ΓΕΩΡΓΙΟΣ ΤΣΟΛΑΚΟΓΛΟΥ :ΑΠΟΜΝΗΜΟΝΕΥΜΑΤΑ - ΣΧΗΜΑΤΙΣΜΟΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ ΙΙΙ

(Προηγούμενο)
Δια να κατανοηθή η τοιαύτη νοοτροπία μας δέον να μεταφερθή τις εις την εποχήν εκείνην και εις την ατμόσφαιραν των Ιωαννίνων, όπου είχομεν απομονωθή άνευ συνδέσμου τινός με τας Αθήνας, αλλά ούτε και με τας Πάτρας, με την Άρταν, με το Μεσολόγγιον.
Ένεκα των λόγων τούτων απάντων εκρίναμεν ότι ήμεθα υποχρεωμένοι να επωμισθώμεν τας μεγάλας ττροσπαθείας της διακυβερνήσεως της υπό ξενικόν ζυγόν τελούσης Πατρίδος μας, συνεχίζοντες υπό άλλην μορφήν τον εις Αλβανίαν Αγώνα και να αυταθυσιασθώμεν επί των επάλξεών της, εις ην περίπτωσιν συνελαμβανομεθα δολιευόμενοι τους Κατακτητάς.
Το ξεκίνημα μας ήτο αγνώς πατριωτικόν.
Άνευ ταπεινής σκέψεως.
Άνευ ετέρου ελατηρίου.
Με την πίστιν επί την ανάστασιν του Έθνους και επί την διάσωσιν της φυλής. Επί την επιβίωσιν. Την σκέψιν και τας ψυχάς μας απησχόλει η Πατρίς, δεδεμένου ότι είχομεν ενστερνισθή όσα διεκηρύττομεν.
Δεν εφοβήθημεν την παρεξήγησιν, διότι ήμεθα οι δημιουργοί της Νίκης και οι συντελεσται της παρατάσεως του αγώνος και με δεδηλωμένην γνώμην της πίστεως μας επί την τελικήν Νίκην της  Αγγλίας.
Με σύμβολα τον Σταυρόν και την Κυαναλευκον, με πατριωτικούς παλμούς και με την πεποίθησιν ότι θα επετυγχάνετο η δέουσα κατανόησις επί την ιερότητα του έργου μας από τον Ελληνικόν Λαόν και από την εν Αιγύπτω Κυβέρνησιν, υττελογίσαμεν ότι συνεταυτίζοντο αι επιδιώξεις ς μας, αίτινες συνωψίζοντο εις τα επόμενα άρθρα της πίστεώς μας μέ τους σκοπούς του Έθνους:
Α) Διατήρησις της Εθνικής  Ενότητος.
Β)Εξυπηρετησις του Λαού ίνα δυνηθή να ανταπεξέλθη τας κρισίμους ττεριστάσεις του χειμαζομένου Έθνους.
Γ) Διατήρησις παρά πάντων ακλόνητου της πίστεως επί την Τε­λικήν Νίκην της Αγγλίας και επί το ευοίωνον μέλλον της Ελλάδος.
Δ) Αντίταξις αντιστάσεως κατά της βίας των εισβολέων.
Ε) Πρόληψις της εξαχρειώσεως και εξαθλιώσεως των πάντων δι'  αυστηράς επαγρυπνήσεως και δια τονώσεως του φρονήματος.

ΣΤ) Παγίωσις της τάξεως και ασφαλείας προς περιφρούρησιν της ζωής, της τιμής και περιουσία του Λαού.
Ζ) Να συντηρηθούν οι υπάλληλοι και να διατηρηθούν εις τηv προσήκουσαν περιωπήν ως όργανα του Κράτους.
Η) Προστασία της φυλής από τους κινδύνους των παντοίων ξε­νικών προπαγανδών και ιδίως της Ιταλικής, βουλγαρικής και κουτσοβλαχικής.
Θ) Διατήρησις της Εθνικής αξιοπρεπείας εις το προσήκον ύφος.
Ι) Δυνατότης της εις Αίγυπτον Ελληνικής Κυβερνήσεως να παρέχη ημίν τας κατευθύνσεις της, που αφορούν γενικότερα εθνικά συμ­φέροντα και τους επιδιωκτέους σκοπούς της προς τους αδιαβλήτους πάσης υποψίας εθνικούς ήρωας της χθες.
Εν ω απεφασίζομεν τ' ανωτέρω, ετελούμεν εν αγνοία ότι η αναχωρήσασα εις Κρήτην Κυβέρνησις διέταξε την απρόσκοπτον λειτουργίαν της Κρατικής μηχανής με επί κεφαλής τους Γενικούς Γραμμα­τείς ή Γενικούς Διευθυντάς.
Οσαύτως ο πολιτικός κ.Παπανδρέου είχε σκεφθή  και είχεν συστήσει εις τον τότε  Αρχιεπίσκοπον Αθηνών Χρύσανθον την αναβίωσιν  των  παραδόσεων του Γένους, Toυτ'  έτσι ν' αναλάβη την διαχείρισιν των ζητημάτων της εξουσίας η Εκκλησία. Αλλ' ατυχώς δεν επραγματοποιήθη τούτο.
Δια τούτο ένιοι πατριώται, όλως αυτοβούλως κατέβαλον αξιόλογον προσπαθειαν, όπως προλάβουν την εξάρθρωσιν της Κρατικής  μηχανής και όπωςπεριφρουρούντες τα όσια και Ιερά εξυπηρετήσουν τον λαόν που επεδίδετο εις τα ειρηνικά του έργα.
Τοιούτοι ήσαν οι Δήμαρχος Αθηναίων Πλυτάς, Νομάρχης Αττικοβοιωτίας Πεζόπουλος, Υφυπουργός Επισιτισμού Ζαφειράπαυλος, Στρατιωτικός Διοικητής Καβράκος και άπαντες οι Γενικοί Διευθυνται ή γενικοί Γραμματείς των Υπουργείων, οίτινες είτε εξυπηρετούν το κοινόν, είτε ήλθον εις επαφήν με τας Γερμανικάς Αρχάς Κατο­χής, εις ας προσεφέρθησσν να δέχωνται απ' ευθείας τας αιτήσεις τούτων δια να μη ενοχλήται ο πληθυσμός.
Η κοινή Γνώμη επεθύμει τότε να μη νεκρωθή η Κρατική μηχα­νή ουδέ η Εθνική Οικονομία, ίνα ούτω παλαίση ο λαός προς εξοι­κονόμησην τον επιουσίου.
Απόδειξιν τρανωτάτην αποτελεί το γεγονός, ότι πλήθος επιτροπών εκπροσωπουσών σωματεία, συλλόγους, επιμελητήρια, συνομοσπονδίας, ανώτερα πνευματικά Ιδρύματα, ανωτέρας πολιτικάς και δικαστικάς Αρχάς, προσήλθεν εις το Πρωθυπουργικόν μου γραφείον διά να υποβάλη τα συγχαρητήρια του, δια το αναληφθέν βαρύτατον πατριωτικόν έργον και να δηλώση ότι τασσόμενον παρά το πλευρόν της Κυβερνήσεως θα την βοηθήση με όλας τας δυνάμεις του προς επιτυχίαν του σκοπού ταύτης.
Σωρείαι αναφορών ωσαύτως υπεβλήθησαν υπό το ανωτέρω πνεύμα.
Μία εκ τούτων είνε και η της Συγκλήτου του Πανεπιστημίου Αθηνών, υπογραφείσα παρά του Πρυτάνεως Φωτεινού, αντιπρυτάνεως Μπαλή και όλων των μελών της Συγκλήτου. Υπογραμμίζω ταύτην διότι ο Καθηγητής κ, Μπαλής, λησμονήσας την υπογραφήν του και τας διαβεβαιώσεις του προς την Κυβέρνησιν, κατέθεσεν ότι η κοινή Γνώμη τότε δεν ησθάνετο την ανάγκην υπάρξεως Κυβερνήσεως.
Αντιπρασωπίαι των Βιοτεχνικών οργανώσεων της Ελλάδος παρουσιασθείσαι ενώπιόν μου την 6ην Ιουνίου 1941, επέδιδον ψήφισμα αναφέρον μεταξύ άλλων:
Αποδοκιμάζομεν μετ' αποτροπιασμού και αγανακτήσεως τας υπό ευαρίθμων ταραξιών εκδηλωθείσας ασχημίας εναντίον των στρα­τευμάτων της Κατοχής. Συγχαίρομεν την Υμετέραν εξοχότητα και τους εκλεκτούς σας συνεργάτας δια την πατριωτικήν προσπάθειαν της ανασυγκροτήσεως της φιλτάτης Πατρίδος. Υπογραφαί : Γεωργάτος Αγγ., Δ. Μιχαηλίδης, Κ, Χιωτάκης, Ι Παπαγιάννης, Θ. Bασινάκος , Δ. Χαλούλος, Θ. Παπάζογλου, Κ. Ιγγλέσης, Γ. Πούλος, Ι. Σιστοβάρης , Ι. Ευαγγελίδης, Κ. Παπαδόγιαννης κλπ [1]
(Σημ.: Παρεμπιπτόντως θα είπω ενταύθα ότι η τοιαύτη αναφορά των Ετταγγελματιών—Βιοτεχνών δεν ήρεσεν εις τον Υποφαινόμενον διό­τι απεδείκνυεν ότι οι Βιοτέχναι ελάμβανον θέσιν υπέρ των Αρχών Κατοχής και συνεπώς εθεώρουν την Κυβέρνησίν μου ως φιλογερμανικήν! Ηναγκάσθην, όθεν, απαντών, να ανατπτύξω ότι εδεχόμην το ψήφισμα των υπό την έννοιαν ότι απεδοκιμάζοντο αι άσκοποι ασχημίαι κατά των Γερμανών, ττου μπορούν να προκαλέσουν λυττηρά αντίποινα εναντίον αθώων αντί των υπευθύνων, και ότι δεν θα παύση πας τίμιος και φιλόπατρις πολίτης τον συνεχιζόμενον αγώνα μέχρις απελευθερώσεως της Πατρίδος μας).
Ωσαύτως παραθέτω αντίγραφον επιστολής του Προέδρου της Μονίμου Εκτελεστικής Επιτροπής Παμπροσφυγικού Συνεδρίου (έδρα Αθήναι — Θεμιστοκλέους 7), ζητούντος να μετάσχη της Καβερνήσεως :

