Α.Δ : ΤΙ ΓΙΝΕΤΑΙ ΑΛΛΟΥ ΔΙΑ ΤΗΝ ΑΥΞΗΣΙΝ ΤΟΥ ΠΛΗΘΥΣΜΟΥ- ΠΩΣ ΠΡΟΣΤΑΤΕΥΕΙ Η ΙΤΑΛΙΑ ΤΗΝ ΜΗΤΡΟΤΗΤΑ

(Το άρθρο δημοσιεύτηκε στην εφημερίδα ΕΘΝΟΣ στις 19 Αυγούστου 1933)

Εις όλα τα ευρωπαϊκά κράτη είχε παρατηρηθή κατά τα μεταπολεμικά έτη μία τεραστία ελάττωσις των γεννήσεων. Μεγάλα κράτη, όπως η Γαλλία και η Γερμανία, των οποίων ο πληθυσμός άλλοτε ηύξανε κατ’ έτος κατά εκατοντάδας χιλιάδων , κατήντησαν να σημειώνουν παθητικόν, πράγμα το οποίον εδημιούργει ανυπολογίστους κινδύνους δια το μέλλον των . Το κακόν βέβαια είχε την βάσιν του εις τας καταστρεπτικάς συνεπείας του ευρωπαϊκού πολέμου, του οποίου τα εκατομμύρια θυμάτων ήσαν νέοι , σύζυγοι ή μέλλοντες σύζυγοι. Ανεξαρτήτως όμως αυτού , είναι πλέον κοινόν μυστικόν ότι αι γυναίκες των πόλεων δεν θέλουν παιδιά τα οποία θεωρούνται εμπόδιον εις την κοσμικήν ζωήν των. Εις το Παρίσι , το Λονδίνον και το Βερολίνον αι γυναίκες των μέσων τάξεων έχουν ένα, δύο ,το πολύ τρία παιδιά, αι δε γυναίκες των ανωτέρων τάξεων ένα ή κανένα [1]. 

Δια να προλάβουν τον κίνδυνον αυτόν της ελαττώσεως του πληθυσμού των, όλα τα κράτη σπεύδουν να λάβουν σύντονα μέτρα. Εις την Γαλλίαν τα πράγματα είναι ολίγον δυσκολότερα, διότι με τον κυριαρχούντα άκρατον κοινοβουλευτισμόν είναι δύσκολο να ληφθούν «σκληρά» μέτρα βαρείας φορολογίας αγάμων ή ατέκνων, αυστηράς καταδίκης των αποφευγόντων τας γεννήσεις και των χρησιμοποιουμένων εις τούτο ιατρών κλπ. 

‘Αλλως τε, οσονδήποτε και αν ήσαν δρακόντια τα μέτρα, είναι ζήτημα αν θα επηρέαζαν τις Παριζιάνες, οι οποίες δεν εννοούν πλέον με κανένα τρόπον να «θυσιάσουν την ζωήν των στα παιδιά», όπως συνήθως λέγουν. Ελήφθησαν λοιπόν απλώς μέτρα κοινωνικής προνοίας , οικονομικής ενισχύσεως ή ελαττώσεως φόρων των πολυτέκνων , ιδρύσεως αφθόνων εντελώς δωρεάν μαιευτηρίων, νοσοκομειακής και ιατρικής περιθάλψεως των μητέρων και των μικρών παιδιών κλπ.

ΕΘΝΟΣ 19 Οκτωβρίου 1933

Εις την Γερμανίαν η εγκαθίδρυσις της δικτατορίας των εθνικοσοσιαλιστών [2] επιτρέπει να ληφθούν σοβαρότερα μέτρα, ο δε Χίτλερ ανήγγειλεν ότι θέτει εις εφαρμογήν ολόκληρον «πρόγραμμα ευγονίας», με το οποίον ελπίζει να στρέψη τας Γερμανίδας εις τον ρόλον και τον προορισμόν των μητέρων [3].

Αλλά ως αληθινόν δι όλα τα κράτη του κόσμου πρότυπον κολοσιαίας πράγματι και μεθοδικής εργασίας υπέρ της μητρότητος δύναται να χρησιμεύση η Ιταλία. Ο Μουσσολίνι καθώρισεν εις ένα τελευταίον λόγον του [4] τον ρόλον της Ιταλίδος:

“H δεν περιμένει ποτέ δια της ψήφου να ασκήση επίδρασιν επί των πεπρωμένων της ανθρωπίνης κοινωνίας. Σύζυγος στρατιώτου, μητέρα στρατιώτου, επομένως έν είδος στρατιώτου και η ιδία , δεν θα χάση απολύτως τίποτε από τας γυναικείας αξίας της εάν ακολουθήση τον δρόμον που της εχάραξεν η φύσις :να είναι η ευφυής σύντροφος του ανδρός και να φέρη εις τον κόσμον παιδιά , όσον το δυνατόν περισσότερα παιδιά.» 

Κατ’ αυτόν τον τρόπον ήρχισεν η «μάχη του πληθυσμού»|, της οποίας το πρόγραμμα δύναται να συνοψισθή εις μίαν φράσιν του Ντούτσε:

 "Massimo di natalità, minimo di mortalità”(το ανώτατον όριον γεννήσεων, το κατώτατον θανάτων) . [5]

Δια να αυξήσουν οι γεννήσεις έπρεπε κυρίως να ενθαρρυνθούν οι γάμοι, να εξασφαλισθή η διάρκειά των. 

