ΙΣΧΥΡΟΝ ΚΑΙ ΣΤΕΡΕΟΝ ΚΡΑΤΟΣ ΜΕ ΣΥΝΤΕΧΝΙΑΚΗΝ ΟΡΓΑΝΩΣΙΝ- ΤΟ ΟΚΝΗΡΟΝ ΚΕΦΑΛΑΙΟΝ

Β.

Ο κ. αντιπρόεδρος της Κυβερνήσεως κατηγορεί τον οικονομικόν λιμπεραλισμόν και την σοσιαλιστικήν θεωρίαν, χωρίς να αποδέχεται και την διευθυνομένην οικονομίαν. Κατά την γνώμην του, η διευθυνομένη οικονομία απαιτεί Κράτος με ισχυρά εφόδια και παρεμβατισμόν ισχυρόν:

- Δια να διευθύνη κανείς επιτυχώς, λέγει την οικονομίαν μιας χώρας, πρέπει να την γνωρίζη και μάλιστα εις όλας τας λεπτομερείας της. Πρέπει να έχη άμεσον ενδιαφέρον δι΄αυτήν, να γνωρίζη τι θέλει , να ξέρη τι διατάσσει , να ακολουθή ωρισμένον πρόγραμμα στηριζόμενον επάνω εις οικονομικάς αρχάς και να επωφελήται όλων των περιστάσεων, τας οποίας η σημερινή πολιτική οργάνωσις δεν ημπορεί να συνενώση.

Εις το κεφάλαιον αυτό τα προσόντα του Κράτους είνε, κατά τον κ. Ζαβιτζιάνον περιωρισμένα και συνεπώς ανεπαρκή:

-Δια της διευθυνομένης οικονομίας επεδιώχθη παντού περιορισμός της οικονομικής αναρχίας , την οποία παρουσιάζει η εφαρμογή των αρχών της Φιλελευθέρας Σχολής, αίτινες δεν ελάμβαναν υπ' όψιν τας ανάγκας της καταστάσεως.

Αλλ' οι της διευθυνομένης οικονομίας κίνδυνοι ήσαν και είνε ακόμη σοβαρώτεροι , διότι αύτη μοιραίως άγει εις την στέρησιν της ελευθερίας , όχι μόνον των ατόμων , αλλά και των φυσικών ενώσεων , οποίαι είνε η οικογένεια και το επάγγελμα, με αναπόφευκτον συνέπειαν τον πολλαπλασιασμόν των εξόδων της διοικήσεως, δι ων επιβαρύνεται η παραγωγή, την αδιαφορίαν των διευθυνόντων ταύτην , την ποσοτικήν και ποιοτικήν συνεπώς μείωσιν αυτής και τον καταφανή κίνδυνον της οικονομικής και της κοινωνικής αποσυνθέσεως".

Εδώ το κριτικόν μέρος σταματά εμπρός εις την ανάπτυξιν του θετικού προγράμματος, το οποίον από καιρού τώρα έχει επεξεργασθή ο κ. Ζαβιτζιάνος.
Αφού η φιλελευθέρα σχολή εχρεωκόπησε και η διευθυνομένη οικονομία είνε αναφάρμοστος με το σημερινόν Κράτος , προβάλλει επιτακτική η ανάγκη μιας νέας λύσεως , η οποία χωρίς να καταργή την οικονομικήν ελευθερίαν του ατομικού επιχειρηματίου να συνδέση την τύχην του με την τύχην των άλλων συντελεστών της επιχειρήσεως και ιδιαιτέρως με τον συντελεστήν της εργασίας.

Είναι επομένως ανάγκη- λέγει ο κ.Ζαβιτζιάνος - και εκεί τείνει η νέα κίνησις όπως η διευθυνομένη οικονομία αντικατασταθή δι' αυτονόμων Επαγγελματικών Οργανισμών κινουμένων υπό τον απλούν έλεγχον του Κράτους, έλεγχον όμως ηλαττωμένον εις το μίνιμουμ και εξασκούμενον κατά τρόπον ώστε να μη τους κλονίζη.

Άμα τούτο γίνει, το Κράτος ασφαλώς θα απλοποιήση τας ανάγκας του, θα μειώση τα γενικά του έξοδα , θα παύση προσβάλλον ατομικά συμφέροντα και θα περιορισθή εις την επιδιαιτησίαν των διαφόρων επαγγελματικών συμφερόντων και την ανωτέραν επίβλεψιν , περιορίζον την παρέμβασίν του εις τα θέματα εις α απειλείται η δημιουργία μονοπωλιακών περιστάσεων , αίτινες μοιραίως θα εζημίουν αυτήν ταύτην την παραγωγήν και εκ τούτου το σύνολον των πολιτών. 

Απαλασσόμενον ούτω το Κράτος υποχρεώσεων , που δεν του ανήκουν, θα δυνηθή τέλος πάντων και τούτο να κυβερνήση. 

Είνε επομένως καταφανής η ανάγκη μιας οικονομικής οργανώσεως απλής και καταλλήλου. 

Αύτη δε πρέπει να επιδιωχθή και καθιερωθή δια της υποχρεωτικής συνδικαλιστικής οργανώσεως, ήτις θα διακρίνεται όχι εκ των διαφόρων κοινωνικών τάξεων , αλλά εκ των κλάδων της παραγωγής, κατά τας επιβαλλομένας συνεπεία των διαφόρων επαγγελμάτων υποδιαιρέσεις , αίτινες θα ενούνται εις ομοσπονδίας κλπ. 

