε Πρόεδρε, δεν υπάρχει αμφιβολία, ότι η κυπριακή προδοσία είναι η βοερότερη πράξη προδοσίας που συντελέστηκε στα χρόνια μας. Άκουσα με κάποια έκπληξη έναν συνάδελφο από τους κόλπους της Νέας Δημοκρατίας που θέλησε να απαλύνει την ευθύνη, αν κατάλαβα  καλά, και είπε, ας μην τους πούμε προδότες, ας τους πούμε ανοϊκούς.
Αγαπητοί  φίλοι, είχα πολλές φορές την ευκαιρία να πάω στην Κύπρο. Δεν ξέρω πόσοι από σας — ελπίζω οι περισσότεροι — πήγατε. Είναι 200.000 οι πρόσφυγες, 2.000 οι νεκροί, 2.000 οι αγνοούμενοι. Και περιμένουν και από εμάς να ακούσουν σήμερα ένα λόγο για να δουν ότι δεν τους έχουμε ξεχάσει. Επισκεφθείτε την Αρχιεπισκοπή, το Προεδρικό Μέγαρο. Δέστε ότι Ελλαδίτες έστρεψαν τα όπλα τα οποία τους εμπιστεύθηκαν για να υπερασπίσουν την Κύπρο για να καταλύσουν όχι τη λαοπρόβλητη, να καταλύσουν τη λαοφιλή κυβέρνηση του Μακαρίου. Πηγαίνετε στο νεκροταφείο για να ακούσετε από τον παπά του νεκροταφείου ότι τους οπαδούς του Μούσκου, του Αρχιεπισκόπου δηλαδή, δεν τους έθαβαν μέσα στο νεκροταφείο. Ήταν τόσο προδότες που τους έθαβαν έξω από το νεκροταφείο. Πηγαίνετε. Και όταν πάτε και γυρίσετε ας μην ακουσθεί στην αίθουσα αυτή ότι πρέπει να θεωρήσουμε ανοϊκούς τους υπεύθυνους της προδοσίας.
Μας  έδωσε ο Πρόεδρος της Κυβερνήσεως σήμερα μια εικόνα η οποία βεβαίως στα ανθρώπινα μέτρα ήταν δραματική. Πιστεύω ότι δεν υπάρχει η ευχέρεια να αποδώσει κανένας την τραγωδία και την προδοσία στην έκταση που έγινε. Αυτά τα μηνύματα που ανταλλάσσονταν, αυτά τα: «μπλοφάρουν», «δείξτε αυτοσυγκράτηση», «είσθε δειλοί», «μην κάνετε τίποτε», αυτά βεβαίως δεν είναι πράξεις αφρόνων, δεν είναι πράξεις αξιωματικών που φορούν τη στολή του Έλληνα αξιωματικού. Ο κ. Δροσογιάνης θα με καταλαβαίνει πολύ καλύτερα από κάθε άλλον. Αυτές είναι πράξεις εσχάτης προδοσίας. Και βεβαίως αυτές κάπου εντάσσονταν. Δεν ήταν ενέργειες αφροσύνης. Έπρεπε να ανοίξει η πόρτα για την εισβολή των τουρκικών στρατευμάτων. Γιατί; Γιατί πιθανότατα θεωρείτο ότι η διχοτόμηση ήταν λύση. Γιατί πιθανότατα αυτές ήταν εντολές των ίδιων που υποστήριξαν τη δικτατορία στην Ελλάδα. Και ξέρουμε πάρα πολύ καλά ότι τη δικτατορία στην Ελλάδα την υποκίνησαν και την επέβαλαν οι Αμερικανοί, η CΙΑ, πράκτορές  τους ήταν οι Παπαδόπουλοι και οι Ιωαννίδηδες, θα σας πω και μερικά στοιχεία στη συνέχεια που είναι ενδιαφέροντα.
(Στο  σημείο αυτό την προεδρική έδρα καταλαμβάνει ο α' αντιπρόεδρος της Βουλής κ. ΜΙΧΑΗΛ ΣΤΕΦΑΝΙΔΗΣ).
Είναι  τυχαίο ότι όλοι αυτοί πέρασαν από την Κύπρο; Όλοι πέρασαν από την Κύπρο. Από την Κύπρο ξεκίνησε και η ιστορία του ΑΣΠΙΔΑ. Δε λέω τώρα να αναμοχλεύουμε τα παλιά, αλλά όλοι θυμόμαστε ότι από εκεί ξεκίνησε και αυτή η ιστορία, η οποία στη συνέχεια οδήγησε εκεί που οδήγησε. Ήταν δραματικές οι εκκλήσεις από κάτω και πρέπει να αποτίσουμε φόρο τιμής στους πατριώτες αξιωματικούς, Ελλάδίτες και Κύπριους. Να αποτίσουμε φόρο τιμής στα στρατευμένα παιδιά της Κύπρου, της Εθνοφρουράς και της ΕΛΔΥΚ, που πολέμησαν με όλο το πάθος της ψυχής τους, ξέροντας ότι είναι προδομένοι.
Μου είπαν τα υπευθυνότερα χείλη, ότι η απόβαση δε θα γινόταν, αλλά τα τηλεβόλα της Κυρήνειας δεν λειτούργησαν, εσίγησαν. Και υπάρχει ένα τεράστιο πρόβλημα με την Αμμόχωστο. Η Αμμόχωστος δεν ήταν στο σχέδιο του Αττίλα, αλλά η Αμμόχωστος εγκαταλείφθηκε. Ποιος έχει την ευθύνη που οι Τούρκοι προχώρησαν και κατέλαβαν την Αμμόχωστο, για την οποία σήμερα τόσες προσπάθειες γίνονται, χωρίς να έχουν την Αμμόχωστο μέσα στην περιοχή, είτε του Αττίλα ένα, είτε του Αττίλα δύο; Ποιος έχει αυτές τις δραματικές ευθύνες;
Ποιος  πήρε στο λαιμό του έναν ολόκληρο λαό; Και ποιος πήρε ακόμα στο λαιμό του ολόκληρη την Ελλάδα; Γιατί ποιος δεν καταλαβαίνει ότι η Κύπρος είναι ένας θαυμάσιος μοχλός για να επηρεάζονται αδιάκοπα οι εσωτερικές εξελίξεις, για να εξαντλείται ό,τι έχουμε και δεν έχουμε εδώ, αντί να τα επενδύουμε σε οικονομική ανάπτυξη, γιατί υπάρχει πάντοτε μια απειλή από εκείνη την πλευρά που κανένας δεν μπορεί να την αγνοήσει; Ποιος δεν τα καταλαβαίνει αυτά;Κύριοι  συνάδελφοι της Νέας Δημοκρατίας, ας αφήσουμε τους εθνικούς λόγους και τα εθνικά απόρρητα. Πέντε και δέκα χρόνια μετά, αναρωτιέται ο κ. Βαρβιτσιώτης γιατί εσείς ανοίγετε  το φάκελο σήμερα; Και λέω γιατί σεις, όχι χθες; Οι μόνοι που δεν μπορούν να απευθύνουν το ερώτημα στο ΠΑΣΟΚ, είσαστε σεις. Ποιοι ήταν οι εθνικοί λόγοι σας και γιατί δεν τους είπατε; Ποιο ήταν το εθνικό απόρρητο; Δεν υπάρχει εθνικό απόρρητο που να μη το ξέρουν οι αντίπαλοι, που να μη το ξέρουν οι Τούρκοι σοβινιστές και που να μη το ξέρουν πολύ καλύτερα από τους Τούρκους επεκτατιστές οι Αμερικανοί, οι οποίοι κινούν τα νήματα σαν μαριονέτες. Ποιο ήταν το εθνικό απόρρητο που δεν έπρεπε να το ξέρει αυτός ο λαός; Αλλά και σεις, συνάδελφοι του ΠΑΣΟΚ, έχετε μια τρομακτική ευθύνη. Σε κάποια στιγμή, είναι αλήθεια, ο Πρόεδρος της Κυβερνήσεως, κάτω από ορισμένες συνθήκες, είπε ναι και ότι «υπάρχουν κάποιοι λόγοι, τους οποίους αποδέχομαι για ένα χρονικό διάστημα». Στη συνέχεια όμως τι έγινε; Δέστε τώρα το παράδοξο: ο Πρόεδρος της Κυβερνήσεως λέει, ότι αν προκύψουν ποινικές ευθύνες θα προχωρήσουμε. Ύστερα από τόσα χρόνια θα προχωρήσουμε; Δεν ξέρω τίποτε, κύριε Δροσογιάννη, αλλά σας ερωτώ: αν υποτεθεί, ότι προκύψουν ευθύνες για αξιωματικούς οι οποίοι κατέχουν ανώτατες θέσεις, πώς τόσα χρόνια αυτοί διοικούν; Και μάλιστα ενόψει των ενδεχομένων επιπλοκών στην Κύπρο; Μήπως για να κάνουν τα ίδια και να αφήσουν τις πύλες αφύλακτες; Εγώ λέω πως δεν υπάρχει κανένας. Ποιος μπορεί να διαβεβαιώσει ότι δεν υπάρχει κανένας; Και αν υπάρχει κάποιος ο οποίος θα βρεθεί στην κρίσιμη ώρα να δώσει την εντολή να μη χτυπήσουν τα τηλεβόλα της Κηρύνεια, τι γίνεται; Επί πέντε χρόνια το ανεχθήκατε και είναι ευθύνη δική σας. Τώρα βέβαια έρχεται η υπόθεση, αλλά όταν πια έχει μείνει ιστορία για να αντλήσουμε όλοι μαθήματα. Και εδώ έγινε μια συζήτηση, η οποία θα μπορούσε να είχε εκτραχυνθεί, που ευτυχώς όμως κρατήθηκε σε υψηλό επίπεδο και έτσι το μήνυμα που θα στείλουμε από την αίθουσα αυτή προς τον κυπριακό λαό, αλλά και το μήνυμα προς την άλλη πλευρά, είναι η απεριόριστη σταθερότητα αυτής της αίθουσας, που εκφράζει τον ελληνικό λαό.
Βέβαια, δεν υπάρχει μόνο ο Αττίλας Ι , υπάρχει και ο Αττίλας ΙΙ. Και ο Αττίλας II ήταν μεγαλύτερη τραγωδία και από τον Αττίλα Ι. Συνάδελφοι, ξέρετε ότι στις 31 Ιουλίου του 1974 συνελήφθηκε ένας Τούρκος ταγματάρχης, ο Τσαντινέλ, και πάνω του βρέθηκαν αυτό το πάκο των στοιχείων, που έδειχναν ότι επίκειται ο Αττίλας II;
(Επιδεικνύει στη Βουλή ορισμένα έγγραφα).
Αυτά τα στοιχεία τα είχε υπόψη του ο κ. Κληρίδης, ο οποίος στις 4 Αυγούστου απευθύνεται στις κυβερνήσεις των χωρών και δε λέει λέξη για τον Αττίλα, ο οποίος επίκειται. Και η ελληνική Κ ΥΠ κατέχει τα στοιχεία αυτά από ό,τι. δείχνουν τα έγγραφα από τις 10 Αυγούστου και ο Αττίλας II γίνεται στις 14 Αυγούστου. Ποιος έχει αναλάβει αυτή την τρομακτική ευθύνη να μην ενημερωθεί κανένας και να μην τεθεί σε κίνηση κανείς από τους διεθνείς μηχανισμούς αποτροπής και να μην υπάρξουν βέβαια και τα μέτρα αμύνης, τα οποία βεβαίως θα λαμβάνονταν, αν αξιοποιούνταν τόσο ασφαλείς πληροφορίες όσο ήταν οι πληροφορίες που από τη σύμπτωση της σύλληψης του Τούρκου ταγματάρχη υπήρχαν στα χέρια και της κυπριακής και της ελληνικής πλευράς. Και διαβάζει βέβαια κανείς τη δήλωση που γίνεται από το αντίστοιχο γραφείο Τύπου της Κυπριακής Κυβέρνησης, τότε ήταν προεδρεύων ο κ. Κληρίδης, ότι δεν χρησιμοποιήθηκαν αυτά τα στοιχεία σε επίδειξη καλής θελήσεως τότε; Την ώρα που οι άλλοι ετοίμαζαν το γιαταγάνι — δεν πρόκειται για γιαταγάνι, αλλά καταλαβαίνετε τη μεταφορική του έννοια. Η ελληνο-κυπριακή πλευρά απεδείκνυε — λένε τα επισημότατα χείλη — «αγαθή θέληση». Πρόσφερε δηλ. το λαιμό της για σφαγή. Αυτά πρέπει να διερευνηθούν, όπως πρέπει και άλλες πλευρές οι οποίες είναι στο σκότος.
«Θα εθεώρουν επί τη αναλήψει των καθηκόντων μου πα-ράλειψιν να μην εξέφραζα προς τον αποχωρήσαντα Πρόεδρον κ. Νικόλαο Σαμψών, την ευαρέσκειάν μου». Αλήθεια, είναι, κύριε Κληρίδη;