Ελήφθησαν αμέσως νομοθετικά μέτρα καταργούντα διάφορα εμπόδια των γάμων , όπως π.χ , το κατώτατον όριον προικός δια την σύζυγον αξιωματικού, ελευθέρα άσκησις και υπό εγγάμων επαγγελμάτων, τα οποία ήσαν ως τώρα περιωρισμένα εις αγάμους κλπ. 

Εξ άλλου από συμφώνου μετά της Καθολικής εκκλησίας, αντί να διευκολυνθούν όπως αλλαχού, ετέθησαν μεγαλύτερα εμπόδια εις την έκδοσιν διαζυγίων [6]. Η αγαμία κατεδικάσθη ηθικώς και πρακτικώς. Δυνάμει του νόμου του 1926 οι άγαμοι πληρώνουν φόρον από 25 ετών, αυξανόμενον μέχρι των 40 ετών και κατόπιν κατερχόμενον μέχρι των 60 ετών [6]. Τα εισπραττόμενα χρήματα διατίθενται αποκλειστικώς υπέρ των έργων προστασίας βρεφών. Ήδη μελετάται χάριν του ιδίου ταμείου και είς ειδικός φόρος επί των εγγάμων τέκνων. Κάθε υπάλληλος , κρατικός ή ιδιωτικός, έχων επτά παιδιά και οποιοσδήποτε άλλος πολίτης έχων 10 παιδιά, είναι απηλλαγμένος παντός ανεξαιρέτως φόρου μέχρι εισοδήματος 100.000 λιρεττών (900.000 περίπου δραχμών). Εις τον αριθμόν των παιδιών περιλαμβάνονται και τα αναγνωρισθέντα εκ μη νομίμου γάμου. Ειδικοί νόμοι τιμωρούν με βαρυτάτας ποινάς φυλακίσεων και προστίμων όσους καταφεύγουν εις διάφορα μέσα προς αποφυγήν αποκτήσεως τέκνων . Οι ιατροί , αι μαίαι και εν γένει τα άτομα , εις τα οποία προσφεύγουν χάριν του σκοπού αυτού , καταδικάζονται εις καταναγκαστικά έργα. Έγινεν όμως ευθύς εξ αρχής αντιληπτόν , ότι η προπαγάνδα των γεννήσεων δεν θα ηδύνατο να καρποφορήση, αν δεν ελαμβάνοντο συχρόνως μέτρα προς προστασίαν των παιδιών και υποστήριξιν των μητέρων. Το έργον αυτό ανέλαβεν ο από επταετίας ιδρυθείς τεράστιος κοινωνικός οργανισμός «Εθνικόν ίδρυμα μητρότητος» με κέντρα εις τας μεγάλας πόλεις Ρώμην, Νεάπολιν, Μιλάνον κλπ. Και παραρτήματα μέχρι του τελευταίου χωρίου της Ιταλίας. 

Μόλις μία γυναίκα αισθανθή ότι ευρίσκεται εις κατάστασιν εγκυμοσύνης παρουσιάζεται εις το πλησιέστερον ιατρείον του ιδρύματος. Δεν θα της ζητηθή κανέν δελτίον ταυτότητος ή άλλαι πληροφορίαι οικογενειακής ζωής. Από του τρίτου μηνός της εγκυμοσύνης και καθ’ όλον το διάστημα της θηλάσεως λαμβάνει από το «συσσίτιον μητρότητος» της συνοικίας της ένα γεύμα δωρεάν την ημέραν (σούπα, κρέας, χόρτα, φρούτο και ένα ποτήρι κρασί).Εις το ιατρείον πηγαίνει  ελεύθερα , μια ή δυo φορές την εβδομάδα δια να παρακολουθούν την κατάστασίν της ειδικοί ιατροί. Συμφώνως προς τον νόμον, κάθε εργαζομένη γυναίκα λαμβάνει δύο μηνών άδειαν (ένα προς ένα μετά την γέννησιν) με πλήρεις αποδοχάς και επί πλέον αποζημίωσιν 160 λιρεττών. Η επιχείρησις εις την οποίαν εργάζεται είναι υποχρεωμένη να μη της επιτρέπη βαναύσους και υπερβολικά κουραστικάς εργασίας αφ’ ης στιγμής δηλωθή η εγκυμοσύνη. Η επίτοκος μένει εντελώς δωρεάν εις το Δημόσιον Μαιευτήριον 15-20 ημέρας.

Όταν ξαναρχίση την εργασίαν της, εμπιστεύεται κάθε πρωί το παιδί της εις την ειδικήν υπηρεσίαν του ιδρύματος η οποία το περιποιείται και το τρέφει κατά τας ώρας της εργασίας της μητρός. Το ίδρυμα εξακολουθεί τας φροντίδας του επί του παιδιού μέχρι ηλικίας 6 ετών, οπότε ανήκει εις τον οργανισμόν της εθνικής διαπαιδαγωγήσεως της Φασιστικής Νεολαίας, τους «Μπαλίλα», ο οποίος επαγρυπνεί δια την σωματικήν και την ηθικήν ανάπτυξιν της νέας γενεάς. Συγχρόνως, χάρις εις τας πολυπληθείς και παντού εγκατεσπαρμένας υπηρεσίας του ιδρύματος, διδάσκονται αι μητέρες, εις τα σπίτια των, εις τα εργοστάσια που εργάζονται , εις τον κινηματογράφον , παντού, πως να τρέφουν και να αναπτύσσουν καλά τα παιδιά των, χωρίς φόβους μεταδοτικών ασθενειών ή άλλων ατυχημάτων.