Τα συνδικάτα έχοντα ιδίαν εκπροσώπησιν θα αποτελέσουν νομικά πρόσωπα δημοσίου δικαίου , δι ό και θα είναι υποκείμενα δικαιωμάτων και υποχρεώσεων , δια δε της διοικήσεως αυτών: 

α) Θα λαμβάνωνται μέτρα έχοντα νομικήν υποχρεωτικήν ισχύν εφ΄όλων των μελών , όπως γίνεται με τα Δημοτικά Συμβούλια δια τους πολίτας που κατοικούν εις την αυτήν Κοινότητα. 

β)Θα εισπράττωνται τέλη. 

γ)Θα ελέγχηται η παραγωγή κατά ποσότητα και ποιότητα. 

δ)Θα κανονίζηται αύτη εν αναλογία προς την κατανάλωσιν.

ε)Θα εξασφαλίζηται η διάθεσις των προϊόντων υπό τους ευνοϊκώτερους των όρων. 

στ) Θα συνομολογούνται συμβόλαια συλλογικής εργασίας, και γενικώς. 

θ)Θα συστηματοποιήται η παραγωγή κατά τον πρακτικώτερον και σκοπιμώτερον τρόπον. 

Όλα αυτά τα ζητήματα που δεν ανήκουν εις το Κράτος , αλλ' εις τους παραγωγούς , οργανουμένους και συνεταιριζομένους". 

Αυτό είναι βέβαια ένα απλούν διάγραμμα. Εξυπονοεί μεταβολάς ουσιώδεις εις την οικονομικήν και κοινωνικήν οργάνωσιν , αποτελεί αυτού τούτο, λέγει ο κ. Ζανιτζιάνος, μίαν νέαν οργάνωσιν. Με συνεπείας εις την ζωήν και την παραγωγήν Μία εκ των συνεπειών αυτών είνε ότι θα καταστήση γονιμώτερον το κεφάλαιον και ισχυρότερον το Κράτος. 

-Μία τοιαύτη ισχυρά κοινωνικο-οικονομική οργάνωσις θα έχη αναγκαίως και τούτο το καλόν, ότι θα περιορίση την επιρροήν του μεγάλου ή μάλλον οκνηρού κεφαλαίου, το οποίον εις αυτήν μοιραίως θα προσκρούση. 

Όταν λέγω μεγάλον ή μάλλον οκνηρόν κεφάλαιον, εννοώ εκείνο το οποίον επιδιώκει και επιτυγχάνει μεγάλα και εύκολα κέρδη, αδιαφορούν δια τα μέσα , με τα οποία πρόκειται να πραγματοποιήση τον σκοπόν του. 

Τοιαύτα κέρδη απέκτησε συνήθως το μεγάλον οκνηρόν κεφάλαιον στηριχθέν επί της νομισματικής ασταθείας, επί της κερδοσκοπίας της πίστεως και επί του πληθωρισμού των πιστώσεων , όστις συνεπέφερε πάντοτε τας μεγαλειτέρας οικονομικάς αναστατώσεις. Ο θρίαμβος της Δημοκρατίας όστις εσημειώθη ιδία κατά το δεύτερον ήμισυ του 19ου αιώνος και τον εικοστόν, εξησθένησεν εις όλας τας χώρας την δύναμιν του Κράτους και αφήκεν ελεύθερον το στάδιον εις τους μεγάλους κεφαλαιούχους , οίτινες , δια της διαρκώς αυξανούσης επιρροής αυτών επί των Κυβερνήσεων, μοιραίως υπεκίνησαν και υπεβοήθησαν ασυναισθήτως την κοινωνικήν αποσύνθεσιν". 

Εδώ γίνεται μία διεξοδική συζήτησις με τον κ. Ζαβιτζιάνον δια τα ζητήματα του τόκου και των επιχειρήσεων. Κατά την γνώμην του , το χρήμα είναι ακριβόν εις την Ελλάδα, διότι έχει μεγάλον κόστος ενώ αλλού , εις το Εξωτερικόν, το προσφέρουν δωρεάν , εδώ εις την Ελλάδα προσφέρεται με απιστεύτως υψηλά επιτόκια. Από που προέρχεται αυτό; Πως εξηγείται το ίδιον χρήμα να προσφέρεται εις μεν το εξωτερικόν με επιτόκιον 2% εις δε την Ελλάδα με 10 και 12%; 

Aυτό εξηγείται , μας λέγει ο κ. Ζαβιτζιάνος, από τας μεγάλας και αδικαιολογήτους δαπάνας των Τραπεζών, από τα τεράστια έξοδά των , τους μεγάλους μισθούς.Τον ερωτώμεν αν το Κράτος θα ήτο διατεθειμένον να συμβάλη εκ του προϋπολογισμού εις την μείωσιν του υψηλού επιτοκίου , προκειμένου περί βιομηχανικών δανείων , έστω και εις περιωρισμένην έκτασιν. Δεν αντιμετωπίζομεν λέγει , προς το παρόν τουλάχιστον, μίαν τοιαύτην περίπτωσιν , ούτε και είμεθα εις θέσιν  να την σκεφθώμεν  με αυτήν την κατάστασιν  των δημοσίων οικονομικών  που έχομεν.

