Η ΘΕΩΡΙΑ ΤΟΥ ΔΡΑΓΟΥΜΗ ΓΙΑ ΤΗ ΦΥΛΗ

Ο Ίων Δραγούμης μελέτησε τα προβλήματα του Ελληνισμού με την προσεκτική διερεύνηση του διανοουμένου πολιτικού και αναδείχτηκε -πρόδρομος εκπληκτικός, σ' εποχή μάλιστα που το Έθνος, απροσανατόλιστο, αφώτιστο κι' ακαθοδήγητο, δε μπορούσε να δεχτή καμιά Ιδέα, έξω από την πρακτική του κοινοβουλευτισμού. Η ασχολία του δεν ήταν ψυχρά επιστημονική προσπάθεια για την ανακάλυψη της αλήθειας, αλλά μέριμνα για την ποικιλότροπη εξυπηρέτηση του Σκοπού. Ξέφυγεν έτσι, από τον τύπο του Έλληνος πολιτικού, όπως τον είχαν διαμορφώσει οι κομματικές ανάγκες και γενικά η κοινοβουλευτική νοοτροπία.

Ο Έλλην πολιτικός, φρόντιζε να είναι πνευματικά ησυχασμένος, σοβαρός μαζί κι' ευτράπελος, επιβλητικός και οικείος, μυκτηριστής των ιδεών, που δεν ημπορούν να έχουν άμεση εφαρμογή και πρακτική σκοπιμότητα, που δεν ημπορούν να ωφελήσουν στην κατάκτηση ή την κατακράτηση της εξουσίας.

Ο Έλλην πολιτικός δεν αγαπούσε την Τέχνη, δεν αγαπούσε τη σκέψη, φροντίζοντας να φαίνεται λογικός και ισορροπημένος σ' ένα κοινό που το έθελγεν η μεγαλοστομία και η τυπικότητα, σ' ένα κύκλο από παράγοντες καλοκαθισμένους στη βεβαιότητα που δυσπιστούν σε κάθε τι, το οποίον ημπορεί να φαντάζη σαν πνευματική ανησυχία, σε κάθε τι που δεν ανταποκρίνεται στην καθημερινή ανάγκη της αντιμετωπίσεως των αντιπάλων και της εξυπηρετήσεως του μοναδικού, του ύστατου σκοπού : Της εκλογής.

Η Πολιτική και η Τέχνη, βρίσκονταν σε διάσταση. Η πολιτική του κομματικού κράτους, δεν  ήτο δυνατόν να εννοήση την Τέχνη (και την Επιστήμη) σα μια από τις ωραιότερες εκδηλώσεις της ζωής. Ζητούσε ψηφοφόρους και όργανα. Ό,τι ξεπερνούσε τα όρια της ανάγκης της, ό,τι δεν ήταν σύμφωνο με τη νοοτροπία της, φαινόταν μάταιο και άχρηστο. Ακολουθούσαν δρόμους διαφορετικούς, διότι η πολιτική, πρακτικό επάγγελμα, κατέτεινε στην κολακεία του πλήθους, ενώ η Τέχνη, εργασία αριστοκρατική, κατέτεινε στην καλλιέργεια της πνευματικότητας και τη δημιουργία εκλεκτών ανθρώπων.

Η κοινοβουλευτική αριστοκρατία, αντιπνευματική και οχλική από προέλευση και από διαμόρφωση, δεν ημπορούσε να περιλάβη εντός της ένα πραγματικό διανοούμενο, που θα ήθελε να παραμένη ασυμβίβαστος και αναφομοίωτος.

Οι άνθρωποι των Γραμμάτων εμαρτύρησαν στην Ελλάδα. Αφημένοι στον εαυτό τους, ανυπεράσπιστοι, καταδιωκόμενοι, αγωνίσθηκαν μ' απελπισία, σ' ένα περιβάλλον στενό και αδιάφορο και κρατήθηκαν στο περιθώριο, βασανισμένοι, περιφρονημένοι, από τους ισχυρούς της ημέρας· που έπαιρναν την ιερή τους μανία σαν παιδαριώδη απασχόληση. Απροστάτευτοι, κατανικήθηκαν oι περισσότεροι από την αρρώστια και τη φτώχεια. Κι' αν υπάρχη στην Ελλάδα μια ηθική προσπάθεια, άξια να τιμηθή. είναι αυτή η προσπάθεια των εργατών της Τέχνης και της Επιστήμης, που δεν εφρόντισε να την αναγνωρίση η Ιστορία των νεωτέρων χρόνων. Σ' ένα τέτοιο περιβάλλον, ο Δραγούμης παρουσιάστηκε σαν πολιτικός — διανοούμενος και για τούτο έμεινε ίσα με το τέλος της ζωής του ξένος, ακατάληπτος από τους γύρω του, σα φαινόμενο. Αλλ' αφήκε το σπόρο και ο σπόρος βλάστησε πολύ αργότερα.

Ο Δραγούμης εμελέτησε το πρόβλημα της Φυλής. Το γεγονός ότι εμελέτησε το πρόβλημα τούτο σημαίνει ότι θέλησε να αισθανθή το Έθνος του βαθύτερα, οργανικώτερα, όχι μόνο σαν παράδοση και σαν αποτέλεσμα πολιτισμού, κοινής ιστορίας και επιδράσεως του φυσικού περιβάλλοντος, αλλά και σαν βιολογική ενότητα αδιάσπαστη, ξέχωρη από τους άλλους πολιτισμούς και από τις άλλες φυλές τού κόσμου.

Και είπεν ότι οι Έλληνες είναι «άπειροι τύποι». Ξεχωρίζουν αναμεταξύ τους, όχι μόνον από τη διαφορά του κλίματος και των τόπων, αλλά και διότι η σμίξη με άλλες Φυλές, δεν έγινε παντού, ούτε στην ίδια δόση, ούτε με την ίδια ξένη φυλή, ούτε στην ίδια εποχή. «Ακόμη δεν έγινε το ισοπέδωμα των διαφορετικών αυτών Ρωμιών κι' η αποκρυστάλλωση τους, σ' ένα τύπο, σε μια μορφή, σ' ένα καλούπι. Ούτε έλαχε ποτέ το αίμα καμιάς απ' αυτές τις φυλές, που χύθηκε ποτάμι μέσα στη μεγάλη μάζα της Ελληνικής φυλής, της χιλιοαναστατωμένης, να είναι τόσο δυνατό σε ποσό ή σε ποιό, που να κυβερνήση τα άλλα αίματά της».

Έτσι, η ράτσα η ελληνική, δεν είναι καθάρια ακόμη, δεν έχει σχηματισθή ολότελα, δεν έχουν κατακαθίσει όλα τα αίματα κι' οι κληρονομικότητες που χύθηκαν μέσα της, δεν έχει βγη ο μέσος όρος του χαρακτήρα της και του μυαλού της.

— «..Ακόμα γίνεται, ακόμα σχηματίζεται η Φυλή σας. Τί απελπίζεστε;... Μια μέρα θα γίνη καθάρια ή Φυλή σας, όταν κατασταλλάξουν σε στρώματα πειθαρχημένα ol κληρονομικότητες όλες που κληρονομήσατε και βγη ο μέσος όρος και τότε θα έχετε ασφαλίσει τις πόρτες στα ξένα αίματα και θα χαίρεστε ξεμοναχιασμένοι, περήφανοι, ξεχωριστοί, μέσα σ' έναν καινούργιο πολιτισμό, που θα δημιουργήσετε εσείς μοναχοί σας. Από την πρωτινή ελληνική ψυχή σας απόμειναν σημαντικά σημάδια στα σωθικά σας. Μα τί κι αν εχάσατε μερικά άλλα της στοιχεία; Μήπως δεν αποκτήσατε καινούργια και διαφορετικά; Την ψυχή την ανθρώπινη, την ελεύθερη, την πλατύτερα ελληνική, δεν την εχάσατε. Γιατί κλαίτε;..· Ανοίξτε τα μάτια σας».

Η Ελληνική φυλή υπάρχει. Ίσως καμιά άλλη φυλή δεν είναι τόσον ενιαία. Και αν άπειροι είναι οι ελληνικοί τύποι, οι ποικιλίες είναι ελληνικές. Τον μέσο τύπο του νέου Έλληνα, ή τουλάχιστον τον επικρατέστερο τύπο. τον βλέπει, τον διακρίνει ο ξένος, Η απέραντη αυτή ποικιλία του όμοιου Ελληνισμού, είναι και το θαύμα του. που τον εμφανίζει μεγάλον, όσο μια ήπειρος, είναι ο βασικός πλούτος, που θα θρέψη τον καινούργιο πολιτισμό του. Χρειάζεται μονάχα η αποκατάσταση μιας κάποιας Ισορροπίας, για να βρούμε, για να εκφράσουμε πιστά κι αληθινά τον εαυτό μας.

Σήμερα ο ελληνισμός δεν είναι σκόρπιος, όπως τότε που τον έβλεπεν ο Δραγούμης, ανάμεσα σε πυκνά πλήθη αλλοφύλων, έρμαιο των ισχυρών. Σήμερα γίνεται, κάτω από τον ελληνικό ουρανό, μέσα στα όρια της ελεύθερης πατρίδας, μια άλλη ενοποίηση του ελληνισμού και βγαίνει μια ράτσα πολύ πιο ομοιότυπη και στερεή, με τη συγχώνευση όλων εκείνων που ήρθαν από τον Καύκασο, τον Πόντο, την Ιωνία. Κλείστηκαν oι πόρτες στα ξένα αίματα. Οι παλιές κληρονομικότητες υπάρχουν μέσα μας, υπάρχει η παράδοση η συνενωτική, υπάρχουν η μνήμη και το θρησκευτικό συναίσθημα και το εθνικό ιδανικό. Δημιουργήθηκαν νέοι όροι, που συντελούν στο να γίνη η ελληνική φυλή ολοκάθαρη, όμοια, συνεκτική, με το ίδιο ψυχικό βάθος. Και δεν θα χρειασθή να περάσουν χρόνια πολλά για να πραγματοποιηθή η αφομοίωση των Ελλήνων από τους Έλληνες.