Χάρις εις τα δρακόντια αυτά και άλλα παρόμοια μέτρα η θνησιμότης των παιδιών , η οποία κατά το 1925 έφθανεν εις την Ιταλίαν τας 48.000, κατήλθε κατά το παρελθόν έτος εις 37.000 η δε θνησιμότης των νηπίων , η οποία ανήρχετο εις 217.000 , περιωρίσθη εις 176.000. Περιωρίσθη επίσης σημαντικώς ο αριθμός των θανάτων γυναικών κατά τον τοκετόν. Ούτω το περίσσευμα πληθυσμού από 400.000 προ πενταετίας , ανήλθεν εις 519.000. Ευρισκόμεθα δε ακόμη εις την αρχήν των μέτρων και υπολογίζεται , ότι, κατ’ έτος θα καρποφορούν ακόμη περισσότερον , ώστε ίσως μίαν ημέραν φθάση η Ιταλία να έχη κατ’ έτος περίσσευμα πληθυσμού εκ θανάτων και γεννήσεων ενός εκατομμυρίου.

Γεννάται βεβαίως το ερώτημα τι θα γίνη αν όλα τα Κράτη εφαρμόσουν το ίδιο σύστημα, αι γυναίκες πεισθούν να «παράγουν» αδειαλείπτως και όλα ξεφουρνίζουν εκατοντάδας χιλιάδων ή εκατομμύρια νέου πληθυσμού κατ’ έτος. Όλα θα ασφυκτιούν και δι’ όλα θα γεννηθή το πρόβλημα εξαπλώσεως εκτός των συνόρων των,εξ ου και αι συγκρούσεις θα είναι αναπόφευκτοι.

Μήπως θα φθάσωμεν πάλιν εις τον συλλογισμόν του Πλάτωνος , ότι οι πόλεμοι κάπου-κάπου είναι απαραίτητοι δια να μη αυξάνη υπερβολικά ο πληθυσμός; Πάντως, εάν εν τω μεταξύ δεν έχει πραγματοποιηθή το όνειρον της "Πανευρώπης» ώστε να μη υπάρχον τελωνεία και περιορισμοί εξαπλώσεως εκτός συνόρων, εντός 20-30 ετών θα προκύψει κατ΄αρχήν δια την Πολωνίαν και την Ιταλίαν, κατόπιν δια την Γερμανίαν, έν φοβερόν πρόβλημα «υπερπληθωρισμού» ανθρωπίνου υλικού , πράγμα το οποίον δεν είναι καθόλου καθησυχαστικόν δια τους γείτονάς των.

Υποσημειώσεις :

[1]Με στοιχεία του 2016 η Ελλάδα, σε σχέση με τα γειτονικά της κράτη, κατέχει το χαμηλότερο δείκτη γεννήσεων ανά γυναίκα.

Ελλάδα                                                    1,33

Δημοκρατία Βορείως της Μακεδονίας          1,53

Βουλγαρία                                                1,53

Αλβανία                                                    1,71

Τουρκία                                                     2,05 

[2]

[3]Σε άρθρο του που δημοσιεύτηκε στην εφημερίδα ΕΘΝΟΣ με τίτλο ΠΩΣ Ο ΧΙΤΛΕΡ ΘΑ ΚΑΘΑΡΙΣΗ ΤΗΝ ΓΕΡΜΑΝΙΚΗ ΡΑΤΣΑ ΚΑΙ ΘΑ ΤΗΝ ΕΠΑΝΑΦΕΡΗ ΕΙΣ ΤΗΝ ΑΞΙΑΝ ΤΩΝ «ΜΕΓΑΛΩΝ ΠΡΟΓΟΝΩΝ» ο καθηγητής Απ.Β.Δασκαλάκης επισημαίνει ανάμεσα στα άλλα: 

…οι χιτλερικοί ενώ εις το ζήτημα της «ευγονίας» μιμούνται λιγάκι τους Σπαρτιατας, εις τον «φυλετισμόν» παίρνουν ως πρότυπον περίπου το πολίτευμα των αρχαίων Αθηνών με το σύστημα των «μετοίκων», όπως ελέγοντο οι εξ άλλων ελληνικών πόλεων ή και μη Έλληνες εγκατεστημένοι εις τας Αθήνας, οι οποίοι απελάμβανον της προστασίας των νόμων και πολλών αστικών δικαιωμάτων , αλλά εστερούντο κάθε πολιτικού δικαιώματος. Κατά μίμησιν λοιπόν των Αρχαίων Αθηνών, ιδίως από της εποχής του Περικλέους, ο οποίος εψήφισε τον σχετικόν νόμον, και το χιτλερικόν καθεστώς θα απαγορεύση εις τους Γερμανούς και τας Γερμανίδας να παντρεύονται , με ξένους ή μάλλον επειδή αυτό δεν είναι πρακτικώς δυνατόν, θα ρίπτη τα παιδιά των εις την κατάστασιν των «μετοίκων»…..(4 Ιουλίου 1933)

[4]