Άλλως τε, το Κράτος δεν είνε δυνατόν να αναμιχθή εις αυτού του είδους τας ενεργείας. Αι ίδιαι αι Τράπεζαι πρέπει να σκεφθούν επί του πως θα ήτο δυνατόν , μειώνουσαι τα έξοδά των , να μειώσουν τον τόκον. Εκείνο που ημείς επιζητούμεν είνε να συναρμολογήσωμεν τα διάφορα συμφέροντα εις μίαν κοινήν ωργανωμένην προσπάθειαν υπό ένα ισχυρό Κράτος, προς το κοινόν καλόν. 

Και λέγοντες κοινόν καλόν πρέπει να εννοούμεν όχι μόνον το υλικόν, αλλά και τους διανοητικούς και ηθικούς θησαυρούς , οίτινες διεφυλάχθησαν δια των καλών παραδόσεων και οίτινες είνε δια τα Έθνη ό,τι και καλαί συνήθειαι δια τα άτομα: φραγμοί εναντίον των ανατρεπτικών ή καταστρεπτικών ροπών, συντήρησις της δυνάμεως δια τας κακάς ημέρας".

(Βραδυνή Παρασκευή 14 Αυγούστου 1936)

Α. Ο  ΛΙΜΠΕΡΑΛΙΣΜΟΣ ΚΑΙ ΤO ΣΥΝΤΕΧΝΙΑΚΟΝ ΚΡΑΤΟΣ

Γ.  ΙΣΧΥΡΟΝ ΚΑΙ ΣΤΕΡΕΟΝ ΚΡΑΤΟΣ ΜΕ ΣΥΝΤΕΧΝΙΑΚΗΝ ΟΡΓΑΝΩΣΙΝ- Ο ΝΕΟΣ ΧΑΡΤΗΣ ΕΡΓΑΣΙΑΣ

O ΛΙΜΠΕΡΑΛΙΣΜΟΣ ΚΑΙ ΤO ΣΥΝΤΕΧΝΙΑΚΟΝ ΚΡΑΤΟΣ

Α.
Με τον αντιπρόεδρο της κυβερνήσεως τον κ Ζαβιτζιάνον η συζήτησις κρατεί αρκετήν ώραν. Ο παλαιός πολιτευτής της Κερκύρας , παρουσιάζεται, από καιρού τώρα εντελώς νέος εις τας ιδέας του. Είνε αντικοινοβουλευτικός , αντιφιλελεύθερος , αποστρέφεται τον σοσιαλισμόν και μισεί τον Κομμουνισμόν. Ζητεί ένα κράτος συντεχνειακόν, ένα κράτος που να κινητοποιήση προς ένα και τον αυτόν σκοπόν τους εργάτας της παραγωγής , επιχειρηματίας και μισθωτούς.

Αφετηρία είναι και εδώ το οικονομικόν πρόβλημα. Πως θα ημπορέσουν οι άνθρωποι να εργάζονται και να συμβιούν , χωρίς μίση και χωρίς συγκρούσεις; Πως θα πειθαρχήσουν όλοι εις την γενικήν ανάγκην της εργασίας και της παραγωγής; Αυτό είνε το πρόβλημα.

Ο ελεύθερος ανταγωνισμός , μας λέγει ο κ. Ζαβιτσιάνος ωδήγησεν εις το φιλελεύθερον κράτος το οποίο κατεσπαράχθη από τας μεγάλας κοινωνικάς αντιθέσεις που εδημιούργησε το ίδιον. 
Τα άτομα αφέθησαν αχαλίνωτα να προχωρήσουν εις την ζωήν , εις βάρος των γειτόνων των και έθεσαν το ατομικόν συμφέρον ως υπερτάτην αρχήν .Καμμία υποταγή εις την γενικήν ανάγκην καμμία σκέψις περί του γενικού συμφέροντος. Εις την οικονομικήν ζωήν η αρχή αυτή μετεφράσθη εις ένα σκληρόν κοινωνικόν πόλεμον.Ο οικονομικός λιμπεραλισμός έγινε πολιτικός και κοινωνικός λιμπεραλισμός, τα αποτελέσματα δε τα βλέπομεν τώρα μετά τον πόλεμον.

Η αδιαφορία του ατομικού επιχειρηματίου προς τον μισθωτόν εργάτην του, ο οποίος ως τόσον συνέβαλεν εις την πρόοδον της επιχειρήσεως και ο αμείλικτος ανταγωνισμός μεταξύ των επιχειρηματιών, διήρεσαν τα έθνη και τα εκλόνισαν εις τας βάσεις των. Κατέρριψαν κάθε αλληλεγγύην μεταξύ των ανθρώπων και τους ώθησαν εις εξοντωτικούς αγώνας.Οφείλω να ομολογήσω , όπως ετόνισα και εις μίαν διάλεξιν μου γενομένην τον Δεκέμβριον του 1934, εις την Πάντειον Σχολήν των πολιτικών και οικονομικών επιστημών , ότι και εγώ ο ίδιος υπήρξα πάντοτε από πεποιθήσεως βαθυτάτης οπαδός της Φιλελευθέρας Σχολής. Επίστευσα και εγώ μαζί με τους πατέρας μας, ότι ο οικονομικός φιλελευθερισμός , στηριζόμενος εις το αξίωμα του Laisser faire και του Laisser passer, ήτο ο τελευταίος τύπος , δηλαδή η τελευταία μορφή της κοινωνίας ήτις είχε στηριχθή επί βάσεως αληθινά επιστημονικής. Η απόλυτος επικράτησις των αρχών της κλασσικής ταύτης σχολής και τα εκ ταύτης απολύτως ευνοϊκά αποτελέσματα κατά το δεύτερον ήμισυ του δεκάτου ενάτου αιώνος και τας αρχάς του εικοστού , εδικαίωσαν με το παραπάνω τους οπαδούς του οικονομικού φιλελευθερισμού . Αλλά η διδασκαλία της σοσιαλιστικής θεωρίας , ήτις αποβλέπει εις την βαθμιαίαν κρατικοποίησιν των πηγών της παραγωγής και ανάλογον κοινωνικήν συγκρότησιν , μετέβαλε ριζικώς τα πράγματα.