Ο Ελληνισμός είναι μια φυλή ξεχωριστή, που δεν σχετίζεται με καμιάν άλλη. Δε μπορεί να τοποθετηθή σε καμιά, μεγάλη οικογένεια. Δε συγγενεύει με τους σλαύους, με τους γερμανούς, με τα «λατινικά» Έθνη. Φυλή μοναδική, με ιδιαίτερο πνεύμα, συνέρχεται σιγά-σιγά από το λήθαργο της δουλείας και το σάλο των περιπετειών, ενώνεται από τη Μοίρα και από το ένστικτο, πειθαρχείται για να στερέωση την ενότητα και να ολοκληρώση την αφομοίωση και αισθάνεται από τώρα να σκιρτούν μέσα της κρυφές δυνάμεις και να σαλεύουν τα σπέρματα, που ετοιμάζουν την καινούργια Αναγέννηση.

(Ωρολογάς Πέτρος: Ιων Δραγούμης. Θεσσαλονίκη 1938)

ROBERT STROMBERG: ΣΥΖΗΤΗΣΗ ΜΕ ΤΟΝ ΣΕΛΙΝ

Δημιουργεί  ένα πολύ παράξενο συναίσθημα η ιδέα, να πάει κανείς να βρει  το Celine. Celine ο τρομερός! Celine ο έξαλλος! Celine ο αποδιοπομπαίος τράγος ! Celine ο τρελός!

Ο Celine ζει στο Meudon, στα όρια του Παρισιού. Ζει σε ένα τριώροφο σπίτι του δέκατου ένατου αιώνα  από ξύλο και κονίαμα με τη σύζυγό του Λουσέτ Almanzor και  μισή δωδεκάδα σκυλιά, πάνω κάτω Ο ιδιοκτήτης του σπιτιού λέει,είναι η σύζυγός του..

-Νόμιζα ότι θα ερχόσασταν αύριο ... δεν σας περίμενα ... δεν έχω προετοιμάσει ...νόμιζα αύριο ...ελάτε ελάτε... 

Αυτά ήταν τα πρώτα του λόγια. Απευθύνθηκε τη σύζυγό του στα γαλλικά, λέγοντάς της να πάρει το παλτό μου, και να μου προσφέρει μια καρέκλα. 

Είναι ένας  εύσωμος άνθρωπος - αλλά κάπως σκυφτός.. Κινήθηκε αργά, σέρνοντας τα πόδια - σαν να ήταν πάρα πολύ αδύναμος  να κάνει διαφορετικά - στην άλλη πλευρά ενός μεγάλου  δωματίου  που έμοιαζε σα  συνδυασμός κουζίνας, τραπεζαρίας και γραφείου. Κάθισε πίσω από  ένα μεγάλο στρογγυλό τραπέζι, σπρώχνοντας στην άκρη, σωρούς από βιβλία, εφημερίδες και περιοδικά  και κάποια  από αυτά στο πάτωμα, κάνοντας χώρο για μας.

-Τι είναι αυτό που θέλετε; Για ποιο λόγο σας χρειάζεται ; Δεν θέλω σκάνδαλο! Έχω βαρεθεί.

Όταν κατάφερα τελικά να τον ικανοποιήσω  , βολεύτηκε  πιο άνετα στο κάθισμά του.

-Υπάρχει πολύ μεγάλο ενδιαφέρον για σας στην Αμερική, άρχισα.

Απέρριψε τον ισχυρισμό μου με ένα ξεφύσημα  και μια κίνηση του χεριού του.
-Τι είδους ενδιαφέρον; Ποιος νοιάζεται; Οι άνθρωποι ενδιαφέρονται για την Marlene Dietrich και τις ασφάλειες - αυτό είναι όλο !

- Εσείς πως νιώθετε,  ασκείτε ακόμα την ιατρική;

- Όχι, όχι πλέον , σταμάτησα πριν από έξι μήνες, δεν νοιώθω αρκετά καλά.

- Οι άνθρωποι εδώ σας ξέρουν ως Celine; (Πραγματικό όνομα του Celine είναι Louis-Ferdinand Destouches, M.D.)

-Με ξέρουν τόσο όσο χρειάζεται για να μη νοιώθουν ευχαριστημένοι. 

Άλλες εξηγήσεις δεν έδωσε. 

-Πως ξοδεύετε το περισσότερο χρόνο σας;

-Μένω πάντα σπίτι...τα σκυλιά...έχω πράγματα να κάνω , είμαι απασχολημένος...δεν βλέπω κανένα...δεν βγαίνω...είμαι απασχολημένος. 

-Ασχολείστε με τη συγγραφή;

-Ναι, ναι, γράφω ....Πρέπει να κρατηθώ ζωντανός, για το λόγο αυτό γράφω. Όχι! Το μισώ. Το μισούσα πάντα ..... είναι το πιο φοβερό πράγμα που θα μπορούσα να κάνω .....ποτέ δεν άρεσε, αλλά είμαι σε θέση να το κάνω.....δεν μ' ενδιαφέρει στο παραμικρό , εκείνο που γράφω ... αλλά πρέπει να το κάνω. Πρόκειται για βασανιστήριο, είναι το πιο δύσκολο έργο στο κόσμο.

Το πρόσωπό του είναι οστεώδη, λιπόσαρκο, και γκρίζο ΄ και τα μάτια του είναι φοβερά όταν τα παρατηρεί  κανείς προσεκτικά -ήταν έξαλλος  με τη σκέψη ότι έπρεπε  ακόμα να δουλεύει..

-Είμαι σχεδόν 67 - Τον Μάιος θα είμαι 67 για να υφίσταμαι αυτό το βασανιστήριο, για να κάνω τη πιο δύσκολη δουλειά στον κόσμο.

Ο Gallimard, ο εκδότη του, πρόσφατα εξέδωσε το τελευταίο βιβλίο του, North. 

-Είναι σχετικό με τα όσα οι Γερμανοί υπέφεραν κατά τη διάρκεια του πολέμου,  είπε ο Celine. Κανείς δεν έχει γράψει σχετικά μ΄αυτό ! όχι! όχι! δεν οφείλεις να αναφέρεις, αυτό , πόσο υπέφεραν , κάθισε καλά  Σσσς! 

Έβαλε το δάχτυλό του στα χείλη κάνοντας το σημάδι  της προτροπής  για σιωπή.

 -Δεν είναι ωραίο να μιλάμε γι 'αυτό ...ηρέμησε....Όχι . Μόνο η άλλη πλευρά υπέφερε  Σσσς!  
Ανάμεσα στα βιβλία που μεταφράστηκαν στην αγγλική γλώσσα είναι το Death on the Installment Plan [Mort à crédit, 1936], Journey to the End of the Night [Voyage au bout de la nuit, 1932] and το Guignol's Band.
Ο Celine κατηγορήθηκε από πολλούς αξιόλογους ανθρώπους ότι έγραψε εμπρηστικά και αντισημιτικά
άρθρα και φυλλάδια κατά τη διάρκεια της γερμανικής κατοχής στη Γαλλία. Αυτά εμφανίστηκαν σε πολυάριθμες γαλλικές εφημερίδες και σύμφωνα με πληροφορίες, ανατυπώθηκαν από τους Γερμανούς, για λαϊκή κατανάλωση στη Γερμανία. Τα βιβλία του, όμως, είχαν απαγορευτεί στη ναζιστική Γερμανία. Αποτέλεσμα αυτών των κατηγοριών ήταν να εγκαταλείψει αναγκαστικά τη χώρα. Πήγε στη Δανία, όπου έζησε για έξι χρόνια, αλλά πέρασε δύο από εκείνα τα χρόνια σε μια δανέζικη φυλακή.
-Γιατί πήγατε στη Δανία;
-Είχα χρήματα εκεί. Εδώ δεν είχα τίποτα .
-Αναγκαστήκατε να εγκαταλείψετε τη Γαλλία....ήταν η κυβέρνηση σας  εκείνη που σας είπε να φύγετε....ή στάθηκε μια δική σας απόφαση;
-Είχαν λεηλατήσει το διαμέρισμά μου στο Montparnasse [Μονμάρτρη]
-Ποιοι;
-Τρελοί, να ποιοι ....πήραν ότι μπόρεσαν να κουβαλήσουν όλα μου τα υπάρχοντα, όλα όσα είχα...ήμουν έξω τότε μαζί με τη σύζυγό μου, όταν γυρίσαμε όλα ήσαν κατεστραμμένα, διαμελισμένα ...νεκρά...πήγα στη Δανία..
Λίγες ημέρες μετά τη συνομιλία μου με το Celine γνώρισα ένα πρώην μέλος της γαλλικής αντίστασης, που έτυχε να συμμετέχει στην ομάδα των πλιατσικολόγων,  για την οποία είχε μιλήσει ο Celine Ο άνθρωπος αυτός με διαβεβαίωσε πως αν ο CeIine βρισκόταν στο σπίτι την ώρα της εισβολής, είναι σχεδόν βέβαιο, ότι θα τον εκτελούσαν.
-Γιατί φυλακίστηκες στη Δανία;
-Ήμουν  εγκληματίας πολέμου.
-Είχατε κατηγορηθεί για συνεργασία με τον εχθρό;
-Σας είπα ήμουν εγκληματίας πολέμου. Δεν καταλαβαίνετε! Εγκληματίας πολέμου! Εγώ δεν κατηγορήθηκα για συνεργασία με τον εχθρό! Ήμουν εγκληματίας πολέμου.Το καταλάβατε;
-Υπάρχει η εντύπωση ότι έχετε γράψει διάφορα πράγματα εναντίον των Εβραίων. 
-Δεν έγραψα τίποτα εναντίον των Εβραίων ... αυτό που είπα ήταν ότι " οι Εβραίοι μας ωθούν σε πόλεμο", αυτό είναι όλο.
Είχαν μια διένεξη με τον Χίτλερ και η υπόθεση δεν μας αφορούσε, δεν είχαμε κανένα λόγο να ανακατευτούμε . Οι Εβραίοι υπέστησαν ένα  πόλεμο συμφορών που διαρκούσε δύο χιλιάδες χρόνια και τώρα ο Χίτλερ τους είχε δώσει αφορμή, για άλλες συμφορές. Δεν έχω τίποτα εναντίον των Εβραίων .... δεν είναι λογικό να πούμε τίποτα, καλό ή κακό, για περίπου πέντε εκατομμύρια ανθρώπους.
Αυτό ήταν το τέλος της συζήτησης για το θέμα αυτό.
Ο Celine ήρθε πίσω στη Γαλλία το 1950, μετά από έξι χρόνια θλίψης, στη Δανία.

