Δρ ΣΤΡΑΤΧΟΥΖ: ΠΟΥ ΕΥΡΙΣΚΕΙ ΤΑ ΧΡΗΜΑΤΑ ΤΟ ΡΑΪΧ;

Αι καταπληκτικαί επιτυχίαι των γερμανικών ενόπλων δυνάμεων κατά ξηράν, αέρα και θάλασσαν επεσκίασαν σχεδόν εντελώς μερικάς άλλας επιτυχίας , αι οποίαι , εν τούτοις, δεν συνετέλεσαν ολιγώτερον εις την μέχρι τούδε επιτευχθείσαν νίκην, Μεταξύ των επιτυχιών αυτών είναι άξια όλως ιδιαιτέρας μνείας η επί του οικονομικού πεδίου σημειωθείσα. Είναι εντελώς αυτονόητον ότι οι τεράστιοι γερμανικοί εξοπλισμοί , ο σχηματισμός μεγάλων αποθεμάτων εις τρόφιμα, πρώτας ύλας, πολεμοφόδια κοκε.. η περίθαλψις των πληθυσμών των κατακτηθέντων εδαφών και όλαι αι αμέσως ή εμμέσως συνδεόμεναι με τον πόλεμον προσπάθεια απήτησαν και εξακολουθούν να απαιτούν δαπάνας, αι οποίαι φθάνουν εις ιλιγγιώδεις αριθμούς.Το αυτό ισχύει άλλως τε όχι μόνον δια την Γερμανίαν , αλλά και δια τας άλλας εμπολέμους χώρας, είναι δε γνωστόν ότι μεταξύ των άλλων παραγόντων , οίτινες εξηνάγκασαν την Γαλλία να συνθηκολογήση , ήτο και η πλήρης καταβαράθρωσις των οικονομικών της. Με ποίους πόρους και με ποίας οικονομικάς μεθόδους ηδυνήθη να ανταπεξέλθη το Ράιχ εις τας δαπάνας αυτάς; Και πως συμβαίνει να διατηρή το γερμανικόν μάρκον την πλήρη συναλλαγματικήν και αγοραστικήν του αξίαν , καθ' ην στιγμήν η αγγλική λίρα και το γαλλικόν φράγκον απώλεσαν μέγα μέρος της αξίας των; Η απάντησις εις τα ερωτήματα αυτά δέον να αναζητηθή εις τα προπολεμικά ακόμα έτη. Ήδη από του 1931 ήρχισεν η Γερμανία εφαρμόζουσα συναλαγματικήν πολιτικήν , η οποία συνεχώς βελτιουμένη, επεδίωξε και επέτυχε την σταθεροποίησιν της τιμής του μάρκου. Χάρις εις την πολιτικήν αυτήν επετεύχθη και η σταθεροποίησις των τιμών και των ημερομισθίων εις αμετάβλητα επίπεδα, παρά το γεγονός ότι πολλά προϊόντα εσημείωσαν σημαντικήν αύξησιν της τιμής των εις την διεθνήν αγοράν. H σταθερότης του μάρκου εξησφαλίσθη πρωτίστως δι' εγκαίρου αποφράξεως όλων των οδών διαρροής συναλλάγματος.Το μέτρον του συναλλαγματικού ελέγχου, το οποίον ισχύει εις την Γερμανίαν από ετών εφηρμόσθη εις την Αγγλίαν ολίγον μετά την έκρηξιν του πολέμου και εξακολουθεί, ως είναι φυσικόν , να παρουσιάζη και σήμερον ασθενή σημεία , τα οποία εθεράπευσεν εις την Γερμανίαν η μεσολαβήσασα πείρα. Εκτός όμως του συναλλαγματικού ελέγχου επεβλήθη εν Γερμανία - και πάλιν εγκαίρως- πλήρης ρύθμισις και προσαρμογή της παραγωγής προς την κατανάλωσιν , αλλά και της καταναλώσεως προς την δυνατήν παραγωγήν. Περαιτέρω εφηρμόσθη αυστηρός έλεγχος των τιμών με αποτέλεσμα να μη παρατηρηθή, από του Αυγούστου 1939 και εντεύθεν, ειμή ελαφρά μόνον αύξησις του τιμαρίθμου χονδρικής πωλήσεως κατά 1,2 %. Πόσον αποτελεσματικός υπήρξεν ο έλεγχος των τιμών αποδεικνύεται από το γεγονός ότι, παρά την ελαφράν αυτήν αύξησιν των τιμών του χονδρικού εμπορίου , παρετηρήθη ελάττωσις του κόστους της ζωής, ασήμαντος μεν (0,1%), σημαντικοτάτη όμως εάν ληφθούν υπ' όψιν αι εις τας άλλας εμπολέμους χώρας σημειωθήσαι αυξήσεις.

Και αυτά μεν όσον αφορά την σταθεροποίησιν του μάρκου και την ρύθμισιν του κόστους της ζωής. Ας ίδωμεν τώρα πόθεν προσεπορίσθη το Ράιχ τα δια την διεξαγωγήν του πολέμου αναγκαία οικονομικά μέσα. Κατά τον προηγούμενον πόλεμον , και καθ' όλην την τετραετίαν 1914-1918 , εισέπραξε -συνεπώς δε και εδαπάνησεν - η Γερμανία 96,5 δισεκατομμύρια χρυσά μάρκα. Εξ αυτών προήρχοντο μόνον τα 10,6 δισεκατομμύρια (ήτοι 11,3%) από φόρους. Τα υπόλοιπα εκαλύφθησαν δια δανείων , συγκεκριμένως δε τα 53% δια μακροπροθέσμων δανείων, τα δε υπόλοιπα δι' εντόκων γραμματίων. Κατά τον παρόντα όμως πόλεμον συνεισφέρουν τα εκ των φόρων εισοδήματα ασυγκρίτως μεγαλείτερα ποσά. Ούτω, ενώ, ως προαναφέραμε, ανήλθον αι εκ φόρων εισπράξεις καθ' όλην την τετραετίαν 1914-1918 εις 10,6 δισεκατομμύρια μάρκα, φθάνουν αύται , δια μόνον το οικονομικόν έτος 1939-`1940 τα 24 δισεκατομμύρια. Αι εκ φόρων εισπράξεις του προσεχούς οικονομικού έτους προβλέπεται ότι θα είναι κατά πολύ ανώτεραι. Τοιουτοτρόπως καλύπτει το Ράιχ , ένα αξιόλογον ποσοστόν των εκτάκτων πολεμικών του δαπανών δια τακτικών εισοδημάτων του προϋπολογισμού του .Τα εισοδήματα αυτά καλύπτουν μέχρι τούδε το ήμισυ σχεδόν των πολεμικών δαπανών ενώ εις την Αγγλίαν δεν φθάνουν δια να καλύψουν ουδέ το εν τρίτον,Σημειωτέον ότι ο υπολογισμός αυτός δια την Αγγλίαν γίνεται επί τη βάσει προβλεφθέντων εξόδων εξ 7,5 εκατομμυρίων λιρών ημερησίως. 

Το ποσόν όμως αυτό έχει φθάση ήδη προ πολλού τα 10 εκατομμύρια. 

Δια της καλύψεως των υπολοίπων πολεμικών του δαπανών , εκείνων δηλαδή τας οποίας δεν καλύπτουν τα εκ των φόρων εισοδήματα, προσέφυγε το Ράιχ εις εσωτερικά δάνεια. Δεον εν τούτοις να σημειωθή ότι τα δάνεια αυτά ανεζητήθησαν αποκλειστικώς εις τα πλεονάσματα της αποταμιεύσεως του γερμανικού λαού. Τα δάνεια αυτά δια των οποίων εκαλύφθη το υπόλοιπον ήμισυ των πολεμικών δαπανών , δεν προσέλαβον την μορφήν αναγκαστικού δανείου ή δανείων πραγματοποιηθέντων με εντατικήν διαφήμισιν και πομπώδεις υποσχέσεις .Μέχρι του τέλους Δεκεμβρίου του 1939 είχε δανεισθή το Ράιχ εσωτερικώς 10,5 δισεκατομμύρια μάρκα χωρίς να προσφύγη εις την έκδοσιν οιουδήποτε πολεμικού δανείου. Ακόμα και αυτή η Ράιχσμπανκ ελάχιστα κλήθηκε να συνεισφέρη. 

Αι πολεμικαί δαπάναι της Γερμανίας αντικρύσθησαν κατα το μεγαλείτερο ποσοστόν των από τα εκ φόρων εισοδήματα και από τα πλεονάσματα των οικονομιών του γερμανικού λαού. Δια να επιτευχθή όμως η είσπραξις μεγάλων φόρων και αποθεματικών πλεονασμάτων εχρειάσθη η συγκεντρωτική διεύθυνσις της όλης οικονομίας , η διατήρησις του χαμηλού κόστους ζωής, η καταπολέμησις και η τελεία εξάλειψις της ανεργίας και ολόκληρος σειρά άλλων επιτυχών προσπαθειών , αίτινες επέτρεψαν εις τον γερμανικόν λαόν να αναλάβη εις τους οικονομικώς ασθενείς ώμους τυ το τεράστιον φορτίον των δαπανών του μεγαλειτέρου πολέμου της ιστορίας. 

Εάν αι πολεμικαί μέθοδοι του γερμανικού στρατού εσημείωσαν επανάστασιν εις τας στρατιωτικάς μεθόδους, η οικονομική απόδοσις και αντοχή του γερμανικού λαού σημειώνει ανάλογον επανάστασιν η οποία θα έχη βαθύτατον αντίκτυπον εις την μελοντικήν διεθνή οικονομίαν.

Εφημερίδα ΕΘΝΟΣ 3 Ιουλίου 1940

ΡΑΙΗΜΟΝ ΚΑΡΤΙΕ: Η ΤΡΑΓΩΔΙΑ ΤΟΥ ΜΕΡΣ-ΕΛ-ΚΕΜΠΙΡ

Ολόκληρο το μήνα Ιούνιο στην Αγγλία δεν πέφτει ούτε μια βόμβα, τον Ιούλιο η αεροπορική δράση εξακολουθεί να περιορίζεται σε επιθέσεις εναντίον των λιμένων. Ο Χίτλερ αναγγέλλει μερική αποστράτευση του γερμανικού στρατού με τη διάλυση 35 μεραρχιών και διατάσσει να δοθούν εντολές στις διπλωματικές του αντιπρο­σωπείες να μην αποκρούουν κρούσεις Βρεταννών πρακτό­ρων. Οι συζητήσεις του με το φιλικό του περιβάλλον περιστρέφονται όλες γύρω στο ίδιο θέμα : οι Άγγλοι θα διαπραγματευθούν, η εκστρατεία στη Δύση ετελείωσε.
Ακριβώς τότε ένα δραματικό γεγονός, η καταστροφή μέρους του γαλλικού στόλου, έρχεται να διακήρυξη με έμ­φαση την απόφαση της Αγγλίας να συνέχιση τον πόλεμο με όλα τα μέσα.
Αυτόν τον γαλλικό στόλο, πού είχε γίνει εφιάλτης για τους Άγγλους, το γαλλικό Ναυαρχείο τον είχε απομακρύ­νει όσο μπορούσε περισσότερο από τα μητροπολιτικά ύ­δατα. Ένα σημαντικό τμήμα του, 2 θωρηκτά, 8 αντιτορπιλλικά, το πολύ μεγάλο υποβρύχιο «Συρκούφ», περίπου 200 βοηθητικά σκάφη βρίσκονται στ' αγγλικά λιμάνια. Ένα άλλο τμήμα, 1 θωρηκτό και 4 καταδρομικά υπό τας διαταγάς του ναυάρχου Γκοντφρουά είναι αγκυροβολη­μένα στην Αλεξάνδρεια' 1 αεροπλανοφόρο και 2 θωρη­κτά βρίσκονται στις Αντίλλες. Τα δύο μεγάλα πολεμικά των 35.000 τόννων, που η κατασκευή τους τέλειωνε και βρίσκονταν σε κατάσταση πλεύσεως, δραπέτευσαν από τα ναυπηγεία τη στιγμή που οι Γερμανοί έμπαιναν στη Βρετάνη, όμως το Ζαν - Μπαρ . σκάφος χωρίς εξοπλισμό ακόμα, δεν έφτασε παρά στην Καζαμπλάνκα, ενώ το «Ρισελιέ». εφοδιασμένο ήδη με τα πυροβόλα του των 15 ιντσών, είχε φτάσει στο Ντακάρ. Επτά καταδρομικά σταθμεύουν στο Αλγέρι και αυτό που αποκαλείται δύναμις επιδρομών, δηλαδή η ισχυρότερη μοίρα, βρίσκεται στο λιμάνι του Μερς ελ Κεμπίρ. Είναι εκεί τα θωρηκτά «Βρετάνη» και «Προβηγκία» το μεταγωγικό αεροπλάνων «Κομμαντάν Τεστ» ,6 αντιτορπιλλικά της κλάσεως του «Τερίμπλ», τέλος τα πολύτιμα θωρηκτά μάχης «Δουνκέρκη» και «Στρασβούργο» . Αυτά κυρίως τα σκάφη δικαιολογούν τις αγγλικές ανησυχίες. Αν η Γερμανία κατόρθωνε να τα πρόσθεση στο "Σάνχορστ " και το "Γκνάιζεναου θα διέθετε τότε μία μάχιμη δύναμη ή μία πειρατική ομάδα , εναντίον της οποίας θα έπρεπε να χρησιμοποιηθή το σύνολο του αγγλικού στόλου. Το άρθρο 7 της ανακωχής και ο όρκος του ναυάρχου Νταρλάν είναι οι μόνες εγγυήσεις, πού προστατεύουν τη Μεγάλη Βρεταννία εναντίον αυτού του κινδύνου.

Οι συνθήκες μέσα στις οποίες αποφασίσθηκε η επιχείρησις «Καταπέλτης», που απέβλεπε στο να τεθή εκτός μάχης ο γαλλικός στόλος παραμένουν σκοτεινές.Το αγγλικό Ναυαρχείο ήταν της γνώμης να μην εκτελεσθή . Ο Τσώρτσιλ όμως την επέβαλε.. Φαίνεται πώς οί στρατιωτικοί λόγοι επηρέασαν λιγότερο την απόφασή του. Κυρίως ήταν η επιθυμία να αποδείξη με μια τραγική χειρονομία τη θέληση της Αγγλίας να πολεμήση απεγνωσμένα. «Πέρα για πέρα αγγλικός τρόπος» θα πη ο έντιμος ιστορικός του Βισύ Ρομπέρ Αρόν , «να καις τα σκάφη σου θυσιάζοντας τα σκάφη των άλλων». Στα απομνημονεύματά του ο Τσώρσιλ συγκρίνει τον εαυτό του με τον Δαντόν: «Τί χρειάζεται ; Τόλμη. Οι συνασπισμένοι βασιλείς μας απειλούν ας τους απαντήσουμε ρίχνοντας τους, ένα βασιλικό κεφάλι....»

Η αναλογία ανάμεσα στις δυο αυτές περιπτώσεις δεν είναι φανερή και στο σύνολό τους , τ' αποτελέσματα της επιχειρήσεως «Καταπέλτης» υπήρξαν αποτρόπαια. Ήταν όμως μια επίδειξη ενεργητικότητος και εδημιούργησε τις εντυπώσεις, που είχε ελπίσει ο εμπνευστής της. 

Στην Αγγλία η επιχείρηση «Καταπέλτης» εξελίχθηκε χωρίς δυσκολία. Τα γαλλικά πληρώματα πιάστηκαν στον ύπνο και οι απώλειες περιορίσθηκαν, σε- έναν Άγγλο νεκρό και μερικούς τραυματίες. Στην Αλεξάνδρεια ο ναύαρχος Γκοντφρουά δέχθηκε να εξουδετερωθούν τα σκάφη του, που σκούριαζαν μέσα στον όρμο, χωρίς μαζούτ και με τα ουραία των πυροβόλων τους αφημένα στην ξηρά. Στο Ντακάρ το «Ρισελιέ» έπαθε ζημιές, όμως δεν αχρηστεύθηκε. 

Στο Μερς ελ - Κεμπίρ η τραγωδία έφθασε ως τη φρικτή λύση της. 

Σύμφωνα με τους όρους της ανακωχής η δύναμις των καταδρομικών προχωρούσε στο έργον του παροπλισμού της. Τα πέντε μεγάλα πολεμικά βρίσκονταν αγκυροβολημένα δίπλα - δίπλα στο μισοτελειωμένο λιμενοβραχίονα. Τα έξι αντιτορπιλλικά βρίσκονται στην άλλη πλευρά του κόλπου κάτω από τον υψηλό λόφο που δέσποζε πάνω στο λιμάνι. Οι φωτιές στα καζάνια ήταν σβησμένες και τα πληρώματα απασχολημένα με την μεταφορά των πυρομαχικών στην ξηρά. 

