Ο ΕΛΛΗΝΙΚΟΣ ΣΤΡΑΤΟΣ ΣΤΗΝ ΟΥΚΡΑΝΙΑ 1919

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ
ΕΙΣΑΓΩΓΗ
ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΠΡΩΤΟ:ΓΑΛΛΙΚΑ ΣΤΡΑΤΕΥΜΑΤΑ ΣΕ ΟΔΗΣΣΟ ΚΑΙ ΚΡΙΜΑΙΑ .

ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΔΕΥΤΕΡΟ: ΟΙ ΕΛΛΗΝΕΣ ΤΟΥ 34ου ΣΥΝΤΑΓΜΑΤΟΣ ΠΕΖΙΚΟΥ .

ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΤΡΙΤΟ:Η ΕΠΑΝΑΣΤΑΣΗ ΚΙΝΔΥΝΕΥΕΙ.

ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΤΕΤΑΡΤΟ:Η ΧΕΡΣΩΝΑ ΟΡΓΑΝΩΝΕΙ ΤΗΝ ΑΜΥΝΑ ΤΗΣ.

ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΠΕΜΠΤΟ:ΝΙΚΟΛΑΓΙΕΦ .

ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΕΚΤΟ:Η ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΙΚΗ ΓΑΛΛΟ-ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΣΥΝΕΡΓΑΣΙΑ .

ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΕΒΔΟΜΟ:Η ΜΑΧΗ ΤΗΣ ΧΕΡΣΩΝΑΣ

ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΟΓΔΟΟ:Η ΩΡΑ ΤΗΣ 13ης ΜΕΡΑΡΧΙΑΣ. ΥΠ ΑΤΜΟΝ ΤΑ ΣΥΝΤΑΓΜΑΤΑ ΚΟΝΔΥΛΗ ΚΑΙ ΠΛΑΣΤΗΡΑ 

ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΕΝΑΤΟ:ΤΟ ΝΙΚΟΛΑΓΙΕΦ ΕΓΚΑΤΑΛΕΙΠΕΤΑΙ ΔΙΧΩΣ ΜΑΧΗ .

ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΔΕΚΑΤΟ:ΜΠΕΡΕΖΟΦΣΚΑ ΤΟ ΧΡΟΝΙΚΟ ΜΙΑΣ ΚΑΤΑΣΤΡΟΦΗΣ .

ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΕΝΔΕΚΑΤΟ. ΥΠΟΧΩΡΗΣΗ ΚΑΙ ΕΠΙΘΕΤΙΚΗ ΕΠΙΣΤΡΟΦΗ .
ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΔΩΔΕΚΑΤΟ.

Ο ΠΡΟΚΕΧΩΡΗΜΕΝΟΣ ΤΟΜΕΑΣ ΤΗΣ ΣΕΡΜΠΚΑ.
ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΔΕΚΑΤΟ ΤΡΙΤΟ.

ΜΙΑ ΑΠΛΗ ΠΑΡΕΞΗΓΗΣΗ ΑΠΕΙΛΕΙ ΜΕ ΠΑΝΟΛΕΘΡΙΑ .
ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΔΕΚΑΤΟ ΤΕΤΑΡΤΟ.

Ο ΚΟΝΔΥΛΗΣ ΑΝΑΚΑΤΑΛΑΜΒΑΝΕΙ ΤΗΝ ΣΕΡΜΠΚΑ .
ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΔΕΚΑΤΟ ΠΕΜΠΤΟ.

ΟΙ ΜΠΟΛΣΕΒΙΚΟΙ ΕΠΙΜΕΝΟΥΝ.
ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΔΕΚΑΤΟ ΕΚΤΟ.

ΑΛΛΑΓΗ ΦΡΟΥΡΑΣ ΚΑΤΩ ΑΠΟ ΤΑ ΠΥΡΑ ΤΟΥ ΕΧΘΡΟΥ .
ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΔΕΚΑΤΟ ΕΒΔΟΜΟ.

ΤΟ ΜΠΟΛΣΕΒΙΚΙΚΟ ΑΝΤΙΧΤΥΠΗΜΑ ΚΑΙ Η ΟΡΙΣΤΙΚΗ ΕΓΚΑΤΑΛΕΙΨΗ ΤΗΣ ΓΡΑΜΜΗΣ ΤΗΣ ΣΕΡΜΠΚΑ.
ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΔΕΚΑΤΟ ΟΓΔΟΟ.

ΣΥΜΠΤΥΞΗ ΣΤΗ ΓΡΑΜΜΗ ΜΠΟΥΓΙΑΛΙΚ .
ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΔΕΚΑΤΟ ΕΝΑΤΟ.

ΕΓΚΑΤΑΛΕΙΨΗ ΤΗΣ ΓΡΑΜΜΗΣ ΜΠΟΛ ΜΠΟΥΓΙΑΛΙΚ -ΣΥΜΠΤΥΞΗ ΣΤΗ ΓΡΑΜΜΗ ΡΙΑΝΤΣΑ .
ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΕΙΚΟΣΤΟ.

Η ΥΠΟΧΩΡΗΣΗ ΠΡΟΣ ΤΗ ΓΡΑΜΜΗ ΚΟΥΜΠΑΝΚΑ-ΜΑΛ ΜΠΟΥΓΙΑΛΙΚ .
ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΕΙΚΟΣΤΟ ΠΡΩΤΟ.

ΑΝΑΜΕΣΑ ΣΕ ΚΟΛ ΚΟΥΜΠΑΝΚΑ ΚΑΙ ΜΑΛ ΜΠΟΥΓΙΑΛΙΚ.
ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΕΙΚΟΣΤΟ ΔΕΥΤΕΡΟ.

ΠΑΡ ΟΛΙΓΟΝ ΤΡΑΓΩΔΙΑ
ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΕΙΚΟΣΤΟ ΤΡΙΤΟ.

ΜΕ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗ ΤΟΝ ΔΝΕΙΣΤΕΡΟ
ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΕΙΚΟΣΤΟ ΤΕΤΑΡΤΟ.

Η ΕΓΚΑΤΑΛΕΙΨΗ ΤΗΣ ΟΔΗΣΣΟΥ .
ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΕΙΚΟΣΤΟ ΠΕΜΠΤΟ .

ΚΡΙΜΑΙΑ .
ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΕΙΚΟΣΤΟ ΕΚΤΟ.: ΠΙΣΩ ΑΠΟ ΤΟΝ ΔΝΕΙΣΤΕΡΟ ΥΠΕΡΑΣΠΙΖΟΝΤΑΣ ΤΗ ΒΕΣΣΑΡΑΒΙΑ. 

ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΕΙΚΟΣΤΟ ΕΒΔΟΜΟ.

ΤΟ ΤΕΛΟΣ ΤΗΣ ΠΕΡΙΠΕΙΑΣ .
ΕΠΙΛΟΓΟΣ
ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ
ΟΝΟΜΑΣΤΙΚΟΣ ΚΑΤΑΛΟΓΟΣ ΠΕΣOΝΤΩΝ .

ΧΡΟΝΟΛΟΓΙΚΟΣ ΠΙΝΑΚΑΣ.
ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ

BUCHHEIT GERT: H ΤΡΑΓΩΔΙΑ ΤΟΥ ΣΤΑΛΙΝΓΚΡΑΝΤ

GERT BUCHHEIT    
      Η ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΗ
ΕΝΟΣ ΔΕΚΑΝΕΩΣ
ΑΘΗΝΑΙ 1964

Δεν δυνάμεθα να αποδεχθώμεν ανεπιφυλάκτως την γνώμην του Λίντελλ Χαρτ καθ^' ην αι γερμανικαί προοπτικαί ουδέποτε υπήρξαν περισσότερον λαμπραί από το δεύτερον δεκαπενθήμερον του Ιουλίου 1942. Βε­βαίως, η εκπληκτικώς ραγδαία προέλασις των παραλλήλως ενεργουσών εις την καμπήν του Ντον και νοτίως του Ροστώβ, δύο τεθωρακισμένων στρατιών, εξεδίωξεν τους Ρώσσους από θέσεως εις θέσιν και εδημιούργησε εις την Σοβιετικήν Διοίκησιν κατάστασιν πνευματικής συγχύσεως, ήτις καταλλήλως εκμεταλλευόμενη θα ηδύνατο να επιφέρη ακόμη λαμπροτέρας επιτυχίας. Την εποχήν εκείνην, λόγου χάριν, η 4η Τεθωρακισμένη Στρατιά, θα ήτο δυνατόν να καταλάβη ευχερώς το Στάλινγκραντ, αν δεν απεστέλλετο υπό του Χίτλερ εις τον Νότον, προς υποστήριξιν της υπό των τεθω­ρακισμένων του φόν Κλάϊστ διαβάσεως τοϋ Ντόν. Ο Κλάϊστ δεν εζήτησε την ενίσχυσιν ταύτην, ης άλλωστε ουδεμίαν είχεν ανάγκην. Τουναντίον, αι φάλαγγες της 4ης Στρατιάς ουδέν άλλο επέτυχον ει μή την συμφόρησιν των οδικών δικτύων, όταν δε δεκαπέντε ημέρας βραδύτερον, ανεστράφησαν και πάλιν προς βορράν, οι Ρώσσοι είχον συγκεντρώση αρκετάς δυ­νάμεις, ώστε να είναι εις θέσιν να απαγορεύσουν πάσαν εναντίον του Στά­λινγκραντ αιφνιδιαστικήν ενέργειαν.