Όταν επέστρεψε μεγάλες κραυγές διαμαρτυρίας ακούστηκαν από πολλές πλευρές του γαλλικού Τύπου και από πολλούς κυβερνητικούς αξιωματούχους οι οποίοι απαίτησαν περαιτέρω τιμωρίες. Τίποτα δεν έγινε επίσημα , ωστόσο, όπως ανέφερε ο ίδιος ο Celine, οι γείτονές του εξέφραζαν ξεκάθαρα τα όσα σκεφτόντουσαν για το άτομό του. 
Καθώς τον έβλεπα και τον άκουγα, καθισμένος  στη κουζίνα του Celine, είχα την αίσθηση   ότι, παρά τα όλα όσα έλεγε , παρ 'όλη τη φυσική του τραχύτητα και τη  φαινομενική απέχθειά του  για προσωπικές  επαφές , κατά βάθος ήταν ευτυχής  που κάποιος είχε έρθει να τον δει ,  για να τον ακούσει  και να του υποβάλει ερωτήσεις' να του θυμίσει το παρελθόν ,απόδειξη ότι δεν είχε  ξεχαστεί -πως ο κόσμος διάβαζε ακόμη το  Mort à crédit και το Voyage au bout de la nuit. Μιλούσαν ακόμη γι αυτόν παρ όλες τις δυσκολίες  και τα πάθη   και τη πικρή γεύση που άφηνε σε μερικούς. Εάν διαθέτει ακόμα κάποιο πνεύμα μέσα του  , πράγμα που φαίνεται αμφίβολο , πρόκειται για ένα πνεύμα που λέει. -Ξέρω ποια είναι η σωστή μουσική .... ξέρω τη σωστή μελωδία....δεν  ακούνε τίποτα.

-Είπατε κάποτε  ότι δεν μπορείτε  να διαβάσετε τα σύγχρονα βιβλία, γιατί  ήταν "θνησιγενή, ημιτελή, κενά..." Διαβάζετε κάτι τώρα; 

-Διαβάζω  την Εγκυκλοπαίδεια και το Punch, αυτό είναι όλο. Το Punch δεν είναι διασκεδαστικό , προσπαθούν να το κάνουν  διασκεδαστικό , αλλά δεν τα καταφέρνουν. 

-Υπάρχει σήμερα κάποιος  τον οποίο   θεωρείτε αξιόλογο συγγραφέα;

Πριν προλάβω να πω κάποιο όνομα  με πρόλαβε.

-Ποιος, Χέμινγουεϊ; Είναι ένας υποκριτής , ένας ερασιτέχνης οι  Γάλλοι  ρεαλιστές του 19ου αιώνα, είναι εκατό φορές καλύτεροι. 

Και άρχισε να απαριθμεί μια σειρά από  Γάλλους συγγραφείς, τόσο γρήγορα, που  δεν μπόρεσα να τους συγκρατήσω.. 

-Ο Dos Passos [1] είχε ένα καλό στυλ, αυτό είναι όλο.

-Ποια  η γνώμη σας για το Camus; Ρώτησα αθώα. 

-Camus! Προς στιγμή σκέφτηκα ότι θα μου εκτόξευε το βάζο .. Camus! επανέλαβε, έκπληκτος. Είναι μια μετριότητα ..... ένας ηθικολόγος  ..... λέει πάντα στους άλλους  τι είναι σωστό και τι είναι λάθος - τι  πρέπει να κάνουν και τι δεν πρέπει να κάνουν .....  να παντρεύονται  , να μη  παντρεύονται ...αυτό είναι δουλειά  της εκκλησίας.... είναι μια μετριότητα.

Στη συνέχεια, ο Celine αναφέρθηκε στο αγγλικό μυθιστοριογράφο Lawrence Durrell.

-Ένα ολόκληρο βιβλίο για το πώς φιλά ένα κορίτσι, οι διαφορετικοί τρόποι που μπορεί να φιλήσει κάποιος και τι σημαίνουν ...  είναι αυτό  τρόπος γραφής ; Δεν  είναι τέτοιος ο δικός μου τρόπος  γραφής...  είναι ένα τίποτα , καθαρή ματαιοπονία. Τα βιβλία μου δεν είναι έτσι , τα βιβλία μου έχουν ύφος , τίποτα άλλο,  μόνον ύφος. Αυτός είναι ο μόνος λόγος  για τον οποίο κάποιος οφείλει να γράψει. Ποιος ξέρει πόσοι έχουν προσπαθήσει να αντιγράψουν το ύφος  μου... αλλά δεν μπορούν. Δεν μπορούν να το πετύχουν  σε τετρακόσιες σελίδες συνεχόμενες , απλά ερευνήστε το, δεν μπορούν να το κάνουν ...... είναι το μόνο που έχω, μόνο το ύφος, τίποτα άλλο. Δεν υπάρχουν μηνύματα στα βιβλία μου, αυτά είναι δουλειά της εκκλησίας. 

 Ξεφύσησε  και κουνούσε βαριεστημένα το χέρι του.

-Όχι, τα βιβλία μου σύντομα θα ξεχαστούν , δεν σημαίνουν τίποτα...  δεν αλλάζουν τίποτα,είναι μάταιο .... Έκανα  τα πάντα ,  τον καουμπόη στην Αμερική, το λαθρέμπορο οινοπνευματωδών στο Λονδίνο, το καρχαρία, ότι μπορείς να φανταστείς. Από τα 11 χρόνια μου εργάζομαι . Ξέρω περί τίνος πρόκειται.... γνωρίζω τη γαλλική γλώσσα .Έχω ταλέντο  στο γράψιμο  και τέλος. Ακούστε τους ανθρώπους πως  μιλούν στο δρόμο  ... όσα λένε δεν έχουν  να κάνουν στο παραμικρό με τα βιβλία ... και μόνιμη επωδός  :Και τότε του είπα ...και εκείνος μου είπε  και τότε εγώ του είπα¨-ηθοποιοί να τι είναι. Όλοι ζητούν τα χειροκροτήματα . Ο επίσκοπος λέγει:
- Χθες μίλησα μπροστά από 2000 άτομα  αύριο θα μιλήσω σε 3000 , αυτή είναι η θρησκεία ! Κοιτάξτε το Πάπα - όταν οι άνθρωποι βλέπουν τον Πάπα  τους έρχεται η διάθεση να τον φάνε. Είναι τόσο υπέρβαρος- τρώει πολύ, πίνει υπερβολικά.... ηθοποιοί να τι είναι όλοι αυτοί. 

Οι άνθρωποι ενδιαφέρονται για ασφάλεια και διασκέδαση - αυτό είναι όλο. Το σεξ.! Να που εντοπίζεται ο αγώνας ... ο ένας θέλει να φάει τον άλλο...Να γιατί φοβούνται τον Μαύρο. Είναι δυνατός είναι γεμάτος ενέργεια . Γεμάτος δύναμη! Θα επικρατήσει. Να γιατί φοβούνται ...έχει έρθει η ώρα του , είναι υπερβολικά πολλοί ...δείχνει τους μυς του ...ο λευκός άνθρωπος φοβάται ,,, είναι μαλθακός. Βρέθηκε στη κορυφή για πολύ καιρό , η βρόμα έφτασε μέχρι την οροφή , και ο Μαύρος το αισθάνεται , την οσφραίνεται, και αναμένει τη νίκη.... δεν θα χρειαστεί να περιμένει πολύ καιρό ακόμη 

Ήρθε η ώρα του κίτρινου χρώματος ..... το μαύρο και το λευκό θα αναμιχθούν και το κίτρινο θα κυριαρχήσει, αυτό είναι όλο. Είναι ένα χαρακτηριστικό γνώρισμα ενός βιολογικού γεγονότος.... όταν το μαύρο και άσπρο αναμειγνύονται το κίτρινο βγαίνει ισχυρότερο, αυτή είναι η αλήθεια ..... ύστερα από διακόσια χρόνια κάποιος παρατηρώντας το άγαλμα ενός λευκού ανθρώπου θα διερωτηθεί αν αυτό το τόσο παράξενο πράγμα υπήρξε κάποτε πραγματικά.... και κάποιος θα απαντήσει . Ασφαλώς όχι , πρέπει να το ξαναέβαψε κάποιος . Αυτή είναι η απάντηση! Ο λευκός άνθρωπος είναι ένα πράγμα του παρελθόντος που έχει κλείσει το κύκλο του , που έχει ήδη εξαφανιστεί Σήμανε η ώρα για κάτι νέο. Όλοι εδώ έχουν άποψη αλλά δεν ξέρουν τίποτα ... αφήστε τους να πάνε εκεί κάτω και στη συνέχεια θα δείτε πόσο θα αναθεωρήσουν τη φλυαρία τους εκεί πέρα , , ήμουν στην Αφρική, ξέρω πως είναι, ξέρω ότι είναι πολύ ισχυρή , (οι Μαύροι ) ξέρουν που τελικά θα καταλήξουν ... ο λευκός άνθρωπος έχει θάψει για υπερβολικά μεγάλο χρονικό διάστημα ,το κεφάλι του μέσα στη μήτρα ....επέτρεψε στην εκκλησία να τον διαφθείρει ................. δεν σου επιτρέπεται να πεις αυτό ... ο Πάπας σε κοιτάζει πρόσεχε ...μη λες τίποτα! Ο Ουρανός το απαγορεύει . ΌΧΙ Είναι αμαρτία ...θα σε σταυρώσουν....ώρα για ύπνο ...κάτσε καλά...μη γαβγίζεις ,,,μη δαγκώνεις , να το φαΐ σου ...Σιωπή.
Δεν υπάρχει τίποτα μέσα τους... μοιάζουν με ταύρους ,ανέμισε κάτι για να τους αποσπάσεις τη προσοχή: βυζιά, πατριωτισμό, εκκλησία, οτιδήποτε πράγμα και πραγματικά θα ορμήσουν .
Δεν χρειάζεται πολύ, είναι ευκολότατο...θέλουν πάντα να παρασύρονται ...δεν έχει τίποτα σημασία... η ζωή είναι πολύ εύκολη.