Δε θέλω τώρα να αναξέσω πληγές. Έχουν περάσει πολλά χρόνια. Αλλά μήπως άραγε ο φάκελος αυτής της υπόθεσης είναι  κλειστός, με όλες τις δραματικές συνέπειες, γιατί υπήρχαν ευθύνες εδώ ή εκεί; Απ* ό,τι είναι γνωστό, υπήρξε μια ανάκριση, η οποία έγινε επί Νέας Δημοκρατίας, από τον αντιστράτηγο δικαστικό αναθεωρητή κ. Μπέλκα. Γιατί σταμάτησε η ανάκριση;
Επανειλημμένα  έχει δημοσιευθεί στις εφημερίδες και λυπούμαι που δεν είναι εδώ ο κ. Αβέρωφ, γιατί το διατυπώνω για να υπάρχει μια απάντηση, ότι με δική του διαταγή — αναφέρεται και στο σημερινό φύλλο της εφημερίδας το «Ποντίκι» — στις 21.3.1976 εζήτησε ως υπουργός Εθνικής Αμύνης «να καταστραφούν δια της πυράς» όσες εκθέσεις επί της κυπριακής κρίσεως υπήρχαν σε χέρια αξιωματικών!
Είναι  αλήθεια; Δεν είναι; Δεν μπορώ να το ξέρω. Δε θέλω να πω ότι είναι αλήθεια. Δεν μπορώ να το διαψεύσω.
Θα  παρακαλούσα πάρα πολύ τον κ. Αβέρωφ να δώσει μια εξήγηση. Αλλά αν είναι αληθές αυτό, περί ποίου φακέλου μιλάμε; Περί του ανυπάρκτου; Διότι ό,τι υπήρχε, θα έχει καταστραφεί!Κύριοι  συνάδελφοι, υπάρχει μια πολιτική ουσία, πίσω από όλα αυτά. Το ένα πραξικόπημα διαδέχονταν το άλλο εναντίον του Μακαρίου. Θα ήθελα να μπορούσα να σας διαβάσω τον κατάλογο με τις κώδικες ονομασίες: «Ερμής», «Απόλλωνας». Σαν τον περιβόητο δικό μας «Περικλή». «Ως τα μπούνια» χωμένος ο Γρίβας στην υπόθεση της ανατροπής του Μακαρίου. Ξέρετε πότε; Το 1966. Απόρρητη δική του επιστολή προς τον τότε διευθυντή του πολιτικού γραφείου, ή κάποιον αντίστοιχο του κ. Στεφανόπουλου, περιήλθε στα χέρια του Μακαρίου. Και απεκάλυπτε ότι ο Γρίβας ετοίμαζε πραξικόπημα εναντίον του. Πότε; Το 1966. Γιατί τόσο μίσος εναντίον του Αρχιεπισκόπου; Γιατί τόσο μίσος εναντίον αυτού που περιφρονητικά ονομάζονταν: «Παπάς», ή «Μούσκος»; Και το ξέρετε ότι αυτοί δεν ήταν χαρακτηρισμοί, που διατυπώνονταν μόνο από τα χείλη της δικτατορίας. Γιατί; Γιατί, βεβαίως, ο Εθνάρχης της Κύπρου είχε προσανατολίσει το σκάφος για την αναζήτηση λύσεως, όχι μόνο στα ύφαλα του ΝΑΤΟ, αλλά και στους δρόμους των αδεσμεύτων και είχε πει: «Θα τείνουμε και τα δυο χέρια. Και προς Δύση και προς Ανα­τολή, προκειμένου να επιτύχουμε την υποστήριξη, που είναι αναγκαία». Και βεβαίως αυτό, για την πάγια αντίληψη ότι «η Ελλάς ανήκει στη Δύση» και δεν μπορεί να απομακρυνθεί από εκεί, διότι... διότι... διότι... Και υπήρχαν πάντοτε «εθνικοί» λό­γοι, τους οποίους επικαλούνταν, για τούτο το λόγο έπρεπε ο Μακάριος να βγει από τη Μέση. Να βγει πολιτικά, να βγει ηθικά, και στο τέλος να βγει φυσικά. Επέζησε από τις δολοφο­νικές απόπειρες και τα πραξικοπήματα και απέθανε. Και σήμε­ρα βρίσκεται στον τάφο του στο κορυφαίο σημείο της Κύπρου — στο Θρονί — για να αγναντεύει τους ορίζοντες αυ­τής της πολύπαθης νήσου.
Εδώ βρίσκεται η πολιτική ουσία. Και εδώ βρίσκονται και οι πηγές στις περιπέτειες.
Μας είπε ο κ. Μητσοτάκης — και λυπούμαι που δεν είναι εδώ, αλλά είναι τόσο άχαρη η ώρα που μιλάμε και είναι τόσο άχαρος αυτός ο Κανονισμός, γιατί κάτι έχουμε και μεις να πούμε — ότι «βεβαίως ανετράπησαν οι θαυμάσιες προϋποθέ­σεις, που υπήρχαν πριν από τη δικτατορία». Πότε, κύριε Μητσοτάκη; Όταν είχε βαθύτατα διχασθεί αυτός ο τόπος, θα μας πείτε ότι υπήρχαν οι θαυμάσιες προϋποθέσεις, για να λυ­θεί το Κυπριακό; Και ότι ήμαστε πάρα πολύ κοντά κατά τις συνεννοήσεις του κ. Τούμπα και του κ. Τσαγκλαγιαγκίλ; Σε τι, αν αγαπάτε; Στην ένωση! Ποία αυταπάτη! Οποία θεία αφέ­λεια!
Και σήμερα, μπορεί να λέγονται αυτά τα πράγματα;
Πρώτον, είχε καταστραφεί κάθε δυνατότητα εσωτερικής ομοψυχίας και οι Τούρκοι σοβινιστές το ήξεραν καλύτερα από κάθε άλλον.
Δεύτερον, ύστερα από τη Ζυρίχη και το Λονδίνο, δε συ­ζητούσαν οι Τούρκοι περί ενώσεως.
Αν αυτά μας τα λέει ένας άνθρωπος της πείρας του Αρ­χηγού της Νέας Δημοκρατίας, ο οποίος υπήρξε και υπουργός των Εξωτερικών, τότε τι πρέπει να σκεφθούν όλοι οι άλλοι, που δεν έχουν αυτήν την πείρα;
Το αντίστροφο έπρεπε, λοιπόν, να πούμε. Πώς το μόνο που δεν σκέφτονται οι Τούρκοι είναι να φύγουν από το νησί.
Εκείνο που σκέφτονται είναι να καταλάβουν ολόκληρο το νησί. Και βεβαίως, με αυτού του είδους τις παγιδεύσεις, πότε είμαστε πρόθυμοι να συζητήσουμε περί του 4%, του 5%, του 25%, φθάσαμε στο 40% και καταλήξαμε να μας παίζουν στα δάκτυλα, γιατί εκείνοι, βεβαίως, έχουν τη δική τους διπλωματία, ενώ εμείς είχαμε τη δική μας θεία αφέλεια! Δεν μας επιτρέπεται πλέον αυτή η στάση. Και θέλετε να το επιβεβαιώσετε; Πηγαίνετε στην Κύπρο να δείτε τα παιδιά που στέλνονται από δω ή τα Ελληνοκυπριόπουλα, όπως τα εί­δα εγώ στις 2 η ώρα το πρωί, να βρίσκονται στην «πράσινη γραμμή» με το χέρι στη σκανδάλη, ξέροντας ότι η Κύπρος δεν έχει την κάλυψη, για να μπορέσει μόνη της να αντισταθεί, αλ­λά να είναι αποφασισμένα να το πράξουν.
Εμείς, τι είμαστε αποφασισμένοι να κάνουμε σ* αυτόν τον τόπο; Όχι υπέρ του οράματος της ενώσεως, διότι αυτό το όραμα, που και σήμερα το είδα να πλανιέται σε κάμποσες ομι­λίες, αυτό υπήρξε η καταστροφή της Κύπρου. Και το όραμα της ενώσεως έθαλψε και ο Γρίβας. Και στο όνομα αυτού του οράματος, ήθελε να εξοντώσει τον «αντεθνικό» Μούσκο. Διό­τι, αν θέλουμε να είμαστε αγρίως ρεαλιστές, θα έπρεπε να δού­με ότι, δεν υπήρχε αυτή η δυνατότητα και δεν υπήρχε από πολλά χρόνια. Και να εγκαταλείψουμε κατά συνέπεια αυτού του είδους την εύκολη φιλολογία, που γίνεται στην Ελλάδα, και να δούμε τις πραγματικότητες τις κυπριακές. Εκείνο που χρωστάμε να κάνουμε είναι να υψώσουμε τη φωνή μας, με ό­λους τους δυνατούς τρόπους, για να κατοχυρωθεί στο αδέ­σμευτο, η ανεξαρτησία, η ενότητα του κυπριακού κράτους. Για να αποκρουστούν τα σχέδια τα διχοτομικά, που υπάρχουν και από την πλευρά των Τούρκων σωβινιστών και από την πλευρά των Αμερικανών. Για να μπορέσουν οι δύο Κοινότη­τες να ζήσουν σε ειρήνη. Ναι οι δύο Κοινότητες! Και από το βήμα αυτό θέλω να υπογραμμίσω, ότι υπάρχουν δύο Κοινότητες στην Κύπρο. Ξέρετε τι έκανε ο Ιωαννίδης το *64; Ο Ιωαννίδης το '64 επισκέφτηκε το Μακάριο για να του πει, ότι έχει ετοιμάσει σχέδιο για νυκτερινή εξόντωση 10.000 Τουρκο­κυπρίων, για εκφοβισμό των υπολοίπων. Το 1964 ποιοι κυ­βερνούσαν; Και πώς βρισκόταν ο Ιωαννίδης σε θέση να κα­ταρτίζει πίνακα 10.000 προγραφών; Αλλά όταν, βεβαίως, στην Ελλάδα υπήρχαν σε προγενέστερα χρόνια χιλιάδες προ­γραφές, όχι το '64 αλλά νωρίτερα, γιατί ο Ιωαννίδης δεν θα εφάρμοζε τις προγραφές και εναντίον των Τούρκων, οι οποίοι, στο κάτω κάτω, ήταν αλλόφυλοι, για να μεταχειριστούμε αυτή τη βλακώδη λέξη.
Οι Τουρκοκύπριοι και οι Ελληνοκύπριοι έζησαν αιώνες ολόκληρους αδερφικά. Εκείνο που έχει να προσφέρει η ελλη-νοκυπριακή πλευρά, είναι το χέρι της συναδέλφωσης, για να ζήσουν και οι δύο Κοινότητες. Πώς; Χωρισμένες και μισού-μενες; Με το να είναι η μία αδιάκοπος αγωγός της τουρκικής επιρροής και επέμβασης; Για να είναι ο μοχλός της αδιάκοπης απειλής εναντίον της κυπριακής ανεξαρτησίας; Αυτό ποτέ! Ποτέ! Και τούτο πρέπει να το διακηρύξουμε στην αίθουσα αυ­τή.
Να ξεκινήσουμε από αυτή την αφετηρία. Και να υπερα­σπίσουμε από κει και ύστερα τη δίκαιη λύση του Κυπριακού, με τις πλούσιες δυνατότητες που μας δίνει το δίκαιο της υπόθεσης. Και να την υπερασπιστούμε παντού, όχι καθιστάμενοι ύποπτοι, ότι πίσω από την υπεράσπιση της ανεξαρτησίας απο­βλέπουμε στην ένωση,αλλά με το πρόσωπο καθαρό, ότι ναι, έχουμε σχέσεις εθνικές με την μεγάλη πλειοψηφία του λαού της Κύπρου, διότι είναι Ελληνοκύπριοι από χιλιάδων χρό­νων. Αλλά ότι σεβόμαστε αυτό, που είπε ο Πρωθυπουργός πάρα πολύ σωστά, υπογραμμίζοντας το, για να μην υπάρχει κανενός είδους παρεξήγηση, ότι σεβόμαστε δηλ. την ανεξαρ­τησία, την ακεραιότητα, την ενότητα της Κυπριακής Δημο­κρατίας, στα πλαίσια ενός τύπου ομοσπονδίας, το απαραβία­στο του εδάφους της, την αποστρατικοποίηση.
Κύριοι συνάδελφοι, εμείς είμαστε ένα ελάχιστο, κατά τον  Κανονισμό, Κόμμα. Επαναφέρουμε όμως και πάλι την πρότα­ση μας να κάνουμε ένα ψήφισμα και να το απευθύνουμε στις Βουλές όλου του κόσμου, ιδιαίτερα στα Ευρωπαϊκά Κοινο­βούλια, Ανατολής και Δύσης, και το Κογκρέσσο, αλλά και στις άλλες χώρες. Και να ζητήσουμε, στο όνομα του δικαίου των αρχών του Β' Παγκοσμίου Πολέμου — 50 χρόνια γιορτά­στηκαν πριν από λίγο — στο όνομα των αρχών του ΟΗΕ, στο όνομα του μέλλοντος της ανθρωπότητας, στο όνομα, αν θέλε­τε, των αρχών του Ελσίνκι, να ζητήσουμε τη δραστηριοποίη­ση και την επέμβαση τους, ώστε να ασκηθεί ασφυκτικός έλεγ­χος, βήμα βήμα, προκειμένου να απομονωθεί η πλευρά της Άγκυρας. .
Και σας προτείνουμε ακόμα μια φορά να καταρτίσουμε εθνικές αντιπροσωπείες, που ν' αυλακώσουν Ανατολή και Δύ­ση. Ο κ. .Αβέρωφ να τεθεί επί κεφαλής μιας εθνικής αντιπρο­σωπείας απ* όλα τα κόμματα και να πάει στην Αγγλία, γιατί έ­χει ιδιαίτερους δεσμούς με τη χώρα εκείνη. Μας είπε σήμερα ότι είναι αμερικανόφιλος. Να πάει και στην Ουάσιγκτον. Ο κ. Φλωράκης να πάει επικεφαλής αντιπροσωπείας, σ* άλλες χώ­ρες. Και να πάει το ΠΑΣΟΚ επικεφαλής άλλων εθνικών αν­τιπροσωπειών, σ' άλλες χώρες. Και να πάμε κι εμείς επικεφα­λής άλλης εθνικής αντιπροσωπείας, σ* άλλες χώρες, όπου ο δικός μας λόγος μπορεί ν' ακούγεται εκτός κανονισμού της Βουλής. Αν θέλουμε να υπερασπίσουμε πραγματικά αυτό, που λέμε συμφέροντα αυτού του τόπου και αν θέλουμε την ίδια στιγμή να δώσουμε μια ενθάρρυνση στους Κύπριους, που πε­ριμένουν, βεβαίως, απ' αυτό, που αποκαλούν «μητέρα πατρί­δα», την ενθάρρυνση και την ενίσχυση.
Μπορούσαμε να κάνουμε πολλά και πιστεύω ότι σ* αυτό μπορεί να βοηθήσει και το άνοιγμα του φακέλου της Κύπρου. Έρχεται, όμως, πολύ καθυστερημένα. Χάθηκαν χρόνια, αγα­πητοί συνάδελφοι, και είναι η ευθύνη του ΠΑΣΟΚ.
ΓΕΩΡΓΙΟΣ ΚΑΤΣΙΦΑΡΑΣ (Υφυπ. Εμπορίου). Όχι ευ­θύνη του ΠΑΣΟΚ. Εμείς πέντε χρόνια μόνο είμαστε, Λεωνί­δα.
ΛΕΩΝΙΔΑΣ ΚΥΡΚΟΣ. Πέντε χρόνια; Μα αρκούσαν 24 ώρες. Υπάρχει η ένσταση, ότι θα το εκμεταλλευθείτε κομματικά. Εκμεταλλευθείτε το! Δεν υπάρχει πράξη, που να μην μπορεί ν* αποτελέσει αντικείμενο μιας εκμετάλλευσης τέτοιας ή αλλιώτικης. Θέλετε να εκμεταλλευθείτε κι εσείς της Νέας Δημοκρατίας κομματικά το ότι το ΠΑΣΟΚ, για κομματικούς λόγους ανοίγει το φάκελο της Κύπρου; Κάντε το! Όμως ο φάκελος της Κύπρου ανοίγει. Κι αυτό, που πρέπει να αξιώσουμε είναι ν' ανοίξει σε βάθος, όχι για να «σκιστούμε» μεταξύ μας, όχι για να μετατρέψουμε την έρευνα, σε μια ακόμη ευκαιρία μιας δικομματικής διαμάχης, αλλά, για να μπορέσουμε να διεισδύσουμε στις πλευρές, να τις αναδείξουμε, να διδαχτούμε, για να μπορέσουμε επιτέλους να καταλήξουμε σε μια κοινή, ενιαία στάση, για να μπορέσουμε να βοηθήσουμε την Κύπρο, που δοκιμάζεται. Ευχαριστώ.
.......................................................................................