Το επεισόδιον τούτο υπενθυμίζει την περίφημον διαταγήν ανασχέσεως της κινήσεως των τεθωρακισμένων εν όψει της Δουνκέρκης. Δια μίαν ακόμη φοράν ο Χίτλερ παρεσύρθη από την ανυπομονησίαν του εις βάρος της συνέσεως και της λογικής. Εκείνο το οποίον τον παρέσυρε ήτο η ακράδαντος πεποίθησίς του, ότι οι Ρώσσοι είχον παύση να αποτε­λούν σοβαρόν αντίπαλον και ότι θα κατέρρεον ασφαλώς, ευθύς ως εστερούντο των πετρελαίων του Καυκάσου. Αντιθέτως, η εκτίμηση του Γε­νικού Επιτελείου ήτο, ότι, οι Ρώσοι, παρά την πείσμονα αντιστασίν των, συνεπτύσσοντο μεθοδικώς, και ότι η κρίσις του αγώνος θα εξηρτάτο από τας μελλοντικάς των αντιδράσεις. «Η πρόβλεψις της επερχομένης κρίσεως και η συγκέντρωσις των απαιτουμένων δια την επιτυχή αντιμετώπισίν της μέσων αποτελεί την πεμπτουσίαν και την κατευθυντήριον γραμμήν παντός σχεδίου επιχειρήσεων» λέγει ο Χάλντερ. Το Γενικόν Επιτελείον ανέμενε την εκδήλωσιν της κρίσεως την στιγμήν καθ' ην το γερμανικόν μέτωπον υπερμέτρως επεκταθέν, και επομένως αραιώς καλυπτόμενον θα αντιμετώπιζε την ενέργειαν της ρωσικής μάζης συγκεντρουμένης είτε εις το βαθύπεδον του Βόλγα, είτε εις τον Καύκαυσον. Ο Χίτλερ όμως επέμενεν ότι, ο εχθρός (όστις εν τούτοις έδειξεν δείγματα της ισχύος του επιτυγχάνων βαθείας διεισδύσεις εις το Κεντρικόν Μέτωπον) είχεν υπερβή τα όρια των δυνατοτή­των του! Η ραγδαία εξέλιξις της προελάσεως, απετέλει κατ' αυτόν, την μεγαλυτέραν νίκην του Δευτέρου Παγκοσμίου Πολέμου. Αι αντιρρή­σεις οφείλοντο εις την μωροδοξίαν του Γενικού Επιτελείου, το οποίον μη αναλαβόν την ευθύνην της επιθέσεως, επεθύμει να μειώση την δόξαν του Φύρερ!

Η Ομάς Στρατιών Α, έλαβε κατηγορηματικήν διαταγήν, υπερβαί­νουσα τον ορεινόν όγκον του Καυκάσου να φθάση μέχρι της γραμμής Βατούμ-Βακού, ενώ συγχρόνως εμειούτο η ισχύς της δια της αναλήψεως μεγάλης αξίας μηχανοκινήτων μεραρχιών, καθ' ην στιγμήν τα Σοβιέτ συνεκέντρουν τας Υπερκαυκασίας και Σιβηριακάς εφεδρείας των και ηπείλουν δια του ιππικού των το εντελώς ακάλυπτον πλευρόν του Κλάϊστ. Ακόμη και αι μεραρχίαι της Κριμαίας αίτινες μετά την πτώσιν της Σεβα­στουπόλεως κατέστησαν διαθέσιμοι, απεστάλησαν υπό του Χίτλερ, προς κατάπληξιν πάντων εις το Βόρειον Μέτωπον με εντολήν να καταλά­βουν το  Λένινγκραντ! Μόνον τυφλός δεν θα έβλεπεν ότι, οι Ρώσοι ενισχυόμενοι ολίγον κατ' ολίγον κατά την διάρκειαν του Αυγούστου, θα εξετόξευον εκ της αντιπέραν όχθης του Ντον, σειράν ισχυρών αντεπιθέ­σεων, δοκιμάζοντες την γερμανικήν αμυντικήν ισχύν. Δικαίως τονίζει ο Χάλντερ ότι αι ληφθείσαι τότε υπό του Χίτλερ, ως Αρχιστρατήγου α­ποφάσεις, ουδεμίαν είχον σχέσιν με τας αρχάς της Στρατηγικής και της διευθύνσεως των επιχειρήσεων, αλλ' απετέλουν «εκδηλώσεις ακαταμαχή­των ωθήσεων, οφειλομένων εις εμπνεύσεις της στιγμής, χωρίς ουδεμίαν συνείδησιν των ορίων του «δυνατόν γενέσθαι», και χωρίς ουδένα κανόνα ει μη «επιθυμίας και όνειρα». Υπό την καταστροφικήν επίδρασιν του Γκαίριγκ και του Ρόζεμπεργκ, ο  Χίτλερ ωμίλει την εποχήν εκείνην, δια μίαν ταχείαν,   μέχρι   του  Περσικού   κόλπου  δια   μέσου  του   Ιράν  προέλασιν ! Ωργάνωνε μυστικώς «ταξιαρχίας πετρελαίου» δια την εκμετάλλευσιν των εγκαταστάσεων του Βατούμ και του Βακού, και ωργάνωνε την δια κομισσαρίων του Ράϊχ διοίκησιν των καταληφθησομένων περιο­χών ! Ο Χίτλερ ουδεμίαν είχεν ιδέαν των κινδύνων, ους περιείχε ταυτόχρο­νος επιχείρησις επί δύο κατ' ορθήν γωνίαν αποκλινόντων αξόνων, έναντι πείσμονος και αποφασιστικού αντιπάλου. Ματαίως το Γενικόν Επιτελείον επανειλημμένως του επέστησε την προσοχήν επί της δια της συνεχούς προς ανατολάς και νότον προελάσεως, υπερμέτρου επεκτάσεως του μετώ­που. Ματαίως εζήτει την εμπλοκήν των γενικών εφεδρειών. Δια μόνον των στερουμένων μηχανοκινήτων και τεθωρακισμένων μέσων, ουγγρικών, ρουμανικών, σλοβακικών και ιταλικών και ελαχίστων τήδε κακείσε δι­εσπαρμένων επί του μετώπου του Ντον γερμανικών μεραρχιών, ήτο αδύ­νατος η αντιμετώπισις των αναμενόμενων ισχυρών εχθρικών αντεπιθέσεων. Εξ άλλου εκάστη εκ των ως άνω μεραρχιών εκάλυπτε μέτωπον υπερβαί­νον πολλάκις τα 60 χιλιόμετρα. Από του τέλους Αυγούστου μέχρι των αρχών Οκτωβρίου το Γενικόν Επιτελείον είχε διαπιστώσει σοβαράς σοβιετικάς κινήσεις εν εξελίξει βορείως του Ντον και ανατολικώς της καμπής του Βόλγα. Αεροπορικαί αναγνωρίσεις και ραδιογωνιομετρικαί διαπιστώ­σεις επέτρεψαν τον εντοπισμόν ισχυρών σοβιετικών συγκεντρώσεων ανα­τολικώς του Στάλινγκραντ, εις την περιοχήν του Αστραχάν και εις την νοτίαν ζώνην του Καυκάσου.

Ο  Χίτλερ όμως είχεν αγκιστρωθή εις την γνώμην ότι η Ρωσία ήτο ήδη «νεκρά». Κατηγορεί το Γενικόν Επιτελείον ότι, υπό το προσωπείον της αντικειμενικότητος έκρυπτε την ιδίαν του δειλίαν, και αρνούμενος να παραδεχθή τας καθημερινώς εξ όλων τών τομέων τού μετώπου, συγκεντρουμένας άεροπορικάς και ραδιογωνιομετρικάς πληροφορίας διεκήρυσσε περιφρονητικώς ότι : «μόνον ανόητοι και μωρόπιστοι θεωρητικοί, ήτο δυνατόν νά πίπτουν θύματα των αδεξίων πονηριών του Στάλιν».