Για κάποιο χρονικό διάστημα που φάνηκε πολύ μεγάλο, ο Céline δεν είπε τίποτα. Στο τέλος είπα  ότι δεν είχα γνωρίσει μέχρι τώρα μια γυναίκα, που να μην ένοιωθε άρρωστη από τα βιβλία του , τα οποία δεν μπορούσαν ποτέ να τελειώσουν. 

-Φυσικά , φυσικά  τι περιμένατε...τα βιβλία μου δεν είναι για γυναίκες ... έχουν τα δικά τους μικρά μυστικά... το κρεβάτι ...τα χρήματα ... τα παιχνιδάκια τους... τα βιβλία μου  δεν έχουν σχέση με τα δικά τους μικρά μυστικά γνωρίζουν  να ξεφεύγουν από τα δύσκολα. Όχι δεν βλέπω πλέον κανένα ... ναι η κόρη μου ζει, είναι στο Παρίσι  , δεν τη βλέπω ποτέ. Έχει πέντε παιδιά. Δεν τα έχω δει ποτέ.

Ξανά παρατεταμένη σιωπή. Και μετά.

-Αναμφίβολα είμαι ένας φυγάς...ένας λεπρός.

Σιωπή.

-Ανοίγεις τη πόρτα και μπαίνει ο εχθρός.

Σιωπή.

-Πρέπει να σας αφήσω τώρα... πρέπει να γράψω.

Με συνόδευσε στη πόρτα.

Υποσημειώσεις:
[1]John Roderigo Dos Passos (14/1/1896-28/9/1970 ) Αμερικανός συγγραφέας και καλλιτέχνης. Περισσότερο γνωστος από τη  U.S.A. trilogy, αποτελούμενη από τα έργα  The 42nd Parallel (1930), 1919 (1932) και  The Big Money (1936). 

(Συνέντευξη που ο LOUIS-FERDINAND CELINE παραχώρησε στο ROBERT STROMBERG και η οποία δημοσιεύτηκε στο αμερικανικό περιοδικό “Evergreen Review” τον Ιούλιο του 1961.)

Louis - Ferdinand Céline

του Λοθάριου

Ο Louis - Ferdinand Céline ή Louis Ferdinand Auguste Destouches όπως ήταν το πραγματικό του όνομα, γεννήθηκε στις 27 Μαΐου του 1894 στην Courbevoie, πόλη της παρισινής περιφέρειας, και προερχόταν από μια οικογένεια της Γαλλικής μικρομεσαίας τάξης. Το 1987 εγκαταστάθηκε μαζί με τους γονείς του στο Παρίσι. Πέρασε το μεγαλύτερο μέρος της παιδικής του ηλικίας στο κέντρο της παρισινής πρωτεύουσας, στη συνοικία της Όπερας, όπου γνώρισε και έζησε τη ζωή των αναπτυσσόμενων μεγαλουπόλεων των αρχών του 20ου αιώνα, ενώ είχε την ευκαιρία να πραγματοποιήσει και τα πρώτα του ταξίδια στη Γερμανία και την Αγγλία προκειμένου να εξοικειωθεί με τις ξένες γλώσσες, αφού η οικογένεια του τον προόριζε για μια εμπορική καριέρα. Απ' αυτήν την περίοδο της ζωής θα αντλήσει πλήθος εικόνων και εμπειριών που θα αποδώσει αργότερα μέσα στο λογοτεχνικό του έργο.

Στα εφηβικά του χρόνια άρχισε να δουλεύει και το 1912κατετάγη εθελοντικά στο Γαλλικό Ιππικό, προλαμβάνοντας για μερικούς μήνες την κανονική του κλήτευση. Ο πρώτος Παγκόσμιος Πόλεμος θα τον βρει λοχία του 12^ουσυντάγματος Θωρακοφόρων του Ιππικού και θα αποτελέσει μια καθοριστική εμπειρία για την διαμόρφωση του χαρακτήρα του και των απόψεών του. Κατά τους πρώτους μήνες της σύρραξης το σύνταγμα του μάχεται στο μέτωπο της δυτικής Φλάνδρας όπου ο νεαρός Φερντινάν Ντετούς θα τραυματιστεί σοβαρά, τον Νοέμβριο του 1914, ενώ υπηρετούσε ως στρατιωτικός σύνδεσμος σε έναν πολύ δύσκολο και νευραλγικό τομέα. Για τις υπηρεσίες του αυτές παρασημοφορήθηκε δύο φορές λαμβάνοντας μεταξύ άλλων τον πολεμικό σταυρό, αλλά έχοντας υποστεί μια 75% αναπηρία θα κριθεί ακατάλληλος για τη μάχη και θα σταλεί σε υπηρεσία στο Γαλλικό προξενείο του Λονδίνου του1915 όπου θα παντρευτεί και την πρώτη του γυναίκα ένα χρόνο αργότερα.

Το 1917 εργάσθηκε στο Καμερούν ως επόπτης φυτειών. Μετά την επιστροφή του στη Γαλλία εγκαταστάθηκε στη Ρεν πόλη της γαλλικής Βρετάνης, όπου κατάφερε δουλεύοντας μόνος του να εξασφαλίσει το απολυτήριο του από την δευτεροβάθμια εκπαίδευση και να ξεκινήσει σπουδές ιατρικής στο Πανεπιστήμιο. Το1919 παντρεύτηκε την δεύτερη του γυναίκα, Εντίτ Φολλέ, κόρη του διευθυντή της ιατρικής σχολής της Ρεν, απ' την οποία απέκτησε και το μοναδικό του παιδί την Κολλέτ Ντετούς. Κατά τη διάρκεια των σπουδών του ο νεαρός Φερντινάν επέδειξε ένα τρομερό ενδιαφέρον για τους κανόνες υγιεινής ενώ το πανεπιστημιακό του διδακτορικό ήταν πάνω στο έργο του αυστρο-ούγγρου ιατρού του 19ου αιώνα Φιλίπ Ιγκνάς Σέμμελβαϊς γνωστού για τις πρωτοποριακές του θέσεις πάνω σε θέματα υγιεινής.

(H συνέχεια εδώ)

Dr ALEXIS CARREL: Ο ΑΝΘΡΩΠΟΣ ΑΥΤΟ ΤΟ ΑΓΝΩΣΤΟ

II

ΑΝΑΓΚΗ Ν' ΑΛΛΑΞΕΙ Ο ΔΙΑΝΟΗΤΙΚΟΣ ΜΑΣ ΠΡΟΣΑΝΑΤΟΛΙΣΜΟΣ. - Η ΠΛΑΝΗ ΤΗΣ ΑΝΑΓΕΝΝΗΣΗΣ- ΤΑ ΠΡΩΤΕΙΑ ΤΗΣ ΥΛΗΣ ΚΑΙ ΤΑ ΠΡΩΤΕΙΑ ΤΟΥ ΑΝΘΡΩΠΟΥ.

Πρωτού καταπιαστούμε  με την ανακαίνιση του εαυτού μας και όλων των γύρω μας πρέπει ν' αλλάξουμε τις συνήθειες της σκέψης μας. Είναι αλήθεια πως η σημερινή κοινωνία, απ' την πρώτη της ανάπτυξη, υποφέρει από ένα διανοητικό σφάλμα. Ένα σφάλμα που το επαναλαβαίνουμε καθημερνά απ' τον καιρό της Αναγέννησης.

Η τεχνολογία έφτιαξε τον άνθρωπο όχι σύμφωνα με το πνεύμα της επιστήμης, αλλά σύμφωνα με τις παραπλανημένες μεταφυσικές αντιλήψεις. Είναι πια καιρός να γλυτώσουμε απ' τα δόγματα αυτά. Χρειάζεται να σπάσουμε τα σίδερα που σηκώνονται μπροστά σε μας και στα πράματα του κόσμου. Μια κακή ερμηνεία που δώσανε στις μεγαλόπνευστες ιδέες του Γαλιλαίου μας έφερε στον πλανερό δρόμο που τυραννιόμαστε τώρα.

Όπως ξέρουμε, ο Γαλιλαίος ξεχώρισε τις πρωταρχικές ιδιότητες στα πράγματα (όπως τις διαστάσεις και το βάρος) που είναι αντιληπτές και μπορούνε να μετρηθούνε και τις δευτερεύουσες ιδιότητες, (σχήμα, χρώμα, μυρουδιά) που δεν μπορούνε να μετρηθούνε. Το ποσό ξεχωρίστηκε, απ' την ποιότητα, κ' εκφρασμένο στη γλώσσα των μαθηματικών, μας έδωσε την επιστήμη. Δηλαδή, πολύ δίκαια, η ποιότητα παραμελήθηκε, και σωστή ήτανε η αφαίρεση που έγινε στις πρωταρχικές ιδιότητες των αντικειμένων.

Πολύ άδικο όμως να παραμεριστούνε έτσι όλες οι δευτερεύουσες ιδιότητες. Τα αποτελέσματα βαρύνανε πάνω σε μας, γιατί εκείνο που δε μετριέται έχει στον άνθρωπο πολύ μεγαλύτερη σημασία απ' αυτό που μπορεί να μετρηθεί.

Η ύπαρξη της σκέψης είναι το ίδιο βασική όσο κι' η φυσικοχημική ισορροπία μέσα στον ορρό του αίματος. Ακόμα πιο βαθύ φάνηκε το χώρισμα της ποσότητας απ' την ποιότητα όταν δημιούργησε ο Descartes τον δυϊσμό τοΰ κορμιού και τής ψυχής.

Από τότε κάθε εκδήλωση του μυαλού έμεινε ανεξήγητη. Η ύλη έμεινε για πάντα ξεχωρισμένη απ' το πνεύμα. Η οργανική σύσταση κι οι φυσιολογικοί μηχανισμοί θεωρηθήκανε πιο κοντά στην πραγματικότητα απ' την ευχαρίστηση, τον πόνο, την ομορφιά. Η πλάνη αυτή ανάγκασε τον πολιτισμό μας να πάρει το δρόμο εκείνο που φέρνει στο θρίαμβο της επιστήμης, ενώ τον άνθρωπο τον έσπρωξε στον κατήφορο.