 Λεωνίδας Κύρκος (12/10/24 -  28/8/11) Έλληνας πολιτικός της Αριστεράς. Στα 1986  ήταν Πρόεδρος του Κομμουνιστικού Κόμματος Ελλάδας Εσωτερικού.

ΣΤΡΑΤΗΓΟΣ ΜΠΟΝΑΝΟΣ ΓΡ: Η ΤΟΥΡΚΙΚΗ ΕΙΣΒΟΛΗ

Όπως κάθε πρωί, εκείνο το Σάββατον, 20 Ιουλίου 1974, ετοιμαζόμουν να προσέλθω ενωρίς στο γραφείον μου. Πριν όμως εξέλθω από την κατοικίαν του Αρχηγού, επί της οδού Μεσογείων, την οποίαν και εχρησιμοποίουν τότε, έλαβα τηλεφώνημα του αξιωματικού υπηρεσίας του Αρχηγείου, ο οποίος μου ανέφερεν ότι τουρκικοί δυνάμεις πραγματοποιούν απόβασιν στην Κύπρον.

Ήτο 6.15' πρωϊνή. Δια να μη καθυστερήσω έστω και τα ελάχιστα λεπτά που απητούντο δια να φθάσω στο γραφείον μου, τον διέταξα να κηρύξη κατάστασιν γενικής επιφυλακής, δι' όλας τας Ελληνικάς Ενόπλους Δυνάμεις. Επί­σης να διαβιβάση εις το Γενικόν Επιτελείον της Εθνικής Φρουράς Κύπρου την εντολήν όπως αρχίση αμέσως η εφαρμογή του σχεδίου αμύνης της νήσου. Βεβαίως η εφαρμογή του σχεδίου προεβλέπετο αμέσως και άνευ ετέρας διαταγής , εις περίπτωσιν εχθρικής επιθέσεως εναντίον της νήσου.

Τέλος διέταξα να ολοκληρωθή υπό του ΓΕΕΦ η επιστράτευσις της Εθνικής φρουράς. Μετά ταύτα, έσπευσα στο Αρχηγείον. Κατά την είσοδόν μου στο γραφείον μου, με ηκολούθησαν εντός αύτου ο Αντισυνταγματάρχης Μιχαήλ Πηλιχός και οι Ταγματάρχαι Χαρ. Παλαΐνης και Γερ. Ματάτσης. Οι δύο πρώτοι, έφερον στολήν εκστρατείας και τα πιστόλια των. Πριν ακόμη κρεμάσω το πηλίκιόν μου και καθίσω στο γραφείον, τόσον ο Πηλιχός όσον και ο Παλαϊνης ήρχισαν εις έντονον ύφος και χειρονομούντες, να μου λέγουν ότι η ΕΛΔΥΚ βάλλεται και επιβάλλεται να αντιδράσωμεν αμέσως.

Προς στιγμήν αιφνιδιάσθηκα. Ήτο φυσικόν να μη αναμένη ο Αρχηγός των Ενόπλων Δυνάμεων να του λέγουν ο κ. Πηλιχός και ο κ. Παλαϊνης τι να κάμη. Διετήρησα όμως την ψυχραιμίαν μου και τους απέπεμψα εις αυστηρόν τόνον, σχεδόν σκαιώς. Τους διέταξα να τσακισθούν να επιστρέψουν στα γραφεία των και αυτοί και ωρισμένοι άλλοι αξιωματικοί, που είχον εν τω μεταξύ συγκεντρωθή στο συνεχόμενον και ανοικτόν κατ' εκείνην την ώραν γραφείον του υπασπιστού μου Ταγματάρχου Κ. Τριανταφύλλου.

Επειθάρχησαν όλοι αμέσως, με καταφανή την έκπληξίν των εκ της αυστηρότητος ­του ύφους μου, δοθέντος ότι σπανίως εφώναζα προς αξιωματικούς και την πειθαρχίαν επέβαλα καθ' όλον μου τον στρατιωτικόν βίον, χωρίς να χρειάζεται να υψώσω την φωνήν μου. Αλλ' ήτο φυσικόν να εκνευρισθώ. Ευρισκόμεθα ενώπιον μιας δραματικής εξελίξεως και οι άνθρωποι του περιγύ­ρου του Ιωαννίδη επίστευαν ότι δύνανται να διευθύνουν ακόμη και το Αρχη­γείον!

Εξηφανίσθησαν εν ριπή οφθαλμού. Και τότε είπα στον Ματάτσην να καλέση αμέσως εκ μέρους μου τους Αρχηγούς Γαλατσάνον, Αραπάκην και Παπανικολάου να προσέλθουν στο γραφείον μου. Τότε εισήλθεν ο Υποστράτηγος Κων. Χανιώτης, ο οποίος και με ενημέρωσεν επί της καταστάσεως.

Aφού  μου ανέφερεν ότι αι διαταγαί μου προς το ΓΕΕΦ ήδη διεβιβάσθησαν, μου περιέγραψεν ως εξής τα πράγματα:

Τουρκικά αποβατικά σκάφη, υποστηριζόμενα από αέρος και θαλάσσης, αποβιβάζουν δυνάμεις στην περιοχήν Κυρηνείας, ενώ ταυτοχρόνως ελικόπτερα μεταφέρουν αλεξιπτωτιστάς εντός των τουρκοκυπριακών θυλάκων Λευκωσίας - Αγύρτας. Παραλλήλως, η Τουρκική αεροπορία βομβαρδίζει στόχους εντός του Ελληνοκυπριακού τομέως της Λευκωσίας.

Μετά την ενημέρωσίν μου αυτήν από τον Χανιώτην, προσήλθον οι εν τω μεταξύ κληθέντες Αρχηγοί, όπως και ο Υπαρχηγός του Αρχηγείου Ενόπλων Δυνάμεων Αντιστράτηγος Κυριακόπουλος. Όλοι ήσαν ενημερωμένοι και δέν εχρειάζετο να προσθέσω τίποτε εις όσα εγνώριζαν. Ήξευραν όσα και εγώ. Δια να μη χάνεται χρόνος λοιπόν, τους είπα ότι πρέπει να ελέγξουν την ετοιμότητα εφαρμογής των σχεδίων των δια τον Ελληνικόν χώρον, να παρακολουθούν στενώς την κατάστασιν και να είναι έτοιμοι να εφαρμόσουν το σχέδιον ενισχύσεως της Κύπρου, ευθύς ως τους διατάξω. Διέταξα επίσης τον Κυριακόπουλον να θέση αμέσως εις λειτουργίαν την αίθουσαν επιχειρήσεων. Εν τω μεταξύ είχε προσέλθη και ο Ιωαννίδης. Παρηκολούθει όσα έλεγα προς τους Αρχηγούς, χωρίς να επεμβαίνη. Είχεν όμως καταληφθή υπό νευρικότητος. Αλλά, προφανώς λόγω της ψυχραιμίας και της αποφασιστικότητος με την οποίαν οι υπόλοιποι αντιμετωπίζαμε την κατάστασιν και ελαμβάναμε τας αποφάσεις μας, ηρέμησε και στο τέλος μου είπε: «Όλα θα πάνε καλά».

Είχεν όμως αρχίσει να χάνη το παιγνίδι. Τώρα δέν ήτο δυνατόν να αποφασίζη εκείνος. Το Αρχηγείον διεδραμάτιζε τον αποφασιστικόν του ρόλον και ο Ιωαννίδης μοιραίως περιήρχετο πλέον στο περιθώριον.

Όταν έφυγαν όλοι από το γραφείον μου, ετηλεφώνησα στον Πρόεδρον Γκιζίκην και του εζήτησα όπως συγκαλέση δια την 8ην πρωϊνήν το Πολεμικόν Συμβούλιον, προκειμένου να συνεδριάση υπό την προεδρίαν του στο Αρχηγείον Ενόπλων Δυνάμεων, προς λήψιν αποφάσεων. Ο Γκιζίκης, παρ' ότι είχεν ενημερωθή επί των εξελίξεων, έφερεν αντιρρήσεις δια τον χρόνον συγκλήσεως του Συμβουλίου και ήθελε να το συγκαλέση αργότερα. Του ετόνισα ότι η κατάστασις δεν επιτρέπει απώλειαν χρόνου και, προ της επιμονής μου συνεφώνησε, αναλαβών μάλιστα να ειδοποιήση ο ίδιος τον Πρωθυπουργόν. 

Εν συνεχεία εκάλεσα τον Κυριακόπουλον και του είπα να ετοιμάση την αίθουσαν ενημερώσεων ώστε να πραγματοποιηθή εκεί η συνεδρίασις του Πολεμικού Συμβουλίου. Και την ώραν που ο Κυριακόπουλος εξήρχετο του γραφείου μου, διεσταυρώθη με τον πρεσβευτήν των Ηνωμένων Πολιτειών Χένρυ Τάσκα, ο οποίος ήρχετο να με συναντήση, συνοδευόμενος από τον Αμερικανόν Αντισυνταγματάρχην Έβερτ Μάρντερ, ο οποίος μάλιστα κατείχεν άριστα την Ελληνικήν γλώσσαν και είχεν αποφοιτήσει από την Ανωτέραν Σχολήν Πολέμου της Θεσσαλονίκης.

Ο Τάσκα ήτο ανήσυχος και νευρικός. Αφού με εχαιρέτησε, είσήλθεν αμέσως εις το θέμα, δια το οποίον και ήλθε:

- Κύριε Αρχηγέ, μη πάτε σε πόλεμο και εγώ σας υπόσχομαι να σταματήσω τους Τούρκους!

Του απήντησα ότι εφ' όσον υπάρχει τοιαύτη δυνατότης, πρέπει να κινηθή ταχύτατα, διότι η οργή του Ελληνικού λαού είναι δικαία και επικίνδυνος. Μετέφραζεν ο Μάρντερ. Ο Τάσκα εφαίνετο έτοιμος κάτι να απαντήση, αλλ' εκείνην την στιγμήν εισήλθε στο γραφείον μου ο Ανδρουτσόπουλος, συνοδευόμενος από τον υπουργόν Προεδρίας Κ. Ράλλην. Απηυθύνθη αμέσως προς τον Πρεσβευτήν των ΗΠΑ και του είπεν ότι η τουρκική ενέργεια είναι αδικαιολόγητος και η Ελληνική πλευρά θα αντιδράση αναλόγως. Ακριβώς εις αυτό το σημείον τής συζητήσεως, επανήλθε στο γραφείον μου ο Ιωαννίδης ο οποίος είπε στον Τάσκα:

Αφού οι Τούρκοι θέλουν πόλεμον, θα τον έχουν. Οι συνέπειες όμως θα βαρύνουν εσάς!

Τα πνεύματα ενεφανίζοντο ωξημένα και ο Τάσκα προσεπάθησε να τα ηρεμήση, επιχειρών να αρχίση διάλογον με τον Ανδρουτσόπουλον. Ο τελευταίος όμως του είπεν ότι δεν έχει χρόνον δια συζητήσεις, διότι αρχίζει η συνεδρίασις του Πολεμικού Συμβουλίου και δεν είναι ορθόν να αναμένη ο Πρόεδρος της Δημοκρατίας, ο οποίος είχεν ήδη προσέλθει. Ο Τάσκα, συνοδευόμενος πάντοτε από τον Μάρτντερ απεχώρησε και εγώ με τον Ανδρουτσόπουλον κατηυθύνθημεν στην αίθουσαν επιχειρήσεων.

Το πολεμικόν Συμβούλιον ήρχισε την 8ην ακριβώς και εις αυτό έλαβον μέρος, ο Πρόεδρος της Δημοκρατίας Γκιζίκης, ο Ανδρουτσόπουλος, οι υπουργοί Προεδρίας Κ. Ράλλης, Εξωτερικών Κυπραίος, Συντονισμού Ηλ. Μπαλόπουλος, Εθν. Αμύνης Ε. Λατσούδης, Εσωτερικών Β. Τσούμπας, Δημ. Τάξεως Γ. Τσουμάνης, Εμπορίου Ελευθερίου, εγώ και οι τρεις Αρχηγοί των Κλάδων των Ενόπλων Δυνάμεων Γαλατσάνος, Αραπάκης και Παπανικολάου, ο Υποστράτηγος Χανιώτης και οι αρμόδιοι επιτελείς αξιωματικοί όλων των Αρχηγείων, καθώς και ο Ιωαννίδης.

Αρχικώς ενημέρωσα τους παριστάμενους επί της εξελίξεως της τουρκικής αποβατικής ενεργείας και εν συνεχεία εζήτησα τον καθορισμόν της κυβερνητικής γραμμής, την οποίαν και θα υλοποιήσουν αι Ένοπλοι Δυνάμεις. Ομίλησε πρώτος ο Ανδρουτσόπουλος. Είπεν ότι το δίκαιον είναι με το μέρος μας και ότι το ΝΑΤΟ και αι Ηνωμέναι Πολιτείαι πρέπει να επέμβουν και να υποχρεώσουν την Τουρκίαν να σταματήση την επιχείρησιν.

Ακολούθως ο Τσουμάνης με ηρώτησε δια τας πολεμικάς δυνατότητας της χώρας και απήντησα ότι δεν δυνάμεθα να βοηθήσωμεν αποφασιστικώς τον αμυντικόν αγώνα της Εθνικής Φρουράς εις Κύπρον, χωρίς αεροπορικήν υποστήριξιν. Στον Έβρον όμως και τα νησιά, είμεθα έτοιμοι να αντιδράσωμεν με επιτυχίαν, εάν οιΤούρκοι επιτεθούν εκεί.