[5] Moreover, the Duce wanted social policy on the cheap; in the 1930s especially, thiw resulted im improvised programs,geared to the moment, the political payoffs for which were easily  calculable.Hence he favored demographic prizes,awarded in cash or goods,notwithstanding the timidly voiced opposition of persevering bureaucrats and family policy advocates.”The rhythm of demographic decadence haw accelerated dramatically,”he wired hiw prefects on January 25,1933, after reviewing the latest census data.Denouncing once again “liberal agnosticism,” he put in a plug for ONMI and announced a new watchword”maximum of birhs-minimum of deaths” (“massimo di natalità-minimo di mortalità”) He also cited three examples for emulation:Novara’s fascist Federale for granting a prize of 1,000 lire to each of the first fifty blackshirts married that year;( Victoria de Grazia: How Fascism Ruled Women Italy .1922-1945 σελ 92)
[6]


Σχετική βιβλιογραφία:

de Grazia Victoria: How Fascism Ruled Women Italy .1922-1945

Loré Filippo :La Tutela Della Donna Nella Legislazione Del Ventennio Fascista

Missiroli Mario :Cosa deve l'  Italia a Mussolini.
Γάμος και οικογένεια εις την σημερινήν Γερμανίαν (Εφημερίδα "Ο ΤΥΠΟΣ" 17 Αυγούστου 1935)

EINAI BOYΛH AYTH ΕΠΙ ΤΕΛΟΥΣ;

Μα είναι Βουλή αυτή η δική μας; Να εργασθή δεν θέλει. Να νομοθετήση δεν θέλει. Να φρονιμέψη δεν θέλει. Τί θέλει λοιπόν; Έλεγχον, έλεγχον, έλεγχον. Δηλαδή αεροκοπάνισμα. Δηλαδή αρχομανίαν. Δηλαδή τρικλοποδιάν διαρκή. Διατί έφυγεν ο Στεφάνου και ήλθεν ο Λομβάρδος! Διατί έφυγεν ο Γούναρης και ήλθεν ο Καλογερόπουλος; Διατί να αφίσης , κυρά κυβέρνησις , τα νομοσχέδια της φορολογίας όπου είναι το σπουδαιότερο μέρος του προγράμματός σου! Μα αφού είναι έργα μου δύναμαι να τα κάμω ό,τι θέλω ,να τα αντικαταστήσω , να τα καταστρέψω. Όχι δεν μπορείς , δεν πρέπει διότι ούτω πως μας αφαιρείς και ελπίδας να σε ρίξουμε; 
Αυτά γίνονται εις την Βουλήν , καθ’ ον χρόνον ο Ελληνικός λαός συζητεί την πολιτκήν και κυβερνητικήν χρεοκοπία του και δεν ηξεύρει κατά τίνος να ξεθυμάνη ως αιτίου της καταστροφής του.

Και η Βουλή απαντά: Μιάου ! Μιάου! Δηλαδή: Εδώ είμαι Κύριοι ! Η Βουλή που από 40-50 χρόνων αυτό το τραγούδι ηξεύρω και αυτό ψέλνω. Που δεν μου έμεινε καιρός ποτέ να σκεφθώ και εργασθώ δια τον τόπον, διότι πρέπει πρώτα να φάω εγώ. Και όταν ο ένας τρώη και χορταίνη, οι άλλοι πεινούν και έτσι το ζήτημα δεν τελειώνει ποτέ.

Αυτή είναι η Ελληνική Βουλή. 

Στρατόπεδο αιωνίως διηρημένο εις δύο φουσάτα που τρώγονται δια την αρχή και τρώγουν εν τω μεταξύ τον τόπον.

Διατί ο λαός να συμπαθήση εις το ένα ή εις το άλλο φουσάτο, αφού είναι ένα και το ίδιο πράγμα και μόνον τα ονόματα διαφέρουν;

Oμιλούν εκεί περί Συντάγματος και περί ελευθερίας και θεσμών όχι δια τον τόπον, αλλά δια το κόμμα . Περί διοικήσεως , ναυτικών και φόρων δια το κόμμα! Πού τα είδε αυτά ο τόπος δια τον εαυτόν του; 

Τι είδε από αυτά ο δυστυχισμένος Έλλην του Εσωτερικού και εκείνος του Εξωτερικού που τον ενθυμούνται μόνον δια να φανή πως έχει και τέτοια πολιτική τάχα το κράτος αυτό; Που; Εις τα αιώνια ελλείμματα , εις τας παντοτεινάς πτωχεύσεις , εις την γδύμνιαν και την ερήμωσιν του τόπου; 

Ο Θεοτόκης υπήρξε νικητής, διότι αντιπολίτευσις δεν υπάρχει. Αυτή που λέγεται τέτοια είναι συνέχεια του κυβερνητικού στρατοπέδου. Πράγματα οικογενειακά είναι όσα λέγονται εκεί, όσα γίνονται ως δήθεν ως αντιπολίτευσις και έλεγχος. Την πνοήν την λαϊκήν δεν την εκφράζει η Ελληνική Βουλή .Εκφράζει μόνον τον κομματικόν νουν. Την κομματικήν μικροπολιτικήν .Τα λαϊκά ζητήματα δεν θα θέτει ούτε η κυβέρνησις , ούτε η αντιπολίτευσις.Ούτε τα εθνικά, ούτε τα κυβερνητικά , ούτε τα οικονομικά.