Αν θέλουμε ν' αλλάξουμε την κατεύθυνση μας πρέπει να ξαναγυρίσουμε με τη σκέψη μας πίσω στους ανθρώπους της Αναγέννησης, να ποτιστούμε απ' το μυαλό τους, το πάθος τους για την εμπειρική παρατήρηση και το μίσος τους για κάθε φιλοσοφικό σύστημα. Όπως κι' αυτοί πρέπει να ξεχωρίσουμε τις πρωταρχικές και τις δευτερεύουσες ιδιότητες που υπάρχουνε μέσα σ' όλα τα πράματα.

Πρέπει όμως να μην τους μοιάσουμε καθόλου και να δούμε με το ίδιο μάτι και τις δυό αυτές ιδιότητες. Ν' αφήσουμε όσο μπορούμε  μακρυά μας τον δυϊσμό του Descartes. Πρέπει το μυαλό να μπει πάλι μεσ' την ύλη κ' η ψυχή να μην ξεχωρίζεται απ' το κορμί. Πρέπει να προσέξουμε τις πνευματικές εκδηλώσεις όσο προσέχουμε και τις φυσιολογικές.

Βέβαια, η μελέτη της ποιότητας δεν είναι τόσο εύκολη όσο της ποσότητας. Το μυαλό δε μπορεί να ικανοποιηθεί με το συγκεκριμένο γιατί του αρέσει πάντα η ξεκάθαρη όψη της αφηρημένης έννοιας. Ας μη νομίζουμε όμως πως η επιστήμη πρέπει να καλλιεργειέται γι' αυτήν την ίδια, για το περίτεχνο της και τις μεθόδους της, για την καθάρια ομορφιά της. Σκοπός της είναι να ωφελήσει υλικά και πνευματικά τον άνθρωπο.

Την ίδια σημασία που δίνουμε στους νόμους της θερμοδυναμικής πρέπει να δώσουμε και στα συναισθήματα. Είναι απαραίτητο ν' αγκαλιάσει η σκέψη μας όλες τις όψεις της πραγματικότητας.

Αντί να παρατήσουμε όσα ξεμένουνε απ' τις επιστημονικές αφαιρέσεις θα μεταχειριστούμε μαζύ και τ' απομεινάρια αυτά και τις επιστημονικές παρατηρήσεις. Ας μην παραδεχθούμε αυτό που μας λένε η μηχανική, η φυσική κ' η χημεία, ότι το ποσόν είναι ανώτερο απ' όλα. Ας μη συμφωνήσουμε με τη διανοητική στάση που κράτησαν οι άνθρωποι της αναγέννησης και με τον αυθαίρετο ορισμό που μας έδωσαν για την πραγματικότητα. Δε μπορούμε όμως να μην κρατήσουμε όσες επιτυχίες έκανε η ανθρωπότητα χάρη στην Αναγέννηση. Ό,τι πιο πολύτιμο έχουμε εΊναι το πνεύμα κ' οι τεχνικές της επιστήμης.

Θα είναι πολύ δύσκολο ν' απαλλαγούμε από μια θεωρία που τρακόσια χρόνια κυριάρχησε στο μυαλό των πολιτισμένων ανθρώπων. Οι περισσότεροι απ' τους επιστήμονες πιστεύουνε πως οι καθολικές έννοιες υπάρχουνε πραγματικά, ότι το ποσό έχει την πιο μεγάλη δύναμη, ότι η ύλη είναι το πρωταρχικό στοιχείο, ότι το πνεύμα είναι κάτι ξεχωριστό απ' το κορμί. Δε θα μπορέσουμε, λοιπόν, εύκολα ν' απαρνηθούνε την πίστη τους αυτή. Μια τέτοια αλλαγή θάπρεπε να κλονίσει συθέμελα την παιδαγωγική, την ιατρική, την υγιεινή, την ψυχολογία και την κοινωνιολογία- Ο μικρός κηπάκος πού ο  καθένας καλλιεργεί τόσο εύκολα, θα γινότανε ένα απέραντο δάσος που θάπρεπε να γίνει όλο χέρσο. Αν μπορούσε ο πολιτισμός της επιστήμης ν' αφήσει το δρόμο πού πήρε απ' τον καιρό της Αναγέννησης και να ξαναγυρίσει στήν απλοϊκή παρατήρηση, σίγουρα τα μάτια μας θα βλέπανε πράματα έκπλητικά. Δε θα ήτανε πιά η ύλη το πρωταρχικό στοιχείο. Οι πνευματικές ενέργειες θα στέκονταν στην ίδια γραμμή με τις φυσιολογικές. Θα φαινότανε το ίδιο απαραίτητο να μελετάμε τις ηθικές, αισθητικές και θρησκευτικές λειτουργίες όσο και τα μαθηματικά, τη φυσική και τη χημεία. Οι μέθοδοι που μεταχειριζόμαστε σήμερα για την αγωγή θα φαινότανε φοβερά ανόητοι. Σχολεία και Πανεπιστήμια θα ήτανε αναγκασμένα ν' αλλάξουνε το πρόγραμμά τους.

Και θα ρωτούσε τότε κανείς τους υγιεινολόγους γιατί όλες τους οι προσπάθειες είναι πως να προφυλάξουνε τον άνθρωπο απ' τις οργανικές αρρώστιες μονάχα κι' όχι κι' απ' τις αρρώστιες του μυαλού ; Γιατί τάχα να απομονώνουνε μονάχα αυτούς που έχουνε κολλητικές αρρώστιες κι' όχι κι' όλους αυτούς που μεταδίνουνε στους άλλους τις πνευματικές και ηθικές αρρώστιες τους ; Γιατί να θεωρούμε τόσο επικίνδυνες μονάχα τις συνήθειες που μπορούνε να προκαλέσουνε οργανικές βλάβες και να παραβλέπουμε αυτές που μας φέρνουνε στη διαφθορά, στην εγκληματικότητα και στην τρέλλα ; Ο κόσμος δε θα παραδεχότανε να τον γιατρεύει γιατρός που δεν ξέρει παρά ένα μικρό κομμάτι του. Οι παθολόγοι θα έπρεπε να μελετήσουνε το ίδιο καλά όλες τις βλάβες που γίνονται μέσα στο εσωτερικό περιβάλλον όπως μελετάνε και τις οργανικές βλάβες, Θάπρεπε με πολλή προσοχή να παρακολουθηθούνε ποιά είναι η επίδραση της πνευματικής κατάστασης στην εξέλιξη της αρρώστιας των ιστών. Κ' οι κύριοι οικονομολόγοι θα καταλαβαίνανε πως οι άνθρωποι αισθάνονται κ' υποφέρουνε κι' ότι δε φτάνει να τους δίνουνε μονάχα φαΐ και δουλειά γιατί το ίδιο δυνατές με τις φυσιολογικές τους ανάγκες έχουνε και πνευματικές. Κ' έτσι θα παύαμε να βλέπαμε σαν ευεργεσίες του σύγχρονου πολιτισμού τις βάρβαρες συνθήκες μέσ' τις μεγαλουπόλεις, την τυρανία του εργοστάσιου και του γραφείου, τη θυσία της ηθικής αξιοπρέπειας για το οικονομικό συμφέρον και του μυαλού για το χρήμα. Θ' αφήναμε μακρυά μας όλες τις ανακαλύψεις της μηχανικής που εμποδίζουνε την ανάπτυξη του ανθρώπου. Η οικονομική πραγματικότητα δε θα ήτανε πια η τελευταία λέξη για όλα. Το λευτέρωμα απ' τη ματεριαλιστική πρόληψη θ' άλλαζε τη ζωή μας στις περισσότερες όψεις της. Γι' αυτά και γι' αυτά η σημερινή κοινωνία θα βάλει όλες της τις δυνάμεις να εμποδίσει μια τέτοια πρόοδο της σκέψης.

Πρέπει όμως να προσέξουμε μήπως γλυτώνοντας απ' το ματεριαλισμό πέσουμε σε κάτι πολύ χειρότερο, μιάν απόλυτη δηλαδή πνευματικοποίηση σ' όλα. Θα πούνε, αφού ο πολιτισμός της επιστήμης κι' η καλλιέργεια της ύλης δεν κατάφεραν τίποτε πρέπει να διαλέξουμε τον αντίθετο δρόμο : την απόλυτη και μοναδική καλλιέργεια του μυαλού. Η πρωταρχικότητα αυτή  της ψυχολογίας είναι το ίδιο επικίνδυνη όσο και της φυσιολογίας, της φυσικής και της χημείας. Ο

Freud, να πούμε, έκανε πολύ πιο κακό απ' ό,τι κάνανε οι mecanicistes. Το ίδιο τραγικό θέαμα θα παρουσίαζε ο άνθρωπος αν φανερωνότανε μονάχα με τη πνευματική του όψη όπως κι' αν τον βλέπαμε μονάχα στη φυσιολογική και φυσικό χημική του όψη. Ας μη νομίσουμε πως θα πρέπει, να μελετάμε λιγότερο τις φυσικές ιδιότητες του ορρού μέσα στο αίμα και της διαβρωτικότητας του πρωτοπλάσματος κλπ. από τα όνειρα, τις υπνωτικές καταστάσεις, τα ψυχολογικά αποτελέσματα της προσευχής, τις εκδηλώσεις  μνήμης κλπ.

Αν βάζαμε στη θέση του υλικού το πνευματικό, τίποτε δε θάλλαζε απ' την πλάνη της αναγέννησης. Αν παραγνωρίζαμε την ύλη, φοβερότερο κακό θα μας περίμενε απ' ό,τι έγινε με την παραγνώριση του πνεύματος. Ο λυτρωμός μονάχα εκεί βρίσκεται : να λευτερωθούμε απ' όλες τις θεωρίες και να χαρίσουμε πλέριο τον εαυτό μας στη θετική παρατήρηση. Για να πραγματωθεί η μεγάλη αλήθεια ότι ο άνθρωπος δεν είναι τίποτε περισσότερο και τίποτε λιγότερο απ' ό,τι μας τον δείχνει ή παρατήρηση.