Εν τω μεταξύ, ο άρχων του Κρεμλίνου, παρακολουθών με αγρίαν ευχαρίστησιν την ως προς δύο μαγνητικούς πόλους (Στάλινγκραντ και Καύκασον) γερμανικήν προέλασιν, συνεκέντρου επιμελώς τας νεο-συγκροτηθείσας εφεδρείας του. Τά μεταφερθέντα πέραν τών Ουραλίων και νεοκατασκευασθέντα κέντρα πολεμικής βιομηχανίας, καθώς και η βάσει του νόμου περί εκμισθώσεως και δανεισμού αμερικανική βοήθεια, απέδιδον τους καρπούς των. Τον αποφασιστικόν όμως παράγοντα απε­τέλεσαν η ακένωτος πηγή ανθρωπίνου υλικού και η αξιόλογος οργανωτική ικανότης της σοβιετικής διοικήσεως. Από των μέσων Οκτωβρίου η σοβιε­τική διοίκησις ήρχισε συγκεντρούσα μέγα αριθμόν μονάδων πυροβολικού ανατολικώς του Βόλγα. Βαρύ πυροβολικόν, ολμοβόλα, πεδινόν και Α/Τ πυροβολικόν συνεκεντρούτο και ωργανούτο εις ειδικάς μεραρχίας, εκάστη των οποίων περιελάμβανε 250 περίπου σωλήνας, κατά τρόπον ώστε, καθίστατο δυνατή η ανάπτυξις 110 περίπου πυροβόλων όλων των διαμετρημάτων επί μετώπου ενός χιλιομέτρου.Συμφώνως προς τας συγκεντρωθείσας πληροφορίας, ο Χάλντερ εξετίμα εις έν και ήμισυ εκατομμύριον ανδρών τας βορείως του Στάλινγκραντ συγκεντρωθείσας ρωσικάς εφεδρείας και εις ήμισυ εκατομμύριον τας εις τον τομέα του δυτικού Καυκάσου, βο­ρείως του ορεινού όγκου συγκεντρουμένας. Όταν όμως παρουσίασε τους αριθμούς τούτους εις τον Χίτλερ, ούτος με τρέμοντα εξ οργής χείλη, ώρμησεν εναντίον του συνομιλητού του κραυγάζων ότι, απηγόρευε του λοιπού τοιούτου είδους «μωράς φλυαρίας».Εν τούτοις αι εκτιμήσεις του Χάλντερ εστηρίζοντο επί ισχυρών δεδο­μένων. Εις πόλιν τινά της Ουκρανίας ανευρέθη ιστορική στρατιωτική μελέτη αναφερομένη εις τας εναντίον των λευκορωσικών δυνάμεων του στρατηγού Ντενίκιν, επιχειρήσεις του Ερυθρού Στρατού κατά το έτος 1919. Κατά την εποχήν εκείνην το επί του Ντον και προ του Στάλινγκραντ μέτωπον παρουσίαζε πλείστας ομοιότητας με το γερμανικόν μέτωπον του θέρους και του φθινοπώρου του 1942. Και τότε η 10η Ερυθρά Στρατιά αποτελούμενη από πέντε κακώς εξωπλισμένας μεραρχίας συνεπτύσσετο προ εχθρού φαινομενικώς υπέρτερου, μέχρι της επεμβάσεως του Στάλιν. Ο τελευταίος ούτος ανεδιωργάνωσε το ιππικόν, συνεκρότησε την «ταξιαρχίαν Μπουντιέννυ», αυτεσχεδίασε τεθωρακισμένα τραίνα, και κατώρθωσε να αποσπάση απόφασιν του Ανωτάτου Σοβιέτ της Μόσχας διά την μέχρις εσχάτων άμυναν του Τσαρίτσιν, ως τότε ωνομάζετο το Στάλινγκραντ. Η επίθεσις του Ντενίκιν απέτυχε και το μέτωπον του διεσπάσθη, εις το αυτό ακριβώς σημείον εις ό έμελλε να διασπασθή το 1942 το γερμανικόν μέτωπον. Ο Ερυθρός Στρατός κατώρθωσε τότε να εισδύση μέχρι του Ροστώβ.Ο Χάλντερ όστις μετέφρασε και εμελέτησε το βιβλίον τούτο, διείδεν εις τας σελίδας του μίαν προειδοποίησιν της μοίρας. Υπενθυμίζεται ότι ο λευκορώσος στρατηγός διήλθε το υπόλοιπον της ζωής του ως θλιβερός εξόριστος, το δε Τσαρίτσιν   μετωνομάζετο   το   1925 εις Στάλινγκραντ.
Όλα τα ανωτέρω ετέθησαν υπ' όψιν του Φύρερ. Ο Χάλντερ του ανέπτυξε την κατάστασιν λεπτομερώς επί του χάρτου και ετόνισεν ότι ήτο επικίνδυνον να υποτιμάται ένας άνθρωπος των ικανοτήτων του Στά­λιν. Εάν ο πείσμων και πονηρός Γεωργιανός ευρίσκετο εις την αυτήν με την του 1919 θέσιν, ασφαλώς θα αντέδρα κατά τον αυτόν τρόπον. Η κρίσις θα εξέσπα όπωσδήποτε όταν οι Γερμανοί θα έφθανον εις τον Βόλγαν, και με όλην την καλήν θέλησιν, ήτο αδύνατον να αγνοηθούν τα ευπρόσβλητα σημεία της γερμανικής παρατάξεως. 
Το επί του μετώπου του Ντον βορειοανατολικόν πλευρόν της 6ης Στρατιάς, εκαλύπτετο υπό των δορυφόρων μεραρχιών, ενώ αι γερμανικαί μεραρχίαι εχρησιμοποιήθησαν διά την οργάνωσιν των ισχυρών αμυντικών συγκροτημάτων μεταξύ Ορέλ και Ντον καθώς και εις τον ισθμόν του Στάλινγκραντ. Ούτω, τα δύο πλευρά της προς Στάλινγκραντ ενεργείας εκαλύπτοντο υπό δυνά­μεων εις άς προείχον τα ουγγρικά και τα ρουμανικά στοιχεία.
Όταν ήρχισεν η προς Βόλγαν προέλασις, ακολουθηθείσα από τους πρώτους επί των ερειπίων της πόλεως αγώνων, παρέστη ανάγκη να αποσυρθούν από το μέτωπον του Ντον, αι μόλις εγκατασταθείσαι εκεί γερμανικαί  μεραρχίαι, διά να χρησιμοποιηθούν εις τον πόλεμον φθοράς της 6ης Στρατιάς. Περί τα τέλη Ιουλίου, η 8η Ιταλική Στρατιά, κατέλαβε με ελαφράς σχετικώς δυνάμεις, θέσεις επί ευρυτάτου μετώπου κατά μήκος του Ντον. Ο αντίπαλος επωφελήθη της ευκαιρίας δια να διευρύνη με μικράν σχετικώς προσπάθειαν το εις Ιλανσκάγια, σημείον συνδέσμου των Ιταλών μετά της 6ης Στρατιάς, προγεφύρωμα του. Ο Χίτλερ ηρκέσθη να αποστείλη εις το μέτωπον του Ντον τον στρατηγόν Βαρλιμόντ, δια να τον ενημέρωση επί της καταστάσεως. Εν τω μεταξύ το ρήγμα απεφράχθη υπό της 6ης Στρατιάς, χωρίς όμως και να κατορθωθή η εκείθεν του ποταμού απόρριψις του εχθρού. Ο Βαρλιμόντ όμως διεπίστωσε κατά την επιτόπιον επιθεώρησίν του, ότι απετέλει χίμαιραν η σκέψις καθ' ην θα ήτο δυνατή η καθ' όλην την διάρκειαν του χειμώνος διατήρησις του ευρύτατου εκείνου μετώπου με τας διατιθέμενας δυνάμεις. Εις τας απέραντους στέππας του Ντον, δεν υπήρχον δάση δια την κατασκευήν καταφυγίων, ούτε φυσικά υλικά διά την κατασκευήν μονιμωτέρων έργων.Ο στρατάρχης Αντωνέσκου επίσης, με την πείραν του παλαιού επιτελούς, πλειστάκις επέστησε την προσοχήν του Φύρερ, επί της αδυνα­μίας των 3ης και 4ης Ρουμανικών Στρατιών, η έλλειψις συγχρονισμένου υλικού, αντιαρματικών όπλων και βαρέος πυροβολικού των οποίων τας καθίστα ανικάνους προς αντιμετώπισιν επιθέσεως καλώς υποστηριζόμενης. Παρά ταύτα οι ανατεθέντες εις τας εξησθενημένας αυτάς μεραρχίας αμυντι­κοί επί του Ντον τομείς, υπελογίσθησαν βάσει των γερμανικών αμυντικών δεδομένων. «Ήτο φανερόν ότι υπό τας συνθήκας ταύτας, αι ρουμανικαί μεραρχίαι ησθάνοντο εαυτάς εκτεθειμένας, άνευ δυνατοτήτων αντιστάσεως εις εχθρικήν δια τεθωρακισμένων μέσων ενέργειαν. Ήτο παραλογισμός να αναμείνη τις από τας μεραρχίας εκείνας, άμυναν αντίστοιχον με την άμυναν των συγχρονισμένων και αρτίως εκπαιδευμένων γερμανικών μεραρχιών», γράφει ό στρατηγός Χάνς Ντόερ.
Ο Αρχηγός του ρουμανικού Κράτους, και οι στρατηγοί του μετώπου δεν ήσαν οι μόνοι οίτινες επέσυρον την προσοχήν του Χίτλερ επί ασθε­νών σημείων της διατάξεως και της ελλείψεως εφεδρειών.Ο Αρχηγός του Γενικού Επιτελείου τον συνεβούλευσεν εγκαίρως να  αναστείλη την επίθεσιν, εν όψει της συνεχούς σκληρύνσεως εττί της οποίας προσέκρουον αμφότερα τα σκέλη της και των προαγγελτικών ση­μείων επικείμενης ρωσικής εναντίον του βορείου πλευρού επιθέσεως. Κόπος χαμένος ! Ο Χίτλερ ηδιαφόρει δι΄ όλα αυτά, περιεφρόνει τας αντιρρήσεις και δεν συγκατένευσεν εις την διάθεσιν των αναγκαιουσών δυνάμεων ει μη κατόπιν του καταστροφικού αποτελέσματος της μάχης του Στάλινγκραντ.

SCHRÖTER HEINZ:STALINGRAD..."BIS ZUR LETZTEN PATRONE"

Τα προβλήματα του 1941 έμπαιναν πάλι στη μέση, ως προς τη διεύθυνση που θ' ακολουθούσε η εαρινή και καλοκαιρινή επίθεση  και ως προς τους αντικειμενικούς της σκοπούς. Ο Χίτλερ πήρε γι' άλλη μια φορά την απόφαση να επιτεθεί στο νότιο τομέα και όχι στη ζώνη της Μόσχας. Στηριζόταν αυτή τη φορά σε βασικότερα ελατήρια. Με μια προώθηση προς τη Μόσχα θα μπορούσε να καταστραφεί  ο κύριος όγκος των ρωσικών δυνάμεων, που ασφαλώς είχαν επιφορτισθεί την υπεράσπιση της, όχι τόσο γιατί ήταν η πρωτεύουσα, αλλά για τη σημασία που είχε σαν κόμβος συγκοινωνιών στα δυτικά των Ουραλίων. Η οικονομική σημασία της ήταν μικρότερη ή τουλάχιστον λιγότερο φανερή.