Η δύναμις «Η» υπό την διοίκηση του ναυάρχου Σόμερσβιλ εμφανίσθηκε στις 3 Ιουλίου, ώρα 7 το πρωί. Περιελάμβανε 1 καταδρομικό μάχης, 2 θωρηκτά και 1 αεροπλανοφόρο. Άρχισε να ποντίζη νάρκες στον δίαυλο, ύστερα ένα τελεσίγραφο δόθηκε στο ναύαρχο Ζανσούλ από τον πλοίαρχο Σ. Χόλλαντ. Το έγγραφο αυτό διατύπωνε ορισμένες προτάσεις με το δικαίωμα εκλογής: 

1) να φύγουν τα σκάφη μαζί μέ την αγγλική μοίρα, για να συνεχίσουν τον αγώνα εναντίον της Γερμανίας και της Ιταλίας' 

2) να κατευθυνθούν σ' ένα λιμένα του Ηνωμένου Βασιλείου με περιορισμένο πλήρωμα και υπό βρεταννικό έλεγχο' 

3) να καταφύγουν στις Αντίλλες, όπου τα γαλλικά πολεμικά θα μπορούσαν να τεθούν υπό τον έλεγχο των Ηνωμένων Πολιτειών ως το τέλος των εχθροπραξιών' 

4) να αυτοβυθιστούν τα σκάφη' 

5) να απορριφθούν όλες οι προηγούμενες λύσεις και στην περίπτωση αυτή ο Άγγλος ναύαρχος γνωστοποιεί πως έχει τα αναγκαία μέσα και την εξουσιοδότηση να καταστρέψη τα γαλλικά πολεμικά σκάφη. Στον Γάλλο ναύαρχο εδόθη μια προθεσμία έξι ωρών για να κάνη την εκλογή του. 

«Ήμουν προτεστάντης κι αγγλόφιλος » θα γράψη αργότερα ο Ζανσούλ «η προσωπική μου αντίδραση ήταν να φύγουμε με τους Άγγλους». Είχε όμως επίγνωση πως αυτό θα προκαλούσε την καταγγελία της ανακωχής και την κατοχή της Βορείου Αφρικής. Απάντησε στον Σόμερβιλ, πως θα αντέτασσε βία στη βία. Όταν δόθηκε η διαταγή ν' ανάψουν οι μηχανές, τα πληρώματα χειροκρότησαν πιστεύοντας πως ξαναμπαίνουν στη μάχη εναντίον των Γερμανών. 

Δέκα μέρες μετά την ανακωχή οι επικοινωνίες  βρίσκονταν ακόμα σε πλήρη αποδιοργάνωση. Ο Νταρλάν είχε αποσύρει τον πρότυπο σταθμό διοικήσεως του, που είχε εγκαταστήσει στο Μαινταινόν, κοντά στο Παρίσι , πρώτα στο Ρουαγιάν κι έπειτα είχε μεταφέρει τα υπολείμματα του ναυαρχείου του στο Νεράκ μικρή πόλη των Πυρηναίων, όπου η αδελφή του είχε ένα κτήμα κατάλληλο για προσωρινό άσυλο. Ο Ζανσούλ περιορίσθηκε να στείλη ένα σύντομο μήνυμα, όπου χωρίς να αναφέρη τις άλλες προτάσεις , γνωστοποιούσε, ότι ισχυρή αγγλική ναυτική δύναμη του είχε δώσει προθεσμία έξη ωρών για να αυτοβυθισθή και ότι είχε την πρόθεση ν΄ αντιτάξη βία.

Μια απάντηση, που δεν την περίμενε, του ήρθε πέντε λε­πτά πριν από τον πρώτο κανονιοβολισμό: τo γαλλικό Ναυαρχείο επιδοκίμαζε τη στάση του και τον διέτασσε ν' απόρριψη τo τελεσίγραφο. 

Το «Βρετάνη» χτυπημένο από την πρώτη ομοβροντία,
τινάχτηκε στον αέρα. 

Μια στιγμή πριν ο Ζανσούλ είχε πιστέψει, πως θ' απ­έφευγε την τραγωδία. Είχε αναλάβει την ευθύνη να δείξη στον Χόλλαντ τις μυστικές εντολές, με τις όποιες ήταν εφοδιασμένος κάθε διοικητής γαλλικού πολεμικού. Ο ναύαρχος Νταρλάν υπενθύμιζε, πως το μόνιμο καθήκον ενός διοικητού ήταν να προτίμηση να καταστρέψη το πλοίο του, παρά να το αφήση να πέση σε ξένα χέρια. Ο Χόλλαντ, ένας γαλλόφιλος αξιωματικός με γαλλική μόρ­φωση, που η αποστολή του τον έκανε να νιώθη σπαραγμό, έτρεξε να συναντήση τον Σόμερβιλ. Ο Σόμερβιλ έσπευσε να πληροφορήση το Λονδίνο, πως κατείχε την απόδειξη, ότι τα γαλλικά πολεμικά δεν κινδυνεύουν να αιχμαλωτισθούν από τον εχθρό. Οι λόρδοι του Ναυαρχείου με τη σειρά τους φάνηκαν διατεθειμένοι να δεχθούν τη γαλλική υπόσχεση. Όμως ο Τσώρτσιλ ήθελε «το βασιλι­κό κεφάλι του». Στις 4 και 26 το απόγευμα ο Σόμερβιλ έλαβε το συνοπτικό μήνυμα του Τσώρτσιλ : «Οι Γάλλοι πρέπει να αυτοβυθισθούν ή πρέπει να τους βυθίσετε πριν να νυχτώση».
Λίγο πριν τις 5 και μισή ο πλοίαρχος Χόλλαντ εγ­κατέλειψε το «Δουνκέρκη» μεταφέροντας στο ναύαρχο του την τελευταία γαλλική άρνηση. Όταν πέρασε μπροστά από το «Βρετάνη», ο αξιωματικός επιφυλακής, που δεν θα ζούσε παρά μερικές στιγμές ακόμα, του απέδωσε τιμές. Οι κανονιοβολισμοί άρχισαν στις 17 και 54'.[2]  Τα γαλλικά πολεμικά, που δεν είχαν σηκώσει τις άγκυρες, ήταν ακίνητοι στόχοι. Το «Στρασβούργο», καθώς και τα αντιτορπιλλικά « Τερίμπλ », «

Ναύαρχος Ζανσούλ

Τίγρης » και « Βολτά » αποσπάσθηκαν από τις άγκυρες τους και βγήκαν στο πέ­λαγος περνώντας ανάμεσα από τις νάρκες, που είχαν ποντίσει οι Άγγλοι, τις ομοβροντίες που τα επλαισίωσαν και τα αεροπλάνα που τα κατεδίωξαν. Το «Δουνκέρκη», επιχειρώντας τον ίδιο ελιγμό, απέτυχε, αφού έριξε 40 οβίδες εναντίον του «Χουντ». Το «Προβηγκία», βαριά χτυπημένο, έπεσε στην ακτή βάλλοντας με όλα τα πυροβόλα του. Μια οβίδα των 15 κατέστρεψε το αντιτορπιλλικό «Μογκαντόρ». Το «Βρετάνη» τέλος, χτυπημένο από την πρώτη ομοβροντία, τινάχτηκε στον αέρα. Οι βολές των πυροβόλων σταμάτησαν, όταν ο ναύαρχος Ζανσούλ έδωσε σήμα, ότι όλα τα πολεμικά του ήταν εκτός μάχης. Την άλλη μέρα ωστόσο με διαταγή του Λονδίνου τρία κύματα τορπιλλοβόλων αεροπλάνων δοκίμασαν μάταια ν' αποτελειώσουν το «Δουνκέρκη», πού είχε πάθει ελαφρές ζημιές. Πρόσθεσαν στη δράση τους και τον περιττό πολυβολισμό των βενζινακάτων, πού ήταν φορτωμένες ναύτες, ανεβάζοντας τούς νεκρούς τού Μερς-ελ-Κεμπίρ σε 1297, από τους οποίους 977 μόνο απ' το «Βρετάνη».[3]
Θα μπορούσε αυτή η απρόκλητη επίθεση να προκαλέση πόλεμο μεταξύ Γαλλίας και Αγγλίας. Προς στιγμήν ο ωροδείκτης της μοίρας δίστασε. Ο Νταρλάν δήλωσε : «Προδόθηκα από τους εν όπλοις συντρόφους μου' δεν πίστεψαν στο λόγο, που τους είχα δώσει». Με διαταγή του τα πολεμικά διακόπτουν τη διαδικασία παροπλισμού τους. Διατάσσεται γενική αντεπίθεση με το «Στρασβούργο» και τα θωρηκτά του Αλγερίου. Αποφασίζεται ο αεροπορικός βομβαρδισμός του Γιβραλτάρ. Ο υπουργός των Εξωτε­ρικών Πωλ Μπωντουέν κατορθώνει να αναβληθούν τα πολεμοχαρή αυτά μέτρα και περιορίζει την αντίδραση στη διακοπή των ανύπαρκτων πια διπλωματικών σχέσεων. Όμως η μνησικακία του γαλλικού Ναυτικού και του γαλλικού έθνους θ' αργήσουν να σβήσουν. 

Υποσημειώσεις:
[1] Κι' όμως ποτέ δεν είχε καθαρά αποδειχθεί ότι ο γαλλικός στόλος είχε εκδηλώσει εχθρικές διαθέσεις ενάντια στον βρεταννικό. Απ' την πρώτη στιγμή που έφτασα στο Λονδίνο, είχα βεβαιώσει .γι' αυτό την αγγλική κυβέρνηση καθώς και το ναυαρ­χείο. Ακόμη, είναι βέβαιο πως ο Νταρλάν, ανεξάρτητα από κάθε κίνητρο που θα του υπαγόρευε το εθνικό συμφέρον, δεν θα πήγαινε ποτέ από μόνος του να παρα­δοθεί στους Γερμανούς' και ο στόλος το ίδιο, όσο βρισκόταν κάτω απ' την διοί­κηση του. Στο βάθος, αν ο Νταρλάν κι' οι αξιωματικοί του, αρνήθηκαν να δε­χθούν τον υπέροχο ρόλο πού τους πρόσφεραν τα γεγονότα και να γίνουν η απώτατη ενίσχυση της Γαλλίας, τότε που, σε αντίθεση με τον στρατό, ο στόλος βρι­σκόταν ανέπαφος, τόκαναν μόνο και μόνο επειδή πίστευαν ότι θα περισώσουν τα πλοία τους, Ο λόρδος Λοϋντ, ο Άγγλος υπουργός Αποικιών κι΄ ο σερ Ντάντλεϋ Πάουντ, πρώτος λόρδος του Ναυαρχείου, ήρθαν στο Μπορντώ στις 16 Ιουνίου και πέτυχαν να τους δώσει ο Νταρλάν τον λόγο της τιμής του ότι τα πλοία του δεν θα παραδοθούν. Ο Πεταίν κι' ο Μπωντουέν, απ' την μεριά τους, είχαν δώσει κι'αυτοί ρητή υπόσχεση. Τέλος, αντίθετα με όσα πίστευαν στην αρχή οι αγγλοαμερικανικές υπηρεσίες, οι όροι της. συνθηκολόγησης δεν ανέφεραν καμιά άμεση επέμ­βαση των Γερμανών στο γαλλικό στόλο.
Πρέπει να παραδεχθούμε ωστόσο ότι, μπροστά στην συνθηκολόγηση των κυβερνητών του Μπορντώ και στις προοπτικές των μελλοντικών τους υποχρεώσεων, η Αγγλία μπορούσε πολύ καλά ν' αμφιβάλλει σχετικά με το ότι ο εχθρός δεν θα επιχειρούσε μια μέρα να γίνει κύριος του στόλου μας. Παρ' όλο τον πόνο και την αγανάκτηση, που είχε πλημμυρίσει εμένα και τους συντρόφους μου, μετά το δράμα του Μερ έλ Κεμπίρ, από την συμπεριφορά των Άγγλων κι' απ' τον τρόπο που πανηγύριζαν, έκρινα πώς ή σωτηρία-της Γαλλίας ήταν πάνω απ' όλα, ακόμη κι' απ! την τύχη των πλοίων της και πως το καθήκον μου εξακολουθούσε νάναι πάντα ή συνέχιση του αγώνα.(Σαρλ Ντε Γκωλ: Απομνημονεύματα Τόμος Α σελ 108-9)

[2] H πρώτη oμοβροντία σκάει πάνω στhν προβλήτα στις 4.57'. Σκοτώνει πολύν κόσμο και κάνει σκόνη τo φάρο. Ήταν πολύ κοντή για το «Δουνκέρκη». Αλλά η δεύτερη πέφτει πάνω στα πλοία. 

Οι Άγγλοι έπιασαν από την άλλη μεριά του ακρωτηρίου του Μερς ελ - Κεμπίρ. Όλη μέρα είχαν το καιρό να τηλεμετρήσουν, να κάνουν αναγνωρίσεις, να διαλέξουν τους στόχους τους. Τώρα είναι αθέατοι κρυμμένοι πίσω από μια γλώσσα γης. 

Οι Γάλλοι αγκυροβολημένοι είναι πιασμένοι σέ ποντικοπαγίδα. Δε θέλησαν να σαλέψουν ως τώρα, αλλά στο εξής πρέπει να ξεκινήσουν και νά βγουν στ' ανοιχτά. Αλλιώς δεν μπορεί να γίνει μάχη. 

Πρώτα πρώτα, δeν βλέπουν τον εχθρό, υστέρα δεν γίνε­ται με το δευτερότερο πυροβολικό τους συγκεντρωμένο στην πλώρη, να απαντήσουν στα 24 πυροβόλα των 380 των αγγλικών θωρηκτών. 

Από τα πρώτα δευτερόλεπτα, τόννοι και τόννοι εκρηκτι­κών υλών ξεχύνονται πάνω στον ασάλευτο άτυχο στόλο. Ρί­χνουν ωστόσο, τα γαλλικά καράβια ενώ προσπαθούν να αποπλεύσουν. 

Μονομιάς, το «Βρετάνη» έχει βληθεί ανεπανόρθωτα. Χτυπη­μένο στην πρύμνη, παίρνει φωτιά και η πυρκαγιά απλώνεται γρήγορα στην πλώρη και στα ύφαλα που ξερνούν έναν μαύρο καπνό. Το καράβι χτυπιέται ακόμα, αρχίζει να βουλιάζει. 

Κ' υστέρα, ξαφνικά, δεσπόζοντας πάνω άπ' όλο τον πάταγο, μια τεράστια καταπόρφυρη έκρηξη σκοτώνει 1.000 από τους 1.200 ναύτες του πληρώματος και στέλνει το καράβι στο βυθό ανάποδα. 

Το «Δουνκέρκη» άρπαξε απ' την πρώτη στιγμή μια μεγάλη οβίδα. Όχι σοβαρή ζημιά. Αλλά δέχεται άλλες τρεις, που σκοτώνουν πολλούς, παραλύουν τον πυργίσκο, και προπαντός κόβουν τα ηλεκτρικά καλώδια. 

Το «Δουνκέρκη» τρέχει με.την ταχύτητα πού άρχιζε να παίρνει και πάει να εξοκείλλει στο βάθος του κόλπου. 

Το «Προβάνς» κατάφερε να απομακρυνθεί από την προβλήτα. Αρχίζει να ρίχνει, αλλά η σκόπευση του, μοναδικό μέρος του καραβιού απ' όπου φαίνεται ο εχθρός, σε λίγο αχρηστεύεται. 

Ύστερα έρχονται κι άλλες αγγλικές οβίδες, που ανάβουν πυρκαγιές και ανοίγουν ένα σοβαρό ρήγμα στα ύφαλα. 

Με τη σειρά του, το «Προβάνς» θα εξοκείλλει κι' αυτό, με 200 νεκρούς. 

Το «Στρασβούργο», κατάφερε να φύγει. Τα πληρώματα των 82 άλλων καραβιών το βλέπουν σε λίγο να περνάει το πέρασμα. Δεν προσέκρουσε στις νάρκες. Από θαύμα. 

Η ισχυρή και μεγαλόπρεπη σιλουέτα του κατευθύνεται προς το πέλαγος συνοδευόμενη από πέντε αντιτορπιλλικά. 

Το έκτο, το «Μογκαντόρ», θαυμάσιο σκάφος εντελώς πρόσφατο, χτυπήθηκε σοβαρά τη στιγμή που πήγαινε να βγει από τον όρμο. Όλο το πίσω μέρος του εξαφανίστηκε. 