GΙOVANNI GENTILE (30.03.1875 - 15.04.1944)

Ήταν ένας από τους μεγάλους σύγχρονους Ιταλούς φιλοσόφους,θεωρητικός του Ιδεαλισμού και από τους βασικότερους θεμελιωτές της ιδεολογίας του Φασισμού. Ο Gentile ήταν εμπνευσμένος από Ιταλούς στοχαστές όπως Mazzini, Rosmini, Gioberti και Spaventa αλλά ήταν εξίσου έντονες οι επιρροές από τη γερμανική ιδεαλιστικές και υλιστικές σχολές σκέψης - και συγκεκριμένα του Karl Marx, Hegel, Fichte. Ο Friedrich Nietzsche τον επηρέασε σημαντικά κι ο επηρεασμός αυτός διαφαίνεται στο συνολικό έργο του για τη θεμελίωση της Φασιστικής θεωρίας.

Ζει την παιδική του ηλικία στο Campobello di Mazara, και φοιτά το σχολείο Ximenes στο Trapani. Το 1895 εγγράφεται στη σχολή Scuola Normale Superiore di Pisa για να σπουδάσει Φιλοσοφία. Καθηγητές του είναι μεταξύ άλλων οι: Alessandro D'Ancona , Amedeo Crivellucci, Donato Jaia. Κατείχε την έδρα της φιλοσοφίας στο Πανεπιστήμιο του Παλέρμο, από το 1907 έως το 1914, και αργότερα στο Πανεπιστήμιο της Πίζα. Λίγο αργότερα ο Gentile αρχίζει να εκδίδει τα σημαντικά έργα του: The Theory of Mind as Pure Act (1916) και το Logic as Theory of Knowledge (1917). Στα έργα αυτά ο Gentile διατύπωσε την ιδέα που αποκάλεσε Πραγματικό Ιδεαλισμό «Actualism».

Ήταν υπουργός Δημόσιας Εκπαίδευσης το 1923 στη φασιστική κυβέρνηση του Μουσολίνι. Έμεινε στην πολιτική ιστορία της Ιταλίας για την εφαρμογή σαρωτικής μεταρρύθμισης του ιταλικού συστήματος δευτεροβάθμιας εκπαίδευσης, που αναφέρονταν ως "Riforma Gentile", η οποία είχε μια βαθιά και μακροχρόνια επίδραση στην ιταλική εκπαίδευση. Θεωρούσε την παιδεία σαν τον σημαντικότερο παράγοντα υποδομής της ιδανικής πολιτείας. Διακήρυσσε ότι δεν είναι δυνατόν να υπάρξουν πραγματικοί μαθητές εκεί όπου υστερούν οι δάσκαλοι. Ο κύριος σκοπός του ήταν να χορηγήσει μεγάλη αυτονομία στους δασκάλους και να τονίσει τη σπουδαιότητα της φιλοσοφίας. Η θρησκεία θα εδιδάσκετο μόνο σε σχολεία στοιχειώδους εκπαιδεύσεως, χρησιμεύοντας σαν η πρώτη επαφή με την απλή φιλοσοφία για τους νεαρούς μαθητές, οι οποίοι στη συνέχεια θα διδάσκονταν φιλοσοφία αντί της θρησκείας στα σχολεία της μέσης εκπαίδευσης.

Διαβάστε περισσότερα  εδώ

Dr ALEXIS CARREL: Ο ΑΝΘΡΩΠΟΣ ΑΥΤΟ ΤΟ ΑΓΝΩΣΤΟ

VIII

ΤΑ ΟΡΓΑΝΑ ΤΟΥ ΑΤΟΜΟΥ ΜΕΣΑ ΣΤΟ ΧΡΟΝΟ —ΟΙ ΔΕΣΜΟΙ ΤΟΥ ΚΟΡ­ΜΙΟΥ ΚΑΙ ΤΗΣ ΣΥΝΕΙΔΗΣΗΣ ΜΕ ΤΑ ΠΕΡΑΣΜΕΝΑ ΚΑΙ ΤΑ ΜΕΛΛΟΝΤΙΚΑ

Το άτομο ξεπερνάει τα όρια του κορμιού του μέσα στο χώρο. Τα χρονικά του όρια δεν είναι ούτε πιο καθορισμένα, ούτε πιο σταθερά απ' τα χωρητικά. Είμαστε στενά δεμένοι μ' ό,τι πέρασε και μ' ό,τι μελλοντικά θαρθεί κι' ας μένει η προσωπικότητα μας στη θέση της. Ξέρουμε πως η προσωπικότητα γεννιέται τη στιγμή της γονιμοποίησης του ωαρίου απ' το αντρικό στοιχείο. Τα στοιχεία αυτά υπήρχανε σκορπισμένα στους ιστούς των γονιών μας, των παππούδων μας κι' όλων των πιο μακρινών προγό­νων μας. Είμαστε φτιαγμένοι από κυτταρικές ουσίες του πατέρα μας και της μητέρας μας. Εξαρτόμαστε απ' τα περασμένα μ' έναν τρόπον οργα­νικό. Μέσα μας έχουμε ένα σωρό κομμάτια απ' το κορμί των γονιών μας και γι' αυτό είναι πολύ φυσικό που οι δικές τους ιδιότητες φανερώνον­ται και σε μας. Η δύναμη και το κουράγιο είναι χαρακτηριστικά ολάκαιρης ράτσας, το ίδιο για τους ανθρώπους όπως και για τ' άλογα του ιπποδρο­μίου. Ας μη θέλουμε να σβήνουμε την ιστορία των περασμένων. Ίσα-ίσα πρέπει με κάθε τρόπο να τη χρησιμοποιούμε για να μπορούμε να προβλέπουμε το μέλλον και να το κανονίζουμε όπως εμείς θέλουμε.

Ξέρουμε πως ότι κέρδισε το άτομο στη ζωή δεν το αφήνει να περά­σει και στους απόγονους του, ωστόσο όμως το βλαστικό (germinatif) πλάσμα δε μένει πάντα αμετάβλητο, αλλά πολλές φορές αλλάζει με την επίδραση του περιβάλλοντος. Αρρώστιες, δηλητήρια,   ορισμένες τροφές, εκκρίσεις των αδένων μπορεί να καταστρέψουνε το πλάσμα αυτό. Η σύφιλη των γονιών είναι πολλές φορές η βαθύτερη αιτία για τις ψυχικές ανωμαλίες πού έχουνε τα παιδιά τους, Αυτός είναι λόγος πού άπειρες φο­ρές από ανθρώπους μ' εξαιρετικό μυαλό βγαίνουνε κατώτερα όντα, ασθε­νικά κι' ανισόρροπα.

Η ωχρά σπειροχαίτη κατάφερε να ξεπαστρέψει οικογένειες ολάκερες όπως δεν το κατάφεραν όλοι οι πόλεμοι του κόσμου. Το ίδιο οι αλκοολικοί, οι μορφινομανείς, οι κοκαϊνομανείς κλπ. βγάζουνε στη ζωή ελαττω­ματικούς ανθρώπους που πληρώνουνε τις αμαρτίες των γονιών τους. Είναι πολύ εύκολο ν' αφήσεις στα παιδιά σου τις δικές σου αμαρτίες ενώ είναι δύσκολο φοβερά να τα κάνεις να ωφεληθούνε απ' τις αρετές που μπορεί νάχεις.

Το κάθε άτομο αφήνει το χνάρι του πάνω σ' όλα τα γύρω του, στο σπίτι του, στην οικογένεια του, στους φίλους του. Ζει σα νάναι περιτρι­γυρισμένο απ' τον ίδιο τον εαυτό του. Και δημιουργώντας έναν τέτοιο τρόπο καταφέρνει και αφήνει στους απογόνους όλα τα γνωρίσματα του. Το παιδί, για ένα αρκετό χρονικό διάστημα, εξαρτάται απ' τον πατέρα του και την μητέρα του. Κ' έτσι έχει όλο τον καιρό να πάρει απ' αυτούς ό,τι είναι ικανοί να του δώσουνε. Έχοντας έμφυτη μέσα του την μιμη­τική τάση προσπαθεί με κάθε τρόπο να γίνει όμοιο μ' αυτούς. Κατα­φέρνει και παίρνει την πραγματική τους μορφή κι' όχι τη μάσκα πού φο­ράνε μεσ' την κοινωνική τους ζωή. Τις περισσότερες φορές αισθάνεται γι' αυτούς αδιαφορία κι' ίσως και κάποια περιφρόνηση, παίρνει όμως όλη τους την άγνοια, την προστυχιά, τον εγωισμό, τη δειλία. Υπάρχουν κι' άτομα πού αφήνουνε στα παιδιά τους κληρονομιά την εξυπνάδα τους, την καλοσύνη τους, την αισθητική τους ικανότητα και το κουράγιο τους. Τα άτομα αυτά προεκτείνουνται στη ζωή με τα έργα τέχνης που αφήνουνε πίσω τους, τις επιστημονικές ανακαλύψεις που κάνανε, τα πολιτικά, οικο­νομικά και κοινωνικά συστήματα που ιδρύσανε ή ακόμα απ' τη μικρή φάρμα που κτίσανε ή το χωράφι που οργώσανε με τα ίδια τους τα χέρια. Τέτοιοι είναι οι άνθρωποι που φτιάξανε τον πολιτισμό μας.

Δεν μπορούμε να πούμε πως η επίδραση του ατόμου στο μέλλον του είναι μια επέκταση του εαυτού του μέσα στο χρόνο. Η επίδραση αυτή γίνεται με διάφορα κομμάτια του οργανισμού που άφησε το άτομο στα παιδιά του ή στ' αρχιτεκτονικά, επιστημονικά και φιλοσοφικά έργα του. Κι' όμως θάλεγε κανείς πως η προσωπικότητα μας πραγματικά απλώνε­ται πέρα απ' τη φυσιολογική διάρκεια. Μερικά άτομα έχουνε την παρά­ξενη αυτή δύναμη να ταξιδεύουνε μεσ' το χρονικό διάστημα. Αυτοί που έχουνε τη δύναμη της διορατικότητας βλέπουνε όχι μονάχα γεγονότα που γίνονται σε μακρινή χωρητική απόσταση, αλλά κι όσα γίνανε στα περα­σμένα ή θα γίνουνε στο μέλλον. Λες κι' η συνείδηση τους ρίχνει τα πλοκάμια της το ίδιο μέσα στο χρόνο όπως και μέσα στο χώρο, ξεφεύγει απ' τη συνέχεια της φύσης και σα θαμπωμένη κοιτάει τα περασμένα και τα μελλοντικά ίδια όπως θα κοιτούσε μια μύγα έναν πίνακα αν αντί να περ­πατάει πάνω στην επιφάνεια του πετούσε σε μια μικρήν απόσταση. Οι προφητείες για κάθε τι μελλοντικό, μας φέρνουνε ως το σκαλί ενός άγνω­στου κόσμου. Είναι σαν να μας δείχνουνε ότι υπάρχει μια ψυχική αρχή που έχει την ικανότητα να εξελιχτεί έξω απ' τα όρια του κορμιού μας.