Η εκλογή της Μόσχας για αντικειμενικό σκοπό, αντιπροσώπευε, κατά κάποιο τρόπο , τη στρατιωτική λύση. Στην οπτική των στρατιωτικών, η καταστροφή του κυρίου όγκου του εχθρικού στρατού, φέρνει, αργά η γρήγορα, αναπόφευκτα, τη νίκη. Κατά την κρίση τους, η εξουδετέρωση ή η ανεπάρκεια των εχθρικών στρατευμάτων συνεπάγεται γρήγορα ή άργά την χωρίς μάχη υποταγή των πλουσίων περιοχών.

Η εκλογή του Στάλινγκραντ και του Καυκάσου έδινε αντίθετα την προτεραιότητα στις οικονομικές και πολιτικές απόψεις. Σύμφωνα με αυτές, το πολεμικό δυναμικό του εχθρού θίγεται με την καταστροφή και εξουδετέρωση της βιομηχανικής και γεωργικής του διάρθρωσης, σε τέτοιο σημείο, που ο στρατός του, που δίνει μάχες, όσο ισχυρός κι' αν είναι, δεν μπορεί να τον ωφελήσει σε τίποτε. Τα συνθήματα που συνόψιζαν τις αντιλήψεις του Φύρερ, ήταν: Να εξασφαλίσουν οι Γερμανοί το σιτάρι και τον κτηνοτροφικό πλούτο της Ουκρανίας, το κάρβουνο και το σιδηρομετάλλευμα του Ντόνετς και τα πετρέλαια του Καυκάσου. Να φράξουν το δρόμο του Βόλγα. Να προσεταιρισθούν την Τουρκία και να γίνουν, στο απώτερο μέλλον, κύριοι της Εγγύς Ανατολής, πηγής ανεφοδιασμού του αγγλικού στόλου και αρτηρίας για ένα πήδημα προς τις Ινδίες.

Μια τέτοια στρατηγική, στηριγμένη σε οικονομικούς παράγοντες, μπορεί να έχει θανάσιμα, για τον εχθρό, αποτελέσματα. Για να εκδηλωθούν  όμως, τα αποτελέσματα αυτά, χρειάζεται καιρός. Όποιος εφαρμόζει μια τέτοια στρατηγική, πρέπει να έχει στη διάθεση του μια. ισχυρή οικονομία και να νοιώθει πως βαστάν τα κότσια του για επιχειρήσεις μακράς πνοής. Αυτό όμως δεν συνέτρεχε για τη Γερμανία. Η δύναμη και η υπεροχή του Ράιχ ήταν καθαρά στρατιωτική: Στηριζόντουσαν στην επιθετική του ικανότητα.

Κι' αν ακόμα η εκλογή της Μόσχας του φαινόταν προτιμότερη, ο αρχηγός του επιτελείου στρατού στρατηγός Χάλντερ θεώρησε πως έπρεπε να λάβει  υπ' όψη του τα οικονομικά και πολιτικά επιχειρήματα. Διατύπωσε αντιρρήσεις, αλλά δεν έφερε, σχετικά με την επίθεση στο νότιο τομέα, καμμιά αντίθεση που ν' ανάγεται στα ζητήματα στρατιωτικών κανόνων και αρχών.

Ο Χίτλερ κηρύχθηκε λοιπόν υπέρ του Στάλινγκραντ, με την προοπτική να προελάσουν οι δυνάμεις του προς τα πετρέλαια του Καυκάσου».

ΑΝΩΝΥΜΟ:Η ΜΑΧΗ ΤΟΥ ΣΤΑΛΙΝΚΡΑΝΤ

Η ΜΑΧΗ ΤΟΥ 
ΣΤΑΛΙΝΓΚΡΑΝΤ

Οργανισμός πολεμικών Εκδόσεων 

       Αφοι ΜΠΟΥΚΑ Αθήναι

Σελ, 284.

ΚΥΡΙΑΚΗ 31 Γενάρη 1943:

Ένα γερμανικό αναγνωριστικό αεροπλάνο διασχίζει τον χειμωνιάτικο, μα καταγάλανο ουρανό του Στάλινγκραντ. Γκρίζο κι αβέβαιο το πρωινό στο νότιο τομέα τουΣτάλινγκραντ ' ούτε ένας πυροβολισμός δεν πέφτει. Ο ταξίαρχος Ζ. ανέλαβε τη διοίκηση της φρουράς από τα χαράματα μπρος στην κεντρική πύλη των Μεγάλων Καταστημάτων όπου βρίσκονται τα επιτελεία του Πάουλους. Ο ταξίαρχος Ζ. μόλις που πρόφτασε να πάρει θέση μπροστά στην είσοδο, για να μην πατήσει κανένας Ρώσος στρατιώτης τις νάρκες που είναι φυτεμένες τριγύρω. Ο ταξίαρχο Ζ. στέκεται εκεί και τους προειδοποιεί για τον κίνδυνο. Μέσα στα υπόγεια των Μεγάλων Καταστημάτων πολλοί Ρώσοι και Γερμανοί . Το σύνταγμα επικοινωνιών της στρατιάς έχει καταστρέψει όλους τούς πομπούς και δέκτες πού χρησιμοποιούσε στα υπόγεια. Μια φήμη κυκλοφόρησε: «Ο στρατάρχης θέλει ν' αυτοκτονήσει! " Γι' αυτό ακριβώς ο ταξίαρχος Ζ. βρίσκεται εκεί, σταλμένος από τα μέλη του επιτελείου σε αναζήτηση του Πάουλους. Θα πρέπει να εμποδίσει μια τέτοια χειρονομία από μέρους αυτού του τελευταίου. Όλοι ήταν τσακισμένοι από την αϋπνία και την κούραση. Στρατιώτες έβλεπαν το στρατάρχη στους διαδρόμους του υπογείου.. Εδώ και εκεί έκαιγαν φακέλλους μ' έγγραφα. Ο Ζ. διέκρινε τον Πάουλους μέσα στην αυλή των Μεγάλων Καταστημάτων να παρακολουθεί αυτά που γίνονταν ' έδειχνε να μην έχει όπλο πάνω του. Επί μια ώρα ο Ζ., ακολουθούσε από κάποια απόσταση τον στρατάρχη, βήμα το βήμα. Οι στρατιώτες δεν είχαν δει, η πολύ σπάνια, τον Πάουλους. Παρόλαυτα όλοι έδειχναν σεβασμό στο πέρασμα του, μόνο και μόνο επειδή ήταν στρατηγός, εστω κι αν δεν τον αναγνώριζαν, Στο τέλος του πρωινού, ο στρατάρχης, μερικοί στρατηγοί κι οι πρώτοι αξιωματικοί του επιτελείου της στρατιάς πέρασαν στην αιχμαλωσία. Στο επιτελείο της διοίκησης του κεντρικού Στάλινγκραντ ο στρατηγός Ρόσκε, που μόλις είχε προαχθεί, παραδινόταν την ίδια στιγμή με το επιτελείο στρατιάς. Σερβίρισαν ένα πρόγευμα στους Σοβιετικούς αξιωματικούς που άρχισαν νά φτάνουν όλο και περισσότεροι. Όλοι οι Γερμανοί αξιωματικοί έδειχναν εκνευρισμένοι. Η αιτία της νευρικότητας τους (που σε πολλούς προκάλεσε εκδηλώσεις ψυχικής απάθειας) ήταν ως ένα σημείο η άγνοιά τους σχετικά με την τύχη των 35.000 Ρώσων αιχμαλώτων που είχαν συλλάβει.:. Τους έδιναν τρόφιμα ως την τελευταία στιγμή; Οι Γερ­μανοί αξιωματικοί δε θα 'ξεραν ν' απαντήσουν. Κάποια μέρα είχαν μεταφέρει ένα τμήμα των αιχμαλώτων από τα' ανατολικά του θύ­λακα στα δυτικά. Από τότε, κι ως την τελική φάση είχαν χάσει τα ίχνη τους.

Το μεσημέρι, ο επίτροπος του Λαού (υπουργός της Ε.Σ.Σ.Λ.) για τη Πολεμική Βιομηχανία, Αγκέζεφ, παρουσιάστηκε στο επιτε­λείο του Ρώσικου μετώπου του Ντον ' ζήτησε να του παραδοθούν 300 άρματα μάχης από τη λεία πολέμου και η άδεια να παρευ­ρεθεί στην ανάκριση του στρατάρχη Πάουλους. Οι Γερμανοί στρα­τηγοί μαζί με τον Πάουλους οδηγήθηκαν στο Σαβο.., όπου τους πρόσφεραν τη δυνατότητα να ξεκουραστούν. Το απόγευμα ο Πάου­λους οδηγήθηκε στην έδρα του επιτελείου του στρατηγού Βορονώφ ' ήταν ένα γραφείο που το προστάτευαν διπλές πόρτες. Ούτε ο σύν­τροφος Βορονώφ, ούτε ο σύντροφος Ροκοσσόφσκυ δεν ήξεραν πως ν' αρχίσουν την ανάκριση ενός Γερμανού στρατάρχη, — μια που κάτι τέτοιο δε τους είχε ξανασυμβεί.