Κατά ταύτην δεν είνε η απόλυτος ελευθερία και οι φυσικοί νόμοι εκείνοι , οίτινες και μόνον θα ώφειλον να διέπουν τας εν τη κοινωνία οικονομικάς σχέσεις , αλλά νόμοι κρατικοί δι' ων πρέπει να κανονίζεται και η παραγωγή , και η κυκλοφορία και η κατανάλωσις του πλούτου.

Μοιραία συνέπεια της διδασκαλίας ταύτης , διαρκώς ενισχυομένης, υπήρξαν αι συνεχείς παρεμβάσεις του Κράτους κατά τον διακανονισμόν των διαφόρων κοινωνικοοικονομικών σχέσεων , και η κατά τάξεις διαίρεσις της κοινωνίας ουχί δυστυχώς με πνεύμα αλληλεγγύης και συνεργασίας, αλλά με σκοπόν τον μεταξύ των εξοντωτικόν αγώνα. Αποτέλεσμα κατά μέγα μέρος της κινήσεως ταύτης υπήρξε το σημερινόν κοινωνικόν, κρατικόν και εθνικόν ξεχαρβάλωμα, η κατάρριψις κάθε αξίας , η περιφρόνησις προς την ιστορίαν και προς όλας τας τιμίας παραδόσεις δι΄ων ζουν και προάγονται οι λαοί και η βαθυτάτη οικονομική κρίσις εξ ης πάσχουν όλαι αι τάξεις και όλοι οι λαοί , περισσότερον μάλιστα εις τα μέρη όπου η εκ της σοσιαλιστικής διδασκαλίας επιρροή υπήρξε βαθυτέρα και γονιμωτέρα.

Η εκ της σοσιαλιστικής θεωρίας διδασκαλία υπήρξε τοσούτον ισχυρά, ώστε η μεν φωνή των οπαδών της φιλελευθέρας Οικονομικής σχολής έπαυσε σχεδόν να ακούγεται και να λαμβάνεται σοβαρώς υπ όψει , η δε επιδίωξις των σοσιαλιστικών νόμων , και άλλων σοσιαλιστικών μέτρων , όχι μόνο ραγδαία υπήρξεν αλλά και επεδιώχθη παρ΄όλων γενικώς των κυβερνήσεων , είτε δεξιών είτε αριστερών, και παρ' όλων των πολιτικών κομμάτων άτινα , είτε σοσιαλιστικά είτε αστικά, αμιλλώνται εν τη πράξει ποίον περισσότερον θα επιδείξη μέριμναν δια την δήθεν ανακούφισιν των πιεζομένων τάξεων.

Υπό τοιαύτας συνθήκας , και μετά την πανθομολογουμένην χρεωκοπίαν ην εσημείωσε η συνεχής αύτη κρατική παρέμβασις , εξ ης απειλείται η σοσιαλιστικοπίησις της χώρας , με όλους τους εκ ταύτης κινδύνους, εξητάσθη και εντόνως υπεστηρίχθη υπό της αμερολήπτου και πεφωτισμένης γνώμης , ότι θα ήτο ενδεδειγμένον όπως αντί να επεμβαίνει το Κράτος εις όλας τας λεπτομερείας της οικονομικής ζωής της χώρας , να αφεθή η φροντίς αύτη εις τους ενδιαφερομένους , δηλαδή εις εκείνους εξ ων προέρχεται η παραγωγή , με άλλα λόγια εις τας επαγγελματικάς τάξεις , καταλλήλως εννοείται, οργανουμένας. Και την κίνησιν ταύτην έχομεν συμφέρον, αλλά και καθήκον ,να ενισχύσωμεν με όλην μας την δύναμιν , όπως πραγματοποιηθή και εν Ελλάδι.

Είναι φανερόν ότι μεταξύ της φιλελευθέρας οικονομίας και της παρά του Κράτους διευθυνομένης , υπάρχει και τρίτη, δηλαδή η υπό έλεγχον, και η οποία κατακτά καθημερινώς έδαφος. Και είνε εκείνη ακριβώς την οποίαν και εγώ ως επιβεβλημένην θεωρώ.

Δια της διευθυνομένης οικονομίας επεδιώχθη παντού περιορισμός της οικονομικής αναρχίας , την οποίαν προεκάλει η εφαρμογή των αρχών της Φιλελευθέρας σχολής, αίτινες δεν ελάμβανον υπ΄όψει τας ανάγκας της καταναλώσεως. 