Ο Τσούμπας εξέφρασεν αμφιβολίας δια την ικανότητα της Εθνικής Φρουράς να αμυνθή αποτελεσματικώς και επρότεινεν όπως η Ελλάς κηρύξη γενικήν επιστράτευσιν. Τότε επενέβη ο Μπαλόπουλος και είπεν ότι εάν κηρυχθή γενική επιστράτευσις, θέλει περιθώριον δύο ωρών προ της αναγγελίας της, ώστε να προλάβη να δεσμεύση τας καταθέσεις των Τραπεζών, ώστε να εκμηδενισθή ο κίνδυνος συνωστισμού των καταθετών και δημιουργίας ατμοσφαίρας πανικού στην οικονομίαν. (Ο πρώτος που απέσυρε τας καταθέσεις του από την Τράπεζαν προτού δεσμευθούν ήτο ο Αραπάκης).

Ακολούθως ο Ανδρουτσόπουλος ηρώτησε τους Αρχηγούς των τριών Κλάδων, δια τας δυνατότητάς των. Ο Γαλατσάνος δεν ωμίλησε, διότι ήδη τον είχα καλύψει. Ο Αραπάκης είπεν ότι έχει πέντε υποβρύχια εν ενεργεία και ένα εν παροπλισμώ), το οποίον όμως θα ενεργοποίηση. Ο Παπανικολάου είπεν ότι η Αεροπορία, εάν απαιτηθή, θα πράξη το καθήκον της και ότι πρέπει να επιστρατευθή και η Πολιτική αεροπορία.

Ολίγον προ της λήξεως της συνεδριάσεως του Πολεμικού Συμβουλίου, ο Χανιώτης ανέφερεν ότι η ΕΛΔΥΚ ήδη βάλλεται υπό των Τούρκων και η τουρκική πολεμική αεροπορία βομβαρδίζει κατωκημένας περιοχάς. Ο Ιωαννίδης, ο οποίος κάθε τόσον έλεγε προς τον Ανδρουτσόπουλον «να σταματήση το κουβεντολόϊ και να αρχίση η δράσις», εκμεταλλευόμενος την ψυχολογίαν που εδημιούργησεν η αναφορά του Χανιώτη, ηγέρθη εκ της θέσεως του και εφώναξε:
— Σταματήστε. Έχουμε πόλεμο!
Τελικώς, το Πολεμικόν Συμβούλιον έλαβε τας εξής αποφάσεις:
— Κήρυξις γενικής επιστρατεύσεως.
— Ανάληψις δραστηρίας διπλωματικής μάχης δια την διαφώτισιν της διεθνούς κοινής γνώμης και των ξένων κυβερνήσεων, επί του απροκλήτου και αδίκου της τουρκικής επιθέσεως εις Κύπρον.
— Ανάκλησις του εν Αγκύρα Έλληνος πρεσβευτού.
— Ανάκλησις των Ελλήνων αξιωματικών απο το Στρατηγείον ΝΑΤΟ Σμύρνης και διαταγή προς τους εις τα άλλα Στρατηγεία της συμμαχίας, να ετοιμασθούν προς άμεσον αναχώρησιν και επαναπατρισμόν, ευθύς ως διαταχθούν.
— Προσφυγή στο Συμβούλιον Ασφαλείας του ΟΗΕ.
Η συνεδρίασις αυτή του Πολεμικού Συμβουλίου, υπήρξεν η μοναδική και άπαντα τα λεχθέντα υπό των μετασχόντων αυτής έχουν μαγνητοφωνηθή. Όταν ετελείωσεν η συνεδρίασις, απεσύρθην με τους τρεις άλλους Αρχηγούς στο γραφείο μου, όπου συσκεφθήκαμε επί του πρακτέου. Παρών ήτο και ο Κυριακόπουλος. Ελάβαμε τας εξής αποφάσεις και εδώσαμε τας δεούσας εντολάς δια την υλοποίησίν των:
α. Κύπρος: Άμυνα της Εθνικής Φρουράς όπως προβλέπεται από το σχέδιον και ολοκλήρωσις της επιστρατεύσεως.
β. Ελλάς: Στρατός: Ετοιμότης ενισχύσεως του αγώνος της Εθνικής Φρουράς εις Κύπρον, αναλόγως της εξελίξεως της καταστάσεως και κατόπιν διαταγής του Αρχηγείου Ενόπλων Δυνάμεων.
— Άμεσος προώθησις στον Έβρον των εις Αθήνας ευρισκομένων μονάδων γαλλικών αρμάτων μάχης, ενός εισέτι τάγματος πεζικού και δύο λόχων ερπυστριοφόρων οχημάτων μεταφοράς προσωπικού.
— Άμεσος στρώσις των υπό των σχεδίων προβλεπομένων ναρκοπεδίων εις περιοχήν Έβρου.
— Ενίσχυσις των νήσων του Αιγαίου κατά σειράν ευαισθησίας των και πέραν των σχεδίων, δια τεσσάρων ταγμάτων πεζικού, εξ ιλών μέσων αρμάτων, τριών πυροβολαρχιών πεδινού πυροβολικού, εβδομήκοντα αντιαεροπορικών πολυβόλων, ένδεκα χιλιάδων πεντακοσίων τυφεκίων καί των αναγκαιούντων πυρομαχικών.
— Ετοιμότης εφαρμογής της γενικής επιστρατεύσεως.
Ναυτικόν: Διασπορά του στόλου στο Αιγαίον, όπως υπό των σχεδίων προβλέπεται. Επίταξις και διάθεσις των απαιτουμένων δια τας ανάγκας θαλασσίων μεταφορών του στρατού και των άλλων κλάδων των Ενόπλων Δυνάμεων πλωτών μέσων.
— Συνέχισις του πλου των δύο υποβρυχίων προς Κύπρον και εξασφάλισις επαφής μετ' αυτών, δια περαιτέρω διαταγάς. — Ετοιμότης των δύο τορπιλλακάτων από της αφίξεώς των εις Άγιον Νικόλαον Κρήτης, προς απόπλουν δια Κύπρον, εφ' όσον διαταχθούν. — Ετοιμότης εφαρμογής της γενικής επιστρατεύσεως.
Αεροπορία: Διασπορά αεροσκαφών εις τα πολεμικά αεροδρόμια, υπό τα καταφύγια , αλλά με ηυξημένην ετοιμότητα δια δράσιν.
— Ολοκλήρωσις της Συγκεντρώσεως εις αεροδρόμιον Καστελίου Κρήτης της μοίρας των 24 αεροσκαφών F-84.
—Άμεσος μεταφορά εκ Σμύρνης δι' αεροσκαφών στην Ελλάδα των εκεί υπηρετούντων Ελλήνων αξιωματικών και των οικογενειών των.
— Ετοιμότης δια την υλοποίησιν της γενικής επιστρατεύσεως.
Γενικαί διαταγαί: Στενή παρακολούθησις της καταστάσεως και ετοιμότης δια την παροχήν ενισχύσεως του αγώνος της Εθνικής Φρουράς εις Κύπρον.
— Παρακολούθησις της προόδου της γενικής επιστρατεύσεως.
— Έκδοσις προειδοποιητικής διαταγής προς τους υπηρετούντας εις Στρατηγεία του ΝΑΤΟ Έλληνας αξιωματικούς, δι' ετοιμότητα ώστε κατόπιν νεωτέρας διαταγής, να αποχωρήσουν επιστρέφοντες εις Ελλάδα. - Καθιέρωσις καθημερινής από 20 Ιουλίου συσκέψεως των Αρχηγών των Ενόπλων Δυνάμεων, την 9ην πρωϊνήν, στο γραφείον Αρχηγού Ενόπλων Δυνάμεων.

ΣΤΡΑΤΗΣ ΜΥΡΙΒΗΛΗΣ: ΣΤΗΝ ΑΗΤΟΦΩΛΗΑ ΤΟΥ ΑΥΞΕΝΤΙΟΥ

 Ξεκινάμε από το μοναστήρι του Μαχαιρά για ένα προσκύνημα. Να επισκεφθούμε την αδειανή αετοφωληά του Αυξεντίου.

– Είναι μακρυά από 'δώ; ρωτάω έναν νεαρό καλόγερο.

– Ένα τέταρτο...

Και μου δείχνει το κατηφορικό μονοπάτι. Το τεταρτάκι παίρνει απίθανες προεκτάσεις, το αγροτικό δρομάκι ανάμεσα στους άγριους θάμνους αποτελείται από θρυμματισμένους

κοφτερούς σχιστόλιθους που δυναστεύουν την αθηναϊκή υπόδηση. Κατόπι παύει να υπάρχει.

– Εδώ κοντά είναι, μας πληροφορεί πολύ επίκαιρα μια συντροφιά Κυπριώτες που γύριζαν από το μέρος.

Κουβέντες ακούγονταν από τη δασωμένη κατηφοριά χωρίς να βλέπω κανέναν. Είταν η παρέα των φίλων που είχε φτάσει κιόλας. Προσέχτε, φώναξαν. Είναι γλιστερό το πέρασμα.

Κατέβηκα κρατημένος από τα κλωνιά των θάμνων και βρέθηκα κοντά στους φίλους που προηγήθηκαν.

– Που είναι; ρωτάω γιατί δε βλέπω τίποτα από τη σπηλιά.

Γύρω μου είναι άγριοι θάμνοι με τα κλωνιά τραυματισμένα από σφαίρες. Χάμου είναι σκορπισμένα μαραμένα στεφάνια δάφνης. Μερικά κρέμονται ξερά από τα κουτσουρεμένα

κλαδιά. Το αγεράκι τα σαλεύει και τρίζουν. Είναι πάλι η κατηφοριά, μια σάρα από τους σχιστόλιθους που κυλούν από το ψήλωμα. Είμαστε εδώ πάνω στη στέγη της αητοφωλιάς. Σ' ένα σημείο είναι ανοιγμένη. Βλέπει κανείς απ' αυτή την τρύπα τα χοντρά πουρναρόφυλλα που την υποστηρίζουν. Πάνω τους ακουμπούν λαμαρίνες, κι αυτές είναι σκεπασμένες με χώματα και πέτρες. Η σάρα που κυλά από πάνω τα κρύβει όλα. Η είσοδος στο καταφύγιο είναι ακόμα πιο χαμηλά στην επικίνδυνη κατηφοριά. Από την ανοιγμένη τρύπα της σκεπής σκύβοντας αντικρύζεις το σκοτεινό εσωτερικό της σπηλιάς. Στηριγμένο εκεί, ανάμεσα στις πέτρες, ένα μπουκέτο από φρέσκα μυριστικά λουλούδια, με φροντίδα τοποθετημένο όρθιο. Θάναι απ' τους

προσκυνητές του ιστορικού καταφυγίου που βρήκαμε στο μονοπάτι να επιστρέφουν στο μοναστήρι.

Αντίκρυ, από την άλλη πλευρά του βουνού, που τη χωρίζει η χαράδρα, είναι μερικά αμπελοχώραφα. Εκεί κατέβηκε το ελικόπτερο που έφερε τον προδότη και το απόσπασμα που

ενήργησε την επιχείρηση. Οι Εγγλέζοι αναπτύχθηκαν σ' αυτό το πρανές αντίκρυ στην είσοδο της σπηλιάς, και άρχισαν καταιγιστικά πυρά. Ο Αυξεντίου κατάλαβε πως δεν υπήρχε τρόπος διαφυγής, διάταξε τους συντρόφους που πολεμούσαν μαζύ του να παραδοθούν για να μη σκοτωθούν άσκοπα. Βγήκαν αυτοί και ο Αυξεντίου απόμεινε μόνος στο μετερίζι του να θερίζει Εγγλέζους.

– Παραδόσου! του φώναξαν απ' αντίκρυ. Ρίξε τ' όπλο σου και παραδόσου!

Η απάντηση ήρθε από το νεαρό λιοντάρι –μόλις είχε κλείσει τα εικοσιεννιά του χρόνια– και είταν η γνωστή, η παλιά, η ιστορική:

– Μολών λαβέ!

Ο Αυξεντίου είχε πάρει την απόφασή του. Είταν η ίδια φωνή από τους Τρακόσιους του Λεωνίδα, από τους κλεισμένους στο χάνι της Γραβιάς, από τους Κρητικούς του μοναστηριού

του Αρκαδίου. Τα εγγλέζικα βλήματα, οι χειροβομβίδες, οι όλμοι, θέριζαν τον τόπο,  κομμάτιαζαν τους θάμνους. Ο Αυξεντίου μόνος, ψύχραιμος, εξακολουθούσε να σκοπεύει και να ρίχνει, και κανένα βόλι του δεν πήγαινε χαμένο. Δέκα ολόκληρες ώρες μάχη. Επική μονομαχία ενός Έλληνα με εβδομήντα εχθρούς. Τότες αυτοί σύρθηκαν από πάνω, άνοιξαν μια τρύπα στη στέγη, εκεί που είδαμε τα φρέσκα λουλούδια άδειασαν μέσα στο καταφύγιο έναν ντενεκέ μπενζίνα, έβαλαν φωτιά και έκαψαν ζωντανό τον απροσκύνητο πολεμιστή.

Τον προδότη τον πήρανε μαζύ τους, του πλήρωσαν τα τριάκοντα βδελυρά αργύρια –τιμήν αίματος– και τον έστειλαν, στην Κένυα μου είπαν οι Κύπριοι.

Αυτό είταν το τέλος του Γρηγόρη Αυξεντίου, του πρωτοπαλλήκαρου του Διγενή, του υπαρχηγού της ΕΟΚΑ.

Σήμερα τα παλληκάρια, τα παιδιά και οι κοπέλλες της Κύπρου τραγουδούν σε αρματωλικό σκοπό το τραγούδι του Ζήδρου του σταυραητού, που άκουσα από τη χορωδία τους και στο μνημόσυνο που του έκαμαν μέσα στην εκκλησιά της Λύσης, της πατρίδας του ήρωος. Ζήδρος είταν το πολεμικό του ψευδώνυμο.

Στο πρόσωπό του η Κύπρος λατρεύει τώρα συμπυκνωμένη την παλληκαριά της ΕΟΚΑ. Της ΕΟΚΑ του Διγενή, που νίκησε την Αγγλική Αυτοκρατορία.

Χτες και προχτές οι συντρόφοι του φέρνουν και παραδίνουν στις εκκλησιές τα όπλα τους.