Επέτρεψαν σε φωτορεπόρτερ; να παρακολουθήσουν την ανά­κριση για να πάρουν φωτογραφίες. Ο κομμισσάριος του Λαού για την πολεμική βιομηχανία πήρε κι αυτός άδεια να παρευρεθεί: μό­νο που θα βρισκόταν σε γειτονικό δωμάτιο και θ' άκουγε. Φτά­νοντας στην .είσοδο του επιτελείου ο Πάουλους ρώτησε πώς θα ξε­χώριζε τον Βορονώφ από τον Ροκοσσόφσκυ (οι δυό σοβιετικοί στρα­τηγοί κι ο διερμηνέας μπόρεσαν ν' ακούσουν από μέσα το τι είπε ο Πάουλους) - ο φον Πάουλους μπήκε στο δωμάτιο όπου τον περί­μεναν ο Βορονώφ κι ο Ροκοσσόφσκυ και σήκωσε το χέρι σε χιτ­λερικό χαιρετισμό. Του είπαν να καθήσει. Αρνήθηκε το τσιγάρο που του πρόσφεραν. Ο Βορονώφ του είπε: «Σας συμβουλεύουμε να μεταβιβάσετε αμέσως στα γερμανικά στρατεύματα που συνεχί­ζουν την αντίσταση στο βορειο-δυτικό τμήμα του Στάλινγκραντ τη διαταγή ν' αποφύγουν μια ανώφελη αιματοχυσία». Ο Πάουλους αρνήθηκε να δώσει τέτοια διαταγή. Ο Ροκοσσόφσκυ πήρε ένα τσιγάρο, κι αυτή τη φορά ο Πάουλους το δέχτηκε. Ο Βορονώφ πρότεινε στον Πάουλους να σκεφτεί καλά την κατάσταση και να δώ­σει διαταγή στα γερμανικά στρατεύματα που απόμεναν να παρα­δοθούν. Ο Πάουλους πάλι αρνήθηκε, δείχνει εκνευρισμένος. Ο Βορονώφ τον ρωτά ποιά θέλει να είναι η δίαιτα του, που ν' αντα­ποκρίνεται στην κατάσταση της υγείας του. Η ερώτηση ξαφνιάζει τον Πάουλους. Λέει ότι αυτός δε ζήτησε βοήθεια για τον εαυτό του. μα για τους αξιωματικούς και τους στρατιώτες της στρατιάς του που ήταν άρρωστοι. Ο Βορονώφ έχει κιόλας συζητήσει την κα­τάσταση της υγείας του Πάουλους με τον αρχίατρο της 6ης Στρατιάς. Η συζήτηση τραβάει σε μάκρος ως το βράδι. Είναι μια έντονη και πυκνή συζήτηση. Ο Πάουλους δείχνει εξαντλημένος. Σαν για να συμπεράνει ο Βορονώφ δηλώνει: «-Θέλουμε να παρατη­ρήσουμε στον στρατάρχη ότι αύριο, εξαιτίας του, πλήθος μονάδες δι­κές του θα εξοντωθούν». Τότε ο Πάουλους σηκώθηκε, υψώνει το δεξί χέρι. Ο επίτροπος του Λαού για την πολεμική βιομηχανία Αγκέζεφ, που άκουσε όλη την ανάκριση, συγχαίρει τον Βορονώφ και τον Ροκοσσόφσκυ για την ψυχραιμία και την αποφασιστικότη­τα που έδειξαν.

                                                                                         ★

100.000 άντρες έχουν κιόλας περάσει σε κατάσταση αιχμαλω­σίας.

Η νέα αυτή κατάσταση θα δημιουργήσει καινούργιες στενο­χώριες στους ανθρώπους αυτούς που αντιπροσωπεύουν τον πληθυ­σμό μιας μεγάλης πόλης. Απ' όλες τις πλευρές έχουν πλημμυρίσει το Στάλινγκραντ τα ρωσικά στρατεύματα που κιόλας προωθούν­ται σε άλλα πεδία μαχών, ενώ μέσα στην πόλη μένουν τα μετόπι­σθεν της μεγάλης στρατιάς που πήρε μέρος στην περικύκλωση... Άρχισαν να μοιράζουν συσσίτιο στους αιχμαλώτους: σούπα από αλεσμένο σιτάρι, ψάρι και 600 γραμμάρια ψωμί... Αλλά το βράδι της ίδιας μέρας τα μαγειρεία του στρατοπέδου πήραν φωτιά κι επί έξη μέρες οι αιχμάλωτοι θα μείνουν χωρίς ζεστό φαγητό. Στις αρχές οι αιχμάλωτοι Γερμανοί εγκαταστάθηκαν σε αρκετά ευρύχωρα παραπήγματα που είχαν κατασκευαστεί για ρώσους αξιωματικούς.

ΣΤΑΛΙΝΓΚΡΑΝΤ ΚΑΙ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑ

GERLACH HEINRICH:
DIE VERRATENE ARMEE.EIN STALINGRAD-ROMAN (Η προδομένη Στρατιά .Μια ιστορία για το Στάλινγκραντ) Μόναχο 1957. Στην Ιταλία κυκλοφόρησε με το τίτλο L' armata tradita  (Η προδομένη Στρατιά) Μιλάνο  1958 
KONSALIK HEINZ G: 
DER ARZT VON STALINGRAD (Ο γιατρός από το Στάλινγκραντ) Wilhelm Heyne Verlag Mόναχο 1983 
PLIEVER THEODORE:
STALINGRAD Μόναχο 1948. Στην Ελλάδα κυκλοφόρησε σε μετάφραση Νικ.Χρ. Μελισσάρη από τις εκδόσεις ΑΛΚΥΩΝ Ο.Ε στα 1983 
SIMONOV.K:
TAGE UND NACHTE(Ημέρες και νύχτες) Βερολίνο 1947.Στην Ελλάδα κυκλοφόρησε με τίτλο "Η ΕΠΟΠΟΙΪΑ ΤΟΥ ΣΤΑΛΙΝΓΚΡΑΝΤ σε μετάφραση από τη πρωτότυπη ρωσική έκδοση  του Α.ΠΑΝ.  
Εκδόσεις ΔΑΜΙΑΝΟΥ 1968
WIRTA N :
KATASTROFA (Καταστροφή) Μόσχα 1962
WOSS FRITZ:
HUNDE,WOLLT IHR EWIG LEBEN(Σκυλιά ,θέλετε να ζήσετε αιώνια;) Αμβούργο 1958. Ο ιταλικός τίτλος είναι πιστή μετάφραση του πρωτότυπου. Μιλάνο 1960 

STEMPEL JOACHIM:DIESEN WEG SIND WIR GEGANGEN

BEEVOR ANTONY:ΣΤΑΛΙΝΓΚΡΑΝΤ

Η μάχη του Βορόνεζ έμελλε να είναι η πρώτη της 24ης Μεραρχίας Τεθωρακισμένων.Μέχρι τον προηγούμενο χρόνο ήταν η μοναδική Μεραρχία Ιππικού της Βέρμαχτ, όμως πρόσφατα είχε μετατραπεί σε μηχανοκίνητη.Έχοντας στα δυο της πλευρά τη Μεραρχία Grossdeutschland και τη 16η Μηχανοκίνητη Μεραρχία, η (118) 24η Μεραρχία προήλαοε προς το Βορόνεζ. Οι γρεναδιέροι των τεθωρακισμένων της έφτασαν στον Ντον ατις 3 Ιουλίου και διασφάλισαν ένα προγεφύρωμα στην απέναντι όχθη. Το επόμενο σούρουπο, γρεναδιέροι της Grossdeutschland κατέλαβαν με έναν θαρραλέο αιφνιδιασμό τη γέφυρα προς τη δημοσιά που οδηγούσε στο Βορόνεζ, προτού οι Ρώσοι προλάβουν να συνειδητοποιήσουν τι συμβαίνει.

Στις 3 Ιουλίου ο Χίτλερ πέταξε για μια ακόμα φορά με την ακολουθία του στην Πολτάβα, για να συσκεφθεί με το Στρατάρχη νοη Βοck. Και αυτή τη φορά βρισκόταν σε θριαμβευτική θέση λόγω της κατάληψης της Σεβαστούπολης, ενώ είχε μόλις προαγάγει τον Μanstein σε Στρατάρχη. «Κατά τη διάρκεια της σύσκεψης», έγραψε ο Βοck στο ημερολόγιο του, «ο Φύρερ έδειχνε να απολαμβάνει ιδιαίτερα το γεγονός ότι οι Άγγλοι απομάκρυναν κάθε στρατηγό όταν τα πράγματα δεν πήγαιναν καλά θάβοντας έτσι κάθε είδους πρωτοβουλία στο στρατό τους!" . Οι παρόντες Γερμανοί στρατηγοί αναγκάστηκαν να συμμετάσχουν στην ευφορία του Φύρερ με ένα δουλοπρεπές γέλιο. Παρ' όλο που ο Χίτλερ βρισκόταν εμφανώς σε ενθουσιώδη διάθεση, ταυτόχρονα ανησυχούσε γιατί δεν ήθελε να επιτρέψει στις σοβιετικές στρατιές να ξεφύγουν, ιδιαίτερα σε εκείνες που βρίσκονταν στα νοτιοανατολικά του Βορόνεζ, ανάμεσα στις καμπές του Ντον.Όλα έδειχναν ότι η πόλη θα έπεφτε γρήγορα.

Ο Χίτλερ πήρε τότε μια καταστροφικά συμβιβαστική απόφαση. Επέτρεψε στον Βοck να συνεχίσει τη μάχη για το Βορόνεζ με ένα από τα Σώματα των τεθωρακισμένων να έχει ήδη εμπλακεί και έστειλε την υπόλοιπη στρατιά του Ηοth νοτιότερα. Όμως οι γερμανικές δυνάμεις που έμειναν δεν είχαν τη δύναμη να επιτύχουν ένα γρήγορο αποτέλεσμα. Οι Σοβιετικοί υπερασπιστές άντεξαν στις σκληρές οδομαχίες, στις οποίες οι Γερμανοί έχασαν τα κύρια πλεονεκτήματα τους.