Αλλ' οι εκ της διευθυνομένης οικονομίας κίνδυνοι ήσαν και είνε ακόμη σοβαρότεροι , διότι αύτη μοιραίως άγει εις την στέρησιν της ελευθερίας, όχι μόνον των ατόμων , αλλά και των φυσικών Ενώσεων , οποίαι είνε η οικογένεια και το επάγγελμα, με αναπόφευκτον συνέπειαν τον πολλλαπλασιασμόν των εξόδων της διοικήσεως , δι ων επιβαρύνεται η παραγωγή , την αδιαφορίαν των διευθυνόντων ταύτην , την ποσοστικήν και ποιοτικήν συνεπώς μείωσιν αυτής , και τον καταφανή κίνδυνον της οικονομικής και κοινωνικής αποσυνθέσεως".

Μόνη διέξοδος, δια τον κ. Ζαβιτζιάνον από την αναρχίαν αυτήν είνε η αναδιοργάνωσις του Κράτους επί συντεχνιακών βάσεων . Η εξαναγκαστική οργάνωσις επιχειρηματιών και μισθωτών ενός και του αυτού κλάδου εις κοινάς ενώσεις που θα φροντίζουν δια την προαγωγήν των επιχειρήσεων , προς το κοινόν συμμφέρον. Πως εννοεί ο κ. αντιπρόεδρος της κυβερνήσεως την συντεχνιακήν οργάνωσιν, θα εκθέσωμεν αύριον.

(Βραδυνή Πέμπτη 13 Αυγούστου 1936)

Β. ΙΣΧΥΡΟΝ ΚΑΙ ΣΤΕΡΕΟΝ ΚΡΑΤΟΣ ΜΕ  ΣΥΝΤΕΧΝΙΑΚΗΝ ΟΡΓΑΝΩΣΙΝ- ΤΟ  ΟΚΝΗΡΟΝ ΚΕΦΑΛΑΙΟΝ 

Γ. ΙΣΧΥΡΟΝ ΚΑΙ ΣΤΕΡΕΟΝ ΚΡΑΤΟΣ ΜΕ ΣΥΝΤΕΧΝΙΑΚΗΝ ΟΡΓΑΝΩΣΙΝ- Ο ΝΕΟΣ ΧΑΡΤΗΣ ΕΡΓΑΣΙΑΣ

ΑΡΙΣΤΕΙΔHΣ Ε ΒΕΚΙΑΡΕΛΗΣ :TO ΣYNTEΧΝΙΑΚΟΝ ΚΡΑΤΟΣ

Γ.
ΤΟ ΣΥΝΤΕΧΝΙΑΚΟΝ ΚΡΑΤΟΣ
Η ΟΡΓΑNΩΣΙΣ ΤΗΣ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗΣ ΠΡΟΝΟΙΑΣ

Η  Αλληλεγγύη δεν βασίζεται, επί της γενναιοφροσύνης και της ευσπλαγχνίας, ούτε είναι παραχώρησις του Κράτους, αλλά πληρωμή οφειλομένου χρέους, το οποίον το Κράτος πρέπει να εξασφαλίζη, εν τη μερίμνη του αποκα­ταστάσεως  κοινωνικής  δικαιοσύνης.

Ως εκ τούτου η Κοινωνική Πρόνοια έπαυσε να είναι εμπεπιστευμένη εις τα αισθήματα των φιλανθρώπων ή ακό­μη και εις τους υπολογισμούς των αναμενόντων έντοκον αμοιβήν καλής τοποθετήσεως, και ανεγνωρίσθη ως αναγκαίον τμήμα του οικονομικού και κοινωνικού οικοδομήματος, ανελήφθη δε υπ' αυτού τούτου του Κράτους μεταβληθέντος από Κράτος όργανον τάξεως, εις Κράτος κοινωνικής Δικαιο­σύνης και Προνοίας,

Aι πλείσται των νομοθεσιών προέβλεψαν δια τας Ασφα­λίσεις (Γερμανία από 1883)4 ασθένειαι και ατυχήματα' 1889 αναπηρία, γήρας' 1911 θάνατος. Αγγλία : 1908 γήρας, μετα­πολεμικώς επί Λόϋδ Τζώρζ επέκτασις των ασφαλίσεων), ήδη δε τα πλείστα των Κρατών συνεπλήρωσαν ή εθέσπισαν ανάλογον νομοθεσίαν Προνοίας, δια την οποίαν άλλως τε προέβλεψεν και η Συνθήκη των Βερσαλλιών, ως ελέχθη ανωτέρω. (52)

Ο Ιταλικός Κορπορατισμός θεωρεί την Κοινωνικήν Πρόνοιαν ως βασικήν οργανικήν λειτουργίαν του, δι' ο και επεκτείνει τας ασφαλίσεις και επί  των ανεξαρτήτων εργαζομένων και των αγροτών, είναι δέ αληθές ότι αι σχετικοί εμπνεόμενοι εκ των αρχών του οργανώσεις του αφθονούν, ώστε δικαίως επί του προκειμένου να καυχάται ότι προηγείται πάντων των Κρατών, όπου η λύσις των προβλημάτων αγωγής και περιθάλψεως δεν είναι άμεσοι κρατικαί λειτουργίαι.