Αλλά το «Στρασβούργο» έφυγε. Αφού πολεμήσει με τα αγγλικά θωρηκτά, που κρύβονται πίσω από ένα προπέτασμα καπνού, θα κατορθώσει να φτάσει στην Τουλόν με άθικτα τα αντιτορπιλλικά, που τους καλύπτει την υποχώρηση. 

Το «Χουντ» καταδιώκει πραγματικά τούς Γάλλους περισσότερο από μια ώρα. 

Στις 5.10', ό Ζανσούλ αναγγέλλει με σήμα: 

«Όλα μου τα πλοία εκτός μάχης. Σας ζητώ να σταματή­σετε το πυρ». 

Ο Σόμερβιλ απαντα: 

«Υψώσατε το κατάλληλο σήμα (ήταν μια τετράγωνη λευκή σημαία)». 

Ψάχνοντας καλά, για ν' αποφύγουν τη λευκή σημαία, οι Γάλλοι βρίσκουν ένα κρεβατοσκέπασμα μπεζ ανοιχτό με μπλε γραμμές. 

Ο στόλος του Ατλαντικού, με την επωνυμία «Επιδρομική Δύναμη», τέλειωσε τις μέρες του. Δεν θα μπορέσει ποτέ πια να φτάσει στη Μαρτινίκα. Μαζί του, 1.297 ναυτικοί σκοτώθηκαν και 351 τραυματίστηκαν. (Κλωντ ντε Σαμπαλιέ: Η τραγωδία του γαλλικού στόλου  στο Μερς ελ Κεμπίρ.)
[3] Η ανακοίνωση του Βρετανικού Υπουργείου Πληροφοριών που εκδόθηκε το μεσημέρι της επομένης αναφέρει σχετικά: 
Ως γνωστόν η γαλλική κυβέρνησις, βασιζομένη εις τας υποσχέσεις της Γερμανίας  και της Ιταλίας  ότι ο γαλλικός στόλος δεν θα χρησιμοποιηθή κατά της Αγγλίας ανέλαβε δια των όρων της ανακωχής να επιτρέψη όπως ο γαλλικός στόλος  περιέλθη εις χείρας του εχθρού.

Η κυβέρνησις της Α, Μεγαλειότητος απολέσασα πάσαν εμπιστοσύνην εις τας υποσχέσεις της Γερμανίας και Ιταλίας ενόμισε ότι ήτο υποχρεωμένη όχι μόνον χάριν των ιδικών της συμφερόντων, αλλά και επί τη ελπίδι της αποκαταστάσεως της ακεραιότητος της Γαλλίας  και προτού είναι πολύ αργά,όπως  μη χρησιμοποιηθή ο γαλλικός στόλος εναντίον της υπό του κοινού εχθρού. Επί τω σκοπώ τούτω μέτρα ελήφθησαν όπως από της πρωίας της 4ης Ιουλίου συγκεντρωθούν  όλα τα γαλλικά πολεμικά τα ευρισκόμενα εις αγγλικούς λιμένας  υπό τον αγγλικόν έλεγχον. Η επιχείρησις αύτη διεξήχθη επιτυχώς. Μόνον δύο θύματα εσημειώθησαν λόγω παρανοήσεως.Ταυτοχρόνως τα γαλλικά σκάφη τα ευρισκόμενα  εις τους λιμένας  της Β.Αφρικής ετέθησαν υπό συνθήκας τοιαύτας , ώστε να μη περιέλθουν  εις χείρας εχθρού. Εις τον διοικούντα τα πλοία ταύτα αξιωματικόν εδόθη η εξήγησις , ότι εάν οι όροι αυτής δεν εγένοντο δεκτοί , η Μεγάλη Βρεττανία  είναι έτοιμη να λάβη όλα τα μέτρα όπως ουδέν εκτων σκαφών αυτών χρησιμοποιηθή εναντίον της μέχρι τέλους του πολέμου. Η κυβέρνησις της Μεγ. Βρεττανίας  ήλπιζεν , ότι οι όροι ούτοι  θα εγίνοντο δεκτοί. Επειδή όμως ο Γάλλος Ναύαρχος του Οράν ηρνήθη ν' αποδεχθή τους προταθέντας όρους εδέησε να γίνη ενέργεια κατά των γαλλικών σκαφών των ευρισκομένων εις τον εν λόγω λιμένα."(Εφημερίδα ΜΑΚΕΔΟΝΙΑ 5/7/40)

Σχετικά:
1.Ο ΤΣΟΡΤΣΙΛ ΥΠΕΡΑΣΠΙΖΕΤΑΙ ΤΟΥΣ ΧΕΙΡΙΣΜΟΥΣ ΠΟΥ ΟΔΗΓΗΣΑΝ ΣΤΗ ΤΡΑΓΩΔΙΑ ΤΟΥ ΜΕΡΣ ΕΛ ΚΕΡΙΜΠ ΚΑΙ Η ΒΟΥΛΗ ΤΟΝ ΕΠΙΔΟΚΙΜΑΖΕΙ.
2. ΣΑΡΛ ΝΤΕ ΓΚΩΛ: ΜΕΡΣ ΕΛ ΚΕΜΠΙΡ .ΝΤΡΟΠΙΑΣΜΕΝΗ ΤΡΑΓΩΔΙΑ Η ΝΑΥΤΙΚΗ ΝΙΚΗ;

ΠΕΡΙΜΕΝΟΝΤΑΣ ΝΑ ΗΧΗΣΟΥΝ ΤΑ ΤΥΜΠΑΝΑ ΤΟΥ ΠΟΛΕΜΟΥ

Στα τέλη Σεπτεμβρίου σημειώθηκαν οι πρώτες μετακινήσεις μεγάλων ιταλικών μονάδων προς τα σύνορα μας.
Ήταν 6 το απόγευμα, όταν ο Διευθυντής Πολιτικών Υποθέ­σεων μπήκε, βιαστικός όπως πάντα, στο Κρυπτογραφικό, και ρώτησε αν υπήρχε τίποτε το σημαντικό. Εγώ σκυμμένος απάνω σ' ένα μακρύ τηλεγράφημα από τα Τίρανα κόπιαζα να το αποκρυπτογραφήσω. Ανέφερε τις τελευταίες μετακινήσεις ιτα­λικών μονάδων και τις θέσεις που είχαν καταλάβει. Είχα ακόμη μερικές σελίδες να αποκρυπτογραφήσω αλλά είπα στον Διευθυ­ντή τα όσα μηνούσαν τα Τίρανα. Νευρικός μου είπε να τελειώσω την αποκρυπτογράφηση αμέσως και να του πάω το κείμενο. Βγήκε για να ξαναμπεί δυο λεπτά αργότερα και να μου πει να μην δακτυλογραφήσω το κείμενο, αλλά μόλις τελειώσω να πάω να το διαβάσω στον Πρωθυπουργό που περίμενε στο γραφείο του.
Είκοσι λεπτά αργότερα χτυπούσα δειλά την πόρτα του πρωθυπουργικού γραφείου κι έμπαινα μέσα σ' ένα μισοσκόταδο όπου η μόνη φωτισμένη μορφή ήταν του Μεταξά καθισμένου στο γραφείο του και οι άλλες, ο Μανιαδάκης, ο Μαυρουδής, ο Παπάγος, ο Μελάς κι ένας άλλος στρατιωτικός τον οποίο δεν ήξερα (ήταν ο Πιτσίκας, Διοικητής Στρατιάς Ηπείρου), έμοια­ζαν, απολύτως ακίνητες, σαν άυλα φάσματα, συγκεντρωμένα γύρω από τον ταγό, περιμένοντας ένα νεύμα του για να δράσουν.
Άρχισα να διαβάζω. Τα ονόματα αυτά, τα αλβανικά, που μας είχαν γίνει τόσο οικεία, ηχούσαν τώρα σαν εξωτικά: Μαρκάτι, Μούρζι, Λιμπόχοβο... Νεμέτσκα... Φούρκα, Λεσκοβίκι... Γερμένι.... Μπαρμπάσι.... Ερσέκα... Χέλμεσι... Μπάμπαν... Βίγλιστα... Χέλμεσι... ανάμικτα με ονόματα ιταλικών μονάδων, 23η μεραρχία Σιέννα, 8η Μεραρχία Αλπίνι, 50 άρματα μάχης, δύο λόχοι Βερσαλιέρων, 3η Μεραρχία Τζούλια, 11η Μεραρχία Λύ­κοι Τοσκάνης... Όλη αυτή η ηχητική ανάμιξη δημιουργούσε μια παράξενη εντύπωση, σαν να ήταν ηχώ που βγαίνει από σπηλιά. Χωρίς να το θέλω αισθανόμουν ρίγη να διαπερνούν το σώμα μου. Όταν τελείωσα την ανάγνωση, κινήθηκα για να βγω αλλά ο Μεταξάς διέταξε: «Διαβάστε πάλι, παρακαλώ, με αργό ρυθμό».
Δεν είχα προλάβει να τελειώσω την δεύτερη ανάγνωση, όταν ακούστηκε, μέσ' από το μισοσκόταδο, ανυπόμονη, σχεδόν επιτι­μητική, η φωνή τού άγνωστου μου στρατιωτικού: «Κύριε Πρόε­δρε! Θα διατάξετε επί τέλους επιστράτευση!». Και τότε ο Μετα­ξάς αποκρίθηκε έντονα: «Άκουσε Πιτσίκα! Δεν κινδυνεύεις εσύ να σε βγάλει προδότη η Ιστορία! Κινδυνεύω εγώ! Αν διατάξω επιστράτευση, για έναν στρατιώτη που θα στέλνω στα σύνορα ο Μουσολίνι θα στέλνει δυο και τότε η ελάχιστη ελπίδα που έχομε να μην επιτύχει το σχέδιο τους θα εξατμισθεί!».
Βγήκα από το πρωθυπουργικό γραφείο συγκλονισμένος και, καθώς, μετά από λίγο, οι άλλοι συνάδελφοι έφυγαν κι έμεινα μόνος για να χτυπήσω το τηλεγράφημα στην μηχανή, ο νους μου πήγε πίσω μακριά σ' άλλες στιγμές που βρήκαν τον ελληνισμό εν αγωνία. Προδότης ο Θεμιστοκλής αν δεν είχε επιτύχει η παγίδα που είχε στήσει στον Ξέρξη, προδότης ο Παυσανίας στις Πλαταιές αν διατάζοντας, νύχτα, μυστικά, αλλαγή μετώπου, επικίνδυνη για όλη την παράταξη, δεν είχε προκαλέσει την ίδια κίνηση του εχθρού κι έτσι βρέθηκαν οι δύο αντίπαλοι στις ίδιες αντίστοιχες θέσεις, προδότης ο Κολοκοτρώνης που αρνήθηκε πεισματικά να προσπαθήσει να εμποδίσει τον Δράμαλη να ξεχυθεί στον κάμπο του Άργους για να τον εξασθενήσει, να τον κάνει να εξαντλήσει τα εφόδια του κι ύστερα να του επιτεθεί κόβοντας του την υποχώρηση στα Δερβενάκια. Τιμή σ' εκείνους που, όταν βλέπουν ότι δεν υπάρχει άλλη πιθανή σωτηρία παρά το ριψοκίνδυνο τέχνασμα και τα έχουν όλα σταθμίσει, κατορθώ­νουν να υπερνικήσουν το άγχος τους και το άγχος των γύρω τους κι αποδέχονται το ενδεχόμενο της αυτοθυσίας.
Όταν, μετά από μισή ώρα, ξαναχτύπησα την πόρτα του γραφείου του Μεταξά για να παραδώσω το καθαρογραμμένο τηλεγράφημα, το δωμάτιο ήταν άπλετα φωτισμένο. Οι άλλοι είχαν φύγει και είχαν μείνει, ο Μεταξάς, ο Παπάγος και ο Πιτσίκας, σκυμμένοι επάνω σ' ένα χάρτη της μεθορίου. Ο Μεταξάς σήκωσε τα μάτια ερωτηματικά. «Το τηλεγράφημα, Κύριε Πρόεδρε», ψιθύρισα. «Ευχαριστώ, παιδί μου...», είπε ήρεμα και τα μάτια του ήσαν, ίσως να μου φάνηκε πώς ήσαν, χαμογελαστά. Γιατί άραγε; Δεν ήταν ποτέ δυνατόν να φανταζό­ταν ότι κάποτε εγώ, ο ακούσιος μάρτυς, θα έγραφα τις γραμμές αυτές.
Δεν είπα σε κανέναν τίποτε κι έγραψα στο ημερολόγιο μου μια συνθηματική φράση: Πιτσίκας-Μεταξάς- κριτής Ιστορία, 2-10-40.
(Άγγελος Σ .Βλάχος: Μια φορά και ένα καιρό ένας διπλωμάτης.  Α τόμος.)

ΠΙΕΤΡΟ ΜΠΑΝΤΟΛΙΟ: ΑΝΟΙΚΤΗ ΕΠΙΣΤΟΛΗ ΣΤΟ ΦΑΡΙΝΑΤΣΙ

«Δεν θα είχα βγει από το καθεστώς της σιωπής ,που είχα  επιβάλλει στον εαυτό μου , εάν η επιχειρούμενη σε βάρος μου επίθεση από κάποιους κύκλους και ιδιαίτερα  από το γνωστό καθημερινό φύλλο της Κρεμόνας [1] δεν λάμβανε  τη μορφή της επικαιρότητας, πράγμα το οποίο αποτελεί αίσχος για τους υποκινητές ακόμη και στη περίπτωση, που η επίθεση αυτή δεν είχε επιζητήσει και δεν επιζητεί ακόμη,  χρησιμοποιώντας  ψευδή προσχήματα, να στρέψει πάνω μου  τη λαϊκή οργή και τη περιφρόνηση.

Διακόπτω την σιωπή μου γιατί οι προσωπικές επικρίσεις του δικηγόρου Φαρινάτσι δεν αφορούν μόνον το άτομό μου, αλλά θίγουν ολόκληρο το Ιταλικό Γενικό Επιτελείο. Παρόμοιες  επι­κρίσεις σε στιγμές κατά τις οποίες κάθε διαφωνία θα έπρεπε να αποσιωπάται υπέρ του υπερτάτου συμφέροντος της πατρίδος, δυσφήμησαν  τόσο στο εσωτερικό όσο και στο  εξωτερικό το έργο και την αξία του Ιταλικού Γενικού Επιτελείου.

Είναι πολύ νωρίς για να κρίνει κάποιος τούτο το έργον ή εκείνη την αξία στη διάρκεια των θλιβερών  στιγμών  που περνάμε  διότι τα μόνα γεγονότα τα οποία θα μπορούσαν να ρίξουν  το φως της αληθείας κρατούνται, κατ' ανάγκην, μυστικά. Εγώ γνωρίζω ότι μία ημέρα  η ιστορία θ' αφήσει το φως τούτο να λάμψει για την  απονομή δικαιοσύνης έναντι ορισμένων απαίσιων δημοκοπιών.

Τότε θα γίνει τελείως φανερό  με ποίο πατριωτισμό ενήργησε το Ιταλικό Γενικό Επιτελείο σε ορισμένες λεπτές φάσεις της πολιτικής διεξαγωγής του πολέμου τούτου.

Σε κάθε περίπτωση  είναι φανερό ότι στο πρόσωπό σας , δικηγόρε Φα­ρινάτσι, δεν αναγνωρίζω ούτε το δικαίωμα, ούτε την ικανότητα  να στέκεστε σαν ανώτατος κριτής του έργου του Ιταλικού Γενικού Ε­πιτελείου, και αυτό ισχύει τόσο για σας , όσο και για τη κίνηση , που  διευθύνετε, σεις ο οποίος κόπτεσθε για ν' αγορεύετε πομπωδώς εκεί όπου προπαγανδίζονται ιδέες ξένες για τη χώρα μας.

Γνωρίζετε πολύ καλά, δικηγόρε Φαρινάτσι, ότι παρόμοιες  επικρίσεις δεν θίγουν στο παραμικρό το Ιταλικό Γενικό     Επιτελείο, αλλά  εάν, κατά τύχη, δεν το γνωρίζετε, το οποίον θα μου προκαλούσε μεγίστη έκπληξη , φροντίσετε να το μάθετε.

Έχετε, ασφαλώς, το μέσο να πληροφορηθείτε από εκείνο  σε θέση  να σας απαντήσει  σχετικά με το περιεχόμενο  των πολυαρίθμων εκθέσεων, τις οποίες υπέβαλα στη διάρκεια των  μυστικών  συσκέψεων του Πολεμικού Συμβουλίου. Σ' εκείνες τις εκθέσεις παρουσιάζονται , με τρόπο αναμφισβήτητο, οι προθέσεις μου για τη  στρατηγική και πολιτική διεξαγωγή του παρόντος πολέμου. Χωρίς να θέλω να προβώ σε αποκαλύψεις, μπορώ να πω ότι όλες οι  κατευθύνσεις μου χαρακτηρίζονταν από τη σκέψη μιας ενερ­γείας ανεξάρτητης και μιας συνεργασίας, σε καμία περίπτωση υποταγής.