Απίθανα όπλα. Χιλιάδες βόμβες κατασκευασμένες από τους ίδιους πολεμιστές με πριονισμένους σιδηροσωλήνες, ολμοβόλα από λαμαρίνα, πιστόλια με την επιγραφή κατασκευή της ΕΟΚΑ, κανονάκια από μετάλλινους υδροσωλήνες, κυνηγετικά δίκαννα, νάρκες με επικρουστήρες σκεπασμένους με χρυσόχαρτα βγαλμένα από τσιγαροκούτια και λόφους από πυρομαχικά. Τα φέρνουν αυτοκίνητα με τον αριθμό τους σκεπασμένον από εφημερίδες. Τα παραδίνουν με τα μάτια θολά από τα δάκρυα, γιατί έτσι τους διέταξε ο Διγενής, παίρνουν την απόδειξη της παραλαβής και φεύγουν σιωπηλοί.

Τι είν' αυτό; ρωτάς έναν που παραδίνει ένα βαρύ σιδερικό κατασκευής ΕΟΚΑ.

– Κανόνι είναι, σου απαντά.

– Και πως δουλεύει;

Σε κυττάζει, δε σου απαντά και φεύγει.

Η ΕΟΚΑ έχει πολλά μυστικά που δεν τα αποκαλύπτει. Ίσως ποτές να μην τα αποκαλύψει.

1974. ΤΟΥΡΚΙΚΗ ΕΙΣΒΟΛΗ ΣΤΗ ΚΥΠΡΟ

ΓΕΩΡΓΙΟΣ ΠΕΡΑΜΕΡΙΤΗΣ:Η ΤΟΥΡΚΙΚΗ ΕΙΣΒΟΛΗ ΣΤΗ ΚΥΠΡΟ.
ΚΩΣΤΑ «ΜΑΥΡΟΣΚΟΥΦΗ» - «ΚΥΠΡΟΣ 1974 – Η ΜΕΓΑΛΗ ΠΡΟΔΟΣΙΑ»
ΜΕΧΜΕΤ ΑΛΗ ΜΠΙΡΑΝΤ: Ο ΣΤΟΛΟΣ ΜΑΣ ΣΤΙΣ ΦΛΟΓΕΣ.
Α.Γ. ΜΟΥΣΚΟΣ:ΑΠΟΒΑΣΗ. ΚΥΠΡΟΣ 1974 
ΣΤΡΑΤΗΓΟΣ ΓΡΗΓΟΡΙΟΣ ΜΠΟΝΑΝΟΣ: Η ΤΟΥΡΚΙΚΗ ΕΙΣΒΟΛΗ
ΣΤΕΦΑΝΟΣ ΓΚΕΚΑΣ: ΠΡΟΔΟΣΙΑ 1974 ΚΑΙ ΜΕΤΑΠΟΛΙΤΕΥΣΙΣ – Ἡ Προδοσία γεννοβολάει Προδοσίαν!

ΜΕΧΜΕΤ ΑΛΗ ΜΠΙΡΑΝΤ: Ο ΣΤΟΛΟΣ ΜΑΣ ΣΤΙΣ ΦΛΟΓΕΣ

Ο πλωτάρχης Μετίν Σουλούτς, αξιωματικός υπηρεσίας του «Κοτζάτεπε», (ένας από τους νεκρούς), συνομιλούσε με τους γύρω του εξετάζοντας ταυτόχρονα τον ουρανό.
«Μη φοβάστε, εδώ δεν μπορεί να φθάσει ελληνικό αεροπλάνο. Μπορούν να φθάσουν ως την Κρήτη και από εκεί να απογειωθούν και πάλι με κατεύθυνση την Κύπρο. Μέχρι τότε τα ραντάρ θα τα έχουν εντοπίσει».
Από το αναγνωριστικό αεροσκάφος σε μια στιγμή ρώτησαν: «Άρχισε το γλέντι σε σας;»
«Όχι», αποκρίθηκαν.
Γύρω βασίλευε νεκρική σιγή. Τα μάτια όλων ήταν καρφωμένα στη θάλασσα. Περίμεναν.
Ώρα 15.00. Το πρώτο σμήνος πετώντας σε μεγάλο ύψος είχε καταφέρει να εντοπίσει 3 πολεμικά σκάφη.
Στην περιοχή δε φαινόταν καμιά άλλη συγκέντρωοη πλοίων.
Ώρα 15.05. Ο ουρανός ξαφνικά αναστατώθηκε... Μαύρα αεροπλάνα έκαναν την εμφάνιση τους και εφορμώντας κάθετα περνούσαν πάνω από την τουρκική μοίρα και άρχισαν ν' αφήνουν τις ρουκέτες τους.
Οι διαταγές άρχισαν να διαδέχονται η μια την άλλη πάνω στα πλοία. «Ετοιμαστείτε για να ανοίξετε πυρ... Τα πυροβόλα της πρύμνης και της πλώρης να είναι έτοιμα .Είναι ελληνικά αεροσκάφη».
Από το πολεμικό «Τσακμάκ» στάλθηκε στην Αγκυρα το παρακάτω σήμα. «Βρίσκομαι εις σκόπευση, προς 270 μοί­ρες από το ακρωτήριο του Δρέπανου και απόσταση 10 μι­λίων. Υφιστάμεθα αεροπορική επίθεση. Στείλτε ενι­σχύσεις...»
Στην αρχή επιτέθηκαν τέσσερα αεροπλάνα μαζί και οι δύο ρουκέτες που έριξαν αστόχησαν. Η επίθεση γινόταν ταυτόχρονα και στα τρία πλοία. Οι ρουκέτες που έπεφταν στη θάλασσα σήκωναν τεράστιες υδάτινες στήλες. Το «Κοτζάτεπε» δέχτηκε το πρώτο κτύπημα.
Ήταν ένα θανάσιμο πλήγμα. Η ρουκέτα που έριξε το δεύτερο αεροπλάνο κατέστρεψε την αίθουσα επιχειρήσε­ων. Μόλις συνήλθαν από την έκπληξη τους, άρχισαν αμέ­σως να αναρωτιούνται: Τι ήταν πάλι αυτά τα αεροσκάφη;
Δεν μπορούσαν να τα διακρίνουν πολύ καλά. Δεν είναι εύκολο να αναγνωρίζει κανείς τα διακριτικά εθνικότητας των αεριωθουμένων που αναπτύσσουν ταχύτητα 700 χιλιομέτρων την ώρα... Αλλά, ασφαλώς, ήταν από εκείνα που χορηγούσε η Αμερική σε κάθε σύμμαχο χώρα.
Οι πιλότοι του πρώτου σμήνους είχαν υποψιαστεί την όλη κατάσταση. Είχαν διακρίνει τις τουρκικές σημαίες στην πρύμνη των καραβιών. Τα πλοία όμως είχαν ανοίξει πυρ εναντίον των αεροπλάνων.
Αν ήταν τουρκικά πλοία δε θα άνοιγαν πυρ. Διαθέταμε του ίδιου τύπου πολεμικά με την Ελλάδα. Εύκολα θα μπο­ρούσαν να τους εξαπατήσουν. Τους είχαν διηγηθεί ιστο­ρίες όπου στις συχνότητες που συνομιλούσαν Τούρκοι είχαν καταφέρει να διεισδύσουν Έλληνες ή Ελληνοκύ­πριοι που μιλούσαν τουρκικά. Οι εντολές που είχαν πάρει ήταν σαφείς. Δεν μπορούσαν να διακόψουν την επίθεση και να επιστρέψουν. Δεν μπορούσαν να αφήσουν τα πλοία να φθάσουν στην Πάφο και να ξεφύγουν από τα χέρια τους. Η κάθε στιγμή του πολέμου ήταν σημαντική.
Ο διοικητής της μοίρας πλοίαρχος του Επιτελείου Ιρφάν Τινάζ εκείνη τη στιγμή δε βρισκόταν στο πλοίο «Αντάτεπε», είχε περάσει στο «Τσακμάκ». Αμέσως διέταξε τα δυο πλοία «Τσακμάκ» και «Αντάτεπε» να πάρουν κλειστό σχηματισμό και να προχωρήσουν προς βορρά συνεχίζο­ντας τα πυρά ενάντια στα αεροπλάνα. Ήταν ένα μέτρο για να αντιμετωπίσουν το βομβαρδισμό. Τότε τα αεροσκά­φη άρχισαν να στέλνουν βροχή από ρουκέτες.
Η πυρκαγιά που είχε εκδηλωθεί στο «Κοτζάτεπε» είχε αναστατώσει το πλήρωμα. Το «Αντάτεπε» αντιλήφθηκε αμέσως ότι επρόκειτο για τουρκικά αεροσκάφη. Ο κυβερ­νήτης του πλοίου, αντιπλοίαρχος Ριζά Νουρ Οντζού, ζήτησε από τον οπτήρα Μπουρχάν Κουμραλάρ μια πλήρη εξακρίβωση. Ο Κουμραλάρ, αποφάνθηκε: «Είναι τουρκικά αεροπλάνα. Δεν υπάρχει καμιά αμφιβολία».
Ειδοποιήθηκε αμέσως η Άγκυρα μέσω τηλεφώνου ότι τα αεροπλάνα που τους επιτέθηκαν ήταν μάλλον τουρ­κικά. 

ΚΕΙΜΕΝΑ ΤΩΝ ΣΥΜΦΩΝΙΩΝ ΤΗΣ ΖΥΡΙΧΗΣ

Βασική Διάρθρωσις της Δημοκρατίας της Κύπρου 

1. Το Κράτος της Κύπρου είναι Δημοκρατία με Προεδρικόν σύστημα, της οποίας ο Πρόεδρος είναι Έλλην και ο Αντιπρόεδρος Τούρκος, αντιστοίχως εκλεγόμενοι υπό της ελληνικής και τουρκι­κής Κοινότητος δια καθολικής ψηφοφορίας. 

2. Αι επίσημοι γλώσσαι της Δημοκρατίας της Κύπρου είναι η Ελληνική και η Τουρκική. Αι νομοθετικαί και διοικητικαί πρά­ξεις και τα έγγραφα δέον να συντάσσωνται και να δημοσιεύονται εις αμφοτέρας τας επισήμους γλώσσας. 

3. Η Δημοκρατία της Κύπρου θα έχη ιδίαν σημαίαν, ουδετέ­ρου χρώματος και σχεδίου, εκλεγησομένων από κοινού υπό του Προέδρου και του Αντιπροέδρου της Δημοκρατίας. 

Αι Αρχαί και αι Κοινότητες θα δύνανται κατά τας εορτασί­μους ημέρας να υψώνουν την ελληνικήν και τουρκικήν σημαίαν συγχρόνως μετά της σημαίας της Κύπρου. 

Η ελληνική και η τουρκική Κοινότης θα δικαιούνται να εορτάζουν τας ελληνικάς και τουρκικάς εθνικάς εορτάς. 

4. Ο Πρόεδρος και ο Αντιπρόεδρος θα εκλέγωνται διά περίοδον 5 ετών. 

Εν περιπτώσει απουσίας, κωλύματος ή χηρείας των θέσεων αυτών ο Πρόεδρος και ο Αντιπρόεδρος θα αντικαθίστανται αντιστοίχως από τον Πρόεδρον και τον Αντιπρόεδρον της Βουλής. 

Εν περιπτώσει χηρείας των αντιστοίχων θέσεων θα λαμβάνη χώραν η εκλογή νέων αξιωματούχων εντός τεσσαράκοντα πέντε το πολύ ήμερων. 

Η εγκατάστασις εις τα αξιώματα αυτών του Προέδρου και του Αντιπροέδρου θα γίνεται υπό της Βουλής, ενώπιον της οποίας ού­τοι θα ορκίζωνται πίστιν και σεβασμόν προς το Σύνταγμα. Προς τον σκοπόν αυτόν η Βουλή θα συνέρχεται εντός εικοσιτετραώρου από της συγκροτήσεως της.

5. Η Εκτελεστική Εξουσία θα ασκήται υπό του Προέδρου και του   Αντιπροέδρου. Προς τούτο ούτοι θα διαθέτουν Υπουργικόν Συμβούλιον αποτελούμενον υπό 7 Ελλήνων και 3 Τούρκων Υπουργών. Οι Υπουργοί θα υποδεικνύωνται αντιστοίχως υπό του Προέδρου και του Αντιπροέδρου, οίτινες θα τους διορίζουν δια πράξεως υπογραφομένης από κοινού.
Οι Υπουργοί θα δύνανται να εκλέγωνται εκτός της Βουλής των Αντιπροσώπων.
Αι αποφάσεις του Υπουργικού Συμβουλίου θα λαμβάνωνται κατ' απόλυτον πλειοψηφίαν.
Αι ούτω λαμβανόμεναι αποφάσεις θα πρέπει να δημοσιεύωνται πάραυτα υπό του Προέδρου και του Αντιπροέδρου δια καταχωρήσεως, εις την Εφημερίδα της Κυβερνήσεως.
Εν τούτοις, ο Πρόεδρος και ο Αντιπρόεδρος θα έχουν δικαίω­μα οριστικής αρνησικυρίας και δικαίωμα παραπομπής επί των αποφάσεων του Υπουργικού Συμβουλίου, υπό τους αυτούς όρους τους ισχύοντας δια τους νόμους και τας αποφάσεις της Βουλής των Αντιπροσώπων.

6. Η Νομοθετική Εξουσία θα ασκήται υπό Βουλής των Αντιπροσώπων, εκλεγομένων δια περίοδον 5 ετών δια καθολικής ψηφοφορίας, υπό εκάστης Κοινότητος κεχωρισμένως, κατ' αναλογίαν 70% δια την ελληνικήν και 30% δια την τουρκική ν Κοινότητα,αναλογίαν άριζομένην ανεξαρτήτως στατιστικών δεδομένων. (Σημ. Ο αριθμός των Αντιπροσώπων θα ορισθή δια κοινής συμφωνίας υπό

των Κοινοτήτων).

Η Βουλή των Αντιπροσώπων θα είναι αρμοδία δι' όλα τα ζητήματα πλήν εκείνων άτινα ρητώς επιφυλάσσονται δια τας Κοινοτικάς Βουλάς. Εν περιπτώσει συγκρούσεως αρμοδιότητος, τΗν διαφοράν θα επιλύη το Ανώτατον Συνταγματικόν Δικαστήριον, όπερ θα αποτελήται από ένα Έλληνα, ένα Τούρκον και ένα ουδέτερον, διοριζομένους από κοινού υπό του Προέδρου και του Αντιπροέδρου. Του Δικαστη ρίου θα προεδρεύη ο ουδέτερος. 