Ο νόμος του Απριλίου και το διάταγμα Ιουλίου 1926 απαιτούν όπως τα συνδικάτα «εκτός των σκοπών προστασίας των οικονομικών και ηθικών συμφερόντων των μελών των, αποβλέπουν και εις την . περίθαλψιν, τεχνικήν μόρφωσιν, εκπαίδευσιν και αγωγήν των μελών των» υποχρεωτικώς, η δε επακολουθήσασα νομοθεσία καθορίζει ότι η ασφάλισις δεν έχει χαρακτήρα ιδιωτικού δικαίου πηγάζοντος εκ της ασφαλιστικής συμβάσεως, αλλ' αποτελεί δικαίωμα αυτομάτως προερχόμενον.

Ο Χάρτης της Εργασίας εις το κεφάλαιον «περί Προνοίας, Περιθάλψεως, Αγωγής και Εκπαιδεύσεως» διαλαμβάνει τας κάτωθι διακηρύξεις:
Άρθρ. 26. «Η πρόνοια είναι μία υψηλή εκδήλωσις της αρχής της συνεργασίας. Ο εργοδότης και ο εργαζόμενος οφείλουν να συντρέχουν εν αναλογία  εις τα  βάρη ταύτης. 

Το Κράτος μέσων συντεχνιακών οργάνων και των επαγγελματικών σωματείων θέλει φροντίσει να εναρμονίση και ενοποιήση, κατά το δυνατόν περισσότερον, το σύστημα και τα ιδρύματα προνοίας».

Άρθρ. 27. «Το φασιστικόν Κράτος προτίθεται να προβή :

1) εις την τελειοποίησιν της ασφαλίσεως κατά των ατυχημάτων

2) εις την βελτίωσιν και επέκτασιν της ασφαλίσεως μητρότητος'

3) εις την σύστασιν ασφαλίσεως κατά των επαγγελματικών ασθενειών και της φυματιώσεως, ως απαρχήν προς την γενικήν ασφάλισιν κατά πασών των ασθενειών'

4) εις την τελειοποίησιν της ασφαλίσεως κατά της ακουσίας ανεργίας'

5) εις τον καθορισμόν ιδιαιτέρων ασφαλιστικών τύπων προικίσεως των νεαρών εργαζομένων γυναικών».
Άρθρ. 28. «Τα εργατικά σωματεία οφείλουν να υπερασπίζωσι τα συμφέροντα των μελών αυτών κατά τας διοικητικάς και δικαστικάς διαδικασίας τας σχεπκάς με την ασφάλισιν κατά των ατυχημάτων και τας κοινωνικάς ασφαλίσεις.

Τα συλλογικά συμβόλαια εργασίας θέλουν προβλέπει εφόσον τεχνικώς θα είναι δυνατόν, περί συστάσεως αλληλοβοηθητικών ταμείων ασθενειών, τροφοδοτούμενων δια εισφορών των εργοδοτών και εργαζομένων και διοικουμένων υπό αντιπροσώπων των δύο μερών, υπό την επίβλεψιν των συντεχνιακών οργάνων».

Άρθρ. 29. «Η περίθαλψις των αντιπροσωπευομένων, εταίρων και μη, αποτελεί δικαίωμα και υποχρέωσιν των επαγγελματικών σωματείων, άτινα οφείλουσι να ασκώσι το έργον της περιθάλψεως απ'ευθείας δια των οργάνων των, μη επιτρεπομένου να μεταβιβάζωσι τούτο εις έτερα ιδρύματα ή οργανισμούς ειμή προκειμένου περι σκοπών γενικού ενδιαφέροντος υπερβαλλόντων τα συμφέροντα των μεμονωμένων κατηγοριών».

Άρθρ. 30. «Η αγωγή και η  εκπαίδευσις, και ιδίως η

επαγγελματική τοιαύτη, των παρ' αυτών αντιπροσωπευομένων εταίρων ή μη, είναι εκ των πρωτίστων καθηκόντων των επαγγελματικών σωματείων. Ταύτα οφείλουν να υποστηρίζωσι την δράσιν των εθνικών ιδρυμάτων των ασχολουμένων με την χρησιμοποίησιν των ωρών σχολής των εργαζομένων και με τας άλλας εκδηλώσεις τας σχετικάς με την αγωγήν». 

Οι υπάρχοντες εν Ιταλία Οργανισμοί είναι οι ακόλουθοι Οργανισμός Κοινωνικής Προνοίας, εις τον οποιον μετέχουν και εισφέρουν άπαντες οι εργαζόμενοι, από ηλικίας

15 μέχρι 60 ετών, οίτινες υποχρεωτικώς ασφαλίζονται κατά της ανεργίας, αναπηρίας, γήρατος, και φυματιώσεως. Διεδέχθη το ταμείον προνοίας αναπηρίας γήρατος εργατών (ιδρυθέν 1909) αριθμεί ήδη υπέρ τα 6 εκατομ. ησφαλισμένων, επωφελούνται δε άλλα 8 εκατομ., μέλη των οικογενειών των. Από του 1922 — 1935 εχορήγησεν 515.000 συντάξεις, ποσού 2 δισεκατομμυρίων ιταλικών λιρών. Ήδη χορηγεί ετησίως υπέρ τας 60 χιλ. συντάξεις, έχει άνω των 7 δισεκατομ. αποθεματικά κεφάλαια και προβλέπει την ίδρυσιν σανατορίων εις εκάστην επαρχίαν εντός του 1937 δια 20.000 ασθενείς, εξ ων πέρυσιν ελειτούργησαν 42 με 15.000 κλίνας.