Όσοι ειδικεύονται στον πνευματισμό αναφέρουνε όλα αυτά τα φαι­νόμενα σαν μια απόδειξη της επιβίωσης της συνείδησης και μετά το θά­νατο. To medium νομίζει πώς έχει μέσα του το πνεύμα του πεθαμένου και φανερώνει πολλές φορές στους πειραματιστές λεπτομέρειες πού πραγ­ματικά ήξερε μόνο o πεθαμένος.

Ο Broad πιστεύει πως τα φαινόμενα αυτά μας δείχνουνε πως μένει μετά το θάνατο όχι το πνεύμα, αλλά ένας ψυχικός παράγοντας που μπο­ρεί και μπαίνει μεσ' το medium νικώντας κάθε χρονική απόσταση. Αν μπορούσε να ενωθεί ο ψυχικός αυτός παράγοντας με μια ζωντανή ύπαρ­ξη, τότε θα είχαμε ένα είδος συνείδησης που θ' ανήκε και στο medium και στον πεθαμένο. Αυτό όμως θα ήτανε κάτι το μεταβατικό, σιγά-σιγά θα διαλυότανε και τέλος θα εξαφανιζότανε οριστικά. Τα πορίσματα που βγαίνουνε απ' τα πειράματα των πνευματιστών, έχουνε μεγάλη σπουδαιό­τητα. Αμφίβολη μόνο είναι η ερμηνεία που τους δίνουνε. Ξέρουνε πως το μυαλό ενός οραματιστή μπορεί να συλλάβει μέσα του περασμένα και μελλούμενα. Δεν υπάρχει μυστικό κανένα γι' αυτόν. Μα για την ώρα μας είναι αδύνατο να ξεχωρίσουμε την επιβίωση του ψυχικού όρου στα μεταψυχικά φαινόμενα.

VIΙ

Η ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΤΩΝ ΕΚΛΕΚΤΩΝ — Ο ΘΕΛΗΜΑΤΙΚΟΣ ΕΥΓΟΝΙΣΜΟΣ — Η ΚΛΗΡΟΝΟΜΙΚΗ ΑΡΙΣΤΟΚΡΑΤΙΑ

 

 

 

DOMINIQUE VENNER : Η ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ ΨΥΧΗ

Μακρινή μορφή για τα μάτια μας αυτή του ιππότη. Μορφή ανέγγιχτη, ωστόσο, που έχει θριαμβεύσει απέναντι στις ύβρεις των ανθρώπων και του χρόνου, προστατευμένη από τις μυστικές περιπλανήσεις της νοσταλγίας. Ακατανίκητα όνειρα ιπποτισμού συνεχίζουν να λαγοκοιμούνται στις καρδιές των μικρών αγοριών. Ομοίως, στις καρδιές των μικρών κοριτσιών ανασκιρτά το μυστηριώδες όνειρο του έρωτα, όταν ανακαλύπτουν το μύθο της Ιζόλδης με τα ξανθά μαλλιά.
Ο έρωτας και οι ονειροπολήσεις των μικρών κοριτσιών δεν μας απομακρύνουν και πολύ απ' την ιστορία και την ερμηνεία της. Τίποτα δεν είναι πιο αποκαλυπτικό ως προς τη φύση ενός λαού απ' τον τρόπο που αντιλαμβάνεται τον έρωτα. Εάν η καθαρά φυσική λειτουργία της σεξουαλικότητας δεν γνωρίζει σύνορα, ο έρωτας, αυτός, δεν διαχωρίζεται καθόλου απ' την κουλτούρα και κατά συνέπεια απ' την ψυχή των λαών. Η εικόνα της γυναίκας στη γη του Ισλάμ ή στην Κίνα δεν είναι αυτή που αποκαλύπτει ο μύθος της ωραίας Ελένης, αυτός της Ανδρομάχης ή της Πηνελόπης, αυτός της Βρουνχίλδης ή της Γκουίνεβιρ, τα μυθιστορήματα του Κρετιέν ντε Τρουά ή τα ποιήματα της Λουίζ Λαμπέ. Ακόμα κι αν βασανίσουμε τα κείμενα, το πνεύμα της Σεχραζάντ δεν θα 'ναι ποτέ όμοιο μ' αυτό της Μαρί ντε Φρανς. Όσο η μορφή του ιππότη, άλλο τόσο και η ιδέα του έρωτα διακρίνουν το πνεύμα των Ευρωπαίων. Όχι το ευτελές σεξ ως καταναλωτικό αγαθό, αλλά αυτή η μαγική και φωτεινή δύναμη, ήδη παρούσα σε μερικές στροφές της Οδύσσειας, στην ποίηση της Σαπφούς και σε πολλούς κελτικούς και γερμανικούς μύθους, των οποίων ο ιπποτικός έρως υπήρξε η πιο τελειοποιημένη έκφραση.

H συνέχεια εδώ.

KARL JASPERS : ΛΟΓΙΚΗ ΚΑΙ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ Γ.

Το δίλημμα της δημοκρατίας

Οπουδήποτε ισχυρίζονται ότι ζουν υπό δημοκρατικόν καθεστώς , (και σήμερον οι πάντες ισχυρίζονται τούτο), διερωτώνται επί του διλήμματος: τι είναι και τι δεν είναι δημοκρατικόν. Απορρίπτουν το "αντιδημοκρατικόν" . Έκαστος επιρρίπτει εις τον άλλον την μομφήν , ότι δεν κυβερνά παρ΄αυτώ αλλά μία μικρή μειοψηφία : εντεύθεν ο καπιταλισμός και τα μονωπώλια του, εκείθεν το κόμμα και η κλίκα του. Εντεύθεν η εκμετάλλευσις του καπιταλισμού , εκείθεν η εκμετάλλευσις του δεσποτισμού.
Αι εναλλαγαί όμως αυταί αποτελούν διαπληκτισμούς της προπαγάνδας όπου το "ειδικόν" μεταβάλλεται εις "γενικόν". Έναντι των διλημμάτων  αυτών άτινα ανάγονται εις καθωρισμένα και επαισθητά αντικείμενα , υπάρχει εν τούτοις εν και μόνον , το οποίον είναι απόλυτον και καθορίζει ολοκληρωτικώς την βούλησιν και την δράσιν μας.Τα όριά του επιτείνονται προς το άπειρον αυτών άτινα ανάγονται εις καθωρισμένα και επαισθητά αντικείμενα, υπάρ­χει έν τούτοις εν και μόνον, τό όποιον είναι απόλυτον και καθορίζει ολοκληρωτικούς την βούλησιν και την δράσιν μας. Τα όριά του επιτείνονται προς το άπειρον.
Δεν επιδέχεται καθορισμόν.
Διότι, πρωταρχικός του χαρακτήρ είναι, ότι δεν αποτελεί δίλημμα μεταξύ δύο αντιτιθεμένων δογμάτων. Αποτελεί δίλημμα αφορών τας ουσιώδεις κατευθύνσεις της ζωής μας.
Η οδός της λογικής αναγνωρίζει τα δόγματα ως «ειδικής μορφής μέσα» προς επίτευξιν «ειδικών σκοπών», αλλά δεν καθίσταται αυτή καθ' εαυτήν δόγμα, επομένως δεν είναι δυνατόν να υπάρχη ανταγωνιστικόν αυτής δόγμα. Ανθίσταται μάλλον εναντίον της προς καθιέρωσιν δογμάτων γενικής τάσεως, εναντίον παντός είδους αδιαλλαξίας κατά την υποστήριξιν «θέσεως» τινός, εναντίον πάσης συγκεκριμενοποιήσεως του απολύτου, εναντίον παντός εγκλεισμού εντός των φαύλων κύκλων της δια­λεκτικής κινήσεως.
Η δημοκρατία, θεωρουμένη ως οδός της λογικής αποφεύγει τους τρό­πους αυτούς επιβολής «απολύτου». Εφ' όσον στηρίζεται επί της λογικής, θα πρέπει να έχη την πείραν καθ' ην, χωρίς να τεθή υπό αίρεσιν η λογική, δεν δυνάμεθα να συμπεράνωμεν ότι διεισδύει παντού, ούτε ότι θα δυνηθή να ακολουθήση συνεχώς και μετά σταθερότητος τον δρόμον της (έστω και αν το ελπίζει). Αι δημοκρατίαι, αρνούνται εν τούτοις να παραδεχθούν, στηριζόμεναι επί της πείρας ταύτης, ότι η κυριαρχία της «αντιλογικής» είναι αναπόφευκτος, ότι η κυριαρχία του παραλογισμού δια μιας εξ ίσου παραλόγου βίας είναι αδύνατον να αποφευχθή τελικώς.
Η δημοκρατία, δεν παραδέχεται το «αξίωμα» καθ' ο οι κυβερνώντες είναι «κάτι περισσότερον» από άνθρωποι, ή ότι θα ηδύναντο να είναι, ή ότι πρέπει να είναι. Πρεσβεύει ότι, όλαι αι εκ της φύσεως των πραγμάτων προκύπτουσαι απαιτήσεις, απευθύνονται προς τον άνθρωπον και απορ­ρίπτει πάσαν άλλην μορφήν «νομιμοποιήσεως» όπως, το θεωρούμενον ως απ' ευθείας υπό του θεού δεδομένον λειτούργημα, ή τα «υπεράνθρωπα» χαρίσματα ανθρώπου τινός χρισθέντος παρά του Θεού ως «οδηγού των λαών». Αναγνωρίζει όμως την έπιβαλλομένην εκ της υπευθυνότητος εκάστης θέσεως σπουδαιότητα και το «δώρον» το οποίον αντιπροσωπεύουν οι μεγάλοι άνδρες. Έχει δι' αμφότερα σεβασμόν, όχι όμως ειδωλολατρίαν. Γνωρίζει ότι αμφότερα θα πρέπει να είναι ουσιαστικά δια να δύναται και αυτή να αναπτυχθή. 
Εις την ιδέαν της δημοκρατίας αντιτίθεται παν ότι υπαναχωρεί προ του επιβαλλομένου εις την ανθρωπίνην φύσιν καθήκοντος.(278)
Τούτο συμβαίνει και συνέβαινε πάντοτε εις όλα τα απολυταρχικά συστήματα, εις τα καθεστώτα τα οποία ανάγουν εαυτά εις την «Θείαν χάριν» ή ισχυρίζονται ότι κατέχουν την «απόλυτον γνώσιν».
Όλας αύτάς, τας αντιτιθεμένας προς την ιδέαν της δημοκρατίας προ­θέσεις, δυνάμεθα να τας ονομάσωμεν, εν συμφωνία προς τον Κάντ «προθέ­σεις δεσποτισμού».
Αύται, ακόμη και κατά την ευμενεστέραν περίπτωσιν, φράσσουν την οδόν ην ακολουθεί ο άνθρωπος της λογικής, συγκεκριμένως δε σήμερον: την μοναδικήν προς την σωτηρίαν της ανθρωπότητος οδόν. Δύναται τις να ισχυρισθή ότι, εις ευτυχείς στιγμάς οι δεσπόται εκυβέρνησαν καλώς. Αύται όμως δεν αποτελούν εί μη απλά επεισόδια εις τον δρόμον πρός την καταστροφήν, διότι οι λαοί δεν αφυπνίζονται διά του τρόπου αύτοϋ. Η μάζα των ανθρώπων δεν φθάνει ούτε εις την κατανόησιν, ούτε εις την υπευθυνότητα των γεγονότων. Παρα­μένει αιχμάλωτος των λαμπροτήτων και των αθλιοτήτων του μικρόκοσμου του περιβάλλοντος της, υποτεταγμένη εις μίαν αυταρχικήν εξουσίαν. Υφίσταται τον υπό της τεχνικής επιβαλλομένον δαμασμόν. Δια των γνώ­σεων και των δυνατοτήτων της καθίσταται «όργανον εργασίας», χρησιμοποιούμενον αναλόγως των αναγκών, ουδέποτε όμως καθίσταται κοι­νωνός της μεγάλης προς το άπειρον πορείας του ανθρωπίνου πολιτισμού.
Η οδός της δημοκρατίας παρά τα σφάλματα και τα φαινομενικά της αδιέξοδα, προσφέρει εις τους ακολουθούντας αυτήν τας πιθανότητας εξυψώσεώς των (κατά μεγάλην τουλάχιστον πλειονότητα), εις το επίπεδον υπευθύνως σκεπτομένων ανθρώπων, καίτοι αρχικώς επεμβαίνει η «ισοπέδωσις» και μαζύ με αυτήν ο κίνδυνος νοθεύσεως της δημοκρατίας και καταλήξεως εις δικτατορίας απαισιοτέρας πάσης μέχρι σήμερον γνωστής μορ­φής.
Η ιδέα της δημοκρατίας αιτιολογείται, από το επιβαλλόμενον εις έκαστον των ανθρώπων καθήκον ουσιαστικοποιήσεως του εν τη λογική και από τον μοναδικόν και αναντικατάστατον χαρακτήρα εκάστου ανθρώ­που και την αξίαν ην τω παρέχει η συμμετοχή του εις την λογικήν. Αι επί του πεδίου των πραγματοποιήσεων αδυναμία της δημοκρατίας δεν δικαιολογούνται βεβαίως, αλλά φωτίζονται από τα πολύ μεγαλύτερα σφάλματα, πάσης άλλης ακολουθουμένης οδού. Εάν απελπισθώμεν ως προς την ιδέαν της δημοκρατίας, θα πρέπει να απελπισθώμεν και ως προς την τύχην του ανθρώπου.
Επιστροφή