Το Ιταλικό Γενικό Επιτελείο  έπρεπε ν' αφεθεί εντελώς ελεύθερο ν' αναλάβει  τις ευθύνες του και να μείνει μακριά από κάθε σύγκρουση Ιδεών, οιασδήποτε φύσεως και αν ήταν αυτή. Γενικό Επιτελείο σα και το δικό μας δεν μπορεί  και δεν πρέπει να είναι «δεσμευμένο». Εις την τέχνη του πολέμου η ελευθερία κινήσεως αποτελεί ουσιώδη παράγοντα, και όταν λέγω τούτο, σεις δικηγόρε Φαρινάτσι, με εννοείτε.

Το Ιταλικό Γενικό Επιτελείο  δεν είναι υποδεέστερο από οποιοδήποτε άλλο  και δικαίως υπερηφανεύεται. Δεν ανέχεται όμως να ρυμουλκείται από  τον Α ή Β αυθέντη. Δεν ζητά την γνώμη των άλλων, αλλά δεν την αποκρούει εκ των προτέρων, από  πολιτική ανάγκη. Το γεγονός τούτο είναι σε θέση να προλάβει τα μεγαλύτερα σφάλματα υπολογισμού και, κατά συνέπεια, να επιφέρει ανυπολόγιστες συνέπειες για την όλη διεξαγωγή του πολέμου. Το Ιταλικό Γενικό Επιτελείο πρέπει  να έχει πάντοτε και ανά πάσα στιγμή το κύρος, την δύναμη  και τα μέσα για ταχεία και ασφαλή ενέργεια με μοναδικό κριτήριο το συμφέρον της χώρας. Και, τέλος, δεν πρέπει να είναι βεβαρημένο με στοιχεία, στα οποία ανατίθεται ύποπτος συμβουλευτικός ρόλος και τα οποία στο τέλος αποδεικνύονται αναρμόδια και μη έχοντα τη παραμικρή γνώση της στρατιωτικής τέχνης.

Δεν αρκεί, δικηγόρε Φαρινάτσι, για να γίνει κάποιος  Στρατηγός να θέσει τον μαίανδρο διακριτικό των Στρατηγών στο  πηλίκιό του. Ούτε είναι αρκετό για την διεξαγωγή πολέμου, να καλέσεις τον Αρχηγό του Γενικού Επιτελείου και να του πεις: «θα κάνουμε πόλεμο». Ούτε αρκεί για τη διεξαγωγή πολέμου η κατάρτιση εξογκωμένων προϋπολογισμών, οι οποίοι έπειτα να διατίθενται εις το Ιταλικό Γενικό Επιτελείο με το σταγονόμετρο.

Όταν ένας  λαός έχει  τη  πρόθεση να πολεμήσει, κατά κύριο λόγο πρέπει ο  βιομηχανικός μηχανισμός του Έθνους να υποστεί τη βραδεία και  δύσκολη προετοιμασία, η οποία  τον καθιστά ικανό ώστε, την κατάλληλη στιγμή, ν' αρχίσει  αμέσως το για τον πόλεμο έργο του.

Όλες οι  δυνάμεις, όλες οι θελήσεις , οφείλουν να είναι συντονισμένες και πειθαρχημένες για την πραγματοποίηση του ζωτικού  τούτου σκοπού, άλλως καταλήγει  σε οδυνηρούς εξευτελισμούς, που δεν περιορίζονται μόνο στο στρατιωτικό πεδίο.

Έθνος κατερχόμενο σε πόλεμο οφείλει να προβλέψει, στα όρια του δυνατού, όλες τις αντιξοότητας της μοίρας και να τις αντιμετωπίσει  με σθένος.

Εάν επιτρέπεται να υπολογίζει κάποιος  στη  πιθανή βοήθεια από τη πλευρά κάποιου συμμάχου , δεν είναι φρόνιμο να θεωρεί δεδομένη και την «ολοκληρωτική βοήθεία του». Παρόμοιο  σφάλμα μπορεί  να επιφέρει  αποτελέσματα ιστορικής σημασίας, τα οποία θα έχουν σοβαρές  επιπτώσεις πάνω στη  ζωή του Έθνους.

Δικηγόρε Φαρινάτσι' δεν θέλω να ρητορεύσω με θέμα την  υψηλή  στρατηγική ή την υψηλή πολιτική. Αλλ΄ ας λεχθεί  μια για πάντα ότι εγώ, με την ιδιότητα  του Αρχηγού του Γενικού Επιτελείου από του έτους 1934, προειδοποίησα το Γενικό Επιτελείο για την ανάγκη να κινητοποιήσει  όλες τις πνευματικές δυνάμεις του, ώστε σε κάθε στιγμή και σε οποιοδήποτε τόπο να μας βρουν  τα γεγονότα προετοιμασμένους για την  αντιμετώπιση της ύστατης δοκιμασίας.

Πάντοτε επέμεινα στην ανάγκη να είναι σε θέση   ολόκληρη η χώρα να  επιστρατευθεί  με όλους τους πόρους της, ώστε, κατά την κατάλληλη στιγμή, να μπορέσει  ν' αντιμετώπιση το πόλεμο. Αυτό αποδεικνύεται πλήρως και οριστικά από τις περιοδικές εκθέσεις μου κατά τις μυστικές συνεδριάσεις του Πολεμικού Συμβουλίου. Όλα τα άλλα, δικηγόρε Φαρινάτσι, αποτελούν βδελυρά μηχανορραφία  η οποία εξυφάνθηκε εναντίον μου , και αυτό το γνωρίζετε!

Ο πατριωτισμός μου και η σφοδρή μου επιθυμία να συμμορφωθώ με τη σεπτή διαταγή μου απαγορεύουν να προχωρήσω  σε άλλες λεπτομέρειες. Πράγματι, δεν είναι της παρούσης ώρας η διασπορά της διχόνοιας και της απογοήτευσης  μεταξύ του άξιου λαού μας, εις τον οποίον εύχομαι λαμπρή τύχη ».

Υποσημείωση:

[1] Regime Fascista 

Η ανοικτή επιστολή που δημοσιεύτηκε στην εφημερίδα «Τριμπούνα» της 23-12-40 αποτελεί προσπάθεια του Μπαντόλιο στα πλαίσια μιας γενικότερης στρατηγικής, να αποποιηθεί των σοβαρότατων ευθυνών του σχετικά με τον ατυχέστατο ιταλοελληνικό πόλεμο. Φυσικά με εντολή άνωθεν , τα περισσότερα φύλα της εφημερίδας κατασχέθηκαν.

ΓΕΩΡΓΙΟΣ Α. ΒΛΑΧΟΣ: ΠΡΟΣ ΤΟΝ κ. ΜΟΥΣΣΟΛΙΝΙ ΑΝΟΙΚΤΗ ΕΠΙΣΤΟΛΗ

Κύριε,
Ευρέθην εις την Ρώμην το απόγευμα εκείνο της 26ης Οκτωβρίου του 1922, όταν επί κεφαλής διαδηλώσεως μελανοχιτώνων εισήρχεσθε εις την Ρώμην. Ήσθε έφιππος, είχατε κοντά σας τον Ίτα­λο Μπάλμπο, αριστερά ένα γέροντα, ο οποίος ήτο αρχηγός των «κυανών», με τους οποίους ηνώθητε το πρωί, και είχα­τε το αυστηρόν ύφος του Ρωμαίου συγ­κλητικού. Ο νικητής και εις τους εμφυ­λίους αγώνας ακόμη είναι αξιοθαύμαστον πρόσωπον, όταν μάλιστα περνά και προχωρή, όχι δια ν' ανατρέψη αυτούς τους οποίους ενίκησε, αλλά δια να σταθή υπερήφανος και πειθαρχικός κάτω από τον εξώστην των, όπως σεις. Πράγματι, σας είδα τότε να σταθήτε κάτω από το Κυρηνάλιον και σας εθαύμασα ακούων τον λόγον τον οποίον εξεφωνήσατε προς τον παρουσιασθέντα εις τον εξώστην του Βασιλέα της Ιταλίας: Θα μετεβάλλατε την Ιταλίαν εις μέγα κράτος, θα εδίδατε ρυθμόν εις το κουρασμένον βήμα του αρ­χαίου λαού, θα εξυπνούσατε την παλαιάν Ρωμαϊκήν Αυτοκρατορίαν... Το παρά­στημα σας ήτο αγέρωχον, η φωνή σας βαρεία, ο ενθουσιασμός του πλήθους τρομακτικός:
—Εβίβα!... εφώναζαν όλοι, μελανοχίτωνες και πλήθος, οι Ιταλοί. Εβίβα, είπε υψώνων προς το άγνωστον την χεί­ρα ο Βασιλεύς. Εβίβα, προσέθεσα και εγώ, ξένος, ναυαγός μιας κακής θυέλλης, η οποία είχεν εκσπάσει εις την πατρίδα μου.
Έκτοτε η εικών του θριάμβου και των ζητωκραυγών, και των ρητορειών η ανάμνησις μ' έκαναν να σταθώ ζηλότυ­πος κοντά εις το έργον σας και την τύχην της Ιταλίας. Έμεινα σχεδόν εν έτος ε­κεί και είδα την αρχήν της οικοδομής: τας νεολαίας, τα έργα, τα ιδρύματα, την ταχύτητα, τον ρυθμόν. Ήκουσα τα ρη­τά: «Ζην επικινδύνως». «Πάντοτ' εμ­πρός!...» Είδα τους υπουργούς σας εις τα Αεροδρόμια, εις τα Σκοπευτήρια, τους Αγώνας. Είδα σας και τα παιδιά σας αεροπόρους, είδα —το οποίον με κατέ­πληξε κάποτε— ότι εκάη ο Σταθμός του Μιλάνου και ότι εντός μηνός είχε κτισθή. Είδα την ανατολήν της ευτυχίας του φασισμού, την ανατολήν του θριάμ­βου του.
Και εσκεπτόμουν: Ετελείωσε η επο­χή της Λίσσας, του Καπορέττο, των ητ­τών, του εξευτελισμού, της φυγής. Η Ιταλία ευρήκε τον άνθρωπόν της. Μία νέα γενεά ετοιμάζεται. Θα έχη νεύρα, θα έχη όπλα, θα κρατή την κεφαλήν υψηλά.
Έτσι, επανήλθα μετά μήνας μακρούς εις τον τόπον μου, και καθώς παρήρχετο ο καιρός αι σκέψεις εκείναι εγίνοντο πε­ποιθήσεις. Κατ' έτος ανηγγέλλετο μία πρόοδος, μία νίκη ιταλική. Άλλοτε ήσαν τα μεγαλύτερα θωρηκτά του κόσμου τα οποία καθειλκύοντο εις τον Τάραντα, άλλοτε αι μεγαλύτεραι μηχανοκίνητοι μεραρχίαι αι οποίαι ώργωναν τας νέας λεωφόρους της Αφρικής, και έπειτα ο πλούτος, η πρόοδος, αι παρελάσεις, αι εορταί. Κράτος, έ;... Φτερά εις τα κράνη, θώρακες εις το στήθος, χάλυψ στα χέ­ρια...
— «Ποιος», εσκεπτόμουν, «θα ημπορέση εναντίον των να αντισταθή;»
Και ο πόλεμος ήρχισεν. Η Πολωνία επυρπολείτο, η Ολλανδία υπέκυπτε, το Βέλγιον υπεχώρει, η Γαλλία εστέκετο οπίσω από την γραμμήν Μαζινώ και όλος ο κόσμος σας επερίμενε: «Τώρα», έ­λεγε, «οι νέοι Ιταλοί "θα ζήσουν επικιν­δύνως". Τώρα, εις το νότιον μέτωπον, το οποίον τους έχει ανατεθή, θα πολεμή­σουν ως λέοντες. Τώρα θα την πάθουν οι Γάλλοι». Και οι Γάλλοι την έπαθαν. Αλλά πώς;... Χωρίς ν' ανοίξη μύτη ιτα­λική. Χωρίς να κινηθή από σας ούτε εις. Την δεκάτην Ιουνίου του 1940, όταν η λευκή σημαία ανέβαινεν αργά και α­σθμαίνουσα τον πύργον του Άιφελ, σεις εβγήκατε εις τον εξώστην του Παλάτσο Βενέτσια και είπατε τον περίφημον λόγον σας: «Η ώρα των μεγάλων αποφάσε­ων έχει σημάνει...» Και εγέλασεν η υφή­λιος. Και η Λίσσα, το Ιζόντζο, το Καπορέττο, και ο υπερίτης τον όποιον εδοκίμασαν οι πτωχοί Αβησσυνοί, όλα ήλθον εις των ανθρώπων την μνήμην, και ό,τι εκερδίσατε επί δεκαοκτώ χρόνια, το εχάσατε εις ένα λεπτόν και εγίνεσθε καταγέλαστοι και παρεδώσατε το έθνος σας εις την χλεύην του κόσμου και εγίνε­σθε πάλιν στίχος, ανέκδοτον, σάτιρα, γε­λοιογραφία, εμπαιγμός όλης της Γης.
Αλλ' αυτό δεν σας έφθανε. Το ολί­σθημα σας εφάνη μικρόν και η φιλοδο­ξία σας ήτο μεγάλη. Δια το βήμα σας το στρατιωτικόν εχρειάζετο πεπονόφλουδα. Ήλθε λοιπόν η ώρα της —ήτο τρεις πρωί, είκοσι οκτώ Οκτωβρίου— και την επατήσατε. Ηθελήσατε να εισβάλετε εις την Ελλάδα, να έχετε μίαν εύκολον νίκην —και προς τούτο εστείλατε τάγ­ματα και συντάγματα και φασίστας και υπαλλήλους μαζί και είχατε φροντίσει δια την διοικητικήν μας οργάνωσιν και δια την πρόχειρον αλλαγήν των δραχμών εις λιρέττας και διψά τον σημαιοστολισμόν ακόμη των νέων σας κτήσεων, και... 
— ΦΕΥΓΕΤΕ. Φεύγετε κατά τρόπον επονείδιστον, λασπωμένοι, αιματωμένοι, με τραύματα εις τα νώτα και τους γλου­τούς, χωρίς κράνη, χωρίς πηλήκια, χωρίς πτερά, χωρίς υλικόν. — Διατί;
Θα σας είπω, κ. Μουσσολίνι, διατί. Διότι το Κράτος σας αυτό, το οποίον μας εθάμβωσεν όλους, δεν είχε το Δί­καιον ως θεμέλια. Διότι το Σχολείον που εκτίσατε εστερείτο μαθήματος Ηθικής. Διότι εις τους πολίτας τους Ιταλούς, εις τας νεολαίας, εις τα παιδιά, δεν εδώσατε ένα ύμνον προς την πατρίδα, μίαν ζητωκραυγήν εθνικήν. Δεν ανεβήκατε εις ένα πύργον διά να τους ειπήτε: «Να, αυτή είναι η Ιταλία. Αρχίζει απ' εκεί και τελειώνει εκεί. Έχετε αυτήν την ιστορίαν, αυτούς τους προγόνους, αυτούς τους τάφους. Μάθετε ότι πρέπει να πέσετε όλοι πριν τους πατήση εχθρός». Αλλ' ανεβήκατε εις μίαν σάπιαν καρέκλαν, διά να τους πείτε: «Να, αυτή είναι η Αβησσυνία. Οι κάτοικοι της δεν έχουν ούτε σουγιάν. Πηγαίνετε με τ' αεροπλά­να σας να τους κάψετε. Αυτή είναι η Αλβανία. Οι άνθρωποι της είναι άο­πλοι. Πηγαίνετε να τους κάμετε δού­λους». Και έπειτα: «Αυτή είναι η Ελ­λάς. Έχει οκτώ εκατομμύρια κατοίκων και είμεθα σαράντα οκτώ. Ο οπλισμός της απέναντι μας είναι μηδαμινός. Οι πιλότοι των δήθεν "αεροπορικών συγ­κοινωνιών" μας την έχουν μάθει απέξω και την έχουν επισημάνει. Θα της κηρύξωμεν τον πόλεμον ξημερώματα, ενώ κοιμάται, έως το μεσημέρι θα έχωμεν ανατινάξει εις τον αέρα τα γεφύρια της, τους λιμένας της, τους κόμβους των συγκοινωνιών της, και το βράδυ, επειδή λείπει το είδος, θα πίνετε εις τας Αθή­νας καφέν».
Αλλ' όλα αυτά ήσαν άτιμα, όλα αυτά δεν ημπορούσαν να εμπνεύσουν κανένα, όλα αυτά απέπνεαν αδικίαν, κακοήθειαν, ψεύδος, επιβουλήν του ισχυρού εναντίον του ασθενούς. Όλα αυτά δεν ήτο δυνα­τόν να γίνουν ούτε Θούριον, ούτε Παιάν, ούτε Σημαία. Ήσαν όλα πτωχαί, άναν­δροι, ρυπαραί εντολαί. Δι' αυτό λοιπόν ενικήθητε. Δι' αυτό οι άνθρωποι σας υπεχώρησαν, δι' αυτό φεύγουν. Διότι τους είπατε να ζουν επικινδύνως, αλλά ζήτε σεις και οδηγείτε και διδάσκετε ως δειλός. Διότι ως δειλός εκάψατε την Αβησσυνίαν με υπερίτην. Ως δειλός επετέθητε κατά της Γαλλίας νεκρας, ως δει­λός εφθάσατε εις την άοπλον Αλβανίαν, ως δειλός ήλθατε εις τα σύνορα μας με το στιλέτον, εις τας τρεις το πρωί. Οι δειλοί, λοιπόν, όπως σεις, και οι φαύλοι ουδέποτε οδηγούν εις ανδραγαθήματα τους στρατούς και ουδέποτε ο Δόλος ωδήγησε τους ανθρώπους εις έργα σημαν­τικά. Δι' αυτό, το Κράτος αυτό, του ο­ποίου εχειροκρότησα και εγώ την ανατολήν, αρχίζει τώρα να δύη υπό τον παγκόσμιον χλευασμόν: Διότι η οικοδομή, κ. Μουσσολίνι, εστερείτο θεμελίων Δι­καίου, διότι το Σχολείον που εκτίσατε εστερείτο μαθήματος Ηθικής...