Οργανισμός Ασφαλίσεως ατυχημάτων εργασίας, όστις προνοεί δια την ασφάλειαν κατά των ατυχημάτων, την υγιεινήν των εργαζομένων και την πρόληψιν και θεραπείαν των επαγγελματικών ασθενειών. Κατά μέσον όρον πληρώνει 500 χιλ. ατυχήματα ετησίως δι' αποζημιώσεων 250 εκατ. λιρεττών. Έχει ίδια ιατρεία και κλινικάς.

Ο οργανισμός ούτος ιδρυθείς τω 1883 ανεκαινίσθη τω 1926, η καταβαλλομένη εισφορά είναι παγία, χορηγεί δε αποζημιώσεις ετησίως περί τα 200 εκατομ. λιρών Ιταλίας, έναντι 8 δισεκ. συνόλου ασφαλειών. Ειδικός οργανισμός Προπαγάνδας προλήψεως ατυχημάτων είναι επιφορτισμένος με σχετικά καθήκοντα.

Εθνικός οργανισμός Μητέρας και Παιδιού,διαθέτων Μαιευτήρια δωρεάν δια τον τοκετόν των μητέρων και φροντίζων δια την υγείαν και την ανατροφήν των εμπιστευομένων εις αυτόν παιδιών και μέχρις ενηλικιώσεώς των ακόμη και εξευρέσεως εργασίας. Ο οργανισμός της Μητέρας δεν διακρίνει νομίμους ή παρανόμους τοκετούς (την σεμνοτυφικήν μας «κλεψιγαμίαν», διότι, λέγουν, το δικαίωμα της ζωής είναι υπέρ παν άλλο «νόμιμον» και «ηθικόν»)— μεριμνά όμως δια την νομιμοποίησιν τής ενώσεως των γονέων και την αναγνώρισιν των τέκνων, εξασκών την ηθικήν του επιρροήν και παρέχων οικονομικήν ενίσχυσιν δια την νομιμοποίησιν.

Οι Ιταλοί θεωρούν ότι λύουν το πρόβλημα των «ανυμφεύντων μητέρων» δια του Οργανισμού των τούτου, όστις αναλαμβάνει φροντίδα δια τα εξώγαμα παιδιά, τα οποία έτσι δεν πετιούνται εις τους δρόμους η ιεροκρυφίως εις τας βρεφοδόχους. Ο οργανισμός συντηρείται δια παγίων καταβολών εκ 5 λιρεττών ετησίως των εργοδοτών, 2 λιτ. των εργαζομένων καί αναλόγου επιχορηγήσεως του Κράτους.

Εκ των πόρων του ιδρύματος είναι και ο επιβληθείς επί των αγάμων φόρος.

Περιέθαλψε, κατά το 1935, πρόσωπα 1.713.978 δαπανήσας 152.940.000 λιρέττας διαθέτει δε 9.404 κέντρα —οίκους μητέρων καί παιδιών, ιατρεία, εστιατόρια, βρεφοκομεία, κέντρα διανομής γάλακτος, εξευρέσεως εργασίας, κέντρα αποθέσεως παιδιών κατά τας ώρας εργασίας των γονέων

(garderies) κλπ.— (Feuille Inf. corp. Ιουλίου 1936).

Αλληλοβοηθητικά Ταμεία. Τα ταμεία ταύτα, εις τα οποία συνεισφέρουν εξ ημισείας οι εργοδόται και οι εργαζόμενοι, παρέχουν ιατρικήν περίθαλψιν, δάνεια και βοηθήματα εις τους ασθενούντας εργαζομένους, εις τους οποίους καταβάλλουν και το ήμισυ του ημερομισθίου των. Τα ταμεία ταύτα έχουν ιδρύσει αναρρωτήρια καί νοσοκομεία.

Υπάρχουν περί τας 10.000 ταμεία, συνησπισμένα εις ομοσπονδίας υπό τον έλεγχον των οποίων διατελούν.

Φυματίωσις. Δια την φυματίωσιν προνοεί το ίδρυμα Κοινωνικής Προνοίας. Λόγω του εξαιρετικού της ασθενείας ιδιαίτεραι φροντίδες λαμβάνονται, λειτουργούν δε ήδη, υπαγόμενα εις διαφόρους Οργανισμούς, 255 θεραπευτικά Σανατόρια καί 68 προληπτικά (preventoriums).

Εκτός των οργανισμών τούτων υπάρχουν και διάφοροι άλλοι: χορηγήσεως επιδομάτων πολυτέκνων, συμπληρώσεως του ημερομισθίου 40ώρου, παροχής στέγης, οικιακών εργαλείων χειροτεχνίας, αναπαυτηρίων συνταξιούχων εργατών κλπ.

Το Ίδρυμα Βοηθείας, το οποίον ιδρύθη από τας συνομοσπονδίας των εργαζομένων, παρέχει ιατρικάς γνωματεύσεις χρησίμους δια την διεξαγωγήν των παρά τοις ειδικοίς ταμείοις και οργανισμοίς υποθέσεων, Το ίδρυμα τούτο επικουρεί τους προσφεύγοντας και διεξάγει τας δίκας περί παροχής αποζημιώσεων κλπ. (Χάρτης άρθρ. 28).