Τα περιτριγυρίζουν μόνον, δια να τα σκεπάσουν , δια να τα νοθεύσουν δια να τα παραμορφώσουν.Το οικονομικό ζήτημα της χώρας δεν είναι εκείνο που συζητείται. Πριν των φόρων, και των δανείων , και των προσφύγων , και των εξωτερικών , και των εκτάκτων , και των ψευτοναυτικών και των ψευτομαλωμάτων η Ελλάς θέλει να μάθη:

Πού πηγαίνουν τα 130 εκατομμύρια ; Διατί δεν φθάνουν ;Πού πάνε;Χρειάζονται δια τον τόπον αυτά που πετιώνται ή όχι;

Αυτό είναι το οικονομικόν ζήτημα. Αλλά δεν είναι οικονομικόν. Δεν είναι ζήτημα φορολογικόν. Είναι ζήτημα πολιτικόν!Κυβερνητικόν! ζήτημα που πρέπει να ξεσκεπασθή πρώτα η ατιμία των κομμάτων , η σπατάλη της μικροπολιτικής , η φαυλότης της κυβερνητικής ιδέας των ορδών που μαλώνουν δια την Αρχήν. 

Και δι αυτό δεν τίθεται το ζήτημα εις την θέσιν του. Ψεύματα οι αντιπολιτευόμενοι. Διότι δεν τους συμφέρει η αλήθεια .Αλλ’ ο λαός δεν θέλει πλέον ψεύματα και αφού η Βουλή δεν το λύει, θα το λύση αυτός ο λαός έξω της Βουλής. (Εφημερίδα ΑΚΡΟΠΟΛΙΣ, Τετάρτη 18 Φεβρουαρίου 1909)

ΓΕΩΡΓΙΟΣ ΣΟΥΡΗΣ: ΔΟΝ ΖΟΥΑΝ (απόσπασμα)

 «Νοέμβριος δεκαεπτά.— Επήγα στη Βουλή,

αλλά της συζητήσεως δεν ήκουσα το θέμα,

κι από τας δύο πτέρυγας ωγκάνιζαν πολλοί

με σχήματα παράδοξα κι αστραποβόλον βλέμμα.

Και μια γριά παράξενη αντίκρυσα εκεί

με χρόνους ως εξήκοντα και κάτασπρα τσουλούφια

κατέφαγε τα νιάτα της εις την πολιτική

και για κουβέντα έδινε την καθεμιά της σκούφια.

Τα πάντα εθυσίασε προθύμως στην πατρίδα,

γι αυτήν και μόνον ήθελε να της συχνομιλής,

και όταν ο πατριωτισμός της έστριβε τη βίδα,

πετούσε την ομπρέλλα της στη σάλα της Βουλής.

Και τώρα πάλι έσκουζεν η σεβαστή κυρία,

μετά μανίας σύρουσα την άτακτόν της κόμην,

ο δε κυρίαρχος λαός από τα θεωρεία

εξέφραζε με μυκηθμόν την υψηλήν του γνώμην.

Ο πρόεδρος με πάταγον εκτύπα το κουδούνι,

 μα πιο πολύ εστρίγγλιζαν εις κάθε κτύπημα του...

 φτου! να χαθής. αμακατζή, σαποκοιλιά, γουρούνι,

 και ο καθένας έδινε στον άλλον τόνομά του.

 Κι ενώ τοιαύτας έλεγαν αβρότητας πολλάς

κι οι βουλευταί και ο λαός εγίνοντο σαλάτα,

έβγαζε τα παπούτσια του ψηλός φουστανελλάς

κι έτριβε τα ποδάρια του τα μοσχομυρωδάτα.

«Ηρώτησα περί αυτού ψυχρώς κι αδιαφόρως

και με χαράν μου έμαθα πως ήτο βουληφόρος,

μεγάλην δε μου έλεγαν πως έδειχνε ροπήν

στον βίον τον ποιμενικόν και την ζωοκλοπήν,

και οι συμπατριώται του εκ φόβου μη εκείνος,

καμμιά ημέρα έξαφνα δεν τους αφήση κτήνος,

γαϊδούρι, χήνα, πρόβατο, χωράφι και καλύβι,

τον έστειλαν εις την Βουλήν τα πόδια του να τρίβη.

Αλλά δεν ελησμόνησε τας έξεις του εκείνας,

καίτοι προς άλλο στάδιον επίζηλον τραπείς,

κι ως λέγουν εδιώριζε και από τας Αθήνας

πολλούς ειδικωτέρους του στα της ζωοκλοπής.

«Ανέβη ο Πρωθυπουργός εις της Βουλής το βήμα

κι εσίγησεν ο θόρυβος κι ο βόμβος παραχρήμα.

Αλλά ενώ δεν ήκουε κανείς για τί ωμίλει

και μες στο στόμα χάσκοντες τον έβλεπαν οι φίλοι,

ένα πετροχελίδονο πετά εις την Βουλήν,

που κάποιο μέρος για φωλιά νομίζω πως εζήτει,

κι ιδού! του ρητορεύοντος περνά την κεφαλήν

και από περιφρόνησιν τον κουτσουλά στη μύτη.

»Τότε δή τότε σύγχυσις, κατακλυσμός και σάλος,

η μεν αντιπολίτευσις χειροκροτεί εξάλλως,

η δε μερίς η τρώγουσα αμέσως εξεμάνη,

διότι το κουτσούλισμα ως προσβολή εφάνη.