7. Οι νόμοι και αι αποφάσεις της Βουλής των Αντιπροσώπων θα υιοθετούνται κατ' απόλυτον πλειοψηφίαν των παρόντων μελών,  θα δημοσιεύωνται εντός προθεσμίας 15 ήμερων, εκτός αν ο Πρόεδρος ή ο Αντιπρόεδρος τα επαναφέρουν προς νέαν εξέτασιν συμφώνως προς το σημείον 9.
Αι συνταγματικαί διατάξεις, πλην των βασικών άρθρων, θα δύνανται να τροποποιούνται υπό πλειοψηφίας αποτελουμένης από τα δύο τρίτα των ελληνικών μελών και τα δύο τρίτα των τουρ­κικών μελών της Βουλής των Αντιπροσώπων.
Πάσα τροποποίησις του εκλογικού νόμου, ως και πάσα επιψήφισις νόμου σχετικού προς τους Δήμους και νόμου καθιερούντος φόρους ή τέλη απαιτεί απλήν πλειοψηφίαν των ελληνικών καιί των τουρκικών μελών της Βουλής των Αντιπροσώπων, άτινα μετέχουν της ψηφοφορίας, των μεν και των δε κεχωρισμένως.
Καθ' όσον αφορά την έγκρισιν ταυ προϋπολογισμού ο Πρόε­δρος και ο Αντιπρόεδρος θα δύνανται να κάμουν χρήσιν του δι­καιώματος της παραπομπής εις την Βουλήν των Αντιπροσώπων εν ή περιπτώσει κρίνουν ότι λαμβάνει χώραν δυσμενής διάκρισις. Εαν η Βουλή των Αντιπροσώπων επιμείνη επί των αποφάσεων της, ο πρόεδρος και ο Αντιπρόεδρος θα δύνανται να προσφύγουν εις το Ανώτατον Συνταγματικόν Δικαστήριον.
8. Ο Πρόεδρος και ο Αντιπρόεδρος θα έχουν κεχωρισμένως και από κοινού το δικαίωμα της εριστικής αρνησικυρίας επί παν­τός νόμου ή αποφάσεως αναφερομένων εις τας εξωτερικάς υποθέ­σεις, πλην της συμετοχής της Δημοκρατίας της Κύπρου εις Διε­θνείς Οργανισμούς και Σύμφωνα Συμμαχίας εις τα οποία συμμε­τέχουν τόσον η Ελλάς όσον και η Τουρκία, ως και επί της αμύ­νης και της ασφαλείας ως αύται καθορίζονται εις το παράρτημα I.
9. Ο Πρόεδρος και ο Αντιπρόεδρος της Δημοκρατίας θα έχουν κεχωρισμένως και από κοινού το δικαίωμα της παραπομπής επί όλων των νόμων και αποφάσεων, αι οποίαι θα δύνανται να πα­ραπεμφθούν εις την Βουλήν των Αντιπροσώπων εντός προθεσμίας, κατ' ανώτατον όριον, 15 ήμερων προς επανεξέτασιν.
Η Βουλή των Αντιπροσώπων οφείλει να αποφανθή εντός προ­θεσμίας 15 ήμερων επί του αντικειμένου της παραπομπής. Εν ή περιπτώσει η Βουλή των Αντιπροσώπων εμμείνη εις τας αποφά­σεις, ο Πρόεδρος και ο Αντιπρόεδρος οφείλουν να δημοσιεύσουν τον εν λόγω νόμον ή απόφασιν εντός των καθοριζομένων δια την δημοσίευσιν των νόμων και αποφάσεων προθεσμιών.
Οι νόμοι και αι αποφάσεις αι οποίαι θα θεωρούνται υπό του Προέδρου ή του Αντιπροέδρου ως μεροληπτικαί δια την μίαν εκ των δύο Κοινοτήτων θα υποβάλλωνται εις το Ανώτατον Συνταγματικόν Δικαστήριον, το οποίον θα δύναται να ακυροί ή παραπέμπη τον νόμον ή την απόφασιν ταύτην εις την Βουλήν των Αντιπροσώπων προς επανεξέτασιν εν όλω ή εν μέρει. Ο νόμος ή η απόφασις αύτη δεν θα είναι εκτελεστά πριν ή αποφασίσουν το Ανώτατον Συνταγματικόν Δικαστήριον ή η Βουλή των Αντιπροσώπων εις περίπτωσιν παραπομπής.
10. Εκάστη Κοινότης θα έχη την Κοινοτικήν αυτής Βουλήν, αποτελουμένην εξ αριθμού Αντιπροσώπων, ο οποίος θα ορισθή υπό της ιδίας.
Αι Κοινοτικαί Βουλαί θα κέκτηνται το δικαίωμα να επιβάλλουν εισφοράς και προσωπικά τέλη εις τα μέλη της Κοινότητος των ίνα αντεπεξέλθουν εις τας ανάγκας των έργων και ιδρυμάτων, ων ο έλεγχος ταις ανήκει.
Αι Κοινοτικαί Βουλαί θα είναι αρμόδιαι εφ' όλων των θρησκευτικών, εκπαιδευτικών, πνευματικών καί διδακτικών ζητημάτων ως επίσης και επί της προσωπικής καταστάσεως, θα είναι ωσαύτως αρμόδιαι εφ' όλων των ζητημάτων όπου τα συμφέροντα και ιδρύματα είναι φύσεως καθαρώς κοινοτικής, ώς τά Ιδρύματα, καθιδρύματα και ενώσεις αγαθοεργαί και άθλητικαί, συνεταιρισμοί παραγωγής και καταναλώσεως, ή πιστωτικά ιδρύματα συσταθέντα προς τον σκοπόν να προαγάγουν την ευημερίαν της μιας των Κοινοτήτων. (Σημ. Εννοείται βεβαίως ότι αι διατάξεις αι περιλαμβανόμεναι εις την παρούσαν παράγραφον δεν θα δύνανται να ερμηνευθώσιν κατά τρόπον εμποδίζοντα την δημιουργίαν ιδρυμάτων μικτών ή κοινών εκεί όπου οι κάτοικοι θα το επεθύμουν).
Οι συνεταιρισμοί ούτοι παραγωγής και καταναλώσεως ή τα πιστωτικά ιδρύματα, οίτινες θα διέπωνται υπό των νόμων της Δημοκρατίας, θα υπάγωνται, καθ' όσον αφορά τον έλεγχον αυτών, εις τας Κοινοτικάς Βουλάς.
Αι Κοινοτικαί Βουλαί θα είναι επίσης αρμόδιαι δια να προαγάγουν τους σκοπούς τους επιδιωκομένους υπό των Δημαρχιών, αποτελουμένων εκ μιας μόνης Κοινότητος. Αι Δημαρχίαι αύται, αίτινες θα υπάγωνται εις τους νόμους της Δημοκρατίας, θα έπιβλέπωνται όσον αφορά εις την λειτουργίαν των υπό των Κοινοτικών Βουλών.
Εις ην περίπτωσιν η κεντρική διοίκησις θα πρέπει, από μέρους της, να προβή εις έλεγχον των ιδρυμάτων ή Δημαρχιών, μνημονευομένων εις τας δύο προηγουμένας παραγράφους, σύμφωνους προς την εν ισχύϊ νομοθεσίαν, ο έλεγχος ούτος δέον να διενεργήται δια λειτουργών ανηκόντων εις την κοινότητα εις ην ανήκει το εν λόγω ίδρυμα, καθίδρυμα ή η Δημαρχία.
11. Η Διοίκησις θα αποτελείται κατά ποσοστόν 70% εξ Ελλήνων καί 30% εκ Τούρκων.
Εννοείται, βεβαίως, ότι η ποσοστιαία αύτη αναλογία θα τυγχάνη εφαρμογής, εφ' όσον τούτο θα είναι πρακτικώς δυνατόν εις όλους τους βαθμούς της διοικητικής ιεραρχίας.
Εις τας περιοχάς ή πόλεις αποτελουμένας εκ μιας εκ των Κοινοτήτων "κατά πλειοψηφίαν πλησιάζουσαν τα 100%, τα όργανα των τοπικών διοικήσεων, εξαρτώμενα εκ της κεντρικής διοικήσεως, θα αποτελούνται εκ λειτουργών ανηκόντων εις την Κοινότητα αυτήν μόνον.
12. Οι βοηθοί του Εισαγγελέως της Δημοκρατίας, του Γενικού Επιθεωρητού, του θησαυροφύλακος και του Διοικητού της Εκδοτικής Τραπέζης δεν θα δύνανται να ανήκουν εις την ιδίαν προς τους προϊσταμένους αυτών Κοινότητα. Οι αξιωματούχοι των θέσεων αυτών θα διορίζωνται, κατόπιν κοινής συμφωνίας υπό του Προέδρου και του Αντιπροέδρου τής Δημοκρατίας.
13. Οι Αρχηγοί και Υπαρχηγοί των Ενόπλων Δυνάμεων, των Δυνάμεων Χωροφυλακής και της Αστυνομίας θα διορίζονται κατόπιν κοινής συμφωνίας υπό του Προέδρου και του Αντιπροέδρου της Δημοκρατίας.
Ο εις εκ των Αρχηγών αυτών θα είναι Τούρκος και εκεί όπου ο Αρχηγός θα ανήκη εις την μίαν εκ των Κοινοτήτων, ο Υπαρχηγός δέον να ανήκη εις την ετέραν.
14. Η υποχρεωτική στρατιωτική θητεία δεν θα δύναται να καθιερωθή ειμή μόνον κατόπιν συμφωνίας του Προέδρου και του Αντιπροέδρου της Δημοκρατίας. Η Κύπρος θα έχη στρατόν 2.000 ανδρών, εξ ων τα 60% θα είναι Έλληνες και τα 40% Τούρκοι.
Αι δυνάμεις ασφαλείας (Χωροφυλακή και Αστυνομία) θα έχουν δύναμιν 2.000 ανδρών, ήτις θα δύναται να ελαττωθή ή να αυξηθή κατόπιν κοινής συμφωνίας του Προέδρου και του Αντιπροέδρου. Αι δυνάμεις ασφαλείας θα αποτελούνται κατά 70% εξ Ελλήνων και κατά 30% εκ Τούρκων. Εν τούτοις, δια μίαν αρχικήν περίοδον η αναλογία αύτη θα ηδύνατο να υψωθή εις εν maximum 40% δια τούς Τούρκους (και, κατά συνέπειαν, να ελαττωθή εις 60% δια τους Έλληνας), ίνα μη απολυθούν οι Τούρκοι, οι υπηρετούντες σήμερον εις το Σώμα της Αστυνομίας, πλην της επικουρικής Αστυνομίας.
15. Αι δυνάμεις αι σταθμεύουσαι εις περιοχάς του εδάφους της Δημοκρατίας κατοικουμένας κατά ποσοστόν προσεγγίζον το 100% από μέλη μιας μόνης Κοινότητος, δέον να ανήκουν εις την Κοινότητα ταύτην.
16. Εν Ανώτατον Δικαστήριον θα ιδρυθή, το οποίον θα αποτελείται εκ δύο Ελλήνων, ενός Τούρκου και ενός ουδετέρου ωριζομένων από κοινού υπό του Προέδρου και του Αντιπροέδρου της Δημοκρατίας.
Το Δικαστήριον θα προεδρεύεται υπό του ουδετέρου Δικαστού όστις θα κέκτηται δύο ψήφους.
Το Δικαστήριον τούτο αποτελεί το Ανώτατον Συμβούλιον του Δικαστικού Σώματος (Διορισμοί, προαγωγαί των Δικαστών, κλπ.).
17. Αι διαφοραί αστικής φύσεως, εις ην περίπτωσιν ο ενάγων και ο εναγόμενος ανήκουν εις την αυτήν Κοινότητα, θα δικάζονται υπό Δικαστηρίου αποτελουμένου εκ Δικαστών ανηκόντων εις την Κοινότητα ταύτην. Εάν ο ενάγων και ο εναγόμενος ανήκουν εις διαφόρους Κοινότητας, η σύνθεσις του Δικαστηρίου θα είναι μικτή και θα καθορίζεται υπό του Ανωτάτου Δικαστηρίου.
Τα Δικαστήρια τα επιλαμβανόμενα διαφορών αστικής φύσεως σχετικών προς την προσωπικήν κατάστασιν και τα θρησκευτικά ζητήματα, τα επιφυλαχθέντα εις την αρμοδιότητα των Κοινοτικών Βουλών συμφώνως προς το σημείον 10, Θα απαρτίζωνται εξ ολοκλήρου εκ Δικαστών ανηκόντων εις την αντίστοιχον Κοινότητα. Η σύνθεσις και οι βαθμοί των Δικαστηρίων αυτών θα καθορισθούν συμφώνως προς τον νόμον τον τεθέντα υπό της Κοινοτικής Βουλής και θα εφαρμόζουν τον νόμον τον τεθέντα υπό της Κοινοτικής Βουλής.
Όσον αφορά εις τας ποινικάς υποθέσεις, το Δικαστήριον θα αποτελήται εκ Δικαστών ανηκόντων εις την ιδίαν προς τον κατηγορούμενον Κοινότητα. Εάν το παθόν μέρος ανήκει εις άλλην Κοινότητα, η σύνθεσις του Δικαστηρίου θα είναι μικτή και θα καθορίζεται υπό του Ανωτάτου Δικαστηρίου.
18. O Πρόεδρος και o Αντιπρόεδρος της Δημοκρατίας κέκτηνται κεχωρισμένως τo δικαίωμα να δίδουν χάριν εις τους καταδικασμένους εις θάνατον, τους ανήκοντας εις τας αντιστοίχους αυτών Κοινότητας. Εις ην περίπτωσιν οι εγκληματίαι και οι παθόντες ανήκουν εις διαφόρους Κοινότητας, το δικαίωμα της χάριτος, δέον να ενασκήται κατόπιν κοινής συμφωνίας υπό του Προέδρου και του Αντιπροέδρου. Εις περίπτωσιν διαφωνίας η φωνή της επιεικείας θα επικρατή. Εις περίπτωσιν χάριτος η κεφαλική ποινή θα μετατρέπεται εις ισόβιον κάθειρξιν.
19. Εις περίπτωσιν αγροτικής μεταρρυθμίσεως, αι γαίαι δεν θα δύνανται να διανέμωνται ειμή εις πρόσωπα ανήκοντα εις την ιδίαν κοινότητα προς τον ιδιοκτήτην καθ' ου η απαλλοτρίωσις.
Καθ' όσον αφορά τας απαλλοτριώσεις τας διενεργουμένας υπό του Κράτους ως επίσης και υπό των δημαρχιών, αύται δεν θα δύνανται να διενεργούνται ειμή έναντι δικαίας αποζημιώσεως οριζόμενης, εις περίπτωσιν αμφισβητήσεως, υπό των Δικαστηρίων. Η προσφυγή εις τα Δικαστήρια θα έχη ανασταλτικήν ίσχύν.
Τα απαλλοτριωθέντα αγαθά δεν θα δύνανται να χρησιμοποιηθούν ειμή δια τον σκοπόν δι' ον εγένετο η απαλλοτρίωσις. Εις αντίθετον περίπτωσιν τα αγαθά θ' αποδίδωνται εις τους ιδιοκτήτας αυτών.
20. Χωριστά Δημαρχεία θα δημιουργηθούν εις τας πέντε με-γαλυτέρας πόλεις της Κύπρου υπό των Τούρκων κατοίκων των πόλεων αυτών. Εν τούτοις, α) εις εκάστην των πόλεων τούτων εν όργανον συντονισμού θα δημιουργηθή το οποίον θα μεριμνή δια τας εργασίας αίτινες δέον να ενεργούνται από κοινού και θα ασχολήται με τας υποθέσεις αίτινες χρειάζονται σχετικήν συνεργασίαν. Τά όργανα ταύτα θα απαρτίζωνται εκ δύο μελών εκλεγομένων υπό των ελληνικών Δημαρχείων, δύο μελών εκλεγομένων υπό των τουρκικών Δημαρχείων και ενός Προέδρου εκλεγομένου κατόπιν κοινήςσυμφωνίας υπό των δύο Δημαρχείων, β) Ο Πρόεδρος και ο Αντιπρόεδρος θα εξετάσουν εντός τεσσάρων ετών εάν ο χωρισμός ούτος των Δημαρχείων εις τας πέντε μεγαλυτέρας πόλεις θα πρέπη να συνεχισθή ή όχι.
21. Μία συνθήκη εγγυουμένη την ανεξαρτησίαν, την εδαφικήν ακεραιότητα και το Σύνταγμα του νέου Κράτους της Κύπρου θα συναφθή μεταξύ της Δημοκρατίας της Κύπρου, της Ελλάδος, του Ηνωμ. Βασιλείου και της Τουρκίας. Μία στρατιωτική συμμαχία θα συναφθή επίσης μεταξύ της Δημοκρατίας της Κύπρου, της Ελλάδος και της Τουρκίας,
Αι δύο πράξεις αύται θα έχουν συνταγματικήν ισχύν (η τε-λευταία αύτη παράγραφος θα περιληφθή εντός του Συντάγματος ως θεμελιώδες άρθρον).
22. Θα αναγνωρισθή ότι η ολοκληρωτική ή μερική ένωσις της Κύπρου μεθ' οιουδήποτε Κράτους ή η χωριστή ανεξαρτησία θα αποκλεισθούν.
23. Η Δημοκρατία της Κύπρου θα παραχωρήση την ρήτρα του μάλλον ευνοουμένου Κράτους εις την Μ. Βρεταννίαν, την Ελλάδα και την Τουρκίαν δι' όλας τας συμφωνίας οιασδήποτε φύσεως. Η διάταξις αύτη δεν περιλαμβάνει τα σύμφωνα μεταξύ της Δημοκρατίας της Κύπρου καί του Ηνωμ. Βασιλείου αφορώντα εις τας βάσεις και στρατιωτικάς ευκολίας τας παραχωρουμένας εις το Ηνωμ. Βασίλειον.
24. Η ελληνική και η τουρκική Κυβέρνησις θα έχουν το δικαίωμα να επιχορηγούν τα εκπαιδευτικά, πνευματικά, αθλητικά ιδρύματα και τα φιλανθρωπικά εργα τα ανήκοντα εις τας αντιστοίχους κοινότητας.
Ομοίως, εις ην περίπτωσιν μία εκ των Κοινοτήτων κρίνη ότι δεν διαθέτει τον αναγκαίον αριθμόν διδασκάλων, καθηγητών ή κληρικών δια την λειτουργίαν των ιδρυμάτων αυτών, η ελληνική και τουρκική Κυβέρνησις θα δύνανται να ταις παρέχουν, τα απολύτως αναγκαία μέσα δια να αντιμετωπίσουν τας ανάγκας των.
25. Εν εκ των ακολούθων Υπουργείων, είτε το Υπουργείον
Εξωτερικών, είτε το Ύπουργείον Δικαιοσύνης, είτε το Υπουργείον Οικονομικών θα ανατεθή εις Τούρκον. Εάν ο Πρόεδρος και ο Αντιπρόεδρος συμφωνήσουν, θα δύνανται να υποκαταστήσουν εις το σύστημα τούτο εν σύστημα εναλλαγής.
26. Το νέον Κράτος, το οποίον θα γεννηθή διά της υπογραφής των Συνθηκών, θα πρέπει να συγκροτηθή το ταχύτερον δυνατόν και εντός προθεσμίας μη υπερβαινούσης τους τρεις μήνας μετά την υπογραφήν των Συνθηκών τούτων.
27. Άπαντα τα ανωτέρω μνημονευόμενα σημεία θα θεωρηθούν ως θεμελιώδη άρθρα του Συντάγματος της Κύπρου.

ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ I

Α

Ζητήματα αμύνης, υποκείμενα εις αρνησικυρίαν, συμφώνως προς το σημείον 9 της βασικής διαρθρώσεως, είναι τα ακόλουθα ζητήματα:
α) Σύνθεσις καί δύναμις των Ενόπλων Δυνάμεων και αι αφορώσαι εις αυτάς πιστώσεις.
β) Διορισμός και προαγωγή των στελεχών.
γ) Εισαγωγή υλικού πολέμου ως καί όλων των εκρηκτικών υλών.
δ) Παραχώρησις βάσεων καί άλλων ευκολιών εις σύμμαχα Κράτη.

Β

Τα υποκείμενα εις «αρνησικυρίαν ζητήματα ασφαλείας είναι τα ακόλουθα:
α) Διορισμός και προαγωγή των στελεχών, β) Κατανομή και στάθμευσις των δυνάμεων, γ) Έκτακτα μέτρα και στρατιωτικός νόμος, δ) Αστυνομικός νόμος.
(Καθορίζεται ότι εμπίπτει εις το δικαίωμα της αρνησικυρίας κάθε μέτρον ή απόφασις φύσεως εξαιρετικής, αλλ' όχι εκείναι αίτινες αφορούν εις την κανονικήν λειτουργίαν της Αστυνομίας και της Χωροφυλακής.)

Β.Π ΠΑΠΑΔΑΚΗΣ:-1945: TO ΘΕΜΑ ΤΗΣ ΚΥΠΡΟΥ (12 — 29 Απριλίου 1941)

1. «Κατόπιν της τόσον ραγδαίως εξελισσομένης καταστάσεως, ο βασιλεύς εκάλεσε χθες τον Βρετανόν πρεσβευτήν και του εξέθεσε τας κατωτέρω απόψεις και αιτήματα της ελληνικής κυβερνήσεως, με την παράκλησιν όπως τεθούν αμέσως υπ΄ όψει της βρετανικής κυβερνήσεως, τύχουν δε όσον οίον τε τάχιστα λύσεως :

α) Εις περίπτωσιν καταλήψεως των Αθηνών, ο ελληνικός στόλος δεν δύναται να παραμείνη εις Σαλαμίνα, και δέον κατά συνέπειαν να καθορισθούν από τούδε αι βάσεις αυτού δια την ως άνω περίπτωσιν. Δια τούτο εξητάσθη το θέμα υπό συμβουλίου ναυάρχων, το οποίον, υπό την διαμορφουμένην εις την Ανατολικήν Μεσόγειον κατάστασιν, κρίνει ανεπιφυλάκτως ότι ο στόλος δεν δύναται να έχη άλλο ορμητήριον παρά την Αλεξάνδρειαν. Η Σούδα αποκλείεται λόγω των κινδύνων τους οποίους παρουσιάζει ο λιμήν ούτος. Επί πλέον είναι φυσικόν να έχη ο ελληνικός στόλος το αυτό ορμητήριον μετά του βρετανικού. Κανονιζομένου τούτου κατ' αρχήν, θα υπολείπεται να ρυθμισθή μεταξύ των δύο Επιτελείων ποία πλοία εκ του ελληνικού στόλου δύνανται να χρησιμοποιηθούν και ποίαι άλλαι βοηθητικαί μονάδες, άλλα στοιχεία και εφεδρικόν προσωπικόν δέον να συνοδεύσουν τον ελληνικόν στόλον εις Αλεξάνδρειαν.
β) Εις την Πελοπόννησον ευρίσκονται ήδη 40.000 άνδρες προς εκγύμνασιν. Υπό μίαν δυσμενή εξέλιξιν των πραγμάτων, ο στρατός ούτος δεν θα ηδύνατο να τερματίση εκεί την εκγύμνασίν του ούτως ώστε να χρησιμοποιηθή εις τον περαιτέρω αγώνα τον οποίον η Ελλάς είναι αποφασισμένη να συνέχιση παρά το πλευρόν της Μεγάλης Βρετανίας μέχρι της τελικής νίκης. Δεδομένου ότι η τοιαύτη εκγύμνασις δεν δύναται να συνεχισθή, ως ήδη διαμορφούται η κατάστασις, ούτε εις Κρήτην ούτε εις άλλην τινά ελληνικήν νήσον, προτείνομεν εις την Μεγάλην Βρετανίαν όπως ο στρατός ούτος μεταφερθή εις Κύπρον, ίνα, αφού συμπλήρωση εκεί την εκπαίδευσίν του, χρησιμοποιηθή όπου αι περαιτέρω ανάγκαι του πολέμου θα το απήτουν.
γ) Η εξέλιξις της καταστάσεως μας αναγκάζει να επανέλθωμεν επί της προτάσεως, την οποίαν είχαμεν κάμει εις τον Βρετανόν υπουργόν των Εξωτερικών [226] όπως θεωρηθή έστω και προσωρινώς εν τμήμα της Κύπρου ως ελληνικόν, ίνα ο βασιλεύς και η ελληνική κυβέρνησις, όταν υποχρεωθούν τυχόν να εγκαταλείψουν την ηπειρωτικήν Ελλάδα και δεν υπάρχη πλέον η αναγκαία ασφάλεια εις Κρήτην, μεταβούν ακολούθως εις Κύπρον, ίνα εκείθεν ασκή ο βασιλεύς βασιλικήν εξουσίαν.
Ο βασιλεύς δεν παρέλειψε να τονίση την μεγίστην σπουδαιότητα των ως άνω ζητημάτων και την ανάγκην αμέσου εξετάσεως αυτών, παρεκάλεσε δε τον Βρετανόν πρεσβευτήν όπως τύχη το τυχύτερον δυνατόν απαντήσεως της βρετανικής κυβερνήσεως. Ο Βρετανός πρεσβευτής κατενόησε πλήρως την σπουδαιότητα πάντων των ανωτέρω, και υπεσχέθη να τηλεγραφήση αμέσως εις την κυβέρνησίν του, συνηγόρων υπέρ των ημετέρων απόψεων. Παρακαλούμεν να ιδήτε και σεις προσωπικώς και επειγόντως τον πρωθυπουργόν και τον υπουργόν τών Εξωτερικών, να τονίσητε την σοβαρότητα της καταστάσεως ως αύτη εξελίσσεται κατόπιν των ατυχημάτων του γιουγκοσλαυϊκού στρατού, και να υποστηρίξητε τας απόψεις μας» [227].
2. «Ο πρωθυπουργός και ο υπουργός των Εξωτερικών είναι εκτός του Λονδίνου [228]. Επεκοινώνησα σήμερον με τον υφυπουργόν των Εξωτερικών, ο οποίος μου ανεκοίνωσε την σταλείσαν χθες προς τον εις Αθήνας Βρετανόν πρεσβευτήν απάντησιν :
α) Σύμφωνοι.
β) Όσον και αν είναι σκόπιμος η χρησιμοποίησις των υπό εκγύμνασιν 40.000 ανδρών, προτεραιότης δέον να δοθή εις τους γυμνασμένους, και εις περίπτωσιν δυσμενούς εξελίξεως θα ήτο μεγίστη η ανάγκη μεταγωγικών. Ευρίσκονται ήδη εις συνεννοήσεις με τον κυβερνήτην της Κύπρου, διότι δέον να εξετασθή η δυνατότης της εκεί εγκαταστάσεως και μέσων εφοδιασμού ενός τόσον μεγάλου αριθμού ανδρών. Επίσης εξετάζουν και από στρατιωτικής απόψεως το ζήτημα της ασφαλείας των.
γ) Έχουν υπ όψει τας συμφωνίας μετ΄ άλλων κρατών [229], κατά τας οποίας αι ξέναι κυβερνήσεις απολαύουν ετεροδικίας και ασκούν πλήρη εξουσίαν.
Απεκόμισα την εντύπωσιν ότι επί του τρίτου τούτου σημείου δεν φαίνονται ευδιάθετοι δι έστω και προσωρινήν αναγνώρισιν τμήματος της Κύπρου ως ελληνικού. Η απάντησις αύτη δέον να θεωρηθή προκαταρκτική, εν αναμονή του αποτελέσματος των συνεννοήσεων με τον κυβερνήτην της Κύπρου. Θα συναντήσω τον πρωθυπουργόν και τον υπουργόν των Εξωτερικών πιθανώς μεθαύριον» [230].
3. «Ο Βρετανός πρεσβευτής μου ανεκοίνωσεν ότι η κυβέρνησίς του συνεννοείται επειγόντως με την Κύπρον δι' ενδεχομένην εγκατάστασιν εκεί του βασιλέως και της κυβερνήσεως. Προσέθεσεν ότι η θέσις μας θα ήτο ομοία προς την των άλλων συμμαχικών κυβερνήσεων των εγκατεστημένων εις την Μεγάλην Βρετανίαν και ότι η κυβέρνησίς του δεν αντιμετωπίζει την μεταβίβασιν κυριαρχίας επί τμήματος της Κύπρου. Απήντησα ότι η απάντησις δεν μας ικανοποιεί. Ουδόλως επιδιώκομεν να επωφεληθώμεν του κρισίμου της στιγμής ίνα θέσωμεν ζήτημα Κύπρου, αλλά ζητούμεν μικρόν τμήμα αυτής ίνα ο βασιλεύς ασκή κυριαρχίαν από ελληνικού εδάφους. Εις περίπτωσιν αρνήσεως, ο βασιλεύς θα μεταβή εις ελληνικήν νήσον αδιαφορών δια τους κινδύνους. Ο πρεσβευτής υπεσχέθη να τηλεγραφήση υποστηρίζων. Ίδατε επειγόντως τον υπουργόν των Εξωτερικών και επιμείνατε». [231]
4. «Είδα προ ολίγου τον υπουργόν των Εξωτερικών [232], εις τον οποίον ανεκοίνωσα την απογοήτευσιν την οποίαν επροκάλεσεν η απάντησίς του και την απόφασιν του βασιλέως να μεταβή εν ανάγκη εις ελληνικήν νήσον, και παρεκάλεσα επιμόνως να αναθεωρηθή η απόφασις της βρετανικής κυβερνήσεως και να γίνη δεκτή η πρότασίς σας. Ο υπουργός μου απήντησεν ότι ελυπείτο πολύ διότι η απάντησίς του δεν εκρίθη ικανοποιητική και, αναφερόμενος εις τας προγενεστέρας συνομιλίας [233], μου είπεν ότι σας είχεν ήδη παραστήσει τας δυσχερείας της αποδοχής της προτάσεως σας. Προσέθεσεν ότι τίθεται εις λίαν στενόχωρον θέσιν διότι επιθυμία του είναι να πράξη παν το δυνατόν, θεωρεί δε την απόφασιν του βασιλέως λίαν παρακεκινδυνευμένην. Ο υπουργός μου είπεν ότι ουδέν εμπόδιον εβλεπεν εις την άσκησιν των δικαιωμάτων του βασιλέως κατά την ενδεχομένην εις Κύπρον παραμονήν αυτού, υπό τας ιδίας συνθηκας με τους εις Λονδίνον διαμένοντας ξένους αρχηγούς κρατών.
Επέμεινα εκ νέου ότι από απόψεως γοήτρου, εις τας παρούσας στιγμάς, ενεδείκνυτο μία χειρονομία από μέρους της κυβερνήσεως του. Ο υπουργός, προφανώς στενοχωρημένος, μου είπεν ότι δεν ηδύνατο να μου δώση απάντησιν πριν ή συνεννοηθή μετά του υπουργικού συμβουλίου, τo οποίον θα συνήρχετο την εσπέραν ταύτην και προ του οποίου θα έφερε το ζήτημα, αλλά μου ετόνισεν ότι δεν πρέπει να τρέφω αίσιοδοξίαν, διότι τo ζήτημα είναι λίαν πολύπλοκον και δυσχερές . Όσον αφορά την μεταφοράν των εις Πελοπόννησον αγυμνάστων, εις την οποίαν αποδίδουν σπουδαιότητα, εισηγήθη εάν δεν θα ήτο σκόπιμον να γίνη η μεταφορά εις Κρήτην και κατόπιν εκείθεν εις Κύπρον, τοιαύτην δε εισήγησιν σας διεβίβασαν και δια του εις Αθήνας Βρετανού πρεσβευτού. Υπεσχέθη να μου γνωρίση αύριον νεώτερα, κατόπιν του υπουργικού συμβουλίου» [234].
5. «Συμφώνως προς το χθεσινόν τηλεγράφημα μου, είδα σήμερον τον υπουργόν των Εξωτερικών. Δεν μετεβλήθη η άποψις αυτών επί του κυρίου σημείου. Αύριον θα μου επιδοθή σημείωμα περί της θέσεως των ενταύθα ξένων κυβερνήσεων» [235].
6. «Ηρώτησα σήμερον τον κοινοβουλευτικόν υφυπουργόν των Εξωτερικών περί των απόψεων της κυβερνήσεως του όσον αφορά την Κρήτην. Μου είπεν ότι απεβιβάσθη ήδη εκεί τμήμα βρετανικού στρατού και ότι θα δυνηθούν να την κρατήσουν. Εις παρατήρησίν μου ότι το ζήτημα της αεροπορικής αμύνης ήτο το προέχον, μου είπεν ότι θα καταβάλουν πάσαν δυνατήν προσπάθειαν προς τούτο. Ουδεμίαν έχω αμφιβολίαν ότι τοιαύτη είναι η επιθυμία των, δεν γνωρίζω όμως κατά πόσον θα δυνηθούν να την πραγματοποιήσουν. Περί Κύπρου δεν γίνεται πλέον λόγος, διότι η αεροπορική προστασία της θα ήτο έτι δυσχερεστέρα. Είχαν και έχουν πάντοτε υπ' όψει την Παλαιστίνην, αν η παραμονή εις Κρήτην καταστή απολύτως αδύνατος» [236].