Εν Αθήναις, 30 Απριλίου 1941
Προς τον εξοχώτατον κ. Γεώργ, Τσολάκογλου Πρόεδρον Κυβερνήσεως
Ενταύθα
Εξοχώτατε Κύριε Πρόεδρε,
Η Μόνιμος Εκτελεστική Επιτροπή του Παμπροσφυγικού Συνεδρίου,εκπρόσωπος των εν Ελλάδι Προσφύγων, δράττεται της ευκαιρίας της υφ' Υμών ως Προέδρου της Εθνικής Κυβερνήσεως αναλήψεως της διακυβερνήσεως της Χώρας, όπως ευχαριστήση Υμάς διότι δια της πρά­γματι σθεναράς χειρονομίας Σας η χώρα απέκτησε Κυβέρνηοιν νόμιμον καί Εθνικήν, πράγμα που η Χώρα εστερείτο από της 4ης Αύγουστου 1936.
Εξοχώτοτε,
Ο προσφυγικός κόσμος αποτελεί και αυτός αναπόσπαστον μέρος του Εθνικού Συνόλου.
Θα ήτο ευτυχής όπως και αυτός δια των νομίμων εκπροσώπων του, συντελέση κατά το δυνατόν εις το βαρύ έργον της ανορθώσεως της Χώρας,
Εξοχώτατε,
Σας παρακαλούμεν όπως δεχθήτε εις ιδιαιτέραν ακρόασιν το πενταμελές Προεδρείον μας, ίνα σας εκθέσωμεν εν πάση λεπτομερεία τας επί του προκειμένου απόψεις μας.
Μετά πάσης τιμής και σεβασμού
Διά την εκτελεστικήν Επιτροπην ο Πρόεδρος
Ν. Π. ΘΕΟΛΟΓΟΣ, Δικηγόρος
Ωσαύτως, παρουσιάσθη επιτροπή εκ προσφύγων, αποτελουμένη εκ των κ.κ. 1) Αντων. Αθηνογένους τέως Υπουργού και Αντιπροέδρου Βουλής, 2) Μιχ. Αργυροπούλου πρώην Βουλευτού, 3) Εμμ. Εμμανουηλίδου πρώην Υπουργού, 4) Ανασ. Μπακάλμπαση , πρώην Υπουργού 5) Αχιλλέως Παπαδάτου, πρώην Υπουργού, 6) Aποστ.  Ορφανίδου ,πρώην Υπουργού, 7) Δημοσθ. Ελευθεριάδου ,πρώην Υπουργού, 8) Μιχ. Τσιγδέμογλου ,πρώην Βουλευτού και Δημάρχου, 9)Κων. Γιαβάσογλου, πρώην Γερουσιαστού , 10) Σταυρ. Χούρσογλου , πρώην Βουλευτού, 11) Νικ. Μανούση , πρώην Βουλευτού , 12) Λαμπρ. Λαμπριανίδη , πρώην Βουλευτού, 13) Σταμ. Χατζήμπεη, πρώην Βουλευτού , 14) Κων/νο Λαμέρα , Πρόεδρον Μικρασιατικού Συλλόγου "Ανατολή", 15) Σωκρ. Σινανίδου ,Δημοσιογράφου  και 16) Δημ.Παρθένη-Μιλάνου.
Ωσαύτως , τρανωτάτην απόδειξιν του ότι πάντες ήθελον  την ύπαρξιν Κυβερνήσεως αποτελεί η γνώμη των αρχηγών πολιτικών κομμάτων της Χώρας και άλλων προσωπικοτήτων .Ούτοι κληθέντες  παρ' εμού εις το Πρωθυπουργικόν γραφείον ίνα λάβωσι γνώσιν περί του τρόπου , καθ' ον εσχηματίσθη η Κυβέρνησις και περί των επιδιώξεων ταύτης απεφάνθησαν πάντες ότι :
Eθεώρουν προτιμοτέραν την Κυβέρνησιν από το Προτεκτοράτον. 
Επέδειξαν κατανόησιν  της σοβαρότητος της πατριωτικής χειρονομίας, που έκαμα και με ενεθάρρυναν εις το πατριωτικόν έργον , που ανέλαβα  και εξέφρασαν  την πεποίθεσίν των , ότι η Πατρίς θα ωφεληθή  εκ της υπάρξεως Κυβερνήσεως.  

Υποσημειώσεις:
[1] Ιδέ "Ασύρματον" 6 Ιουνίου 1945

(Επόμενο)  

ΓΕΩΡΓΙΟΣ ΤΣΟΛΑΚΟΓΛΟΥ :ΑΠΟΜΝΗΜΟΝΕΥΜΑΤΑ - ΣΧΗΜΑΤΙΣΜΟΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ ΙΙ

(Προηγούμενο)

'Aλλως τε ουδέν δικαίωμα είχον σχετικώς, παρά μόνον την στρατιωτικήν ενέργειαν της Ανακωχής, εν είδει ελιγμού, και μόνον ταύτην ως στρατιωτικήν πράξιν.
Μετά την μικράν ταύτην παρένθεσιν επανέρχομαι επί του θέμα­τος της προτάσεως του Γερμανού στρατηγού, ην εμελέτησα από κοινού μετά του στρατηγού Δεμέστιχα και επιτελών αξιωματικών. Πριν καταλήξωμεν εις οιονδήποτε συμπέρασμα, προσεκαλέσαμεν τον Αρχιεπίσκοπον Ιωαννίνων ίνα τον συμβουλευθώμεν.
Ο υπερπατριώτης ούτος και σοφός Ιεράρχης μας ετόνισεν, ότι εθεώρει επιβεβλημένον τον σχηματισμόν της Κυβερνήσεως και ένεκα τούτου μας παρώτρυνε να τεθώμεν εις την εξυπηρέτησιν των Εθνικών συμφερόντων, συνεχίζοντες ιδιότυπον αγώνα, ως τον απεκάλεσε, προς διάσωσιν του κινδυνεύοντος ν' αφανισθή Ελληνισμού, από τους όνυχας των επικινδύνων προπαγανδών, από την βάρβαρον βίαν των κατακτη­τών, από την πείναν και από την εξαπλουμένην αναρχίαν. Με απερίγραπτον πικρίαν επρόσθεσεν ότι ενόμιζεν ηπιωτέραν και σχεδόν ανεκτήν την εν Ηπείρω κατάστασιν, εάν αι Διοικητικά ι εν Ιωαννίνοις αρχαί δεν είχον εγκαταλείψει τας θέσεις των.
Μετά την αποχώρησιν του Μητροπολίτου Ιωαννίνων διηρευνήσα μεν το ζήτημα και απεφάνθημεν:
α) ότι εις χείρας μας ήσαν μέχρι προχθές πάντα τα Όσια και Ιερά εμπεπιστευμένα. Συνεπώς ούτε παρεξήγησις χωρεί ουδέ δύναται να τεθή εν αμφιβόλω η εθνική μας συνείδησις. Αφορμάς προς παρεξη­γήσεις δεν είνε δυνατόν να δώσωμεν, διότι είχομεν πλήρη αυτοπεποίθησιν ότι ουδέν το αντιπατριωτικόν θα πράξωμεν
β) ότι δεν είχομεν δικαίωμα να αρνηθώμεν παρεχομένας παρά του εχθρού εκχωρήσεις, αίτινες δύνανται να θεωρηθούν ως εξαιρετικόν προνόμιον του Ελληνισμού, Τίνα δικαιολογίαν θα είχομεν έναντι του Πα­νελληνίου, αποποιούμενοι το προνάμιον τούτο;
Δεδομένου ότι δια της εις ημάς μεταβιβάσεως δικαιωμάτων του εστερείτο ο εχθρός του συνόλου τούτων, δεν ήτο μία επιτυχία μας;
Ελέχθη πολλάκις ότι έπρεπε ν' αφήσωμεν να μεταβληθή η Ελλάς εις απέραντον νεκροταφείον δια να επιβαρυνθούν οι Γερμανοί με όλας τας ευθύνας!
Δεν είμαι σύμφωνος με την νοοτροπίαν ταύτην, Την Ελλάδα δεν αποτελεί μόνον το αιματοβαμμένον χώμα Της, αλλά τα οκτώ εκατομ­μύρια Ελλήνων και Ελληνίδων, άτινα δεν έπρεπε να καταστραφούν και να εξοντωθούν, Ούτε έχει τις το δικαίωμα να αποφασίση τον εξαφανισμόν των.
Μόνον εις νεώτερος Δευκαλίων θα ηδύνατο να προβάλη παρομοίαν αξίωσιν να εξαφανισθή ο Ελληνισμός δια να γεννηθή άλλος.[1]
Αν υποθέσωμεν ότι επραγματαποιούμεν τας κακής ποιότητος παραδοξολογίας, από ποίον θα εζητούσαμεν ευθύνας; Με τίνας ευθύνας θα επεβαρύνετο η Γερμανία σήμερον εις την δεινήν κατάστασιν που ευρί­σκεται; Με ποία ανταλλάγματα θα εξηγοράζοντο αι θυσίαι μας; Και παρά τίνος θα εξηγοράζοντο; Εις τι θα εχρησίμευεν εις ημάς η εκ μέ­ρους μας απόδοσις ευθυνών εις την Γερμανίαν που κείται σήμερον ως αυτόχρημα πτώμα;