(Δημοσιεύτηκε στην εφημερίδα "Καθημερινή στις 25 Νοεμβρίου 1940 )


 

MΑΝΙΦΕΣΤΟ ΤΗΣ ΚΕΝΤΡΙΚΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ ΤΟΥ ΚΚΕ

Πρoς όλους τους εργάτες, τις εργάτριες και υπαλλήλους. Προς τους φαντάρους, τους ναύτες και τους αεροπόρους. Προς τους πατριώτες αξιωματικούς και υπαξιωματικούς. Προς τις μαννάδες, τους πατέρες, τις γυναίκες και τά παιδιά των πολεμιστών.

Προς τους εργάτες και τους εργαζόμενους των γειτονικών χωρών.

Σύντροφοι, αδέρφια, (1)
Τεσσεράμισυ τώρα χρόνια η ματοβαμμένη τυχοδιωκτική σπείρα Με­ταξά - Γλύξμπουργκ κρατιέται στην εξουσία με τα πιο απαίσια εγκλή­ματα, κάνοντας το μαντρόσκυλο στους ντόπιους πλουτοκράτες και το πι­στό τσανάκι στους ξένους ιμπεριαλιστές.
Με διαταγή του ντόπιου εφοπλιστικού κεφαλαίου και των ξένων του αφεντικών, χιλιάδες ναυτεργάτες, παιδιά του λαού μας, στάλθηκαν απ' τη βασιλομεταξική σπείρα να δοκιμάσουν του πολέμου τη φρίκη. Μα η ίδια τύχη μέλλονταν σ' ολόκληρο το λαό, στην πατρίδα μας σύγκορμη. Για να κρατήσει της εξουσίας το λουφέ η δικτατορική σπείρα, για να σώσουν οι εγγλέζοι πλουτοκράτες την παγκόσμια κυριαρχία τους, για να θησαυρί­σουν μια χούφτα από ντόπιους μπαζαδόρους και μεγαλοκαρχαρίες - λη­στές και για να «δοξαστούν» μερικοί τυχοδιώκτες γαλονάδες τραβήχτη­κε στον πιο εγκληματικό τυχοδιωκτικό ιμπεριαλιστικό πόλεμο ο λαός μας.
Τον πόλεμο τον διέταξαν οι εμπόλεμοι εγγλέζοι πλουτοκράτες. Η πο­λιτική τους «είχε και έχει σκοπό να παρασύρει στον πόλεμο όσο μπορεί μεγαλείτερο αριθμό κρατών κ' εθνών» έγραφε κι' η «Ισβέστια», στις 23 Αυγούστου 1940. Έτσι μετάβαλαν και τη χώρα μας σε προχωρημένο τους φυλάκιο αφού έβαλαν τους λαούς της Πολωνίας, Νορβηγίας, Βελγίου, Ολλανδίας, Γαλλίας, να σκοτωθούν και να υποδουλωθούν για τα συμφέ­ροντα τους. Μα ο σκοπός τους σήμερα πηγαίνει πολύ πιο μακρυά: Ελπί­ζουν πως μεταφέροντας στην Ελλάδα τον πόλεμο θα μπλέξουν στο μα­κάβριο χορό και τ' άλλα Βαλκάνια, ακόμα και τη Σοβιετική Ένωση.
Βαρύς βράχνας έρχεται στους εγγλέζους ιμπεριαλιστές όσο βλέπουν τη Σοβιετική Ένωση έξω από το αλληλοφάγωμα του καπιταλιστικού κό­σμου, να ευημερεί και να δυναμώνει με την ειρηνική της πολιτική, συγ­κεντρώνοντας τις ελπίδες σωτηρίας της κατασπαραζόμενης και καταπιεζόμενης ανθρωπότητας. Το βαθύ τους αντισοβιετικό μίσος τους έσπρωξε στη μπαμπέσικη αντισοβιετική τους πολιτική. Σήμερα τα πληρώνουν ακρι­βά. Κι ως τόσο, βλέποντας να πλησιάζει το τέλος τους, ακόμα πιο λυσσά­νε, ραδιουργούν, θυσιάζουν λαούς και χώρες για να μπλέξουν τη Σοβιε­τική Ένωση σε πόλεμο με τη Γερμανία, για να συγκεντρώσουν έπειτα το διεθνή καπιταλισμό στην αντισοβιετική επέμβαση. Όμως χωρίς τον ξε­νοδόχο κάνουν το λογαριασμό. Ποτέ η Σοβιετική Ένωση δε θα μπλεχτεί σε τυχοδιωκτικό πόλεμο, ούτε και θα ενισχύσει τους υποκινητές του. Ποτέ η Σοβιετική Ένωση δε θα βγάλει των άλλων τα κάστανα απ' τη φωτιά. Μά­ταιες οι ελπίδες τους, χαμένοι οι κόποι!
Η διαταγή των εγγλέζων πλουτοκρατών εχτελείται πιστά απ' τις 28 του Οχτώβρη. Μέχρι τη μέρα εκείνη η Σοβιετική Ένωση κάμποσες φορές γλύτωσε το λαό μας απ' τα υποδουλωτικά σχέδια του Μουσσολίνι, απ' τις ραδιουργίες των εγγλέζων πλουτοκρατών κι απ' τις προδοσίες της βασιλομεταξικής σπείρας. Μα η Σοβιετική Ένωση έδωσε με το γερμανοσοβιετικό σύμφωνο σε όλα τα κράτη κ' ιδιαίτερα στα Βαλκανικά, τη δυνατότητα να γλυτώσουν κι οριστικά απ' τον πόλεμο, αρκεί να δέχονταν, ανεξάρτητα απ' το εσωτερικό τους καθεστώς, να συνεργαστούνε μαζύ της. Τις σωτήριες όμως για το λαό και την πατρίδα μας προτάσεις της τις απόκρουσε με λύσσα η τυχοδιωκτική βασιλομεταξική δικτατορική κυβέρνηση που προτί­μησε να πουληθεί στους εμπολέμους εγγλέζους πλουτοκράτες για να μας μπλέξει στον πόλεμο. Γιατί η φασιστική Ιταλία δεν παραιτήθηκε βέβαια ποτέ απ' τα καταχτητικά της σχέδια κατά της πατρίδας μας. Όντας όμως μπλεγμένη σε πόλεμο ζωής και θανάτου με την Αγγλία, ποτέ δε θ' αποφά­σιζε ν' ανοίξει και με την Ελλάδα πρόσθετο πόλεμο αν δεν έβλεπε την ελ­ληνική κυβέρνηση να γίνεται όργανο των αντιπάλων της και να τους παρα­χωρεί τ' αεροδρόμια, τα λιμάνια και τα νησιά μας. Και δε θα τολμούσε καν να επιβουλευτεί την ανεξαρτησία μας, αν η χώρα μας είχε κατοχυρωθεί με τη συνεργασία της Σοβιετικής Ένωσης.
Ο πόλεμος αυτός που προκλήθηκε απ' τη βασιλομεταξική σπείρα, που διατάχτηκε απ' τους εγγλέζους Ιμπεριαλιστές, δε μπορεί νάχει την παραμι­κρή σχέση με την υπεράσπιση της πατρίδας μας. Ούτε είναι βέβαια «πό­λεμος κατά του φασισμού»,(2) όπως δήλωσε κυνικά ο αρχιφασίστας Μεταξάς — ο δήμιος του λαού μας. Μα ούτε και πόλεμος για την απελευθέρωση των ελληνικών μειονοτήτων της Αλβανίας απ' το ζυγό του ιταλικού φασι­σμού και της αλβανικής αστοτσιφλικάδικης κλίκας. Γι' αυτό ο πόλεμος αυ­τός δε μπορεί νάχει καμιά σχέση με την ελευθερία.
Το αίμα, οι ακρωτηριασμοί, οι σφαγές των ηρωικών μας φαντάρων, των γέρων, των ανήλικων παιδιών, η καταστροφή κι η ερείπωση της πα­τρίδας μας, η εγκατάσταση της αγγλικής κυριαρχίας στα νησιά μας, είναι η αρχή μονάχα, είναι το προμήνυμα της ανείπωτης συμφοράς που μας έφερε, μπλέκοντας μας στον πόλεμο η βασιλομεταξική σπείρα. Είναι αλήθεια η Γερμανία δεν όρμησε να βοηθήσει τους ιταλούς φασίστες ισοπεδώνοντας στρατιωτικά τη Σερβία. Και τούτη την καλοτυχία στη Σοβιετική Ένωση τη χρωστάμε που, φροντίζοντας πάντα να εντοπίσει τον πόλεμο κ' εκτιμών­τας τη στάση της Σερβίας (που τηρεί μέχρι σήμερα πραγματική ουδετερό­τητα κι' απόδειξε πως θέλει την ειρήνη, δίνοντας αμνηστεία στους κομμου­νιστές) απαγόρεψε στη Γερμανία να τη θίξει. Ο λαός μας το ξέρει. Και ξέρει ακόμα πως η Σοβιετική Ένωση με τον ίδιο τρόπο θ' απαγόρευε στην Ιταλία να θίξει τη χώρα μας, αν ή Ελλάδα δεν κυβερνιόνταν απ' την βασιλομεταξική σπείρα. Είναι αλήθεια πως η ιμπεριαλιστική κλίκα της βουλ­γαρικής πλουτοκρατίας δεν αρπάζει τούτη, την τόσο ευνοϊκή στιγμή, τη Μακεδονία και τη Θράκη μας. Ο λαός μας ξέρει σε ποιόν το χρωστά κι αυτό: όχι βέβαια στην προαίρεση της ούτε στις τουρκικές απειλές, μα στο διάβημα της Σοβιετικής Ένωσης και στο ξεσήκωμα του φιλειρηνικού και φιλοσοβιετικού λαού της Βουλγαρίας. Μα τα σχέδια των εγγλέζων πλουτο­κρατών, οι προδοτικές συμφωνίες πού έκλεισε μαζί τους η βασιλομεταξική σπείρα, δεν περιορίζονται με τούς φασίστες ιταλούς. Θέλουν να βάλουν την Ελλάδα να γενικέψει τη σύρραξη στα Βαλκάνια, αδιαφορώντας για το τί θα επακολουθήσει. Την ίδια την ανεξαρτησία μας δεν την λογάριασαν. Στη μαύρη ξενική σκλαβιά πάνε να ρίξουν το λαό μας.
Λαέ της Ελλάδας, ηρωικοί πολεμιστές,
Τη λατρεία σας προς τη λευτεριά και την πατρίδα, την ηρωική σας ιστορία και τη λεβέντικη παλληκαριά, το άγριο μίσος σας κατά του φα­σισμού, η εγκληματική σπείρα Μεταξά - Βασιλιά - Μανιαδάκη, η Ιντέλλιτζενς σέρβις, τα εκμεταλλεύτηκαν αισχρά για να σας ρίξουν σε τούτο τον καταραμένο πόλεμο — που δεν έχει την παραμικρή σχέση με τα ευγενικά αισθήματα σας. Με ραδιουργίες, απάτες, πλαστογραφώντας το τιμημένο όνομα του ΚΚΕ (3) και τις υπογραφές των φυλακισμένων ηρωικών ηγετών του σ. σ. Ζαχαριάδη, Νεφελούδη, Παρτσαλίδη, Σιάντου, πλαστογραφώντας το όργανό του το «Ριζοσπάστη», σας τραβάνε να χύνετε, δίχως να το καταλα­βαίνετε, άδικα το αίμα σας, ενώ ταυτόχρονα σκοτώνονται οι γονιοί και τα παιδιά σας στα μετόπισθεν κ' η πατρίδα σας ρημάζει απ' την μιαν άκρη ως την άλλη.
Πικρά λόγια εάν' αυτά κι άσχημα χτυπάνε στην καρδιά σας, στον άδο­λο σας ενθουσιασμό. Όμως είν' ή αλήθεια κ' ή πραγματικότητα. Γιατί στον πόλεμο που προκάλεσαν οι εγγλέζοι κι οι ντόπιοι πλουτοκράτες με τα όργανά τους, τη σπείρα Μεταξά - Γλύξμπουργκ, για συμφέροντα άνομα κι ανόσιους σκοπούς, δε θυσιάζετε μονάχα τα κορμιά σας. Τούτος ο πόλεμος θα ξεκάμει κάθε τι που αγαπάτε, ο καθένας σας κι όλοι σας μαζύ: Και πρώτα - πρώτα όσα νομίζετε πως σώθηκαν με τη θυσία τη δική σας!... Όμως δεν είναι καιρός για μοιρολόγια, μπορούμε ακόμα να σωθούμε. Μπορούμε να σωθούμε γιατί η Σοβιετική Ένωση που χτες ακόμα έφραξε το δρόμο του Χίτλερ προς τη μέχρι σήμερα πραγματικά ουδέτερη Σερβία, εμ­ποδίζοντας τον έτσι να φτάσει και στην ελληνική Μακεδονία — είναι πάν­τα πρόθυμη να βοηθήσει τους λαούς που θα δείξουν πως πραγματικά θέλουν την ειρήνη. Για να σωθούμε λοιπόν πρέπει να δείξουμε ν.' εμείς τη φιλειρη­νική μας θέληση. Πρέπει γι' αυτό πρώτα - πρώτα ν' ανατρέψουμε τη βα­σιλομεταξική σπείρα που μας έμπλεξε στον πόλεμο. Πρέπει ακόμα να προτείνουμε ειρήνη δίχως προσαρτήσεις κι αποζημιώσεις και ν' ασφαλίσου­με την ουδετερότητα μας απέναντι στο συνεχιζόμενο πόλεμο των ιμπερια­λιστών, προσανατολιζόμενοι προς τη Σοβιετική Ένωση.
Αν αφίσουμε τη βασιλομεταξική σπείρα να συνεχίζει τον πόλεμο εί­ναι φανερό πια τι μας περιμένει. Το Κόμμα μας σας καλεί λοιπόν στον παλλαϊκό και πανεθνικό συναγερμό, για τη σωτηρία του λαού και της πα­τρίδας μας.
Το Κόμμα μας έχει κάποιο δικαίωμα να ζητήσει σήμερα να εισακουστεί. Το απόχτησε το δικαίωμα αυτό με το αίμα και τις αφάνταστες θυσίες των χιλιάδων δολοφονημένων, φυλακισμένων κ' εξόριστων μελών κι οπαδών του που αψήφησαν τα πιο φρικτά βασανιστήρια για να μπορούνε τεσσερά-μισυ χρόνια τώρα να σας βροντοφωνάζουν συνεχώς: Το ματοβαμμένο φα­σιστικό καθεστώς της 4ης Αυγούστου μας φέρνει πείνα, τυραννία, πό­λεμο, ξεπούλημα, αφανισμό, υποδούλωση στους ξένους!
Δε μνησικακούμε με όσους από σας αδιαφόρησαν στις εκκλήσεις μας και σήμερα θρηνούν συμφορές και πένθη. Συμμεριζόσαστε τον πόνο ολονών. Ούτε ταιριάζει τη στιγμή αυτή να σταθούμε στα παλιά, ακόμα ούτε στις διαφορές μας με ορισμένους στρατιωτικούς και πολιτικούς παρά­γοντες.
Ζητούμε όμως  σήμερα, τη δωδέκατη ώρα, πιο έντονα από κάθε άλλη φορά, να ενωθεί στρατός και λαός σε τούτο το πανανθρώπινο καθήκον: Να σώσουμε το λαό και την πατρίδα μας από τη σφαγή και τον αφανισμό!
Καλούμε τους πολεμιστές μας ν' αρνηθούν να πολεμήσουν περ' απ' τα σύνορα της πατρίδας μας. Τί ζητάμε στην Αλβανία; Πού μάς πάνε; Ο λαός μας δε θέλει δεύτερο Σαγγάριο!
Παίρνοντας αυτή την απόφαση, οι πολεμιστές μας να υποβάλουν στους αντιπάλους απέναντι τους προτάσεις ειρήνης δίχως προσαρτήσεις και απο­ζημιώσεις. Να παρουσιαστούν ομαδικά κ' ένοπλα στους ανωτέρους τους ζητώντας συμμετοχή στις προσπάθειες τους. Να στείλουν τελεσίγραφο στην πουλημένη ιμπεριαλιστική κυβέρνηση ζητώντας την ειρήνη και θυ­μίζοντας της πως τους κάλεσε στα όπλα μονάχα για να διώξουν απ' τα ελληνικά εδάφη τον ιταλό καταχτητή. Η λύση των μειονοτικών ζητημάτων ν' αφεθεί στους ίδιους τούς ενδιαφερόμενους ελληνικούς κι αλβανικούς πληθυσμούς Κι αν η κυβέρνηση αρνηθεί, σύσσωμος ο στρατός περιφρουρώντας ταυτόχρονα τα σύνορα της πατρίδας μας — να ενωθεί με το λαό για την ανατροπή της.
Καλούμε όλη την εργατική τάξη σε τούτες τις κρίσιμες στιγμές να εφαρμόσει το πιο φαρδύ Ενιαίο Εργατικό Φιλειρηνικό Μέτωπο στα εργο­στάσια και στις επιχειρήσεις, με τους αρχηγούς και με τη βάση, με όλους όσους συμφωνάνε για το γκρέμισμα της βασιλομεταξικής σπείρας, τη σύναψη ειρήνης και τον προσανατολισμό προς τη Σοβιετική Ένωση και να παλαίψουν με συγκεντρώσεις, διαδηλώσεις, με μαζικές απεργίες, οικο­νομικές και πολιτικές. Ιδιαίτερα οι εργάτες μεταφορών, ναυτεργάτες, σι­δηροδρομικοί, αυτοκινητιστές να σαμποτάρουν με κάθε τρόπο τη μεταφορά πολεμοφοδίων κι οι εργάτες των πολεμικών εργοστασίων να κωλυσιεργή­σουν όσο μπορούν την παραγωγή.
Τα εργατικά στελέχη, οι πρωτοπόροι εργάτες, όπου κι αν βρίσκονται, στα εργοστάσια είτε στο μέτωπο, να μην ξεχνάν πως όπως πάντα έτσι και τώρα, αρχή και κίνητρο για τους πιο μεγάλους αγώνες μπορούν να γί­νουν τα οικονομικά ζητήματα γενικά, κι ιδιαίτερα τα πιό «ασήμαντα». Πως μια διαμαρτυρία, ένα υπόμνημα με διεκδικήσεις οικονομικές ενός κλάδου ή κ' ενός εργοστασίου, η απεργία, μπορούν να γίνουν οι κρίκοι της αλυσίδα; του οργανωμένου αγώνα, οι μορφές πάλης, στις μαζικές απεργίες, οικονομικές καί πολιτικές, που φέρνουν στο θρίαμβο της Γενικής πολιτι­κής απεργίας.
Καλούμε τους αγρότες και τους άλλους εργαζόμενους ν' ακολουθήσουν το δρόμο της πάλης ξεκινώντας απ' τα ζητήματα τους τα πιό παραμικρά. Καλούμε ολόκληρο τον εργαζόμενο λαό να σχηματίσει αδελφωμένος με το στρατό το Μέτωπο Εθνικής Σωτηρίας - Ειρήνης, ν' απαιτήσει άμεση Γενική πολιτική αμνηστεία! Να διακηρύξει πως θα κάμει ότι μπορεί για να σταματήσει τον πόλεμο που έφεραν οι εγγλέζοι και ντόπιοι πλουτοκράτες στη χώρα μας. Ν' αναδείξει Κυβέρνηση εθνικής σωτηρίας - ειρήνης που θα συγκαλέσει συνταχτική εθνοσυνέλευση! Νά δηλώσει πως κάθε είδους διαφορά με τους γειτονικούς λαούς μπορεί να λυθεί αδελφικά κι' ειρηνικά σύμφωνα με τις υποδείξεις της Σοβιετικής Ένωσης! Και να ενώσει τη φωνή του και τον αγώνα του με την πάλη των λαών των γειτονικών χω­ρών για τον κοινό και πανανθρώπινο σκοπό: την ειρήνη.
Για τη σωτηρία του λαού και της πατρίδας μας οι κομμουνιστές μπαίνουν στις πρώτες γραμμές του αγώνα.
Ζήτω το ηρωικό Κομμουνιστικό Κόμμα Ελλάδας!
Ζήτω το Μέτωπο Εθνικής Σωτηρίας - Ειρήνης!
Κάτω η πουλημένη Ιμπεριαλιστική βασιλο-μεταξική σπείρα που έφερε τον πόλεμο στη χώρα μας!
Ειρήνη να σώσουμε το λαό και την Ελλάδα μας!
Ζήτω η ειρηνόφιλη Σοβιετική 'Ενωση που με τη βοήθεια της θα σώ­σουμε το λαό, την πατρίδα μας και την ειρήνη!