Κι ενώ αυτά συνέβαιναν δια το χελιδόνι,

ο συμπολιτευόμενος φουστανελλάς θυμώνει

και μ' ένα παλιοκούμπουρο τράβα μια κουμπουριά

και το πετροχελίδονο επλήγωσε βαρειά.

»Κι εκείνο πέφτει κατά γης και ψυχοσπαρταρά

κι ευθύς -η συμπολίτευσις αρχίζει τα ουρά'

το κέντρον το αριστερόν με σαρκασμούς πειράζει,

δια τον νέον θρίαμβον του κόμματος γελά,

και με χαράν ανέκφραστον μια φωνή εκφράζει

νίκης συγχαρητήρια εις τον φουστανελλά…….

ΙΩΑΝΝΗΣ ΜΕΤΑΞΑΣ: ΕΙΠΑΝ ΚΑΙ ΕΓΡΑΨΑΝ ΓΙ ΑΥΤΟΝ

ΕΘΝΙΚΟΣ ΗΡΩΣ

Ραδιοφωνική ομιλία του υφυπουργού Τύπου κ Θ. Νικολούδη με αφορμή το θάνατο του Κυβερνήτη Μεταξά. (30 Ιανουαρίου 1941)

Ο Μέγας Εθνικός ήρως της νεωτέρας Ελλάδος απέθανε.
Ο θάνατός του αποτελεί σκληρόν κτύπημα της μοίρας και ουδείς προσπαθεί να εύρη εξήγησιν των βουλών, κατά τας οποίας ο Ιωάννης Μεταξάς έπρεπε να αποθάνη καθ' ην ώραν ακριβώς το τεράστιον ιστορικόν έργον του ήγγιζε την τελείωσίν του και η Ελλάς στεφομένη ήδη από δόξα τον εχρειάζετο δια να βαδίση προς τας υγιεστέρας και υψηλοτέρας ολοκληρώσεις του μακραίωνος βίου της . Ο Ιωάννης Μεταξάς απέθανε διότι είναι ανεξερεύνητοι αι βουλαί του Υψίστου.

Πάντως δεν είναι μεταξύ ημών . Εχάθη η μεγάλη του μορφή. Μας απομένει όμως το φως της διανοίας του,το οποίον θα φωτίζη διαρκώς τους μεγάλους δρόμους , που αυτός ήνοιξε εις την ζωήν του Έθνους και τους οποίους θα ακολουθήσωμεν πάντοτε οι φίλοι του, οι συνεργάται του, οι συνεχισταί του. Διότι ουδέποτε το έργον Έλληνος πολιτικού είχε τόσην πληρότητα , τόσην ασφάλειαν, τόσην ακρίβειαν, ουδέποτε επανάστασις έσχεν ως η επανάστασις του Ιωάννου Μεταξά από της πρώτης στιγμής ως αποτέλεσμα αντί της αναστατώσεως την τάξιν, αντι του εγκλήματος την δικαιοσύνην , αντί της νοσηράς ρευστότητος την υγιά ευρυθμίαν, αντι των πειραματισμών την εσκεμμένην εφαρμογήν μελετημένων αποφάσεων , αντί των λόγων την ουσίαν αντί της τρεχούσης πολιτικής τον βαθύν πατριωτικόν σκοπόν , αντί των προσώπων το Έθνος. Αναμφισβητήτως ο Ιωάννης Μεταξάς υπήρξεν η πληρεστέρα πολιτική μορφή της Ελληνικής ιστορίας κσι ανσμφισβητήτως επί των ημερών του τόσον ο εθνικός όσο και ο ηθικός βίος των Ελλήνων ήγγισε τα υψηλότερα του σημεία.

Και τι δεν κατόρθωσεν ο δαιμόνιος , αλλά τόσον σεμνός , τόσον πράος αυτός πολιτικός!

Ακόμη και να κάμνη πιστευτόν , όταν ήτο ανάγκη, ότι αυτός ο αγαθός ως παιδί , και δίκαιος ως Πατριάρχης ήτο σκληρός και τυραννικός άρχων....

Αλλά και αν το έργον του δεν είχε την πολυσύνθετον μορφήν την οποίαν είχε , και εάν το έργον αυτό δεν εξεκίνα από τα βασικά μεγάλα ζητήματα, και δεν κατέληγε πάντοτε και εις τας μικροτέρας λεπτομερείας, ενός τεραστίου εθνικού, πολιτειακού,πολιτικού και κοινωνικού προγράμματος, δύο και μόνον αποτελέσματα της επαναστάσεως του θα ήσαν αρκετά δια να τον καθιερώσουν οριστικώς εις την κρίσιν της ιστοριας ως μεγάλη πολιτικήν μορφήν. Το ένα αποτέλεσμα είναι , ότι παρέλαβεν την Ελλάδα διχασμένην και δυστυχή, ως συμβαίνει ατυχώς συχνά εις την ιστορίαν μας, και την παραδίδει σήμερον ηνωμένην και ευτυχή, το άλλο , το επίσης μέγα και δυσχερές αποτέλεσμα, ότι κατώρθωσε πρώτος και μόνος αυτός να λύση το πρόβλημα της αντιθέσεως των κοινωνικών τάξεων!
Πράγματι ο Ιωάννης Μεταξάς είναι ο πρώτος πολιτικός εις την παγκόσμιον ιστορίαν όστις ηδραίωσε ένα αστικόν, μοναρχικόν καθεστώς , επάνω εις την αγάπην των εργατικών και αγροτικών μαζών.