Έτεροι εξέφερον την γνώμην ότι δια του σχηματισμού Κυβερνήσεως διεμορφούτο η γνώμη παρά τη Συμμάχω μας «Μεγάλη Βρεταννία » ότι εγκατελείπετο η περαιτέρω αντίστασις της Ελλάδος. Αλλά διατί να μορφωθή τοιαύτη εντύπωσις;

Τίνα πρόσωπα απετέλεσαν την Κυβέρνησιν; Οι έως χθες αποκαλούμενοι Εθνικοί ήρωες, οίτινες ήσαν ανεπίδεκτοι μομφής ή υποψίας και εγνωσμένου πατριωτισμού. Εάν όθεν η εν Αιγύπτω Κυβέρνησις διεφώτιζε προσηκόντως την Σύμμαχον μας δέν θα υπήρχε κίνδυνος μορφώσεως κακής δι ημάς γνώμης. Ατυχώς ησχολήθη να μας κατασυκοφαντήση έξ ιδιοτελών υπολογισμών και μικροχαρούς αντιλήψεως, Εάν δεν ήθελε να αναλάβει ευθύνας δι ημάς διατί να μη κάμη μίαν δοκιμαστικήν απόπειραν να στείλη να συμμορφωθώμεν προς παραγγελίαν της; Εις ην περίπτωσιν δεν ανταποκρινόμεθα εις την διαταγήν της τότε θα εδικαιούτο να μας κατηγορήση. Aλλά τι λέγω; Πώς θα συνίστα εαυτήν η εν Αιγύπτω Κυβέρνησις εάν δεν εκατηγόρει ημάς; Και τι είδους αξίωσις είνε αύτη να αφήση τους συγκροτήσαντας Κυβέρνησιν εις Αθήνας να εκτιμήσουν παρά του Λαού, ως εργασθέντες προς εξυττηρέτησίν του;
γ) Ότι έπρεπε να ερωτηθούν οι λοιποί Στρατηγοί και Μέραρχοι. Πάντες ούτοι απήντησαν ότι η ύπαρξις Κυβερνήσεως με μέλη αδιαβλήτων και αναμφισβήτητων ελληνοπρεπών φρονημάτων απετέλει εθνικήν ανάγκην. Δια το εθνωφελές ταύτης δεν υπήρχε δευτέρα γνώμη. Εθεωρήθη μάλιστα παρ όλων η πρότασις των Γερμανών ως περιέχουσα την έννοιαν μεγίστην παραχωρήσεως προνομίου. Επειδή δε η πρότασις σχηματισμού Κυβερνήσεως συνωδεύετο με την υπόσχεσιν, ότι ταχέως θα ρυθμισθή το ζήτημα της απελευθερώσεως των αξιωματικών και οπλιτών εκ των Στρατοπέδων, εθεωρήθη έτι πλεονεκτική.
Επικουρικώς έφθασε και η εξ ακριτομυθίας Γερμανού πληροφορία ότι η Ελλάς εκινδύνευε να γίνη προτεκτοράτον των Ιταλών αν δεν ευρίσκετο Κυβέρνησις, ήτις να θέση τάξιν εις την ανάστατον Ελλάδα. Ωσαύτως εκινδύνευε να κυβερνηθή από πρόσωπα φιλοδοξούντα την εξπθσίαν και αθεράπευτα από απόψεως εθνικής συνειδήσεως, τύπου Διαμάντη ή άλλων που προέκυψαν κατά την διαδικασίαν.
Η τελευταία πληροφορία διαρκώς επεβεβαιούτο. Ο κ. Λούβαρις εξέθεσεν απολογούμενος διότι δεν ωρκίσθη ως υπουργός μαζί μου και πόσην αντίδρασιν εκ μέρους των Ιταλών συνήντησαν οι Γερμανοί κατά τον σχηματισμόν της Κυβερνήσεως μου.
Ο Ναύαρχος Οικονόμου και ο τέως υπουργός Ρέντης κατέθεσαν σχετικώς τι επεδίωκαν οι Ιταλοί και πως εξεφράζοντο οι Γερμανοί δια τούτο.
Ωσαύτως είχομεν λόγους να πιστεύωμεν, ως προερρήθη, ότι οι Γερμανοί είτε εξ εχθροπαθείας έναντι, των Ιταλών, είτε δι' άλλους λόγους θα παρίσταντο υποστηρικταί μας,[2] πράγμα που θα μας ηυκόλυνε να δολιευώμεθα τους εισβολείς. Λέγω τούτο διότι θα ηδυνάμεθα να παραστέκωμεν συνήγοροι των εθνικών και ανθρωπίνων δικαιωμάτων· του σκλάβου — φευ — Ελληνικού Λαου και θα επωφελούμεθα εκ της επιδεικνυομένης υπό των Γερμανών αδυναμίας δια την Κυβέρνησίν μας. Ζημίαν δεν θα υφίστατο η Ελλάς εκ της αποδοχής της προτάσεως.

Yποσημειώσεις:

[1] ...  o στρατηγός Τσολάκογλου δέχτηκε τη θέση του πρωθυπουργού στην υπηρεσία των Γερμανών επειδή η πείρα του σαν διοικητή σώματος στρατού στην Αλβανία τον είχε πείσει ότι ο Άξονας  είχε κερδίσει τον πόλεμο και η Ελλάδα έπρεπε να βγει όσο μπορούσε λιγότερο ζημιωμένη από μία άσχημη υπόθεση. (C.M Woodhouse :Το μήλο της Έριδος.)
H συνθηκολόγηση του Τσολάκογλου έχει συχνά χαρακτηρισθεί καιΙ εξακολουθεί να χαρακτηρίζεται ως η «προδοσία μιας πέμπτης φάλαγγας» με επικεφαλής τον στρατηγό. Όμως,η μελέτη των γεγονότων αναιρεί αυτές τις κατηγορίες. Με τον τρόπο που είχαν εξελιχθεί τα πράγματα, εκτός από την παράδοση, δεν απέμενε άλλη λύση παρά η άτακτη φυγή. Το δίλημμα αυτό δεν το παραδέχονται μόνο οι αντικειμενικοί παρατηρητές των Συμμάχων, αλλά και Έλληνες αντίπαλοι του στρατηγού. Εξίσου άστοχο θα ήταν να θεωρηθεί η απόφαση του Τσολάκογλου υπαίτια για τη συρρίκνωση της αμυντικής γραμμής στις Θερμοπύλες, όπου είχαν υποχωρήσει οι Άγγλοι, οι Αυστραλοί και οι Νεοζηλανδοί. Στην πραγματικότητα, ήδη από τις 13/15-4, η ηγεσία του Εκστρατευτικού Σώματος αντιμετώπιζε το ενδεχόμενο μιας ταχείας οπισΟοχώρησης. Έτσι, όταν ο αρχιστράτηγος Παπάγος συνιστά στους Αγγλους, στις 16-4, να αποχωρήσουν ώστε να αποφύγει η χώρα περαιτέρω καταστροφές, παραβιάζει ήδη ανοιχτές πόρτες.(Χάγκεν Φλάισερ: Στέμμα και Σβάστικα Τόμος Α σελ.89)
[2]

(Επόμενο)

ΓΕΩΡΓΙΟΣ ΤΣΟΛΑΚΟΓΛΟΥ :ΑΠΟΜΝΗΜΟΝΕΥΜΑΤΑ - ΣΧΗΜΑΤΙΣΜΟΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ

(Επιστροφή)
Μετά την σύναψιν της ανακωχής τόσον οι Σωματάρχαι και οι Μέραρχοι (πλην ενίων, οίτινες από της νυκτός του Μεγάλου Σαββάτου είχον λάβει την προς Αθήνας άγουσαν, συναποκομίζοντες τας αποσκευάς των), όσον και τα Επιτελεία τούτων παρεμείναμεν παρά τα Στρατόπεδα συγκεντρώσεως, κοντά εις τους νομιμόφρονας άνδρας μας δια να συμμεριζώμεθα τον πόνον των και δια να μεριμνώμεν δια την ταχυτέραν απελευθέρωσίν των και την μεταγωγήν των εις τας εστίας των.
Εν τη τοιαύτη μερίμνη ασχολούμενοι, αντελήφθημεν ότι ήτο δυνατός ο μετριασμός  του πόνου εκ της «σκλαβιάς» και των ωμοτήτων των Κατακτητών, από περιστατικά, κατά τα οποία συνηντήσαμεν την συναντίληψιν των Αρχών Κατοχής προς κατάπαυσιν  των ωμοτήτων και την ειλικρινή προσπάθειαν τούτων προς επανόρθωσιν των αδικοπραγιών που  συχνάκις παρετηρούντο» Ούτω:
α) Εις την Πρέβεζαν ήσαν αποθηκευμένα τα εφόδια, δι' ων θα διετρέφοντο οι εις τα πρόσκαιρα στρατόπεδα αξιωματικοί και οπλίται μας. Ταύτα εγκστελείφθησσν αφρούρητα παρά των αρμοδίων και διηρπάζοντο. Επειδή ο στρατός εκινδύνευε να μείνη νηστικός, απηυθύνθημεν προς τας Αρχάς Κατοχής, αίτινες εις εισήγησίν μας επέτρεψαν να αποστείλωμεν ένοπλον Τμήμα προς φρούρησιν των αποθηκών και και επιβολήν τής τάξεως.
β) Αξιωματικοί και οπλίται μας εληστεύοντο παρά των Γερμανών  χωρίς δυστυχώς νά ανθίστανται δεόντως οι ληστευόμενοι. Τουτ΄αυτό έλαβε χωράν εντός του εν Φιλιππιάδι ξενοδοχείου, όπου εστεγάζετο το Στρατηγείον Α' Σώματος και εις το Μέτσοβον όπου εστάθμευεν το B' Σώμα Στρατού. Εις έντονον δισμαρτυρίαν μου προς τον Γερμανόν μέραρχον εδόθησαν αμέσως διατσγαί προς επανόρθωσιν των αυθαιρεσιών. Το γεγονός τούτο παρέσχεν ημίν και αφορμήν να διαπιστώσωμεν ότι εχρειάζετο αντίταξις αντιστάσεως.