KARL JASPERS: ΛΟΓΙΚΗ ΚΑΙ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ Αβ

Ιδέα και ιδανικόν. 

Η δημοκρατία είναι ιδέα .Τούτο σημαίνει ότι ουδέποτε καθίσταται δυνατόν να φθάση εις την τελειότητα, ως επίσης και ότι ως ιδανικόν δεν είναι δυνατόν να αναπαρασταθή κατά τρόπον υποπίπτοντα εις τας αισθήσεις.

Η λογική της , καταδεικνύει εις τον άνθρωπον ότι δεν υφίστανται άξιος του ονόματός της οργανισμός δια του οποίου να είναι δυνατόν ποτέ να οδηγηθή εις την τελείωσιν της.

Εις την ιδέαν της δημοκρατίας ανταποκρίνεται η αίσθησις καθ΄ ήν ο άνθρωπος ουδέποτε θα καταστή τέλειος.

Ως ιδέα όμως δεν εκπροσωπεί την αδυναμίαν του σκεπτικισμού.Τουναντίον εκπροσωπεί την εσκεμμένην κατάληξιν των διανοημάτων της λογικής, μίαν δύναμιν ικανή να συγκινήση, να συναρπάση, να ενθουσιάση.

Παρουσιάζεται προ ημών (ουδέποτε καταληπτή, πάντοτε παρούσα) αποκρύπτεται συγχρόνως επιμόνως, χωρίς ποτέ να παύη να μας καθοδηγή.

Εις τον γνήσιον ρεαλιστήν η ιδέα παρουσιάζεται ως πλάσμα φαντασίας. Ευρίσκεται εν δικαίω , εάν και εφ' όσον εις εκείνο το οποίον δεν είναι ει μη "σχήμα ιδέας", ισχυριζόμεθα ότι βλέπομεν ήδη το πρόγραμμα μιάς πραγματοποιήσεως και εν τη συνειδητοποιήσει των παρορμήσεων την έναρξιν μιάς πρακτικής εφαρμογής.

Ευρίσκεται εν αδίκω , εφ' όσον παραγνωρίζει ότι πάσα πρακτική δημιουργία ήτις δεν αποφέρει μόνον στιγμιαία αποτελέσματα , εξαφανιζόμενα σχεδόν άμα τη εμφανίσει των, αλλ' οδηγεί συγχρόνως προς την οδόν των σταθερών πραγματοποιήσεων συνδέεται αρρήκτως με την Ιδέαν . Αύτη προσλαμβάνει την ισχύν της εν τη ευρύτητι των οριζόντων , εν τη πληρότητι της γνώσεως, εν ταις δοκιμασίαις του πρακτικού βίου.
Επιστροφή

KARL JASPERS: ΛΟΓΙΚΗ ΚΑΙ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ Ba

Μορφή του κράτους και τρόπος διακυβερνήσεως.

Η λέξις «δημοκρατία» δύναται να ληφθή υπό την έννοιαν μιας μορ­φής κράτους κατ' αντιδιαστολήν με πολλάς άλλας (δημοκρατία, αριστο­κρατία, μοναρχία) συμφώνως προς τα ισχύοντα κατά την Αρχαιότητα δόγματα. Ή ανάγεται εις τον τρόπον διακυβερνήσεως. Ο Καντ αποκαλεί την δημοκρατίαν «καθεστώς δημοκρατικόν» το οποίον δεν έχει ει μη μίαν αντίθεσιν : το δεσποτικόν καθεστώς. Αμφότερα, το τε δημοκρατικόν και το δεσποτικόν καθεστώς δύνανται να παρουσιασθούν και υπό τας τρεις ανωτέρω αναφερθείσας μορφάς.

 

Επιστροφή

KARL JASPERS: ΛΟΓΙΚΗ ΚΑΙ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ Β

Aι περί της δημοκρατίας συλλήψεις.

Η λέξις «δημοκρατία» χρησιμοποιούμενη σήμερον παρ^' όλων των κρατών ως «δικαιολογητική προμετωπίς», είναι αδύνατον να εκφρασθή ως σύλληψις, δι' απλού τινός ορισμού.

Πρέπει νά διακρίνωμεν :

Την ιδέαν της δημοκρατίας και τας δομάς τας οποίας καλύπτει εν εκάστω των υπό εξέτασιν κρατών: αι ποικιλίαι των δομών αυτών είναι απεριόριστοι. Ελάχιστα ή ουδόλως αι πλείσται εξ αυτών εμπνέονται από την ιδέαν της δημοκρατίας. Καθίστανται μορφαί καταστρέφουσαι την ιδέαν. Η ιδέα της δημοκρατίας είναι ζώσα ιδέα. Οφείλει την ουσίαν της εις την ιστορικήν παράδοσιν και διεισδύει μέχρι της καθημερινής ηθικής συμπεριφοράς του πληθυσμού.

Η δημοκρατία αναγομένη εις «είδωλον», υπό μορφήν καθωρισμένων δομών, παραλαμβάνεται «έτοιμη» ως είδος «πανακείας ή μαγείας», ή επι­βάλλεται βιαίως εις τους λαούς «δια το καλόν των και δια την ευτυχίαν των», ως ισχυρίζονται οι βιαιπραγούντες. Εξ άλλου, η ιδέα της δημοκρα­τίας σύρει όπισθεν αυτής μακραίωνον ιστορικήν παράδοσιν, από των μορφών με τας οποίας παρουσιάσθη εις την Αρχαιότητα, από του σταδίου των «συμπολιτειών» και των δημοκρατιών—άστεων των μεσογειακών πόλεων, μέχρι των συγχρόνων μορφών, αίτινες όμως μόνον εις τας χώρας όπου η ελευθερία αποτελεί παλαιάν παράδοσιν (Μ.Βρεττανία, Ηνωμέναι Πολιτείαι, Ολλανδία, Ελβετία κ.τ.λ.) παρέχει σχετικήν εγγύησιν ιστορι­κώς θεμελιουμένην. Έχει ακόμη και μίαν άλλην Ιστορίαν, χρονολογουμένην από της εποχής της Γαλλικής Επαναστάσεως, καθ^' ην η δημοκρατική ιδέα διαστραφείσα εις αφηρημένας αρχάς, είχεν ως αποτέλεσμα άλυσιν δομών και καθαρώς ορθολογιστικών πράξεων, των οποίων τα αποτελέσματα απε­δείχθησαν καταστροφικά όχι μόνον δια την ιδέαν της δημοκρατίας αλλά και δια την ελευθερίαν γενικότερον.

Επιστροφή