Τας λαικάς ημώς μάζας ο Ιωάννης Μεταξάς , ευηργέτησε και προήγαγε, όσον ουδείς άλλος, κατορθώσας ούτω να διατηρήση και προαγάγη το αστικόν Ελληνικόν καθεστώς δίδων εις τούτο σοσιαλιστικόν περιεχόμενον. Διατί και πώς; Διότι ο Ιωάννης Μεταξάς μεταξύ των άλλων ήτο και ένας βαθύς κοινωνικός φιλόσοφος . Και εάν εις την θεωρίαν προσθέσετε τον μεγάλον πρακτικόν του νουν έχετε την εξήγησιν.

Ιδού, ότι ήλθεν η ώρα να αποκαλυφθή, ότι ο αριστοκράτης την καταγωγήν , ο στρατιωτικός, ο μοναρχικός Ιωάννης Μεταξάς ήτο σοσιαλιστής. Ω! οποία συμπεράσματα , οποίας σκέψεις, οποίον δίδαγμα δεν μας προσφέρει η φύσις, ο νους, η πολιτική του Ιωάννου Μεταξά και επί του θέματος τούτου.

Ιδού, λοιπόν, δύο πελώρια προγραμματικά αποτελέσματα, τα οποία τον καθιερώνουν, ως μεγάλην πολιτικήν μορφήν και του εξασφαλίζουν αοίδιον την εθνικήν ευγνωμοσύνην. Αλλά το έργον του, το ηθικόν, ο άθλος της νέας εθνικής μας αφυπνίσεως, το τεράστιον σάλπισμα της πίστεως, εις το οποίον έσπευσαν πυκναί κατά πρώτον αι λεγεώνες της νεολαίας μας και κατόπιν βραδέως, αλλ' ασφαλώς όλαι αι τάξεις μας , όλαι αι ηλικίαι , όλαι αι ψυχαί, όλα τα αναστήματα μέχρι της ημέρας , κατά την οποίαν ο Μέγας Αρχηγός ενός μικρού Κρατους επέταξεν εις τα μούτρα μιάς κραταιάς αυτοκρατορίας το "Μολών Λαβέ" του , αυτός ο πράγματι υπεράνθρωπος άθλος του είναι εκείνος , ο οποίος τον ήνωσε βαθειά και οριστικά με την ελληνικήν ψυχήν και τον κατέστησε πραγματικόν εθνικόν ήρωα. Αλλά και πέραν τούτου η ηθική έννοια της απαντήσεώς του κατά την νύκτα της 28ης Οκτωβρίου υπερβάλλει ακόμη και την εθνικήν και αυτή είναι , η οποία γενομένη εις την στιγμήν , κατά την οποίαν έγινε, κατέστησε παγκόσμιον την φυσιογνωμίαν του Ιωάννου Μεταξά και ύψωσε την Ελλάδα και πάλιν μετά αιώνας και ως πρότυπον και ως σύμβολον μεταξύ των Εθνών. 

Τώρα ο Ιωάννης Μεταξάς απέθανε. Το έργον του και η μορφή του θα μελετώνται επί μακρόν. Υπήρξε σκληρά απόφασις της μοίρας , η απώλειά του, καθ' ην στιγμήν ο δημιουργός και εμπνευστής αυτός του Ελληνικού στρατού και πατήρ αληθινός του Ελληνικού λαού καθωδήγει τον πόλεμον και κατηύθυνε το εθνικόν σκάφος δια μέσου των σκοπέλων της διεθνούς θυέλλης.

Αν έζη ακόμη δύο ή τρία έτη, όπως επίστευε και όπως μας εξεμυστηρεύετο συχνά, θα ετερμάτιζε το έργον του και θα το παρέδιδεν ακέραιον. Μίαν εβδομάδα προ του τελεσιγράφου και ενώ επάλαιεν έτι διπλοματικώς προς την Ιταλίαν, επεσκέφθη τον ομιλούντα εις τας 8 το πρωί.

"-Ήλθα να σου πω κάτι. Να το κρατήσης μυστικό. Δεν ετοιμάζω μόνον τον στρατόν για τον πόλεμον. Θέλω όλα να πηγαίνουν παράλληλα, διότι δεν έχω πολύν καιρόν. Λοιπόν αυτό, που σε τυραννεί από 2 ετών το απεφάσισα και το προετοίμασα."

-"Ποιό κ.Πρόεδρε;"

-"Το νέον πολίτευμα! Έχω βρη την βάσιν. Θα ιδής. Θα είναι ένας ευλύγιστος, λογικός μηχανσμός. Αλλά πρέπει να το συντάξουμε, χωρίς φασαρίες και συζητήσεις και κατόπιν θα το πάω στον Βασιλέα . Λοιπόν, γι αυτό ήλθα. Θα σου δώσω τον σκελετόν και θα σε παρακαλέσω να με βοηθήσης, να ασχοληθής με την σύνταξιν του και κατόπιν βλέπουμε μαζί".

-"Κύριε Πρόεδρε, όπως πάντα εις τας διαταγάς σας!"

Και κατεβήκαμε στας Αθήνας από την Κηφισιά. 