Εξεδώσαμεν όθεν διαταγήν, δια της οποίας το σφάλμα επερρίπτετο εις την παράλειψιν των ληστευθέντων  να αντιαταθώσιν ανδρικώς κατά των θρασέων αδικοπραγούντων  παρά τα διεθνώς παραδεδεγμένα.
γ) 0ι Ιταλοί προσεπάθουν να επιρρίψουν εις ημάς την ευθύνην της παραβιάσεως των όρων της ανακωχής εκ του γεγονότος, ότι ολόκληρος ο στρατός μας ευρέθη νοτιότερον της γραμμής διαχωρίσεις μεταξύ γερμανικής και ιταλικής κατοχής και συνεπώς ευρέθη εντός (158) της κατεχομένης ζώνης υπό των Γερμανών.

Ως γνωστόν ημείς δεν είχομεν ευθύνην  τινά καθ' όσον εξεδώσαμεν διαταγήν να σταματήσουν όπου ευρίσκοντο τα στρατεύματα μας κατά το μεσονύκτιον της 23 Απριλίου.  Αν δεν ευρέθη τις εις την Ιταλικήν ζώνην τούτο αποδοτέον εις τον διατεθέντα χρόνον από 20—23 Απριλίου παρά της ιταλικής διπλωματίας, ήτις επροτίμησε την διατήρησιν του γοήτρου του στρατού της εκ της τηρήσεως ενός «τύπου» και επέδειξε την εκδικητικήν της μανίαν κατά των αόπλων στρατευμάτων και του αμάχου πληθυσμού, τους οποίους εβομβάρδιζε και έπολυβόλει με τα αεροπλάνα της επί  διήμερον.
Ωσαύτως οι Ιταλοί ηπείλουν ημας ότι θα εισήρχοντο εις Ιωάννινα εάν δεν εξαναγκάσωμεν τον στρατόν των Ιονίων Νήσων να καταθέση τα όπλα. Εκ του γεγονότος τούτου δύναται να εξαχθή το συμπέρασμα, ότι δεν διεπραγματεύθημεν την Ανακωχήν εκ μέρους ολοκλήρου του Ελληνικού Στρατού, ως κατ' επανάληψιν ισχυρίσθησαν τίνες άλλ' εκ μέρους του στρατού εν Ηπείρω και Δυτική Μακεδονία.
Ούτως ούτε τον εις Ιονίους Νήσους στρατόν διετάξαμεν να παύση τας εχθροπραξίας, ουδέ εις τας ιταλικάς αξιώσεις απεδώσαμεν σημασίαν.
Τουναντίον διεμαρτυρήθημεν εις τας Γερμανικάς Αρχάς δια τας υπερφιάλους και απειλητικάς αξιώσεις των Ιταλών και επεστήσαμεν την προσοχήν τούτων επί  της κακοπιστίας των, καταγγείλαντες, ότι ενήργουν εν Ιωαννίνοις προπαγάνδαν προς προσεταιρισμόν των ασθενών χαρακτήρων ίνα διασπασθή η  Εθνική ενότης.

Εκ των των συζητήσεων μετά των Γερμανών και εκ των αποφάσεων των αντελήφθημεν ότι εσόβει εχθροπάθεια και ότι δεν ήτο δύσκολον να έχωμεν την υποστήριξιν των Γερμανών κατά των αθεμίτων σχεδίων των Ιταλών, Οι Γερμανοί μας ενεθάρρυνον  υποσχόμενοι ότι θα ήσαν συμπαραστάται  μας.[1]
δ) Εις την Ήπειρον και ιδιαίτατα εις Ιωάννινα καθίστατο καταφανής η ανάγκη να προστατευθή ο πληθυσμός από τας τάσεις προς αυθαιρεσίας και ωμότητας των οπλιτών Γερμανών, τοσούτω μάλλον, καθ' όσον οι Διοικητικαί και Δικαστικαί Αρχαί είχον εγκαταλείψει τας θέσεις των, και κατά συνέπειαν οι πολίται δεν είχον που να προσφύγουν. Εις κάθε παράστασίν μας αι γερμανικαί αρχαί επεδείκνυον την συναντίληψίν των και την συνδρομήν των.
Εκ του εσωτερικού (Θεσσαλίας — Γρεβενών — Ηπείρου — Αιτωλοακαρνανίας) της Ελλάδος κατέφθανον πληροφορίαι ότι επεκράτει χάος και ότι τα πάντα έβαιναν προς την αποσύνθεσιν και την αναρχίαν. Αι πληραφορίαι εγίνοντο πιστεαταί διότι εγνωρίζομεν αφ' ενός μεν τας αναρχικάς τάσεις των φυγάδων, αφ' ετέρου δε την ανακλησιν των αξιωματικών και ανδρών της Χωροφυλακής προς τας Αθήνας και συνεπώς ότι η ζωή η τιμή και η περιουσία του φιλονόμου πληθυσμού της υπαίθρου χώρας ευρίσκόντο εις την διάθεσιν του κάθε κακοποιού.
Την σύγχυσιν και την αταξίαν επεδείνωσε το γεγονός, ότι πολλαί οικογένειαι προς αποφυγήν των συνεπειών του πολέμου (159) εκινήθησαν προς νότον. Αύται έπιπτο εις χείρας των φυγάδων ή των κακοποιών της κοινωνίας στοιχείων και εληστεύοντο.
Τα γεγονότα ταύτα και η επίγνωσις του μεγέθους της Εθνικής συμφορας και μαρτυρίων του Λαού εκ της Κατοχής διέγραφον μέσα εις την ψυχήν μας μελανόν το άμεσον μέλλον της Ελλάδος, δεδομένου ότι δια το απώτερον μέλλον είχομεν την πίστιν ότι θα ενίκα η Mεγάλη Βρεταννία και συνεπώς θα αποκαθίστατο ενδόξως η Πατρίς μας. Διά την έκβασιν του πολέμου,πρέπει να τονίσω, εγώ τουλάχιστον εΙχον εκδηλωθή προφορικώς και εγγράφως και ο τέως Πρόεδρος και καθηγητής Κανελλόπουλος εβεβαίωσεν ότι συνομιλών μαζί μου επί ημίσειαν ώραν την 8ην Μαίου 1941 ήκουε διαρκώς αισιοδόξους λόγους περί επαvόδoυ των Άγγλων και περί τής απαλλαγής του Λαού εκ της δουλείας.
Η σκέψις όλων μας εφέρετο προς την προφανώς απειλουμένην Εθνικήν Ενότητα λόγω του ότι ο Ελληνισμός ήτο εγκαταλελειμμένος εις την τύχην του ακαθοδήγητος και ανυπεράσπιστος . Ουδενός την αντίληψιν διέφευγε το γεγονός ότι ο Ελληνισμός θα υπέφερε τα πάνδεινα μέσα εις σκληρούς κατακτητάς και εις την προπαγανδιατικήν κίνησιν δύο προαιωνίων εχθρών που επιβουλεύονται τα Εθνικά μας εδάφη και την ελευθέριαν μας.Τo πνεύμα ανησυχιών, oι φόβοι μας και ίσως η απαισιοδοξία μας δια το εγγύς μέλλον του Λαού δεν εγεννήθησαν τώρα μέσα μας. Διέπνεον τα στήθη όλων προ της Ανακωχής και εξηκολούθουν ογκούμενοι εις φάσματα και μετά την Ανακωχήν, εις τρόπον, ώστε να βλέπωμεν ότι ανέκυπτεν η ανάγκη κάποιας αορίστως συλλαμβανομένης αντιστάσεως κατόπιν επισταμένης μελέτης και συστηματικής οργανώσεως.

Προχείρως επήλθεν εις την μνήμην μας το παράδειγμα του Σχολαρίου έναντι του Κατακτητού της Βασιλευούσης,
αλλά και τόσων ευγενών ομογενών και των αρματωλών εισέτι, οίτινες πάντες υπό το πρόσχημα τής καθυποταγής ειργάζοντο δια την ανάστασιν του Έθνους επί αιώνας, χωρίς ν' απολείπη τούτους η ελπίς και η υπομονή αλλά και χωρίς να φοβούνται μήπως παρεξηγηθούν από τους άλλους ομοεθνείς.
Υπό τοιαύτας συνθήκας και μέσα εις τοιαύτας, ως ανωτέρω, σκέψεις εύρεν ημάς η από 26 Απριλίου γενομένη πρότασις του αντιστρατήγου Μπίλετς ττερί συγκροτήσεως Κυβερνήσεως.
Η πρότασις αύτη κατ αρχάς μας εξέπληξε διότι ουδαμού, ουδέποτε εγένετο λόγος σχετικώς με τοιούτον ζήτημα μετά των Γερμανών. Ευθύς αμέσως εγνώσθη ότι εξ ακριτομυθίας των γερμανομαθών που συνομίλουν μέ διαφόρους Γερμανούς αξιωματικούς επληροφορήθησαν αι Aρχαί Κατοχής την κίνησιν του στρατηγού Μπάκου μετ' άλλων αξιωματικών ττρος σχηματισμόν κατά την Μεγάλην Παρασκευήν επαναστατικής Κυβερνήσεως, ήτις προυτάθη και εις εμέ την νύκτα προς την 20ήν Απριλίου και απερρίφθη ασυζητητί. Τους λόγους ανέπτυξα εις το Α' μέρος, οίτινες συνοψίζονται εις το ότι δεν επέτρεπα εις εμαυτόν να ττροσχωρήση όλως ατίμως εις το πλευρον των επιβουλευθέντων την ελευθερίαν μας Ιταλών και Γερμανών, γινόμενος εχθρός εκείνων που ηγγυήθησαν την ακεραιότητα της Πατρίδος μου και εθυσίαζον τέκνα των προς υπεράσπισιν του πατρίου μας εδάφους.