7 του Δεκέμβρη 1940
Η Κεντρική Επιτροπή του ΚΚΕ

Υποσημειώσεις:

[1] To Μανιφέστο δημοσιεύεται στον απόηχο των συνομιλιών του Βερολίνου ανάμεσα στον Μολότωφ και τον Ρίμπεντροπ , τους Υπουργούς των Εξωτερικών της Σοβιετικής Ένωσης και της Γερμανίας.

[2] Ο Τρότσκυ είχε διακηρύξει «…μόνον ηλίθιοι μπορεί να διανοηθούν ότι οι παγκόσμιοι ιμπεριαλιστικοί ανταγωνισμοί προσδιορίζονται από μια αγεφύρωτη αντιπαράθεση ανάμεσα σε Δημοκρατία και Φασισμό.»
[3] Ο Γιάννης Μιχαηλίδης, μέλος του ΠΓ της ΚΕ του ΚΚΕ, βρισκόταν στη φυλακή της Κέρκυρας, όπου κρατούνταν και ορισμένα άλλα μέλη της ηγεσίας του κόμματος. Το 1939 με εντολή του Ν. Ζαχαριάδη έκανε δήλωση για να αφεθεί ελεύθερος και να βοηθήσει στην εκκαθάριση της κατάστασης πού είχε δημιουργηθεί στο κόμμα με τις αλλεπάλληλες συλλήψεις και το υ­πονομευτικό έργο της φασιστικής δικτατορίας. Η Ασφάλεια, είτε υποπτεύ­θηκε, είτε έμαθε από πράκτορα της την αποστολή του Μιχαηλίδη, και τον συνέλαβε εκ νέου. Ο Μιχαηλίδης παραδέχτηκε την αποστολή πού είχε ανα­λάβει και δέχτηκε να συνεργασθεί με την Ασφάλεια.
Ο Μανιαδάκης, έχοντας στη διάθεση του ένα ηγετικό στέλεχος, όπως ο Γιάννης Μιχαηλίδης, ειδικά εξουσιοδοτημένο από το Γενικό Γραμματέα του ΚΚΕ Ν. Ζαχαριάδη, αποφάσισε να θέσει σε εφαρμογή « το «μεγάλο κόλπο» της δημιουργίας «ενός ΚΚΕ που θάπαιρνε τη γραμμή από την Ασφάλεια», όπως παινευόταν Ο ίδιος. Έτσι από τις αρχές του 1940 έκανε την εμφάνιση της η λεγόμενη «Προσωρινή Διοίκηση του ΚΚΕ». Σαν κύριο πρόσωπο αυτής της «Διοίκησης» παρουσιαζόταν ο Μιχαηλίδης, ενώ ,στην πραγματικότητα κύρια πρόσωπα ήταν μια ομάδα συνειδητών οργάνων του Μανιαδάκη με επικεφα­λής το Μιχάλη Τυρίμο, πρώην μέλος της ΚΕ του ΚΚΕ, που είχε συλληφθεί, πρόδωσε και πέρασε συνειδητά στην υπηρεσία της Ασφάλειας. Από το Γε­νάρη του 1940 η «ΠΔ» άρχισε να εκδίδει δικό της «ΡΙΖΟΣΠΑΣΤΗ» και «Ε­ΣΩΤΕΡΙΚΟ ΔΕΛΤΙΟ», προσπαθώντας να παρουσιασθεί σαν το πραγματικό καθοδηγητικό κέντρο του ΚΚΕ.(ΚΚΕ Επίσημα κείμενα Τόμος Πέμπτος σελ.33)

Η ΜΑΧΗ ΤΗΣ ΝΟΡΒΗΓΙΑΣ

 ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΠΕΜΠΤΟ

Η ΕΙΣΒΟΛΗ

........ (87) στρατιωτικός διοικητής της πόλεως, ο Συνταγματάρχης Σούντλο.

BERNARD ASH
Η ΜΑΧΗ ΤΗΣ ΝΟΡΒΗΓΙΑΣ
1940
ΜΕΤΑΦΡΑΣΗ
ΔΗΜΗΤΡΗΣ ΜΑΚΡΙΝΟΣ
ΟΡΓΑΝΙΣΜΟΣ ΠΟΛΕΜΙΚΩΝ
ΕΚΔΟΣΕΩΝ
Σελ.450

Στις τρεις το πρωί οι Γερμανοί βρίσκονταν έξω από το σταθμό πλοηγήσεως στο Τρανόϋ, όπου το επόμενο πρωινό επρόκειτο να σταματήσει για νέα σχετικά με αυτούς ο βρετανός Γουώρμπαρτον - Λη. Μια ώρα αργότερα βρίσκονταν έξω από το νησί Μπαρόϋ και προχωρούσαν κυκλικά μέσα στο Όφοτφιορδ, το οποίο αποτελεί πρόσβαση προς το Νάρβικ. Εκεί δυο περιπολικά τους επισήμαναν και έδωσαν το σύνθημα του συναγερμού. Σταμάτησαν έξω από το Ράμνες και αποβίβασαν μικρόν αριθμό στρατευμάτων να ασχοληθούν με κάποια φρούρια που υπετίθετο ότι βρίσκονταν εκεί, τα φρούρια όμως αυτά δεν υπήρχαν παρά μόνο στο μυαλό του κακοπληροφορημένου ταγματάρχου Κουίσλιγκ. Το δεύτερο αυτό τμήμα στρατευμάτων που τα γερμανικά πλοία αποβίβασαν βαθύτερα στο φιορδ, στο Χέργιανγκσφιόρδ, είχε κι' αυτό το ανάλογο μερίδιο οπό τη συνολική σκανδαλώδη τύχη τής όλης επιχειρήσεως: η αποστολή του ήταν να καταλάβει τη νορβηγική αποθήκη πεζικού στο Έλβεργκααρντσμόεν, στην όποια ήσαν αποθηκευμένα τα εφόδια και τα εφεδρικά πυρομαχικά και όπλα για τέσσερα ολόκληρα τάγματα καθώς επίσης και όλο το υλικό γεφυροσκευών και μηχανικού του Στρατηγού Φλάϊσερ και πολύ άλλο σημαντικό υλικό. Η αποθήκη αυτή ήταν αφύλακτη, εκτός από μια συμβολική φρουρά, και το τάγμα το οποίο έσπευδε να την καλύψει ξανά, καθηλώθηκε οπό την ίδια χιονοθύελλα η οποία ματαίωσε και την άφιξη των ενισχύσεων για το Νάρβικ. Οι Γερμανοί κατέλαβαν την αποθήκη χωρίς έναν πυροβολισμό. Έτσι, στις πέντε η ώρα, τα αντιτορπιλικά άνοιγαν το δρόμο τους μέσα οπό το συνωστισμό των πλοίων στο ίδιο το λιμάνι του Νάρβικ.
Αυτή την ώρα στο λιμάνι βρίσκονταν το μόνα πολεμικά πλοία κάπως μεγάλου εκτοπίσματος που διέθετε η Νορβηγία, το Έϊντσβολντ, τεσσάρων χιλιάδων τόννων και το αδελφό του πλοίο Νόργκε. Ταίριαζαν πιο πολύ να βρίσκονται σε ένα ναυτικό μουσείο παρά στον πόλεμο, γιατί και τα δυο είχαν ναυπηγηθεί το 1900, αλλά διέθεταν πυροβόλα των 8.2 και των 5.9 ιντσών—τά πυροβόλα του πρώτου τουλάχιστο ήσαν πολύ πιο μεγάλα από οποιοιδήποτε(88) πυροβόλο έφεραν ακόμα και τα πιο μοντέρνα γερμανικά αντιτορπιλικά. Γενικά, και τα δυο νορβηγικά πλοία είχαν κάθε διάθεση να χρησιμοποιήσουν τα πυροβόλα τους, καθώς βρίσκονταν κιόλας σε συναγερμό οπό το σήμα που είχε δοθεί από τα περιπολικά. Έτσι το Έϊντσβολντ, έβαλε μια προειδοποιητική βολή εμπρός στην πρώρα του επικεφαλής πλοίου του γερμανικού στολίσκου, το οποίο τότε σταμάτησε, κατέβασε μια λέμβο και έστειλε έναν αξιωματικό δήθεν για συνομιλίες με τους Νορβηγούς. Ο αξιωματικός αυτός δεν κατάφερε να κερδίσει τίποτα οπό τούς Νορβηγούς, ούτε πήγε με ελπίδα να κερδίσει. Καθώς εγκατέλειψε το Έϊντσβολντ, και ενώ οι Νορβηγοί εξακολουθούσαν, ανθρωπιστικά φερόμενοι, να μη βάλλουν, αυτός έδωσε σύνθημα στους δικούς του ότι είναι εν τάξει, και πάνω σ' αυτό το γερμανικό Χάϊντ Καμπ εξαπέλυσε μια ομοβροντία τορπιλών στο γέρικο θωρηκτό από μια απόσταση μόλις εκατό γυάρδες και κυριολεκτικά το νορβηγικό πλοίο έγινε κομμάτια. Η τρομακτική έκρηξη ξύπνησε όλη την πόλη αλλά ήταν ήδη πολύ αργά. Το Νόργκε κατόρθωσε να πραγματοποιήσει δεκαεφτά βολές εναντίον των Γερμανών πριν κι αυτό με τη σειρά του τιναχτεί κομμάτια στον αέρα από τις γερμανικές τορπίλες την ώρα που ακόμα οι ανάστατοι κάτοικοι της πόλεως έτριβαν τα μάτια τους από τον ύπνο, τα γερμανικά στρατεύματα είχαν αποβιβασθεί και ο προδότης Σούντλο είχε διατάξει τους άντρες του να καταθέσουν τα όπλα τους. Το πιο παράτολμο εγχείρημα σε ολόκληρο το γερμανικό παιγνίδι είχε τελειώσει με επιτυχία.
Κατά ανάλογο τρόπο, σε όλες τις κύριες πόλεις της Νορβηγίας, ο λαός ξύπνησε για να βρει ήδη εμπρός του τους Γερμανούς κατακτητάς. Ανάμεσα στους πολύ λίγους που είχαν κατορθώσει να παρακολουθήσουν τα γεγονότα της νύχτας εκείνης με όποιο πρόσφορο μέσο βρισκόταν στη διάθεση τους, ήσαν και το μέλη τού νορβηγικού Υπουργικού Συμβουλίου, τα οποία είχαν συνέλθει αργά σε σύσκεψη, για να εξετάσουν το θέμα της παραβιάσεως οπό μέρους της Μ. Βρετανίας της ουδετερότητας τής χώρας των με την επιχείρηση Wilfred, και είχαν παραμείνει συνεδριάζοντας καθώς το νέα ότι οι Γερμανοί κατέφθαναν άρχισαν να μεταδίδονται από(89) τη μια μετά την άλλη κατεύθυνση. Στις τέσσερες η ώρα και μισή , το πρωί , ο γερμανός Πρεσβευτής, ο Δρ Μπράουερ, παρουσιάστηκε ? στό νορβηγό Υπουργό Εξωτερικών μέ ένα μακροσκελές και προσεκτικά διατυπωμένο έγγραφο, το οποίο άρχιζε με τον ισχυρισμό ότι τό Γερμανικό Ράίχ είχε αναλάβει την προστασία της Νορβηγίας εναντίον των Βρετανών και των Γάλλων. Το Γερμανικό Ράιχ, δήλωνε το έγγραφο του Πρεσβευτού, ήλπιζε ότι ο νορβηγικός λαός θα αποδεχόταν τη γερμανική δράση με κατανόηση και ότι δε θα προέβαλε κανενός είδους αντίσταση: η αντίσταση θα συντριβόταν με όλα τα μέσα. Υπήρχαν διατυπώσεις για «τις πιο τρομακτικές όψεις του πολέμου»—ως προς τη φύση των οποίων η ψυχαγωγία με το φιλμ του Δρος Μπράουερ, λίγες ημέρες πριν, δεν άφηνε καμιά αμφιβολία. Και ακολουθούσαν δεκατρία σημεία με απαιτήσεις στις οποίες υπήρχε η προσδοκία ότι η νορβηγική Κυβέρνηση θα συναινούσε. Στις απαιτήσεις αυτές περιλαμβανόταν και η έκδοση μιας προκηρύξεως που θα άπογόρευε κάθε αντίσταση, πού θά διέτασσε την παράδοση στους Γερμανούς άθικτων όλων των στρατιωτικών εγκαταστάσεων, όλων των μέσων επικοινωνίας και των υπηρεσιών για τις πλοηγήσεις, που θα όριζε την υπαγωγή του Τύπου και του Ραδιοφώνου στη γερμανική λογοκρισία και τη λήψη μέτρων για την υπαγωγή των ενόπλων δυνάμεων στον έλεγχο των Γερμανών. Ο Υπουργός των Εξωτερικών έφερε το ντοκουμέντο αυτό στο Υπουργικό Συμβούλιο, το οποίο το απέρριψε χωρίς δισταγμό και ο βασιλιάς Χάκων ενέκρινε την απόφαση αυτή με την ίδια σταθερότητα. Η Νορβηγία βρισκόταν σε πόλεμο με τη Γερμανία.
Με τί όμως επρόκειτο να πολεμήσουν οι Νορβηγοί; Ακόμη και η μεραρχία του στρατηγού Φλάϊσερ στο βορρά είχε βρεθεί ανέτοιμη: οι άλλες μεραρχίες δεν ήσαν ούτε καν κινητοποιημένες και μολονότι η διαταγή κινητοποιήσεως είχε δοθεί πλέον, θα χρειάζονταν δύο ημέρες πριν τα στρατεύματα αρχίσουν να εφοδιάζονται από τις αποθήκες. Πολύ όμως πριν περάσουν οι δυό αυτές ημερες, οι αποθήκες και όλα τα υλικά τους, μαζί με τα δυό εργοστάσια πυρομαχικών και μικρών όπλων, θα είχαν πέσει στα χέρια των Γερμανών—όπως θα συνέβαινε και με όλα τα μέσα επικοινωνίας (90)στην ορεινή αυτή και δυσπρόσιτη χώρα. Το Βρετανικό Υπουργικό Συμβούλιο θα συνερχόταν λίγες ώρες αργότερα και θα προσέφερε άμεση συμπαράσταση στη Νορβηγία χωρίς να περιμένει να του ζητηθεί. Τα στρατεύματα όμως ακριβώς τα όποια είχαν προετοιμασθεί να προσφέρουν τη συμπαράσταση αυτή είδαμε ότι ή βρίσκονταν στήν ξηρά στο Ντάνφερμλαϊν ή λικνίζονταν στα αγκυροβολημένα στον Κλάϊντ οπλιταγωγά χωρίς πλοία συνοδείας στη διάθεση τους εκτός από βάρκες. Με μια επιτυχημένη διαίσθηση για τις πραγματικές δυνατότητες της καταστάσεως, διαίσθηση που δε μπορούσε να περιμένει κανείς από μια κυβέρνηση η οποία δεν περίμενε ούτε στο ελάχιστο να βρεθεί εν ριπή οφθαλμού περιπλεγμένη σε έναν ολοκληρωτικό πόλεμο, η Νορβηγική Κυβέρνηση πήρε τώρα μια σειρά αποφάσεις οι οποίες απέβλεπαν στη διατήρηση του κυβερνητικού ελέγχου στη χώρα παρά την τρομακτική κατάσταση που εδημιουργείτο. Απεφάσισε να εκκενώσει το Κοινοβούλιο από το προσωπικό των κυβερνητικών υπηρεσιών, από τα αρχεία και τον εξοπλισμό που- της ήταν απαραίτητος. Απεφάσισε τη μετάβαση του Βασιλιά καθώς και τη μεταφορά των αποθεμάτων της χώρας σε χρυσό, στο Χάμαρ, εβδομήντα μίλια προς το βάθος της κοιλάδος στο στόμιο της οποίας βρίσκεται το Όσλο, και κήρυξε την πρωτεύουσα ανοχύρωτη πόλη. Κατά τις 7 και μισή το πρωί όλοι είχαν ξεκινήσει οδικώς και σιδηροδρομικώς και το ενεργούμενο των Ναζί, ο προδότης Κουίσλιγκ ανέλαβε τον έλεγχο στην πρωτεύουσα. Αμέσως ανεκήρυξε τον εαυτό του πρωθυπουργό και διόρισε ένα Υπουργικό Συμβούλιο—πολλά από τα μέλη του οποίου αρνήθηκαν να αποδεχτούν το διορισμό τους. Της Νορβηγίας της έλειπαν πολλά πράγματα: μια αποτελεσματική Πέμπτη Φάλαγγα ήταν ένα από αυτά.