Ο Οργανισμός χρησιμοποιήσεως ωρών σχολής των εργαζομένων (Institute nazionale Dopolavoro) είναι ο κυριώτερος δημόσιος οργανισμός μορφώσεως, φυσικής, ηθικής και καλλιτεχνικής αγωγής, αναψυχής και εκπαιδεύσεως ως και περιθάλψεως, παρέχων δωρεάν τα μέσα ταξειδίων και εγκαταστάσεως εις όρη ή θάλασσαν.

Ασχολείται με την καλήν χρησιμοποίησιν των μετά την εργασίαν ωρών του εργαζομένου καί διαθέτει πλείστας σχολάς επαγγελματικάς, βιβλιοθήκας, καί γυμναστήρια εις κάθε κοινότητα. Φροντίζει δια την υγιεινήν των μελών του, την παρακολούθησίν των δια των ιδρυμάτων, διεκπεραιώνει τας διοικητικάς υποθέσεις των εργαζομένων, ασφαλίζει τυχόν μη άλλου ησφαλισμένους, οργανώνει εκδρομάς και αθλητικάς παιδιάς, και φροντίζει δια την καλλιτεχνικήν ανάπτυξιν δια εκπτώσεων εις θέατρα, Ωδεία, Κινηματογράφους, ή οργανώσεως διαλέξεων, εκθέσεων κλπ.

Το ίδρυμα διαθέτει ιδίους ερασιτεχνικούς θιάσους, χορωδίας, ορχήστρας και το περίφημον «Άρμα του Θέσπιδος» το οποίον είναι περιοδεύον θέατρον εφάμιλλον των καλλιτέρων μονίμων θεάτρων.

Ο οργανισμός ούτος ιδρύθη το 1919 από ιδιωτικήν πρωτοβουλίαν, από του 1925 δε επλαισιώθη εντός του Κράτους ως λειτουργία αυτού.

Έτερος οργανισμός φυσικής αγωγής, καθολοκληρίαν πλαισιωμένος εντός του Κράτους, είναι ο οργανισμός των Προσκόπων (Balilla) τελών υπό την εποπτείαν του ιδίου αρχηγού της Κυβερνήσεως και εξαρτώμενος εκ του υπουργείου Εθνικής Αγωγής (ως μετωνομάσθη μετά την μεταρρύθμισίν του το υπουργείον Δημοσίας Εκπαιδεύσεως). Διαιρείται εις το τμήμα των προσκόπων (Balilla 8—14 ετών) των πρωτοπόρων (avan-guardisti 14—18 ετών) και έχει επαρχιακά και κοινοτικά τμήματα συντεταγμένα κατά σώματα (ναυτικά, αέρος, αλπινιστών, ποδηλατών, ξιφομάχων, παγοδρόμων κλπ.).

Σκοπός του είναι η υγιεινή παρακολούθησις, η περίθαλψις και ασφάλεια, η μόρφωσις, η φυσική αγωγή, εν πνεύματι προπαρασκευής ευσυνείδητων πολιτών. Οι αρχηγοί του και διδάσκαλοι είναι εκ των μελών της Εθνικής Φρουράς, αριθμεί δε υπέρ τα 5 εκατομμύρια μέλη, άρρενα και θήλεα, στρατιωτικώς συντεταγμένα υπό 25.000 διδασκάλους καί ιατρούς. 

Ο χαρακτήρ των 'Εργων Προνοίας της Ιταλίας είναι υποχρεωτικός δι' όλους τους εργαζομένους, μέλη και μη των συνδικάτων (είπομεν ότι τα συνδικάτα εκπροσωπούν και τους μη εγγεγραμμένους εις αυτά) αι δε εισφοραί, υποχρε-ωτικαί δι' όλους (τα μέλη έχουν και προαιρετικάς), κανονίζονται δια Β. Δ.

Αύται είναι ετησίως δια τον εργοδότην το μισθολόγιόν του μιας ημέρας δια δε τους εργαζομένους ομοίως αι απολαυαί των μιας ημέρας.

Αι εισφοραί κατανέμονται εις τα έργα προνοίας, αναψυχής κλπ. και εις τας λειτουργίας των συνδικάτων (εγγυήσεις συμβολαίων, συμμετοχή εις δαπανάς Υπουργείου). Τω 1935 αι εισφοραί των εργατών ανήλθον εις 300 εκατομ. λιρεττών.

Οι οργανισμοί κοινωνικής προνοίας διατελούν υπό τον έλεγ-χον των Σωματείων και του Υπουργείου, όσον αφορά τας δαπάνας και τα έξοδα διαχειρίσεως περιοριζόμενα εις το ελάχιστον. Ούτω ο Οργανισμός Κοινωνικής Προνοίας έχει γενικά έξοδα 4,5% επί των εισφορών ας εισπράττει, ο δε Οργανισμός Μητέρας και Παιδιού 9% περίπου συμπεριλαμβανομένων των εξόδων της δημογραφικής πολιτικής.

«Δεν δυνάμεθα να επαγγελθώμεν τον επίγειον Παράδεισον, έλεγεν ο Μουσολίνι κατά το πρώτον έτος της κατακτήσεως της αρχής, αλλά γνωρίζομεν ότι οι εργαζόμενοι πρέπει να υψωθούν ηθικώς και υλικώς προς όφελος του Έθνους».

Και εκτός τυχόν πάσης άλλης επιφυλάξεως οφείλει τις να ομολογήση ότι επί του προκειμένου αι προσπάθειαι επιτυγχάνουν.

(Επιστροφή)