Υποσημειώσεις:
[1] Όταν ο  Χίτλερ υπέκυψε στον εκβιασμό του Μουσολίνι και έδωσε εντολή να εξαρτήσει τη συνθηκολόγηση από τη συναίνεση και τη συμμετοχή των Ιταλών δημιουργήθηκαν μέσα στο στράτευμα σοβαρές αντιδράσεις.Γράφει ο Φλάισερ στο Στέμμα και Σβάστικα σελ.87-88  "Η μεταστροφή αυτή λίγο έλειψε να οδηγήσει σε εξέγερση των Γερμανών στρατιωτικών. Ο Φραντς Ρίτερ Χάλντερ, γενικός επιτελάρχης της Ανώτατης Διοίκησης Στρατού (ΟΚ.Η), εκφράζει ως εξής την αγανάκτηση του: «Αυτή η πολιτική διαταγή εξευτελίζει αφόρητα τον Γερμανό στρατάρχη [...] ενώπιον του ελληνικού στρατού. Παρέχει λαβή για σκόπιμη παραποίηση της Ιστορίας που μέλλει να δώσει την εικόνα ότι οι Ιταλοί εξανάγκασαν τους Έλληνες σε συνθηκολόγηση, ενώ, στην πραγματικότητα, τη στιγμή της συνθηκολόγησης ούτε καν αψιμαχίες δεν διεξάγονταν μεταξύ των Ελλήνων και των Ιταλών [...]. Η συνθηκολόγηση οφείλεται αποκλειστικά στην παρουσία γερμανικών στρατευμάτων στη γραμμή οπισθοχώρησης».
Και, εν κατακλείδι, ο διοικητής της 12ης Στρατιάς αρνείται την «παραχάραξη της Ιστορίας» και αξιώνει την «ακριβή περιγραφή της στρατιωτικής κατάστασης στο γερμανικό στρατιωτικό ανακοινωθέν»^.
Μετά τις νέες δριμύτατες διαμαρτυρίες της ομάδας Λιστ, όσον αφορά το θέμα αυτό, ο Χίτλερ επιχειρεί να κατευνάσει τα πνεύματα διαβεβαιώνοντας ότι στη θέση του στρατάρχη θα «είχε πράξει το ίδιο ακριβώς». Ωστόσο, «αυτές οι παρασκηνιακές διαβεβαιώσεις δεν ωφελούν σε τίποτε», αφού, όπως αναφέρει με πικρία ο Χάλντερ, «ο Λιστ εξευτελίζεται επί σκηνής». 0 Χίτλερ, λόγω αυτών των απρόσμενων αντιδράσεων των στρατηγών του, επανέρχεται σε μια παλαιότερη σκέψη, «να αφήσουν», δηλαδή, «τους Έλληνες και τους Ιταλούς να τακτοποιήσουν μόνοι τους λογαριασμούς τους», δυτικά της γραμμής Πίνδου-Αχελώου και να κλείσουν αυτό το σύνορο με γερμανικά στρατεύματα.^.  

 (Επόμενο)

 

ΚΟΚΚΟΛΗΣ ΓΕΩΡΓΙΟΣ: ΠΟΣΟ ΔΩΣΙΛΟΓΟΣ ΗΤΑΝ ΤΕΛΙΚΑ Ο ΤΣΟΛΑΚΟΓΛΟΥ;

Γραμμή Μεταξά 6 Απριλίου 1941. Στις 05:15 τα γερμανικά στρατεύματα αρχίζουν να σφυροκοπούν την αμυντική γραμμή- η επιχείρηση «Μαρίτα» έχει ξεκινήσει. Οι Έλληνες αντιστέκονται επί τρεις ημέρες. Στις 9 Απριλίου οι Γερμανοί μπαίνουν στη Θεσσαλονίκη. Κάπως έτσι ξεκινούσε 71 χρόνια πριν η σκοτεινή για την Ελλάδα περίοδος της τριπλής Κατοχής.

Το πρωί της 10ης Απριλίου οι γερμανικές δυνάμεις παρατάσσονται μπροστά στο οχυρό Παληουριώνες. Δεν πρόκειται για παράταξη μάχης αλλά για απόδοση τιμών. Σε ποιους; Στους «ηττημένους» Έλληνες.

Ο Έλληνας διοικητής του οχυρού Ταγματάρχης Χατζηγεωργίου καλείται να επιθεωρήσει τις γερμανικές δυνάμεις και η γερμανική σημαία υψώνεται μόνο όταν έχει φύγει και ο τελευταίος Έλληνας στρατιώτης......

Το ίδιο θα συμβεί στα οχυρά Ρούπελ, Λίσσε, Περιθώρι, Εχίνος, Νυμφαία, Ιστίμπεη και Κελκαγιά. Η φρουρά του στηρίγματος Ρουπέσκο συνεχίζει να πολεμάει μόνη της και το βράδυ διαφεύγει ανάμεσα από τους Γερμανούς, αθέατη!

Οι Γερμανοί επιτρέπουν στους αξιωματικούς του ελληνικού στρατού να μην παραδώσουν τα ξίφη τους και οι στρατιώτες αφήνονται ελεύθεροι. Συνολικός απολογισμός; Οι Γερμανοί χάνουν 555 νεκρούς, 2134 τραυματίες και 170 αγνοούμενους. Οι Έλληνες έχουν 1000 νεκρούς και τραυματίες μαζί.

Στις 13 Απριλίου οι ελληνικές δυνάμεις υποχωρούν από τα αλβανικά εδάφη προς το εσωτερικό της Ελλάδας. Πέντε μέρες αργότερα ξεσπάει η μάχη μεταξύ αρκετών ελληνικών μονάδων και της ταξιαρχίας των SS «Adolf Hitler», στην περιοχή των Γρεβενών.

Διοικητής των ελληνικών δυνάμεων στην Αλβανία είναι ο στρατηγός ο Γεώργιος Τσολάκογλου. Συνειδητοποιώντας την απελπιστική κατάσταση στην οποία έχει περιέλθει η ελληνική άμυνα, προσφέρεται να παραδώσει το στρατό του, ο οποίος αποτελείται από δεκατέσσερις μεραρχίες.

Έκτοτε το όνομα του θα γίνει ταυτόσημο με τον δωσιλογισμό καθώς ο στρατηγός στις 29 Απριλίου θα ορκιστεί πρωθυπουργός της κατεχόμενης Ελλάδας. Ωστόσο πόσο αληθής είναι ο ισχυρισμός ότι ο Τσολάκογλου ήταν δωσίλογος;

Σε ότι αφορά την παράδοση του Στρατού, ο ιστορικός του Δευτέρου Παγκοσμίου Πολέμου Τζον Κήγκαν (John Keegan) γράφει ότι ο Τσολάκογλου «ήταν τόσο αποφασισμένος […] να αρνηθεί στους Ιταλούς την ικανοποίηση μίας νίκης που δεν κέρδισαν ώστε […] ξεκίνησε συζητήσεις, χωρίς να έχει τέτοια διαταγή, με τον διοικητή της γερμανικής μεραρχίας των SS, Ζεπ Ντίντριχ (Sepp Dietrich), ώστε να κανονίσει η παράδοση να γίνει μόνο στους Γερμανούς».

Υπό τις αυστηρές διαταγές του Χίτλερ οι διαπραγματεύσεις παρέμειναν κρυφές από τους Ιταλούς και η παράδοση έγινε δεκτή. Μάλιστα ο Μουσολίνι εξοργίστηκε τόσο που διέταξε αντεπιθέσεις εναντίον των ελληνικών δυνάμεων, οι οποίες αποκρούστηκαν. Χρειάστηκε προσωπική παρέμβαση του Μουσολίνι προς τον Χίτλερ ώστε να επιτευχθεί μία ανακωχή στην οποία περιλαμβανόταν και η Ιταλία στις 23 Απριλίου 1941.

Επιπλέον, το βιβλίο «Οι Γερμανικές Εκστρατείες στα Βαλκάνια (Άνοιξη 1941)» το οποίο απηχεί τις γερμανικές απόψεις και στηρίζεται στα γερμανικά έγγραφα, αναφέρει για την παράδοση του ελληνικού στρατού:

«Ο Έλληνας Διοικητής, αντιλαμβανόμενος την απελπιστική κατάσταση, πρότεινε την παράδοση της ελληνικής Στρατιάς που αριθμούσε δεκατέσσερις Μεραρχίες. Μετά από σύντομες διαπραγματεύσεις, οι οποίες σύμφωνα με αυστηρές εντολές του Χίτλερ κρατήθηκαν μυστικές από τους Ιταλούς, η παράδοση έγινε δεκτή με τιμητικούς όρους για τους ηττημένους. Σε αναγνώριση της ανδρείας με την οποία οι Έλληνες στρατιώτες είχαν πολεμήσει, επι-τράπηκε στους Αξιωματικούς να κρατήσουν τα περίστροφα τους, ενώ τους οπλίτες δεν τους μεταχειρίστηκαν σαν αιχμαλώτους πολέμου και τους άφησαν να επιστρέψουν στα σπίτια τους μετά την αποστράτευση των Μονάδων τους.
Για λόγους γοήτρου, ο Μουσσολίνι επέμεινε η παράδοση των Ελλήνων να γίνει εκτός των Γερμανών και προς τους Ιταλούς. Οι εχθροπραξίες μεταξύ Ελλήνων και Ιταλών συνεχίστηκαν για δυο ακόμη ημέρες και στις 23 Απριλίου, ο Έλληνας Διοικητής υπέγραψε νέα συνθήκη παραδόσεως η οποία συμπεριλάμβανε και τους Ιταλούς.»