Μέχρι εδώ είναι δυνατόν να διαγραφούν με ακρίβεια τα γεγονότα της νύχτας στις 8 προς 9 Απριλίου στη Νορβηγία. Υπάρχει όμως και ένα σημείο που δεν μπορεί να διευκρινισθεί. Πολλοί Νορβηγοί πίστευαν και πιστεύουν ακόμα και μέχρι σήμερα, ότι υπήρξαν και γερμανικά στρατεύματα τα οποία εισέβαλαν τη νύχτα αυτή στη χώρα τους περνώντας τα σουηδικά σύνορα, ιδιαίτερα στη νότια Νορβηγία. Προσπαθώντας κανείς να επισημάνει τα γεγονότα (91) τα οποία δικαιολογούν μια τέτοια πεποίθηση, πέφτει πάνω σε φαντάσματα. Σε έναν διηγήθηκαν για σουηδούς μεθοριακούς φρουρούς οι οποίοι διέκοψαν την υπηρεσία τους έως ότου ένοπλες σκιές γλυστρήσουν προφυλακτικά πέρα από τα σύνορα, αλλά ποιός πράγματι είδε κάτι τέτοιο να συμβαίνει, πού, ποιά ώρα καί ούτω καθεξής; Πάντοτε σε παραπέμπουν σε κάποιον άλλον για το περιστατικό, για το χρόνο και τη θέση και οι λεπτομέρειες μένουν αόριστες. Πρόκειται μήπως απλά γιά ένα ακόμα προϊόν της εχθρικής επιφυλακτικότητας η οποία επιζεί ακόμα ανάμεσα στους Νορβηγούς καί στους Σουηδούς, από την εποχή του χωρισμού της Νορβηγίας από τη Σουηδία, στα πρώτα χρόνια του αιώνα μας, ένα προϊόν φόβου το οποίο σερνόταν πάντοτε στις σχέσεις των δυο χωρών, ότι η Σουηδία θα επιζητούσε να αναλάβει ξανά τον έλεγχο της Νορβηγίας; Εφαρμόζεται τάχα εδώ η αρχή ότι υπάρχει πάντα κάποια πραγματική βάση και στις πιο απίθανες διαδόσεις; Δεν υπάρχει καμμιά αμφιβολία —το παραδέχονται και οι Σουηδοί οι ίδιοι αυτό — ότι γερμανικές ενισχύσεις και εφόδια πέρασαν τα σουηδικά σύνορα, ιδιαίτερα στο βόρειο μέτωπο, στις επόμενες φάσεις της εκστρατείας: ενισχύσεις, για παράδειγμα, πέρασαν με το πρόσχημα ότι αποτελούσαν προσωπικό του Ερυθρού Σταυρού, παρ' όλο που οι ενισχύσεις αυτές πολύ λίγο έμοιαζαν για προσωπικό του Ερυθρού Σταυρού. Πυρομαχικά περιέχονταν σε κιβώτια που έγραφαν επάνω «Ψάρια», τα ψάρια όμως αυτά ήσαν περιέργως βαρειά. Άλλοι Γερμανοί επίσης πέρασαν μέσω Σουηδίας, ήσαν όμως ασθενείς ή αδειούχοι και χωρίς τα όπλα τους. Όλα αυτά είναι πράγματα που τα παραδέχονται οι Σουηδοί και μπορεί κανείς κάτι να πει σχετικά μ' αυτά πάνω στον ισχυρισμό ότι συνέβαιναν ή γιατί οι Σουηδοί δεν είχαν τη δύναμη και τα μέσα να τα εμποδίσουν ή γιατί δεν είχαν το δικαίωμα να τα εμποδίσουν από τις διεθνείς συμβάσεις. Οι ίδιοι οι δικοί μας πιλότοι των καταδιωκτικών μας που πολέμησαν γύρω στο Νάρβικ, είχαν πεισθεί ότι εάν κατεδίωκαν ένα ναζιστικό αεροπλάνο πάνω από τη μεθόριο, ο ναζιστής έφευγε ελεύθερος προς τη Σουηδία ενώ ο βρετανός συναντούσε και τα δυό μαζί: και το αντιαεροπορικό πυρ και τις επίσημες διαμαρτυρίες. Πόσα όμως από τα στοιχεία αυτά είναι προϊόντα της (92) εξάψεως τής φαντασίας στη φωτιά της μάχης και πόσα προήλθαν από τις διαδόσεις ότι τάχα είχαν λάβει χώρα; Επρόκειτο για σύντομη φάση. Η ανάπτυξη των εχθρικών δυνάμεων ακόμα και από την ώρα αυτή, προχωρούσε ραγδαία, αεροπορικώς προς τις πόλεις της κεντρικής και της νότιας Νορβηγίας, καθώς και από τη θάλασσα μέσα από το στενό θαλάσσιο πέρασμα στο Σκάγερρακ. Αυτή ήταν η στιγμή κατά την οποία οι Συμμαχικές δυνάμεις θα μπορούσαν να έχουν καταφέρει το πλήγμα τους για την υπεράσπιση της Νορβηγίας' παρ' όλα αυτά ήσαν ανίκανες να χτυπήσουν.

Οι Σουηδοί εμφανίζονται ότι δεν έδειξαν ενεργό εχθρότητα εναντίον των Νορβηγών. Επέτρεπαν στους νορβηγούς πολίτες νά πηγαίνουν και να έρχονται, αμερόληπτα έθεταν υπό κράτηση πρόσωπα με στολή και των δυό στρατοπέδων τα οποία περνούσαν τα σύνορα. Στη βόρεια Νορβηγία προς το τέλος, όταν οι Γερμανοί είχαν σχεδόν ηττηθεί, μερικά πρόσωπα περίμεναν βάσιμα ότι η Σουηδία θα εκήρυσσε τον πόλεμο εναντίον της Γερμανίας. Δεν υπήρξε ποτέ ισχυρισμός από γερμανικής πλευράς ή οποιαδήποτε σχετική εκμυστήρευση, ότι οι Σουηδοί συμπαραστάθηκαν στους Γερμανούς. Η αλήθεια δε θα γνωστοποιηθεί ποτέ, οι διαδόσεις όμως επιμένουν και η κατηγορία σέρνεται γιατί, είτε ήρθαν μέσω Σουηδίας οι Γερμανοί είτε όχι, βρίσκονταν χωρίς αμφιβολία στο Όσλο, στο Μπέργκεν, στο Τροντχάϊμ, και σε όλα τα σημεία που διάλεξαν για τις αποβιβάσεις τους, και οι Νορβηγοί ξύπνησαν για να τους βρουν ξαφνικά μπροστά στα μάτια τους.

Η πρώτη αντίδραση των Νορβηγών ήταν μιά οδυνηρή κατάπληξη και μια περίεργη νάρκωση, μια αίσθηση παραλύσεως— πράγμα που με τη σειρά του βοήθησε κι' αυτό τους Γερμανούς να απλωθούν καί νά σταθεροποιηθούν στην κρίσιμη αυτή φάση κατά την οποία μόλις είχαν βγει στην ξηρά και η θέση τους εξαρτιόταν ακόμα από την εντύπωση δυνάμεως που θα προκαλούσαν παρά από τη δύναμη την ίδια. Η αντίδραση υπήρξε ακριβώς η ίδια από το Νάρβικ στο βορρά έως το Όσλο στο νότο. Ένας ανταποκριτής του Νταίηλυ Τέλεκγραφ βρισκόταν στο Όσλο αυτή την εποχή. Περιέγραψε αργότερα πως, στις 8 παρά τέταρτο το πρωί, ενώ ακόμα ο πληθυσμός ζούσε σε αμφιβολία, σε σύγχιση και σε άγνοια για το τί ακριβώς είχε συμβεί, πέντε γερμανικά βομβαρδιστικά έφτασαν σα βροντή χαμηλά πάνω από τις στέγες των σπιτιών — πως επί δυο συνέχεια ώρες κατόπιν τα Γερμανικά αεροπλάνα έφταναν κατά μικρά σμήνη, μόνο κατά μικρά σμήνη, προσποιούνταν και έφευγαν, μη ρίχνοντας βόμβες αλλά ενσπείροντας συνέχεια τον τρόμο ότι σε κάθε στιγμή θα μπορούσαν να ρίξουν: και την ώρα που οι προσποιήσεις αυτές λάβαιναν χώρα, (93) αερομεταφερόμενα στρατεύματα δεν έχαναν φυσικά την ευκαιρία να αποβιβάζονται στο αεροδρόμιο της πόλεως για να καταλάβουν το στόχο τον οποίον είχαν αποτύχει μέχρι στιγμής να τον κυριεύσουν με τα άλλα τους τμήματα, εκείνα που παρά τη θέληση τους είχαν αποβιβαστεί από τα πλοία, μακρυά, προς τα περάσματα του φιόρδ.

«Χιλιάδες από τους κατοίκους τοΰ Όσλο, έμεναν να παρακολουθούν χάσκοντας και τρομαγμένοι τους Γερμανούς» έγραψε ο ανταποκριτής, «αλλά πανικός δεν υπήρχε. Κανένας μας δεν φανταζόταν ποτέ ότι γερμανικά πολεμικά πλοία βρίσκονταν στον εσώτερο λιμένα και ότι το Όσλο ήταν ήδη καταδικασμένο... Η ίδια παραφροσύνη από ακατανόητα γεγονότα εξακολούθησε όλη την ήμερα... Δεκάδες χιλιάδες άτομα κυκλοφορούσαν χαζεύοντας στους δρόμους και στα πεζοδρόμια, περιμένοντας σε ολοκληρωτική αμηχανία. Όλοι αναρωτιόμασταν πού είναι οι Άγγλοι, αλλά και επίσης πού ήσαν οι Γερμανοί;».