Υποσημειώσεις:

[226] Την 31ην Μαρτίου 1941 εις Αθήνας, ίδε σημ. 182.
[227] Τηλεγράφημα εξ  Αθηνών της 12ης Απριλίου 1941 του Έλληνος πρωθυπουργού προς την πρεσβείαν Λονδίνου.
[228] Η 13η Απριλίου 1941 ήτο ημέρα Κυριακή. . .
[229] Προφανώς της Πολωνίας, Νορβηγίας, Ολλανδίας, Βελγίου, Λουξεμβούργου.
[230] ΙΙρεσβεία Λονδίνου, 13 "Απριλίου 1941. Τον υπουργόν των Εξωτερικών είδεν ο Έλλην πρεσβευτής την επαύριον, ίδε κατωτέρω.
[231] Τηλεγράφημα εξ Αθηνών της 13ης Απριλίου 1941 του Έλληνος πρωθυπουργού προς την πρεσβείαν Λονδίνου, διασταυρωθέν με το προηγούμενον.
[232] Ίδε σημ. 230.
[233] Ίδε σημ, 226.
[234] Πρεσβεία Λονδίνου, 14 Απριλίου 1941.
[235] Πρεσβεία Λονδίνου, 15 Απριλίου 1941.
[236] Πρεσβεία Λονδίνου, 29 Απριλίου 1941.

ΣΤΡΑΤΗΓΟΥ ΓΡ.ΜΠΟΝΑΝΟΥ: 24 ΙOYΛΙΟΥ 1974 - O ΚΑΡΑΜΑΝΛΗΣ

H ώρα ήτο 3η πρωϊνή. Ο Κωνταντίνος Καραμανλής, εισήλθε στο γραφείον του Γκιζίκη, σοβαρός, ψύχραιμος και ευθυτενής. Ανέπνευσα. Ένα μεγάλο βάρος έφυγε από τους ώμους μου. Είχα επιτύχει, να οδηγήσω την κατάστασιν στην κατεύθυνσιν που είχα χαράξει. Αλλ' η λύσις Καραμανλή, ήτο ακόμη ανωτέρα των προσδοκιών μου. Και αυτό, μου έδιδε ένα αίσθημα βαθύτατης ικανοποιήσεως και υπερηφάνειας. Αι Ένοπλοι Δυνάμεις, προσέφεραν στην Ελλάδα πολιτικήν κυβέρνησιν.
Ο Καραμανλής μας εχαιρέτησεν ένα έκαστον δια χειραψίας, όπως και τους παρευρισκομένους εκεί πρεσβευτάς των Η Π Α και της Δ. Γερμανίας, oι οποίοι και απεχώρησαν αμέσως. Και εκαθίσαμεν όλοι στην τράπεζαν των συσκέψεων. Τώρα ο Κανελλόπουλος μετετοπίσθη κατά μίαν θέσιν και αμέσως δεξιά μου εκάθισεν ο Καραμανλής.
Πρώτος ωμίλησεν ο Γκιζίκης. Ανεφέρθη και πάλιν στην πρωτοβουλίαν των Ενόπλων Δυνάμεων δια την αλλαγήν και την πολιτικοποίησιν της καταστάσεως, περιέγραψε τους λόγους που ωδήγησαν στην επέμβασιν των Ενόπλων Δυνάμεων και ενημέρωσε δι' ολίγων τους παρισταμένους, επί της κρατούσης καταστάσεως, από στρατιωτικής πλευράς. Κατέληξε λέγων ότι η κατάστασις είναι κρίσιμος και ότι αι Ένοπλοι Δυνάμεις επέλεξαν τον Καραμανλήν διά να του μεταβιβάσουν την εξουσίαν και να του ζητήσουν να σχηματίση εντός της ημέρας κυβέρνησιν.
Δεύτερος ωμίλησα εγώ. Υπεγράμμισα την κρισιμότητα των στιγμών που διέρχεται η χώρα και ετόνισα ότι εκ της συσκέψεως αυτής πρέπει να προκύψη Κυβέρνησις Εθνικής Ενότητος, η οποία να ορκισθή αμέσως και να αρχίση να εργάζεται χωρίς απώλειαν χρόνου, ώστε να εξέλθη η χώρα εκ της κρίσεως.
Εν συνεχεία ωμίλησαν δι' ολίγων oι άλλοι πολιτικοί και ο Ζολώτας, τονίσαντες και αυτοί ότι η ανάγκη σχηματισμού κυβερνήσεως είναι επιτακτική.
Ακολούθως, ο λόγος εδόθη στον Καραμανλήν. Εστράφη προς εμέ και είπε:
— Αργήσατε!
Κατόπιν παρεδέχθη ότι η κατάστασις είναι κρίσιμος, αλλ' είπεν ότι έχει ανάγκην πιστώσεως χρόνου διά να ενημερωθή πλήρως, να μελετήση την κατάστασιν και κατόπιν να αποφασίση διά τον σχηματισμόν της κυβερνήσεως. Είπεν ακόμη ότι ο ίδιος έχει γράψει μίαν προσωπικήν πολιτικήν ιστορίαν σημαντικήν και ότι ουδεμίαν προσωπικήν φιλοδοξίαν έχει. Αλλά δέχεται και ανταποκρίνεται στην πρόσκλησιν των Ενόπλων Δυνάμεων, λόγω της κρισιμότητος της καταστάσεως, ίνα προσφέρη και πάλιν τας υπηρεσίας του στο Έθνος. Και κατέληξεν ότι διά να επιτεχθή τούτο, απαιτείται προσεκτική μελέτη, ορθός χειρισμός και προ παντός, υποστήριξις του από όλας τας πολιτικάς δυνάμεις της χώρας και Ιδιαιτέρως βεβαίως, από τας Ενόπλους Δυνάμεις.
Παρενέβην και τον διεβεβαίωσα ότι η υποστήριξις της προσπάθειας από τας Ενόπλους Δυνάμεις θα είναι πλήρης και αποφασιστική.
Ακολούθως έλαβαν πάλιν τόν λόγον oι πολιτικοί. Ωρισμένοι, όπως oι Κανελλόπουλος, Μαρκεζίνης, Γαρουφαλιάς, Νόβας και Αβέρωφ, επέμειναν στην ανάγκην αμέσου σχηματισμού κυβερνήσεως, ενώ άλλοι, όπως oι Μαύρος και Στεφανόπουλος, ετάχθησαν υπέρ της απόψεως Καραμανλή. Ότι δηλαδή απαιτείται χρόνος διά να σχηματισθή κυβέρνησις. Τέλος ο Ζολώτας είπεν ότι η οικονομική κατάστασις της χώρας και αι δυσβάστακτοι επιβαρύνσεις της εκ της επιστρατεύσεως, επιβάλλουν τον άμεσον σχηματισμόν κυβερνήσεως.
Τότε ηγέρθη εκ της θέσεως του ο Γαλατσάνος, ο οποίος εις έντονον ύφος είπεν ότι είναι επιτακτική εθνική ανάγκη να ορκισθή αμέσως η νέα κυβέρνησις. Όταν ετελείωσε την φράσιν του ο Γαλατσάνος, εστράφην προς τον παραπλεύρως μου καθήμενον Καρμανλήν και του είπα:
— Κύριε Πρόεδρε μην επιμένετε. Σχηματίσατε αμέσως κυβέρνησιν. Προχωρήστε . Είναι υψίστη εθνική ανάγκη και όλοι είμεθα στο πλευρόν σας.
Επηκολούθησεν ένας σύντομος διάλογος του Καραμανλή με τους άλλους πολιτικούς και τελικώς επελέγη μία μέση λύσις: Ο Καραμανλής, αποδεχόμενος την εντολήν των Ενόπλων Δυνάμεων διά τον σχηματισμόν κυβερνήσεως, θα ωρκίζετο αμέσως ως Πρωθυπουργός, αφιέμενος όμως ελεύθερος διά την επιλογήν των συνεργατών του εντός αυτής ή και της επομένης ημέρας.

Ευθύς ως ελήφθη η απόφασις και ενώ ανεμένετο ο Αρχιεπίσκοπος Αθηνών και Πάσης Ελλάδος Σεραφείμ, ο οποίος θα ώρκιζε τον Καραμανλήν εστράφην προς αυτόν και του είπα, εις επήκοον όλων:
— Κύριε Πρωθυπουργέ, θέλω να γνωρίζετε ότι επί ένα χρονικόν διάστημα δεν πρέπει να θιγούν αι Ένοπλοι Δυνάμεις. Άλλωστε υπό τας παρούσας συνθήκας θα είναι και επικίνδυνον.
Οι υπόλοιποι πολιτικοί, παραδέχθησαν την ορθότητα της απόψεως μου. Ο Καραμανλής τότε μου είπε:
— Τον Παπανδρέου φοβάσθε; Να μην τον φοβάσθε, αυτόν θα τον αναλάβω εγώ!
Εγώ όμως δεν ωμίλουν περί του Παπανδρέου. Ούτε εφοβούμην κάποιο. Με ενδιέφερε να μη θιγούν αι Ένοπλοι Δυνάμεις, από οιονδήποτε. Με ενδιέφερε να προστατεύσω τους αξιωματικούς, από τας αυθαιρεσίας οιουδήποτε. Και δεν ήτο ο Παπανδρέου που ηδύνατο να βλάψη τας Ενόπλους Δυνάμεις, ο όποιος άλλωστε δεν ήτο καν στην Ελλάδα, αλλά όσοι θα μετείχαν της νέας κυβερνήσεως. Οι παρόντες είχαν απορρίψει τους όρους των Ενόπλων Δυνάμεων, όπως μου είχεν είπει ο Γκιζίκης. Περί ποίου Παπανδρέου λοιπόν ωμίλει ο Καραμανλής; Αυτόν ίσως να τον εφοβούντο oι πολιτικοί, δεν το γνωρίζω. Αλλ' oι αξιωματικοί οπωσδήποτε δεν τον εφοβούντο.
Ολίγα λεπτά προ της 4ης πρωινής της 24ης Ιουλίου 1974, παρουσία του Προέδρου της Δημοκρατίας Στρατηγού Γκιζίκη εκτελούντος εντολήν της ηγεσίας των Ενόπλων Δυνάμεων και τίνων άλλων, ο Αρχιεπίσκοπος Σεραφείμ ώρκισε τον Καραμανλήν, ως τον πρώτον μεταπολιτευτικόν Πρωθυπουργόν, της Ελλάδος.
Ευθύς κατόπιν, τον συνεχάρημεν όλοι και ηυχήθημεν επιτυχίαν στο έργον που αναλαμβάνει.