Περισσότερο τυχαία παρά αποτέλεσμα κάποιας συγκεκριμένης στρατηγικής, η μάχη του Βορόνεζ αποτέλεσε μέρος της φάσης κατά την οποία ο Κόκκινος Στρατός άρχισε να επικεντρώνει την άμυνα του στις πόλεις και όχι σε αυθαίρετες γραμμές πάνω στο χάρτη. Η καινούργια ευέλικτη τακτική είχε επιτρέψει στις στρα τιές του Timoshenko να υποχωρήσουν και να αποφύγουν την περικύκλωση, αλλά μέχρι τότε είχαν τόσες απώλειες, που στις 12 Ιουλίου η Stavka αποφάσισε με οδηγία της, τη σύσταση μιας νέας διοίκησης Ομάδας Στρατιών, με την ονομασία Μέτωπο Στάλινγκραντ .Παρ΄όλο που κανένας δεν τόλμησε να ομολογήσει την ηττοπαθή πιθανότητα ο Κόκκινος Στρατός να χρειαζόταν ενδεχομένως να υποχωρήσει μέχρι το Βόλγα, η υποψία ότι εκεί μάλλον θα δινόταν η μεγάλη μάχη άρχισε να μεγαλώνει. Η πιο σημαντική ένδειξη ήταν η άμεση μετακίνηση από το Saratov της 10ης Μεραρχίας τυφεκιοφόρων της ΝΚVD πέντε από τα συντάγματα της οποίας είχαν έρθει από τα Ουράλια και τη Σιβηρία. Το Αρχηγείο της μεραρχίας της ανέλαβε τη διοίκηση όλων των τοπικών μονάδων της ΝΚVD και των ταγμάτων της πολιτοφυλακής, δημιουργώντας ένα απόσπασμα που κινούταν με τεθωρακισμένο τρένο και δύο τάγματα εκπαίδευσης τεθωρακισμένων, και έθεσε υπό τον έλεγχον του την κυκλοφορία πλωτών μέσων του Βόλγα.

Για τα συντάγματα της πρώτης γραμμής οι ημέρες εκείνες έμοιαζαν με ημέρες δόξας. «Όσο μακριά μπορούν να δουν τα μάτια σου» έγραψε ένας παρατηρητής, «τεθωρακισμένα άρματα και ημιερπιστριοφόρα προελαύνουν στη στέπα» με τις σημαίες τους να ανεμίζουν στον καυτό απογευματινό αέρα. Οι διοικητές στέκονταν ατρόμητοι στους πύργους των αρμάτων τους, με το ένα χέρι σηκωμένο νεύοντας στις ίλες τους να προωθηθούν. Στο πέρασμά τους τα άρματα σήκωναν σκόνη που ανέβαινε στον ουρανό , σαν σύννεφο καπνού.

BERTEIL LOUIS :ΣΤΑΛΙΝΓΚΡΑΝΤ

LOUIS BERTEIL
ΑΠΟ ΤΟΝ ΚΛΑΟΥΖΕΒΙΤΣ
ΜΕΧΡΙ ΤΟΥ ΨΥΧΡΟΥ ΠΟΛΕΜΟΥ
ΑΘΗΝΑΙ 1962

Την 19ην Νοεμβρίου 1942 τα σοβιετικά στρατεύματα αφού δια αξιοθαυμάστου πλην αιματηροτάτης αμύνης κατόρθωσαν να αναχαιτίσωσι την προς Στάλινγκραντ γερμανικήν επίθεσιν , μετεπήδησαν εις την αντεπίθεσιν. Ο ελιγμός υπηγορεύετο υπ' αυτής ταύτης της μορφής του μετώπου . Μεταξύ του Βόλγα και του Ντον η διάταξις των VIης και  IVης γερμανικών στρατιών του στρατάρχου φον Πάουλους, εσχημάτιζε λίαν προκεκινδυνευμένην εξέχουσαν . Επιχειρήσεις διεξαγόμεναι   μεταξύ Ντον και  Βόλγα θα εστήριζον  το πλευρόν των  επί του Ντον  και του παραποτάμου του Τσιρ.

Αι γερμανικαί στρατηγικαί εφεδρείαι ευρίσκοντο πολύ μακράν , αι δε κινήσεις των παρημποδίζοντο  αισθητώς λόγω του λασπώδους εδάφους .Η επίθεσις διεξήχθη  υπό δύο στρατιών  της μιας ενεργούσης από βορρά προς νότον , εκ της περιοχής Σεραφίμοβιτς μεταξύ Ντον και Τσιρ , της δε ετέρας από ανατολών  προς βορειοδυσμάς  εκ της περιοχής Τσάτσα.....

Αμφότεραι κατηυθύνοντο εξ αντιθέτων πλευρών προς Καλατς Μαρινόφκα (Μιλλέροβο).

Ο προς κύκλωσιν όγκος ήτο αρκετά ισχυρός (22 μεραρχίαι), πολύ ισχυρότερος από τας στρατηγικός εφεδρείας ας οι γερμανοί ήσαν εις θέσιν να διαθέσωσιν εις την περιοχήν ταύτην.

 Κατά την έναρξιν των επιχειρήσεων αι εντεταλμέναι την κύκλωσιν μο­νάδες εκινδύνευον περισσότερον εκ του εσωτερικού του κύκλου παρά εκ των εξωτερικών ενισχύσεων, μέχρι της στιγμής καθ' ην η αποκοπή των γραμ­μών ανεφοδιασμού παρέλυσε τας κυκλωθείσας δυνάμεις, λόγω ιδία ελλεί­ψεως καυσίμων, εξασθενήσασα την επιχειρησιακήν των ισχύν κατά τοιούτον τρόπον, ώστε να καταστή δυνατή η ανάληψις της πλήρους εξουδετερώσεώς των.

H δ ι ά σ π α σ ι ς. H διάσπασις του μετώπου επραγματοποιήθη υπό μονάδων πεζικού, επιτιθεμένων συμφώνως προς τας πλέον κλασσικάς μεθόδους. Αι κύριαι προσπάθειαι υπεβοηθήθησαν υπό πλείστων δευτερευουσών επιθέσεων ων προορισμός ήτο η κάλυψις των επιχειρήσεων διασπά­σεως και η καθήλωσις όσον το δυνατόν μεγαλυτέρου αριθμού εχθρικών δυνάμεων. Από της τρίτης ήδη ημέρας επετεύχθη η διά τριών γεφυρών διάβασις του ποταμού Ντον, και η διάσπασις της γερμανικής διατάξεως. Οι σοβιετικοί ηδύναντο ήδη να μεταπέσωσιν εις την φάσιν της εκμεταλλεύ­σεως διά των τεθωρακισμένων και μηχανοκινήτων δυνάμεων των.

Η σ τ ρ α τ η γ ι κ ή   κ ύ κ λ ω σ ι ς. Αύτη επετεύχθη υπό ταχυκινή­των μονάδων (Αρμάτων, μηχανοκινήτου πεζικού και ιππικού) δραστηρίως υποστηριζομένων υπό της αεροπορίας. Η ταχύτης προελάσεώς των επί των αναπεπταμένων πεδιάδων της περιοχής του Ντον και του Βόλγα εκυμαίνετο μεταξύ 30 εως 40 χιλιομέτρων ημερησίως. Η ταχύτης αύτη επετεύχθη δεδομένου ότι αι προελαύνουσαι μονάδες απέφευγον συστηματικώς την εμπλοκήν με τοπικάς αντιστάσεις αρκούμεναι εις την περίσχεσιν αυτών.

Την πέμπτην από της ενάρξεως της επιχειρήσεως ημέραν επετεύχθη η επαφή μεταξύ των δύο επιθετικών φαλαγγών υλοποιηθείσης της στρατηγικής κυκλώσεως δια της αποκοπής των από Ντουμπρόβοκ προς Στάλινγκραντ οδών και σιδηροδρομικών γραμμών νοτιοδυτικώς.

Οι γερμανοί εχρησιμοποίησαν την μέθοδον των εχίνων (Igelstellung) ήτις τοις επέτρεψε την τόσον επιτυχή απόκρουσιν των επιθέσεων του  Τιμοσένκο κατά την διάρκειαν του χειμώνος 1941 - 1942, πλην η αντιταχθείσα παρ' αυτών εις Στάλινγκραντ άμυνα υπήρξε χαλαρα.Διαθέτουσα μεγάλα αποθέματα, και δύναμιν 22 μεραρχιών η στρατιά του στρατάρχου Πάουλους ήδύνατο να ελπίζη εις επιτυχή άμυναν καθ' όλην την διάρκειαν του χειμώνος. Όταν όμως η ορμητικότης των σοβιετικών επιθέσεων  ενετάθη κατά τρόπον ώστε να υφίσταται κίνδυνος ολοκληρωτικής καταστροφής ήτο πολύ αργά διά την ανάληψιν προσπαθειών απαγκιστρώσεως. Επιχείρησις ήτις τον Δεκέμβριον είχε πολλάς ελπίδας επιτυχίας  ήτο μοιραίως καταδικασμένη εις αποτυχίαν κατά τον επόμενον μήνα.

Η  τ α κ τ ι κ ή  κ υ κ λ ω σ ι ς. Ακολουθούν εκ του σύνεγγυς τας ταχυκινήτους μονάδας,το πεζικόν διηύρυνε τα ρήγματα και μικρόν κατά μικρόν ωργάνωσε συνεχές τακτικόν μέτωπον εκτεινόμενον εν είδει τόξου από  Τσιτζένκο (Σαρέπτα) και της καμπής του Ντον μέχρι της Κατζαλινσκάια.
Ουδεμία εξωτερική απειλή είχεν μέχρι της στιγμής εκδηλωθή. Το πλείστον των δυνάμεων  (80 % περίπου) ετάχθη επί της εσωτερικής πλευράς | του κλοιού δια την εις το ελάχιστον συμπίεσιν του υπό των  δυνάμεων κατεχομένου χώρου, αρχικώς λίαν εκτεταμένου (8-9.000 τετρ. χιλιόμετρα), ώστε να εξαναγκασθή η στρατιά του Φον Πάουλους εις συνθηκολόγησιν πριν ή έκδηλωθή εξωτερική προσπάθεια απαγκιστρώσεώς της.