Και μόνο κατά τα μισά του απομεσήμερου εμφανίστηκαν οι Γερμανοί—πρώτα από όλα δυό καμιόνια φορτωμένα στρατό, καίι λίγο πιό πίσω μια φάλαγγα πεζοί με επικεφαλής τον ίδιο το Στρατηγό Φάλκενχορστ. Ήταν μιά μικρή .φάλαγγα, λίγα λεπτά της χρειάστηκαν για να περάσει. Οι άντρες βάδιζαν κατά τμήματα, με βλοσυρή έκφραση και υπέροχο συγχρονισμό. Μια πόλη με ένα τέταρτο του εκατομμυρίου κατοίκους που συνωθούνταν να παρακολουθούν τη μικροσκοπική φάλαγγα να περνάει, παραλυμένη πάντοτε, κυριεύτηκε από τη μικρή αυτή δύναμη. Φρουροί τοποθετήθηκαν αμέσως στα κυβερνητικά γραφεία και στα άλλα βασικά κτίρια. Μιά ομάδα γερμανοί στρατιώτες φάνηκαν σε ένα από τα παράθυρα του Κοινοβουλίου και άρχισαν να τραγουδούν ρωμαλέα ενώ ένας από όλους έπαιζε ακορντεόν. Οι παράτες και οι αντιπαράτες εξακολουθούσαν. Επρόκειτο για τον πιο "φανταστικό στρατό που κυρίευσε ποτέ μια πόλη στόο σύγχρονο πόλεμο, γιατί ήταν ένας θεατρικός στρατός, ένας στρατός όπερα κωμίκ—κάτι ισχυρό και ατελείωτο αλλά το οποίο εκ του εμφανούς το συγκροτούσαν τα ίδια μικρά τμήματα ηθοποιών που περνούσαν παρελαύνοντας συντεταγμένα πέρα και δώθε ή που τα έβλεπε κανείς μέσα από μια (94) πόρτα ή ένα παράθυρο. Δεν υπήρχε καθόλου νόημα σε όλα αυτά και στην περίοδο τούτη οι Γερμανοί περνούσαν βλοσυροί, χρησιμοποιώντας κάθε .στρατήγημα και κάθε ψυχολογικό τέχνασμα για να εντυπωσιάσουν το λαό της παραβιασμένης χώρας ότι τάχα βρισκόταν στην αρπάγη ενός μεγάλου στρατού—ενώ στην πραγματικότητα, μέχρις ότου ενισχύσουν τις δυνάμεις τους, διέτρεχαν τον κίνδυνο σχεδόν να εκμηδενισθούν οπό τους Νορβηγούς, μόνο με τη δύναμη του πλήθους χωρίς καλά - καλά να χρειάζονται όπλα γι' αυτό

Μια από τις πρώτες ενέργειες του Κουίσλιγκ, όταν ανέλαβε την εξουσία στο Όσλο, ήταν να αναστείλει τη διαταγή κινητοποιήσεως. Η νόμιμη Νορβηγική Κυβέρνηση δεν είχε μέσα να καταγγείλει την αναστολή, διότι στο Χάμαρ όπου είχε καταφύγει δεν υπήρχαν ευκολίες μεταδόσεως των διαταγών σε εθνική κλίμακα και οι Γερμανοί είχαν θέσει υπό τον έλεγχο τους το τηλεφωνικό σύστημα. Είχε συμβεί όμως το εξής: με μια ομιλία του από το ραδιόφωνο, ακριβώς πριν η κυβέρνηση αναχωρήσει, ο Υπουργός των Εξωτερικών, ο Δρ Κόχτ, είχε αναφέρει ότι η κινητοποίηση είχε διαταχθεί. Οι στρατεύσιμοι λοιπόν σε όλη τη Νορβηγία θεώρησαν τη διαταγή αυτή ότι τους υποχρέωνε να παρουσιαστούν. Στις πιο πολλές περιπτώσεις αυτό ήταν αδύνατο γιατί ένας από τους πρώτους αντικειμενικούς σκοπούς των Γερμανών σε κάθε περιοχή όπου αποβιβάζονταν ήταν να καταλάβουν τις αποθήκες υλικού επιστρατεύσεως και διότι το συγκοινωνιακό σύστημα της χώρας κατακερματίστηκε και για ένα σωρό άλλους λόγους. Παρ΄όλα αυτά, καθώς η κατάπληξη της ημέρας άρχισε να παρέρχεται—και αυτό γινόταν περισσότερο ή λιγώτερο καθώς και οι (95) παράτες όπερα - κωμίκ του ίδιου του γερμανικού στρατού τελείωναν-πήραν απόφαση να πολεμήσουν όπου μπορούσαν και με όποιον μπορούσε να ενωθεί μαζί τους. Μερικοί από αυτούς είχαν εκπαιδευθεί κατά τρόπο απαρχαιωμένο μερικοί μάλιστα ελάχιστα είχαν εκπαιδευθεί. Συμβαίνει όμως στη Νορβηγία ή σκοποβολή να είναι ένα εθνικό άθλημα. Συμβαίνει ακόμα, οι πιο πολλοί Νορβηγοί ενεργού ηλικίας να είναι ικανοί χιονοδρόμοι—πράγμα που δεν είναι αφύσικο σε μια χώρα η οποία το περισσότερο μέρος του χρόνου είναι σκεπασμένη από χιόνια. Εάν λοιπόν δε θα τους ήταν δυνατό να πολεμήσουν σαν ένας στρατός, θα μπορούσαν να πολεμήσουν σαν αντάρτες στα βουνά και στις κοιλάδες, όσον καιρό θα μπορούσαν να βρουν Νορβηγούς συντρόφους να πολεμήσουν στο πλευρό τους. Και πράγματι, σε εντελώς σύντομο χρονικό διάστημα, το νότιο τουλάχιστο τμήμα της χώρας, ζωντάνεψε ολόκληρο από άντρες που έσπευδαν — γέμισε θα ήταν εσφαλμένη λέξη να χρησιμοποιήσουμε γιατί η Νορβηγία είναι μια μεγάλη χώρα με μικρό πληθυσμό.

Σε μικρές ομάδες, άνά δυό ή τρεις, μερικές φορές μάλιστα και ένας - ένας στήν αρχή, άνθρωποι απο παντού άφιναν τα σπίτια τους, τις οικογένειες τους, το κάθε δικό τους και ξεκινούσαν να βρουν κάποιο είδος εστίας αντιστάσεως γύρω από την οποία θα μπορούσαν να συσσωματωθούν. Οι μικρές ομάδες θα οργανώνονταν σε μεγαλύτερες ομάδες και έτσι, μολονότι όσα συνέβαιναν δεν είχαν καμμιά σχέση με το σχηματισμό στα χαρτιά του Νορβηγικού Στρατού στον οποίο θα έπρεπε να καταταγούν—ένας στρατός της περιστάσεως δημιουργήθηκε. Ένας στρατός ο οποίος επρόκειτο να ανδρωθεί εναντίον κάθε λογικής για να αποδυθεί σε απέλπιδες μάχες καθυστερήσεως του εχθρού έως ότου κατορθωνόταν να καταφθάσουν ενισχύσεις.

Στο ίδιο χρονικό διάστημα αεροπλάνα, έστω και απ' αυτά που διέθετε η Νορβηγία — ακατάλληλα τα περισσότερα τους για να χρησιμοποιηθούν σαν καταδιωκτικά ή σαν βομβαρδιστικά—ανυψώθηκαν και ενεργούσαν με κάθε τρόπο που μπορούσε να επινοηθεί για να προκαλούν σύγχιση και ενοχλήσεις στα Γιούνκερς και στα Μέσσερσμιτ. Από μερικά από αυτά οι αεροπόροι εξακόντιζαν με τα χέρια τους τις λίγες βόμβες που διέθεταν, άλλα απλώς βουτούσαν(96) και προσποιούνταν ότι πολυβολούσαν τις χερσαίες δυνάμεις. Γρήγορα έμειναν χωρίς καύσιμα και μερικά από αυτά χωρίς οποιοδήποτε είδος βενζίνης. Μερικά αντιμετώπισαν το αδύνατο και έφυγαν για τη Σκωτία—διασώζοντας έτσι τουλάχιστο τους πιλότους των για να εξακολουθήσουν να πολεμούν σαν ελεύθεροι άντρες, διότι τα αεροπλάνα τα ίδια, όλα χωρίς εξαίρεση, αμέσως χαρακτηρίστηκαν σα μη κατάλληλα για χρήση.

Όσο για το Νορβηγικό Ναυτικό, είχε μείνει λίγο και απ' αυτό μετά από τις απελπισμένες συγκρούσεις στα φιορδ.

Αδίστακτα αποφάσισε πιο ήταν το καθήκον του, όπως αδίστακτα είχε συγκρουστεί από την πρώτη στιγμή με τον εχθρό, και δεν έδωσε καμιά σημασία σε οποιαδήποτε από τις διαταγές του Κουίσλιγκ. Όλα τα σκάφη που είχαν απομείνει, σήκωσαν άγκυρες για τα λιμάνια της Μ. Βρετανίας ή για οπουδήποτε θα ήταν δυνατόν να συναντήσουν το βρετανικό στόλο. Το αντιτορπιλλικό Σλάϊπνερ, το οποίο το έχουμε ήδη συναντήσει να πραγματοποιεί το πρώτο του πλήγμα κατά του εχθρού, ανοίχτηκε στη θάλασσα σέρνοντας μαζί του ένα μεγάλο μεταφορικό πλοίο των Γερμανών του οποίου ο κυβερνήτης μάταια διαμαρτυρόταν ότι δεν μετέφερε στρατό ή στρατιωτικά εφόδια οποιουδήποτε είδους. Στα μισά όμως του δρόμου το γερμανικό κατόρθωσε να το σκάσει από τον ανεπιθύμητο σύντροφο του. Το Σλάϊπνερ έγινε δεκτό με έναν τρομερά πανηγυρικό τρόπο όταν έφτασε στο Σήτλαντς στη Μ. Βρετανία και ξανά όταν κατέπλευσε το Σκάπα Φλόου. Ανέλαβε ξανά υπηρεσία στις τάξεις του βρετανικού Βασιλικού Ναυτικού έξω από τις νορβηγικές ακτές μόλις μαν εβδομάδα αργότερα και ο πρώτος του υποπλοίαρχος χρησιμοποιήθηκε σαν αξιωματικός σύνδεσμος με τις ναυτικές δυνάμεις εκεί. Άλλοι ακολούθησαν το ίδιο παράδειγμα και έτσι τα νορβηγικά πλοία, στα οποία περιλαμβάνονταν και νέα πλοία αγορασμένα με χρήματα από τα αποθέματα χρυσού της χώρας, τα οποία φυγαδεύτηκαν κάτω από τη μύτη των Γερμανών, ή με τα κέρδη του νορβηγικού εμπορικού στόλου, έλαβαν με όλες τους τις δυνάμεις μέρος στον πόλεμο κατά θάλασσα στα επόμενα χρόνια.

Αναμφίβολα όμως το μεγαλύτερο δώρο της Νορβηγίας στον ελεύθερο κόσμο ήταν ο εμπορικός της στόλος .

Η χώρα αυτή είχε (97) τον τρίτο εμπορικό στόλο του κόσμου. Διέθετε διακόσια εβδομήντα δύο σύγχρονα πετρελαιοφόρα μόνο. Και τα πετρελαιοφόρα αυτόν τον καιρό άξιζαν όσο ήταν και το βάρος τους σε χρυσάφι, ενώ ταυτόχρονα ήταν τα πιο επικίνδυνα καράβια για να υπηρετεί κανείς σ' αυτά. Συνολικά είκοσι πέντε χιλιάδες ναυτικοί και χίλια πλοία προσχώρησαν να πολεμήσουν στον απελπισμένο αγώνα στον Ατλαντικό και σ' ολόκληρον τον κόσμο — πλοία των οποίων τα πάτρια λιμάνια βρίσκονταν στο εξής σε μια παράξενη χώρα, ναυτικοί οι οποίοι συχνά δεν γνώριζαν εάν οι οικογένειες τους ζούσαν ή πέθαναν, εάν είχαν με τι να ζήσουν, εάν ήσαν ελεύθερες ή κλεισμένες σε στρατόπεδα συγκεντρώσεως. Η εργασία τους ήταν περίλαμπρη και η συνεισφορά τους στη Συμμαχική Νίκη αναντικατάστατη, παρ' όλο πού τώρα σπάνια τη θυμούμαστε τη συνεισφορά αυτή ή μιλούμε γι΄ αυτή.

Έτσι, στο πέρασμα μιας ημέρας η οποία άρχισε με μια παραλυτική κατάπληξη και αδράνεια, η Νορβηγία βρήκε τον εαυτό της. Η Μ. Βρετανία δεν είχε βρει ακόμα το δικό της εαυτό και δεν θα τον εύρισκε μέχρις ότου θα δεχόταν κι αυτή παρόμοιο κλονισμό οπό τις δικές της καταστροφικές ήττες στη δύση. Όταν τα νέα για την εισβολή στη Δανία και στη Νορβηγία ξέσπασαν απότομα στο ραδιόφωνο και στις εφημερίδες, το πρωί στις 9 Απριλίου, όλοι περίμεναν με βεβαιότητα ότι το ισχυρότερο Ναυτικό του κόσμου, ο Στρατός ο οποίος στη διάρκεια ολοκλήρων γενεών πολέμησε νικηφόρα παντού στην υδρόγειο και μια Αεροπορία η οποία ήταν οπό τεχνική άποψη ανώτερη προς οτιδήποτε διέθεταν οι Γερμανοί, θα εξορμούσαν μαζί προς τη Νορβηγία σε εκδίκηση και θα πετούσαν τους αλαζονικούς Γερμανούς στη θάλασσα. Χιλιάδες δημοσιεύματα στις εφημερίδες διατράνωναν το θρύλο ότι η Γερμανική Αεροπορία ήταν ήδη απαρχαιωμένη, διακήρυσσαν την πεποίθηση ότι η επίθεση αεροπλάνων εναντίον πολεμικών πλοίων δεν ήταν αποτελεσματική, κάτι περισσότερο μάλιστα: ότι ήταν εν μέρει αυταπάτη και εν μέρει ευσεβής πόθος. Στο κάτω - κάτω, μήπως, μόλις λίγες μέρες πριν, ο ίδιος ο πρωθυπουργός δεν είχε δηλώσει ότι ο Χίτλερ είχε χάσει το «λεωφορείο»; Ακόμα και με όσα είδαμε να συμβαίνουν στη Νορβηγία, η έκταση των ευσεβών πόθων,(98) που κρέμονταν πάνω από τη Μ. Βρετανία σαν ένα σύννεφο αυταπάτης και πλάνης ήταν απίστευτη·—-απολύτως το ίδιο πνεύμα βασίλευε και στην κυβέρνηση των ηλικιωμένων ανθρώπων και στις πολεμικές επιτροπές. Σε τέτοιο σημείο, ώστε, ακόμα και κατά τη διάρκεια της ημέρας που ακολούθησε την εισβολή, ο Μίστερ Τσάμπερλαιν μπόρεσε με το άτονο ύφος του να δηλώσει στη Βουλή των Κοινοτήτων ότι οι ειδήσεις κατά τις οποίες οι Γερμανοί είχαν αποβιβασθεί στο Νάρβικ ήσαν έκτος συζητήσεως, ότι υπήρχε ένα σημείο στο βορειότερο άκρο της Νορβηγίας ονομαζόμενο Λάρβικ και ότι κατά πάσαν πιθανότητα στο σημείο αυτό θα πρέπει να είχαν αποβιβασθεί. Δεν υπάρχει όμως ούτε ίχνος από οποιαδήποτε οπό τις εκθέσεις που να μνημονεύει πουθενά το Λάρβικ.

Το Υπουργικό Συμβούλιο (στο οποίο μεταβιβάστηκε οπό τις περιστάσεις η ευθύνη για τις επιχειρήσεις στη Σκανδιναυική Χερσόνησο από το Ανώτατο Διασυμμαχικό Πολεμικό Συμβούλιο και το οποίο συνεπώς δε μπορούσε πλέον να παραπέμψει τις ευθύνες του άλλου) ούτε λίγο ούτε πολύ, είχε υποσχεθεί πλήρη και άμεση βοήθεια στο νορβηγικό λαό: έπρεπε τώρα να κρατήσει την υπόσχεση του. Πώς θα το κατόρθωνε; Κάθε πλοίο που θα μπορούσε να διαθέσει το Ναυτικό βρισκόταν ήδη σε διατεταγμένη υπηρεσία και οι μονάδες του στόλου βρίσκονταν την ώρα αυτή σε μάχη με τον εχθρό ή έτοιμες να εμπλακούν. Η Αεροπορία θα προσπαθούσε να φτάσει τους στόχους της ατή Νορβηγία' όπως όμως έχουμε προγούμενα παρατηρήσει, ο καιρός ήταν κακός, μερικοί στόχοι βρίσκονταν στο έσχατο όριο για τα αεροσκάφη που διαθέταμε τότε, μερικοί μάλιστα και εντελώς έξω από την ακτίνα δράσεως των αεροπλάνων μας. Εκτος από αυτά, η Αεροπορία, όπως και οι άλλες στρατιωτικές δυνάμεις, θα δεσμευόταν σ' αυτή τη φάση με αυστηρές διαταγές να βομβαρδίζει μόνον όταν στρατιωτικοί στόχοι θα ήταν δυνατόν να απομονωθούν και να διαπιστωθούν καθαρά. Όσο για το Στρατό, ο οποίος θα έπρεπε να αντιμετωπίσει το πρόβλημα να αποβιβασθεί στη Νορβηγία, έχουμε ήδη αρκετή γνώση για τις δυνάμεις που υπήρχαν διαθέσιμες στο στρατόπεδο στο Ντανφερμλάϊν και στα οπλιταγωγά στον Κλάϊντ και σε ποια κατάσταση βρίσκονταν μερικές από αυτές. Έπρεπε τώρα, οι δυνάμεις αυτές, χωρίς καμιά (99) καθυστέρηση να απελευθερωθούν από την καταναγκαστική τους καραντίνα να τεθούν για μια ακόμη φορά σε κίνηση , με προορισμό τώρα να πολεμήσουν αντί απλά να αποβιβασθούν ή μόνο να καταλάβουν τα επίκαιρα σημεία και να αναλάβουν καθήκοντα φρουρών.