Διαβάστε περισσότερα

___________________________

• Bailey (1979), 32
• Blau (1953)
• Hondros (1983), 90
• Χάγκεν Φλάισερ, Νίκος Σβορώνος, “Η Ελλάδα 1936-44. Δικτατορία, κατοχή, αντίσταση“, Πρακτικά του (ομώνυμου) διεθνούς ιστορικού συνεδρίου του 1984, έκδοση “Μορφωτικό Ινστιτούτο ΑΤΕ”, Αθήνα 1989,
• Δημοσθένης Κούκουνας,  Η πρώτη κατοχική κυβέρνηση Τσολάκογλου
• Γ. Κ. Σ. Τσολάκογλου, Απομνημονεύματα, εκδ. Ακρόπολις, Αθήναι 1959, 250 σελ. Το απόσπασμα που παρατίθεται εδώ προέρχεται από την εφημερίδα Ριζοσπάστης, 8 Απριλίου 2001.
• Χάγκεν Φλάϊσερ, «Η αντίσταση», Ιστορία του Ελληνικού Έθνους, Εκδοτική Αθηνών, τομ. ΙΣΤ, 2000, σελ. 12
• Xάγκεν Φλάισερ, «Ο δοσιλογισμός», Ιστορία του Ελληνικού Έθνους, Εκδοτική Αθηνών, τομ. ΙΣΤ, 2000, σελ.44
• Χάγκεν Φλάϊσερ, «Ο παλαιός πολιτικός κόσμος»,Ιστορία του Ελληνικού Έθνους, Εκδοτική Αθηνών, τομ. ΙΣΤ, 2000, σελ.16

ΔΗΜΟΣΘΕΝΗΣ ΚΟΥΚΟΥΝΑΣ: O Γ. ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ ΜΥΣΤΙΚΟΣΥΜΒΟΥΛΟΣ ΤΟΥ ΤΣΟΛΑΚΟΓΛΟΥ

Ο Γεώργιος Παπανδρέου, ο οποίος είχε σπεύσει – μόλις έγινε γνωστή η κλοπή της γερμανικής σημαίας από την Ακρόπολη – να ζητήσει να συναντήσει τον κατοχικό πρωθυπουργό Τσολάκογλου για να του παράσχει συμβουλές πώς να χειριστεί  το θέμα για να εξευμενίσει την οργή των Γερμανών.
Το γεγονός της κλοπής της γερμανικής σημαίας από την Ακρόπολη τη νύχτα της 30ής προς 31η Μαΐου 1941, αναμφισβήτητα, προκάλεσε πολλαπλές ενοχλήσεις στην κατοχική κυβέρνηση. Ήταν η πρώτη σαφής και αδιάψευστη ένδειξη ότι δεν διέθετε καθολική επιρροή στην κοινή γνώμη, ταυτόχρονα δε η ύπαρξή της κρεμόταν από μια κλωστή. Ο Τσολάκογλου είχε αισθανθεί τόσο άσχημα, ώστε σκεπτόταν το ενδεχόμενο παραίτησης[1].



Φωτογραφία της Ακρόπολης, όπως δημοσιεύθηκε σε αθηναϊκή εφημερίδα στις 28 Απριλίου 1941.

Στην τόσο κρίσιμη εκείνη στιγμή, τον επισκέφθηκε ο Γεώργιος Παπανδρέου και τον συμβούλευσε «πώς έπρεπε να λυθεί το ζήτημα» ώστε να μην εξαναγκασθεί σε παραίτηση ο Τσολάκογλου[2]. Σύμφωνα με τον Αντ. Λιβιεράτο[3], ο Γεώργιος Παπανδρέου[4] πήρε την πρωτοβουλία να βοηθήσει με τις συμβουλές του την κυβέρνηση, που αντιμετώπιζε δεινό πρόβλημα. Επισκέφθηκε πρώτα στο υπουργείο του, στην πλατεία Συντάγματος[5], τον υπουργό Συγκοινωνιών Σωτήριο Μουτούση, με τον οποίο στη συνέχεια πήγαν στα Παλαιά Ανάκτορα για να συζητήσουν με τον στρατηγό Τσολάκογλου. Του είπε ο Παπανδρέου: «Ήλθα, στρατηγέ μου, να σας βοηθήσω διά να εξέλθετε από το αδιέξοδον, το οποίον σας εδημιούργησεν η κλοπή της γερμανικής σημαίας. Δεν ημπορούσα να αισθάνωμαι την δυσχερή θέσιν σας και να μένω απαθής. Δι’ αυτό ήλθα να σας συμβουλεύσω να διατάξετε τον υπουργόν της Δημοσίας Ασφαλείας να παραιτηθή αμέσως, ώστε να υπάρξη ικανοποιητική διά τους Γερμανούς ενέργεια και να μη αναγκασθή αύριον εις παραίτησιν ολόκληρος η κυβέρνησις, πράγμα ασύμφορον διά την χώραν».

Ο προπολεμικός βουλευτής και υπουργός Αντώνιος Λιβιεράτος, επί Τσολάκογλου υπουργός Δικαιοσύνης. Συνόδευσε τον Γεώργιο Παπανδρέου, όταν θέλησε να δει τον Τσολάκογλου για να τον συμβουλεύσει.

 

Ο στρατηγός Γεώργιος Τσολάκογλου ανάμεσα σε Γερμανούς αξιωματικούς. Σε διάφορες περιπτώσεις χρησιμοποίησε τις συμβουλές του έμπειρου πολιτικού Γεωργίου Παπανδρέου.

Ο Γ. Τσολάκογλου απάντησε στον συνομιλητή του: «Σας ευχαριστώ, κ. Παπανδρέου, διά την καλωσύνην, την οποίαν είχατε να έλθετε να με βοηθήσετε. Ευτυχώς όμως το ζήτημα διηυθετήθη. Εγώ μεν απέλυσα τους δύο Αρχηγούς των Σωμάτων Ασφαλείας, της Αστυνομίας των Πόλεων και της Χωροφυλακής[6], και τους διοικητάς των δύο αστυνομικών τμημάτων, της περιφερείας Ακροπόλεως και της περιφερείας Αθηναϊκής Λέσχης, οι δε υπουργοί της Δημοσίας Ασφαλείας και της Δικαιοσύνης διέταξαν ανάκρισιν προς διαπίστωσιν των συνθηκών, υπό τας οποίας εγένετο η κλοπή της γερμανικής σημαίας. Και τας ενεργείας μας αυτάς εγνωστοποίησα προς τους Γερμανούς».


Ο πολιτικός Γεώργιος Μερκούρης, αδελφός του Σταμάτη Μερκούρη, του πατέρα της  Μελίνας. Με την ιδιότητα του αρχηγού του Εθνικοσοσιαλιστικού Κόμματος Ελλάδος επί Κατοχής κατήγγειλε δημοσίως την κλοπή τηςγερμανικής σημαίας από τους Γλέζο-Σάντα.

Η κλοπή της γερμανικής σημαίας από την Ακρόπολη χωρίς αμφιβολία ήταν η πρώτη συμβολική αντίδραση απέναντι στον κατακτητή, αλλά δεν εκτιμήθηκε ως πράξη αντιστασιακή. Κάποιοι παράγοντες την καταδίκασαν, θεωρώντας την ότι θα προκαλούσε θυμωμένο ξέσπασμα των Γερμανών. Δημοτικές αρχές, συνδικαλιστές, επαγγελματικοί φορείς, σύλλογοι κ.ά. εξέδωσαν αναλόγου πνεύματος ανακοινώσεις, μεταξύ αυτών και του Εθνικοσοσιαλιστικού Κόμματος Ελλάδος του Γεωργ. Μερκούρη, καθώς και της Εθνικοσοσιαλιστικής Φρουράς Ελλάδος, η οποία μάλιστα προκήρυσσε και αμοιβή για τη σύλληψη των δραστών. Μια χαρακτηριστική ανακοίνωση «λαϊκής επιτροπής» του Αμαρουσίου[7]:

«…Λαβόντες γνώσιν των ωμοτήτων εν Κρήτη κατά των Γερμανών και των αθλίων πράξεων διεφθαρμένης συνειδήσεως Ελλήνων εν τη Ακροπόλει, εκφράζομεν αποτροπιασμόν, βδελυγμίαν και αγανάκτησιν κατά τοιούτων ασυνειδήτων προδοτών ελληνικών συμφερόντων. Ποιούμεθα έκκλησιν προς υμάς όπως διά δρακοντείων μέτρων αποτρέψητε εν τω μέλλοντι παρεμφερείς αθλιότητας. Είναι ανάγκη όπως ο ευφυής Ελληνικός Λαός εξέλθη της πλάνης εις ην έχει εμπέσει διά της αγγλοδούλου προπαγάνδας της φυγάδος Κυβερνήσεως. Καλέσατε τους πράγματι αγαπώντας την πατρίδα των και την ελευθερίαν των εις δραστηρίαν συνεργασίαν προς ταχείαν ανόρθωσιν και επούλωσιν των εκ του πολέμου πληγών προ παντός δε προς αποτροπήν του τρομερού κινδύνου της εκλείψεως της πολιτικής αυθυπαρξίας της χώρας μας. Τα έναντι του Γερμανικού Έθνους και του Φύρερ αισθήματα του Ελληνικού Λαού πρέπει να είναι η αγάπη, ο θαυμασμός, η ευγνωμοσύνη».