Από του τέλους Δεκεμβρίου αι κυκλωθείσαι δυνάμεις καίτοι  σκληρώς  δοκιμασθεϊσαι αντέτασσον εισέτι δραστηρίαν άμυναν, ήτις παρετάθη επί  ένα και  πλέον μήνα, πλην ευρίσκοντο εν αδυναμία αναλήψεως ισχυράς επιθετικής προσπαθείας, προς υποβοήθησιν εξωτερικής ενεργείας προερχομένης από δυσμών ή νοτιοδυσμών.

Η  κ ά λ υ ψ ι ς  τ η ς  ε π ι χ ε ι ρ ή σ ε ω ς. Επωφελούμενοι της αρχικής αδρανείας των γερμανών, οι σοβιετικοί εγκατέστησαν ταχέως την  εξωτερικήν κάλυψιν επί του Τσίρ και του Ντον μέχρι του Χορ-Κουρμογιάρ, και είτα επί της γενικής γραμμής: Χόρ - Κουρμογιάρο Τσιλέκοβο - Σαντοβόγιε.

Εξασφαλίσαντες ούτω ευρυτάτην εδαφικήν έκτασιν, ηδυνήθησαν να  διεξαγάγωσι τον ελιγμόν των επί εσωτερικών γραμμών μεταξύ των κυκλωθεισών δυνάμεων και του στρατού απαγκιστρώσεως του Φον Μανστάϊν. 

Περί τας αρχάς Ιανουαρίου 1943, ισχυρόν συγκρότημα επεχείρησε να υποβοηθήση τας δυνάμεις του Φον Πάουλους επιτεθέν αρχικώς μεν προς Κοτελνίκοβο από νότου, μετά δε την διέλευσιν του Ντον από νοτιοδυσμών εις την περιοχήν Ρζαζάνκιν νοτίως της συμβολής του Τσιρ.

Ήτο όμως πολύ αργά. Ο κύριος όγκος των ρωσικών δυνάμεων μετα­φερθείς ταχέως επί του εξωτερικού μετώπου, χωρίς να ενοχληθή υπό των εν πλήρει εξαντλήσει δυνάμεων του Φον Πάουλους, κατώρθωσε να συγ­κράτηση την στρατιάν του Μανστάϊν, μέχρις ότου νέαι σοβιετικοί δυνά­μεις επιτιθέμενοι επί των κατευθύνσεων Μπαρόσβσκαγια - Μοροζόφσκι και Σαλοβάγκα - Ντουμπρόβσκυ, ηπείλησαν σοβαρώς τα πλευρά της, εξαναγκάσασαι αυτήν εις σύμπτυξιν. Τμήμα της στρατιάς ταύτης κυκλωθέν περί το Τορμοσίνο (Ρζαζάνκιν) μόλις κατώρθωσε να διασπάση τον κλοιόν, αφού υπέστη σκληροτάτας απωλείας.

Εγκαταλελειμένοι εις εαυτούς οι υπολειφθέντες άνδρες της στρατιάς του Φον Πάουλους αντέτασσον επίμονον και απεγνωσμένην άμυναν. Μετά την πλήρη εξάντλησιν των πυρομαχικών και τροφίμων και αφού απώλεσαν όλα των τα αεροδρόμια καταληφθέντα διαδοχικώς υπό των σοβιετικών, ηναγκάσθησαν να συνθηκολογήσουν την 2αν Φεβρουαρίου, αφού επί δίμηνον παρέμειναν κυκλωμένοι.

Δια την επιτάχυνσιν της καταρρεύσεως οι ρώσοι κατώρθωσαν δι' ομοκέντρων επιθέσεων να κατακερματίσωσι την γερμανικήν μάζαν εις πλείστας νησίδας, εξουδετερουμένας διαδοχικώς.

Το Στάλινγκραντ μεταβιβάσαν την «πρωτοβουλίαν εις τους σοβιετι­κούς απετέλεσε αποφασιστικήν καμπήν του πολέμου εις το Ανατολικόν μέτωπον.

ΙΩΑΝΝΟΥ ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΥ:Η ΔΡΑΣΙΣ ΤΗΣ ΑΝΕΞΑΡΤΗΤΟΥ ΜΕΡΑΡΧΙΑΣ

Η Ανεξάρτητος  Μεραρχία συγκροτηθείσα κατά τον Ιούλιον του  1921, προωρίζετο δια την κατάληψιν της Κωνσταντινουπόλεως. Εις αυτήν διετέθησαν αξιωματικοί  εκ των καλλιτέρων, οίτινες ευρίσκοντο εις την ζώνην του Εσωτερικού.Κατά το 1ον δεκαήμερον του Αυγούστου ευρίσκετο αύτη εις την περιοχήν της 'Ραιδεστού  της Θράκης οργανουμένη και εκπαιδευομένη.

Οριστικός Διοικητής της ωρίσθη ο Υποστράτηγος κ. Λεοναρδόπουλος Γ.

Αρχηγός Πεζικού ο Συν)ρχης Θεοτόκης Δημήτριος.

Επιτελάρχης ο Συν)ρχης Πεζικού Κορτζάς Γ.

Αρχηγός Πυροβολικού ο Συν)ρχης Γαλανός Β.

Τα Συν)τα εξ ων απετελείτο ήσαν τα εξής:

1)Το 51ον του οποίου την Διοίκησιν ανέλαβον κατά την 11ην Αυγούστου, ότε επεβιβάζετο εις 'Ραιδεστόν, διατεθείς κατόπιν τηλεγραφικής διαταγής του Υπουργείου των Στρατιωτικών εκ του 50ου Συν)τος Αδριανουπόλεως, του οποίου την Διοίκησιν είχον παραλάβει προ δεκαπενθημέρου.  

2) Τό 52ον Συν)μα Πεζικού με Διοικητήν τον Συν)χην Σκυρόν Νικόλαον.

3) Τό 53ον Συν)μα του οποίου τα δύο τάγματα απετελούντο εξ Ευζώνων με Διοικητήν τον Συν)ρχην Πέτσαν Κων)τίνον και Υποδιοικητήν τον Αντισ)χην Τσίπουραν Νικόλαον.

Το πυροβολικόν της απετελείτο από μίαν Μοίραν Ορ. Πυρ)κού  υπό τον Ταγ)ρχην Κολομβότσον Νικ. και μίαν Μοίραν πεδινοϋ τοιούτου υπό τον Ταγ)χην Κουβέλην Κ.

Κατά την 4ην Αυγούστου του 1921 κατόπιν Διαταγής του Υπουργείου των Στρατιωτικών, η Μεραρχία διετάσσετο να μετασταθμεύση εις Κίον της Μικρας Ασίας.

Κατόπιν συντόνων ενεργειών προετοιμασίας, κατορθοί να διαπεραιωθή εις Κίον κατά την 13ην Αυγούστου, οπόθεν φθάσασα παρά την Ασκανίαν Λίμνην, ανεσυνετάχθη και ανεφοδιάσθη με το απαραίτητον παντοειδές υλικόν.

Την 26ην Αυγούστου η Μεραρχία κατόπιν Διαταγής εκκινεί με τον σκοπόν να φθάση εις Δορύλαιον, προς ενίσχυσιν της μαχομένης παρά τον Σαγγάριον Στρατιάς.

Κατόπιν λίαν επιπόνων και εντόνων πορειών, φθάνει εις Δορύλαιον την 2αν Σ/βρίου 1921 , εις εποχήν κατά την οποίαν η θέσις της Στρατιάς ήτο κρισιμωτάτη ,λόγω των μεγάλων  απωλειών της, των σημαντικών  ελλείψεων εις τρόφιμα, πυρομαχικά, υγειονομικά είδη και της διαταχθείσης υποχωρήσεως .Εις Δορύλαιον ευρέθημεν προ καταστάσεως  ουχί ευχαρίστου ,λόγω της συγκεντρώσεως πολυαρίθμων τραυματιών  οι οποίοι υπέφερον δεινώς εκ της ελλείψεως υγειονομικών ειδών , της συνεχούς διακομιδής ετέρων σιδηροδρομικώς προς Καρά Κ. και εκείθεν εις Προύσσαν και της μειώσεως του ηθικού των ανδρών λόγω των μεγάλων απωλειών και των σκληροτάτων  αγώνων του Σαγγαρίου, ως και διαφόρων φανταστικών πληροφοριών , τας οποίας οι λιποψυχήσαντες κατά τας περιστάσεις ταύτας διέδιδον .

Ευρεθείσα η Μεραρχία υπό τας συνθήκας αυτάς, διετάχθη να σπεύση προς συνάντησιν της τολμηράς εκείνης εχθρικής φάλαγγος (14 χιλιάδων πεζών και δισχιλίων ιππέων) η οποία δια Τσιφτελάρ κατευθύνετο προς Δορύλαιον, δια να ανακόψη τας συγκοινωνίας της υποχωρούσης εκ του Σαγγαρίου Στρατιάς.

Η συνάντησις εγένετο περί το Αλπί - Κιό'ί και Σεϊντή Γαζή. Η Μεραρχία δια σθεναρωτάτης επιθέσεως, απέκρουσε και κατεδίωξε τον έχθρόν προς Νότον.
Η ενέργεια αύτη της Μεραρχίας κατά την κρίσιμον εκείνην στιγμήν, υπήρξεν εξαιρετικώς ωφέλιμος δια την Στρατιάν.
Η Μεραρχία χρησιμοποιηθείσα υπό της Στρατιάς ως Στρατηγική εφεδρεία, από του δευτέρου δεκαημέρου του Σ]βρίου μέχρι του Νοεμβρίου, υπεβλήθη εις διαφόρους παλινδρομικάς πορείας και μετασταθμεύσεις, οργανώσασα δύο Τομείς, τον του Μπόζ - Ντάγ και Σεϊγκούντ - Άβγκίν.
Τέλος, κατά το Ιον δεκαήμερον του Νοεμβρίου του 1921 μετά την οριστικήν αμυντικήν διάταξιν της Στρατιάς, ωρίσθη και εις την Μεραρχίαν ως Τομεύς, το από Σεϊντή - Γαζή μέχρις Ακ-Ίν συμπεριλαμβανόμενον έδαφος, το οποίον χάρις εις τας αξιεπαίνους προσπαθείας των Αξ]κών και οπλιτών της, ωργανώθη ισχυρώς επί τριών κατά βάθος γραμμών καθ' όλην την περίοδον της εκεί παραμονής της.
Διαμείναντες επί του εδάφους αυτού  επί μακρόν, το οποίον ευρίσκετο πολύ μακράν από της Σμύρνης και Προύσσης, υπεβλήθημεν εις σκληράς στερήσεις λόγω της ελλείψεως επιτοπίων πόρων και ιδία νωπών τροφών.
Τα υπό της υπηρεσίας ληφθέντα μέτρα υπήρξαν ανεπαρκή και οι άνδρες υπέφερον ως εκ τούτου υπό έποψιν  καλής διατροφής, ιματισμού και υποδήσεως.

Η παράτασις του πολέμου, αι φοβεραί κακουχίαι επί των υψιπέδων εκείνων της Μικράς Ασίας, αι διαρκείς ασχολίαι με την αμυντικήν   οργάνωσιν και φύλαξιν των μεγάλων εκείνων εδαφικών τμημάτων, αι μεγάλαι οικογενειακαί  ανάγκαι των ανδρών οι  οποίοι επί συνεχή έτη ηγωνίζοντο εις  τα διάφορα μέτωπα χωρίς  να δύνανται να επανίδουν τας οικογενείας των, ως επίσης  διάφοροι κακαί ενέργειαι των  πολιτικολογούντων  βαθμοφόρων , εξήσκησαν επί του ηθικού των ανδρών μεγίστην μειοτικήν   επίδρασιν και  η  μαχητική και η ηθική αξία των, ήτο ανάλογος προς τα καλά ή κακά χαρίσματα των Διοικη­τών των διαφόρων Μονάδων. Ευρέθησαν καλοί Διοικηταί, οι οποίοι αδιαφορούντες δια την δυσμένειαν και τας μετέπειτα καταδιώξεις  εις  άς θα υπέπιπτον, οι οποίοι δεν εδίστασαν  δι' αναφορών  των να παραστήσωσι την πραγματικήν κατάστασιν του  μαχομένου Στρατού , αλλά αι αναφοραί και αι υποδείξεις των  δεν ελαμβάνοντο υπ' όψει, διότι μεταξύ των εκτελεστών της πρώτης γραμμής και των Διοικούντων από  τας  ευμαρείς  και αναπαυτικάς θέσεις, υπήρχε διαφορετική αντίληψις περί των  δυσχερειών του διεξαγομένου αγώνος και της διατηρήσεως  του ηθικού των ανδρών.

Αι  Ανώταται Διοικήσεις με τα κατά το πλείστον ουχί ικανά  και ενεργητικά Επιτελεία των, μη ερχόμεναι εις επικοινωνίαν   συχνήν με τους μαχητάς της πρώτης γραμμής, έκριναν την  εν τω Στρατώ κατάστασιν από τας ψοφοδεείς αναφοράς των . Διοικητών εκείνων, οίτινες θέλοντες να φαίνωνται αρε­στοί, παρίστων ρόδινα τα πάντα και από τους διαφόρους αναρμοδίους  Επιτελείς των, οίτινες οσάκις απεφάσιζον να επισκεφθούν  το μέτωπον επανερχόμενοι διεφώτιζον τους Διοικητάς των και δια να μη τους στενοχωρήσουν, παρίστων την κατάστασιν ευχάριστον.

Υπό τας συνθήκας αυτάς, αι στενοχωρίαι μας ηυξάνοντο διαρκώς και εγεννάτο εις τας ψυχάς όλων, πως θα ηδυνάμεθα ν αντιμετωπίσωμεν την μη ευχάριστον αυτήν κατάστασιν, πώς θα ελύωμεν τα πολεμικά προβλήματα και πώς θα ηδυνάμεθα ως Διοικηταί Μονάδων φέροντες βαρείαν ευθύνην  δια τους άνδρας μας, να μη χάσωμεν αδόξως την ζωήν και την τιμήν. Όσοι εκ των Διοικητών των Μονάδων κατώρθωσαν εκεί να επιβάλλουν την ψυχικήν ενότητα εις τους άνδρας των, ν' απαγορεύσουν τας φθοροποιάς κομματικάς και καθεστωτι­κάς διαμάχας και δια των καλών των αρετών απέκτησαν την εμπιοτοσύνην των ανδρών των, αυτοί ηυνοήθησαν υπό της τύχης, δεν ημαυρώθησαν και αι θετικαί υπηρεσίαι των απέβη­σαν ωφέλιμοι δι' εαυτούς, την Πατρίδα και τους άνδρας των.

Δεν πρέπει να πλανάται κανείς ότι κατά τους πολέμους δύναται να ευδοκιμήση μοιραίως και τυχαίως ως και εν ειρήνη.

Χρειάζονται χαρίσματα ηθικά και ψυχικά. Διοικητική ικανότης δυναμένη να εμψυχώνη, να συγκρατή, να συμπαρασύρη και να συνταυτίζη τας προσπαθείας των ανδρών και Πατριω­τισμός ηθικός, όστις επιβάλλει εις τους άνδρας κατά τας κρισίμους στιγμάς πως ν' αγωνίζωνται και να θνήσκουν.

Οι Αξιωματικοί ως Διοικηταί και οδηγοί οφείλουν να εννοήσουν καλώς τούτο.

Ο νέος Αρχιστράτηγος Χατζηανέστης, αναλαβών την Διοίκησιν της Στρατιάς, εκτελεί γενικήν Επιθεώρησιν του με­τώπου, επισκεφθείς τον τομέα της Μεραρχίας την 7ην Ιου­νίου 1922.

Εξήτασε μετά προσοχής την όλην διάταξιν η οποία του επροξένησεν εξαιρετικήν εντύπωσιν, ιδία το κενόν το μεταξύ του άκρου δεξιού  Ακ - Ιν και του σιδηροδρομικού σταθμού Ντουγκέρ 40 περίπου χιλιομέτρων, επιτηρούμενον υπό μικτού αποσπάσματος της 9ης Μεραρχίας.

Όλοι οι Συν)χαι της Μεραρχίας ανεφέραμεν την πραγματικήν κατάστασιν του στρατού μετά παρρησίας και ειλικρινείας.

Υπεσχέθη τότε, ότι μετά το πέρας της Επιθεωρήσεως με­ταβαίνων εις Αθήνας, θα παρίστα την πραγματικήν κατάστα­σιν θα  ελάμβανε μέτρα συμπτύξεως του τεραστίου εκείνου μετώπου, θα εμερίμνα δια την βελτίωσιν της τροφής των αν­δρών, την πληρωμήν των οφειλομένων μισθών εις τους άνδρας ως και την επάνοδον εις το μέτωπον των εις την ζώνην του εσωτερικού ευρισκομένων.

Διέταξε συγχρόνως όπως κατά το III δεκαήμερον εκάστου μηνός, οι Διοικηταί των Συν)των, Μεραρχιών και Σωμάτων Στρατού, ενεργώσιν Επιθεωρήσεις και αναφέρωσιν ακριβώς περί της καταστάσεως του Στρατού.

Δια των ληφθέντων μέτρων, εβελτιώθη η Θέσις των ανδρών από  απόψεως διατροφής, ιματισμού, υποδύσεως  και μισθοδοσίας.

Οι Διοικηταί των Συν)των και ο Διοικητής της Μεραρχίας κατά το τελευταίον δεκαήμερον του Ιουνίου και Ιουλίου, ανέφερον ακριβώς κατά τας επιθεωρήσεις την πραγματικήν κατάστασιν των μονάδων της Μεραρχίας.

SKORZENY OTTO: OI KATAΔΡΟΜΙΚΕΣ ΜΟΥ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΙΣ

SKORZENY OTTO:
OI KATAΔΡΟΜΙΚΕΣ ΜΟΥ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΙΣ
Mετάφραση από τα Γερμανικά:ΜΙΧΑΗΛ ΟΙΚΟΝΟΜΑΚΟΣ
ΕUROBOOKS 2007 Σελ. 544

ΦΛΟΚΑΣ ΧΑΡ.:Η ΜΑΧΗ ΤΟΥ ΣΤΑΛΙΝΓΚΡΑΝΤ

Περιοδικό Στρατιωτική επιθεώρησις

ΜΗΝΙΑΙΑ  ΕΚΔΟΣΙΣ ΑΡΧΗΓΕΙΟΥ ΣΤΡΑΤΟΥ

ΜΙΧ ΟΙΚΟΝΟΜΑΚΟΣ:Η ΜΑΧΗ ΤΟΥ ΣΤΑΛΙΝΓΚΡΑΝΤ

ΜΙΧ ΟΙΚΟΝΟΜΑΚΟΣ:Η ΜΑΧΗ ΤΟΥ ΣΤΑΛΙΝΓΚΡΑΝΤ

Περιοδικό Στρατιωτική επιθεώρησις

ΜΗΝΙΑΙΑ  ΕΚΔΟΣΙΣ ΑΡΧΗΓΕΙΟΥ ΣΤΡΑΤΟΥ

ΙΟΥΝΙΟΣ 1974 Αρ.6