Οι τότε στενοί φίλοι Μανώλης Γλέζος και  Λάκης  Σάντας, οι ήρωες της κλοπής της γερμανικής σημαίας από την Ακρόπολη. Ο Γ. Παπανδρέου  έγινε έξω φρενών μόλις το έμαθε.

Διαβάστε περισσότερα

ΓΕΩΡΓΙΟΣ ΤΣΟΛΑΚΟΓΛΟΥ: ΑΠΟΜΝΗΜΟΝΕΥΜΑΤΑ -ΠΡΟΠΑΡΑΣΚΕΥΗ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΕΩΣ ΓΕΡΜΑΝΩΝ

Περί τας αρχάς του δευτέρου δεκαήμερου του  Μαρτίου διετάχθημεν  να μελετήσωμεν υποχωρητικόν ελιγμόν προς την Τοποθεσίαν  Βενέτικος ποταμός — Αλιάκμων ποταμός δια την αντιμετετώπισιν συνδεδυασμένης  επιθέσεως Ιταλών και Γερμανών και ν' αναφέρωμεν τον χρόνον που απητείτο δια τον υποχωρητικόν ελιγμόν.
Το Τμήμα Στρατιάς μετά εμπεριστατωμένην μελέτην κατέληξεν ότι θα επεράτωνε απάσας τας κινήσεις και την αμυντικήν του εγκατάστασιν επί της νέας Τοποθεσίας (Γραμμή Ολύμπου) εντός 15 ημερών το πολύ.
Προσέθετε όμως ότι έπρεπε να υπολογισθή μείωσις τις του ηθικού και έλάττωσις της δυνάμεως μας κατά 10—15% λόγω του ότι μέγα μέρος της δυνάμεις της Στρατιάς κατήγετο εκ των εκκενωθησομένων  περιοχών και συνεπώς θα εσημείωνεν αναπόφευκτον διαρροήν προς τας εστίας.
Η συμφωνία της Γιουγκοσλαυϊκής Κυβερνήσεως με την Γερμανίαν ενεφάνιοε προφανή κίνδυνον κατά της Ελλάδος και των νώτων και πλευρών της Στρατιάς, και υπηγόρευσε την ανάγκην αφ' ενός μεν να μελετηθή η προς Σερβίαν κάλυψίς μας, αφ' ετέρου δε να προετοιμασθή  η δυνατότης ταχυτέρας και ευχερεστέρας εκτελέσεως του ττρομνησθέντος  υποχωρητικού ελιγμού, δια της εκκενώσεως της ττεριοχής μας από παντός μη απαραιτήτου υλικού εκστρατείας.
Πληθώρα υλικών εκ λάφυρων, μόνιμα συνεργεία επισκευής αυτοκινήτων, περιττά αρχεία απεστάλησαν συμφώνως προς το πρόγραμμα ττροτεραιότητος εις Φλώριναν δια των επιστρεφόντων κενών αυτοκινήτων και εκείθεν σιδηροδρομικώς προς Νότον.
Η επελθούσα μεταβολή της πολιτικής της Γιουγκοσλαυΐας εχαλάρωσε  τα μέτρα αποσυμφορήσεως, χωρίς όμως να επανέλθη διακοπή πλήρης. Άλλως τε ανεμένομεν τας τελικάς  αποφάσεις του Αρχιστρατήγου αν θα συνετελείτο ο υποχωρητικός ελιγμός ή θα προετοίμα να παραμείνωμεν επί των θέσεών μας Νικηταί μιας Αυτοκρατορίας.

(Επιστροφή)

ΓΕΩΡΓΙΟΣ ΤΣΟΛΑΚΟΓΛΟΥ :ΑΠΟΜΝΗΜΟΝΕΥΜΑΤΑ - Η ΜΑΤΑΙΩΣΙΣ ΤΗΣ ΣΥΓΚΡΟΤΗΣΕΩΣ ΛΕΓΕΩΝΟΣ ΑΝΤΙΣΟΒΙΕΤΙΚΗΣ

Ως γνωστόν, πολλά εκ των γερμανοκρατουμένων Κρατών ήρχισαν συγκροτούντα έθελοντικάς λεγεώνας αντικομμουνιστικάς, αίτινες επρόκειτο να σταλούν — και εστάλησαν — εις το Ανατολικόν Μέτωπον δια να πολεμήσουν τεταγμένοι τταρά το ττλευρόν των Γερμανών εναντίον των Ρώσων.

Το αυτό εττεχειρήθη να γίνη και εις την Ελλάδα υπό  εξωκυβερνητικών κύκλων. Ούτως   εις μεν την Θεσσαλονίκην ελέγετο ότι ενεγράφησαν υττέρ τους δισχιλίους, εις δε  τας Αθήνας υπέρ τους διακοσίους.

Ευθύς ως εττληροφορήθην το λυπηρόν όσον και λίαν εγκληματικόν τούτο εγχείρημα, αντέταξα ττάσαν αντίδρασιν, έχων και την συνδρομήν του αρχηγού της Χωροφυλακής αντιστρατήγου Μπάκου, όστις εμυήθη εις τας προθέσεις μου ττρος αντίδρασιν και όστις παρενέβαλε ττολλά εμττόδια, ώστε η ττροσπάθεια  των διανοηθέντων να συνδράμωσι τους εχθρούς της Πατρίδος μας να μη ριζοβολήση.

Πάντως όμως επεκρέματο ο  τρομερός κίνδυνος να αποσταλούν οι εγγραφέντες εις την λεγεώνα. Ένεκα τούτου έδει να  ληφθούν ριζικά μέτρα ττρός ολοσχερή ματαίωσιν της ιδέας της αττοστολής ελληνικής λεγεώνος εναντίον της Ρωσίας.

Τα μέτρα ευρέθησαν εκ της σκέψεως ότι οι Ιταλοί θα απέστέργον την αποστολήν λεγεώνος, ττράγμα, όπερ  θα είχε ως συνέπειαν την ανταμοιβήν των Ελλήνων εις βάρος των ονείρων που επλεκεν η  Ιταλία. Η ανταμοιβή θα παρείχετο ευγνωμόνος και εν καιρώ υπο της Γερμανίας έναντι των θυσιών που θα υφίσταντο οι Έλληνες εν Ρωσία, χάριν του αγώνος των Γερμανών.

Προς τούτο την εν αγνοία τελούσαν Ιταλικήν πρεσβείαν την κατεστήσαμεν ενήμερον της συντελουμένης συγκροτήσεως λεγεώνος εις Θεσσαλονίκην και εις Αθήνας με την προσθήκην οτι  οι προθυμοττοιούμενοι δια να ενδυθούν και να εξοπλισθούν  προτίθενται να λιποτακτήσουν εις τα βουνά δια να κτυπούν εκείθεν τους Ιταλούς κυρίως και δευτερευόντως τους Γερμανούς.

Η ψευδής αύτη ανακοίνωσις, κατά τρόπον δήθεν φιλικόν δια τους Ιταλούς, εξώργισε τον πρεσβευτήν της Ιταλίας εναντίον των Γερμανών, ως δημιουργούνταν εν αγνοία της Ιταλικής αντιπροσωπίας ζητήματα, άτινα είνε δυνατόν να έχωσι δυσαρέστους συνεπείας διά τους Ιταλούς, αν δεν καταβληθή προσπάθεια να γίνη απόλυτος επιλογή  των μελλόντων να συμμετάσχωσι εις τον κατά της Ρωσίας πόλεμον.

Ένεκα τούτου ο πρεσβευτής της Ιταλίας χωρίς να χάση καιρόv έσττευσε να μεταβή εις την Γερμανικήν πρεσβείαν, όπου δεν γνωρίζω τί διημείφθη. Γνωρίζω όμως ότι συνεφώνησε με τους Γερμανούς δια την αναβολήν της συγκροτήσεως Ελληνικής Λεγεώνος, μέχρις ότου ληφθούν οδηγίαι εκ Ρωμης.

Μετά τινας ημέρας έκτοτε ανεκοινώθη  ημίν εκ μέρους της Γερμανικής πρεσβείας ότι εματαιούτο η οργάνωσις Ελληνικής Λεγεώνος διότι  «δια λαγούς τεχνικούς δεν είνε δυνατόν να σταλή η Λεγεών εις την Ρωσίαν».

Τοιουτοτρόπως  υπενομεύθη εντέχνως η ιδέα της αποστολής εις τας στεππας της Ρωσίας    λεγεώνος, ήτις θα    ηγωνίζετο τταρά το πλευρόν των επιβουλευθέντων την ελευθερίαν μας και την ανεξαρτησίαν μας , των συντελούντων  να αξιοπαθή ο Ελληνικός Λαός υπό τον ζυγόν της σκλαβιάς. Η υπηρεσία αύτη μαζί με την άρνησίν μου να κηρύξωμεν  τον πόλεμον εναντίον της Ρωσίας και την μη συμμόρφωσίν μας προς την περι επανδρώσεως των αντιαεροπορικών πυροβολείων αξίωσιν των Γερμανών , μου δίδει το δικαίωμα να υπερηφανεύωμαι.

(Επιστροφή)

ΣΥΜΒΑΣΙΣ ΣΥΝΘΗΚΟΛΟΓΗΣΕΩΣ THΣ 23 ΑΠΡΙΛΙΟΥ 1941

Μεταξύ  της Ανωτάτης Διοικήσεως του  Γερμανικού Στράτου και της Ανωτάτης Διοικήσεως του εν Αλβανία  Ιταλικού Στράτου αφ' ενός και της Ελ­ληνικής Στρατιάς Ηπείρου—Μακεδονίας αφ' ετέρου :

   Η Ανωτάτη Διοίκησις της Βασιλικής Ελληνικής Στρατιάς Ηπείρου—Μακεδονίας, αντιπροσωπευομένη υπό του Αρχιστρατήγου Στρατηγού Τσολάκογλου προέβη εις διάβημα παρά τη Ανωτάτη Διοικήσει των Γερμανικών Στρατευμάτων  εν Ελλάδι και τη Ανωτάτη Ιταλική Διοικήσει του εν Αλβανία Στρατού  με την παράκλησιν  της αποδοχής  της άνευ όρων συνθηκολογήσεως  της Ελληνικής Στρατιάς Μακεδονίας-Ηπείρου.

Άρθρον 1ον. Η Ανωτάτη  Γερμανική και Ιταλική Διοίκησις αποδέχονται την τοιαύτην  άνευ όρων παράδοσιν της Ελληνικής Στρατιάς   Ηπείρου—Μακεδονίας.
Άρθρον 2ον. Οι ανήκοντες εις την Ελληνικήν Στρατιάν Ηπείρου— Μακεδονίας είναι αιχμάλωτοι πολέμου . Λαμβανομένης υπ' όψιν της υπό των Ελληνικών Στρατευμάτων επιδειχθείσης  ανδρείας επί του πεδίον της μάχης και  της ως εκ τούτου  διατηρήσεως της στρατιωτικής τιμής, διατηρούσιν οι Έλληνες αξιωματικοί ξίφος και εξάρτυσιν.Άπαντες οι Ιταλοί αιχμάλωτοι πολέμου , οίτινες υπάρχουν εν τη περιοχή της Ελληνικής Στρατιάς  Ηπείρου—Μακεδονίας πρέπει να παραδοθώσιν αμέσως εις τα Ιταλικά  στρατεύματα. Οι Έλληνες αιχμάλωτοι πολέμου θα συγκεντρωθώσιν  επί του  παρόντος εις στρατό­πεδα  συγκεντρώσεως.Μετά το πέρας των εχθροπραξιών επί του ελληνικού  ηπειρώτικου εδάφους και των Ιονίων νήσων προβλέπεται η απελευθέρωσις απάντων των αξιωματικών και στρατιωτών.
Άρθρον 3ον. Η Ανωτάτη 'Ελληνική Διοίκησις θα  φροντίση όπως τα ελληνικά τμήματα παραμείνωσιν υπό την διοίκησιν  των αξιωματικών αυτών  και όπως λάβωσι πάντα τα μέτρα διά την  τακτικήν διεκπεραίωσιν  της  συνθηκολογήσεως.
Ο εφοδιασμός και ιατρική περίθαλψις των εν αιχμαλωσία στρατευμάτων είναι κατ αρχήν έργον της Ανωτάτης Ελληνικής Διοικήσεως.
Άρθρον 4ον. Τα όπλα, άπαν το πολεμικόν υλικόν και τα  αποθέ­ματα της Στρατιάς ταύτης, συμπεριλαμβανομένου και τον αεροπορικού υλικού, ως και αι επίγειοι εγκαταστάσεις της αεροπορίας είναι λεία πολέμου.
Άρθρον 5ον. Η Ανωτάτη Διοίκησις των Ελληνικών Στρατευ­μάτων θα φροντίση με παν μέσον όπως αι εχθροπραξίαι καταπαύσωσιν άνευ χρονοτριβών, όπως πάσα καταστροφή ή εκμηδένισις  πολεμικού υλικού και προμηθειών παύση και όπως αι εν τ η  περιφερεία της Στρατιάς υπάρχουσαι οδοί επισκευασθώσι πάραυτα.
Άρθρον 6ον. Ο απόπλους πλοίων πάσης φύσεως εκ  των λιμένων και πάσα αεροπορική επικοινωνία εν τη περιφερεία της Στρατιάς Μα­κεδονίας—Ηπείρου πρέπει ν' απαγορευθή, με άμεσον ισχύν του όρου τούτου. Η Ανωτάτη Διοίκησις της Ελληνικής Στρατιάς είναι υπεύθυνος όπως κατασχεθώσι τα εις τους λιμένας ευρισκόμενα πλοία, συμπεριλαμβανομέ­νων και των φορτίων των, ως και των λιμενικών εγκαταστάσεων και όπως ταύτα παραμείνωσιν υπό την επίβλεψιν των ελληνικών  στρα­τευμάτων, μέχρις ότου ληφθή οριστική απόφασις περί αυτών.
Άρθρον 7ον. Η Ανωτάτη Διοίκησις των Ελληνικών στρατευ­μάτων θα ορίση πληρεξουσίους επιτελικούς συνδέσμους, οίτινες θα κα­νονίζωσι  τας λεπτομέρειας της διεκπεραιώσεως της συνθηκολογήσεως μετά των Γερμανικών και Ιταλικών υπηρεσιών αίτινες θα κατονομασθώσιν.
Οι επιτελικοί ούτοι σύνδεσμοι θα παραδώσωσι όσον το δυνατόν ενωρίτερα μίαν (συγκεντρωτικήν) κατάστασιν της δυνάμεως, εξοπλισμού και πολεμικής συνθέσεως της μέχρι τούδε Στρατιάς Ηπείρου—Μακε­δονίας.
Άρθρον 8ον. Η κατάστασις των εχθροπραξιών μεταξύ των Γερ­μανικών Στρατευμάτων και των Ελληνικών Στρατευμάτων   της Στρατιάς Ηπείρου—Μακεδονίας παραμένει, ως καθορίζεται εν τω πρωτοκόλλω παραδόσεως της 21ης Απριλίου. Η κατάστασις των εχθροπραξιών μεταξύ Ιταλικών στρατευμάτων και της Στρατιάς Ηπείρου—Μακεδο­νίας τίθεται εν ισχύϊ μόνον την 23ην Απριλίου 18ην ώραν εκτός εάν τα ελληνικά στρατεύματα προ του ιταλικού μετώπου κατέθεσαν τα όπλα προηγουμένως ήδη.
Άρθρον 9ον. Δια της συμβάσεως ταύτης τίθεται εκτός ισχύος το πρωτόκολλον παραδόσεως της 21ης Απριλίου το συνταχθέν μεταξύ της Ανωτάτης Διοικήσεως των Γερμανικών Στρατευμάτων εν Ελλάδι και του Ανωτάτου Διοικητού της Ελληνικής Στρατιάς Ηπείρου—Μακε­δονίας.

            Διά την Ιταλικήν Ανωτάτην                                         Δια την Γερμανικήν Ανωτάτην

                 Διοίκησιν εν Αλβανία.                                                 Στρατιωτικήν Διοίκησιν.

                     Φ ε ρ ρ έ ρ ο                                                                        Γ ι ό ν τ λ

                          Ο Αρχιστράτηγος της Ελληνικής Στρατιάς Ηπείρου— Μακεδονίας.

                                                              Τ σ ο λ ά κ ο γ λ ο υ

Επιστροφή στο χρονολογικό πίνακα έτους 1941.

ΠΡΩΤΟΚΟΛΛΟΝ ΑΝΑΚΩΧΗΣ 20 ΑΠΡΙΛΙΟΥ 1941

Οι υπογεγραμμένοι Στρατηγοί του ανδρείου Γερμανικού Στράτου και του ανδρείου Ελληνικού τοιούτου ΝΤΗΤΡΙΧ και ΤΣΟΛΑΚΟΓΛΟΥ, αντιπροσωπεύοντες τας αντιστοίχους Στρατιάς, συνελθόντες εις ΒΟΤΟΝΑΣΙ σήμερον 20ην Απριλίου 1941 και ώραν 18ην συνομολόγησαν τα κάτωθι:

1.—Παύουν αι εχθροπραξίαι μεταξύ Ελλάδος και Γερμανίας την 18ην ώραν της σήμερον και μετ' ολίγας ώρας παύουν αι εχθροπρα­ξίαι μεταξύ Ελλάδος και Ιταλίας μερίμνη του Γερμανού Αρχιστρα­τήγου.

2.— Επιτρέπεται η διέλευσις Γερμανικού Στράτου από της έω της αύριον Δευτέρας 21ης Απριλίου ίνα παρεμβληθή μεταξύ Ιταλικών και Ελληνικών Στρατευμάτων και ίνα διευκολυνθώσι τα κάτωθι συμφω­νηθέντα.

(α) Τα Ελληνικά Στρατεύματα υποχρεούνται ν' αποσυρθώσι μέχρι των παλαιών Ελληνο—Αλβανικών συνόρων εις χρονικόν διάστημα 10 ημερών.

(β) Αι Στρατιαί Ηπείρου και Μακεδονίας θ' αποστρατευθώσι, των ανδρών παραδιδόντων τον οπλισμόν των εις αποθήκας ορισθησομένας παρά της Στρατιάς και είτα θα μεταβώσιν εις τας εστίας των.

(γ) Οι αξιωματικοί θα φέρωσιν την εξάρτυσιν και τον οπλισμόν των τιμητικώς μη θεωρούμενοι ως αιχμάλωτοι. Τα του Στρατού θα ρυθμισθούν και οι αξιωματικοί θα διοικούνται βάσει των Ελληνικών Νόμων.

(δ) Ο εφοδιασμός γενικώς του Στρατού θα συνεχισθή μερίμνη

αυτού.

Υπογραφαί

 Τ σ ο λ ά κ ο γ λ ο υ — Ν τ ή τ ρ ι χ.(Διοικητής Τεθωρακισμένης Μεραρχίας «ΑΔΟΛΦΟΣ ΧΙΤΛΕΡ».)

Επιστροφή στο χρονολογικό πίνακα έτους 1941.