Μετ΄ολίγας ημέρας εξέσπασεν η κρίσις, το τελεσίγραφον της 28ης Οκτωβρίου, ο πόλεμος , η νίκη, ο θάνατος και η αποθέωσίς του.Το νέον πολίτευμα θα περιμένη την ώραν του...

Χθες το απόγευμα, κάτω από έναν μολυβένιον ουρανό, την ώραν, που η σορός του Ιωάννου Μεταξά εφέρετο βραδέως προς την Μητρόπολιν, εξέσπα ο λαϊκός θρήνος εις τους δρόμους των Αθηνών .Ουδέποτε"Τύραννος" εθρηνήθη βαθύτερα από έναν ολόκληρον λαόν.

Εν τω μεταξύ συνεχίζεται η ζωή του Έθνους , και προ παντός την στιγμήν αυτήν ο πόλεμος.Γνωρίζομεν ποίαν οδύνην θα προκαλέση εις την ψυχήν του Ελληνικού στρατού, ο αδόκητος θάνατος του πρώτου Έλληνος στρατιώτου. Αλλά ακριβώς, επειδή ο πρώτος Έλλην στρατιώτης έπεσεν επί των επάλξεων η μάχη, υπό την ηγεσίαν του Βασιλέως, προς τον οποίον σήμερον στρέφεται μεγαλυτέρα παρά ποτέ η εμπιστοσύνη του Έθνους, συνεχίζεται και θα συνεχισθή αδιάπτωτος, πεισματώδης, λυσσαλέα μέχρι της νίκης.

Εμπρός εις τον ανοικτόν τάφον του Μεγάλου Έλληνος, του Μεγάλου Αρχηγού , του Μεγάλου Φίλου, δίδομεν την διαβεβαίωσιν , ότι δεν θα προδώσωμεν τας ιδέας του...

Αδελφοί, με την ιδέαν -Ιωάννης Μεταξάς και πάλιν θα νικήσωμεν!

                                                                                                                                      (Επιστροφή)

ΙΩΑΝΝΗΣ ΜΕΤΑΞΑΣ: ΕΙΠΑΝ ΚΑΙ ΕΓΡΑΨΑΝ ΓΙ ΑΥΤΟΝ

ΠΡΟ TOΥ NEKPOΥ
Κύριο άρθρο του Γεωργίου Α. Βλάχου που δημοσιεύτηκε στην εφημερίδα ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΗ στις 30/1/1941.

To Σάββατον το πρωί, προ δώδεκα ήμε­ρων, εις το Στρατηγείον, ησθάνθη ένα ελαφρόν πόνον εις τον λαιμόν. O ιατρός του, στρατιωτικός, του έδωσε ένα πρόχειρον φάρμακον το oποίον τον ανεκούφισε. Κάποιος εν τω μεταξύ παρενέβη:

— Δεν πηγαίνετε καλλίτερα σπίτι σας, κ. Πρόεδρε;

— Δυστυχώς, έχω δουλειά...

Και, πράγματι, είχε δουλειά. Εμπρός του ένα πλήθος τηλεγραφημάτων, έγ­γραφων, επιστολών. Γύρω του Υπουρ­γοί, στρατιωτικοί, επιτελείς, υπάλληλοι, γραμματείς. Εις τον προθάλαμον, άλλοι. Άλλοι εις τους διαδρόμους. Παντού, γύρω από τον ένα άνθρωπον, το Κράτος με το πλήθος των ζητημάτων του, ο πόλε­μος με το μέγεθος των στιγμών του, η ζωή ολοκλήρου του Έθνους, με τον φόρτον των προβλημάτων του. Έτσι, άρ­ρωστος, χωρίς να εννοή ότι επλησίαζαν βιαστικαί αι τελευταίαι ώραι της επι­γείου ζωής του, έμεινεν εκεί εργαζόμε­νος έως τας τρεις. Και από τότε δεν ε­πανήλθε. Μία εβδομάς ηκολούθησε με­ταξύ ασθενείας και αναρρώσεως, και έ­ξαφνα η κατάστασις εδεινώθη. Η εστία της νόσου μετέδωσε εις τον οργανισμόν τοξίνας και δηλητήρια, μία παλαιά πλη­γή ήρχισε να αιμορραγή, τα ερυθρά αιμοφαίρια παρουσιάσθησαν αραιά, ο σφυγ­μός ταχύς, ο πυρετός υψωμένος. Μία ημέρα ακόμη, έπειτα άλλη, κατά τας ο­ποίας η αισιοδοξία διεδέχετο την απόγνωσιν, και τας ελπίδας η αγωνία, μία φωτεινή διακοπή ενός τραγικού ρόγχου:

— Αι ελπίδες μου εις τους Έλληνας...

Και τέλος η χθες πρωί: Ο ήσυχος, ο αιώνιος ύπνος. Ένα εικόνισμα, ολίγα φύλλα δάφνης από το μικρόν περιβόλι του εξοχικού του σπιτιού ετοποθετήθησαν επάνω εις τα εσταυρωμένα χέρια τα οποία έως προ τινων ημερών ανήσυχα, ασφαλή, στιβαρά, διηύθυναν την Ελλά­δα, και με αυτά, με της Παναγίας το βλέμμα και την δάφνην της ελληνικής γης, έφυγε δια την αθανασίαν ο Ιωάννης Μεταξάς.

Τώρα, πώς να σταθώμεν εμπρός εις τον Νεκρόν του και πώς να τον κλαύσωμεν; Από πού ν' αρχίσωμεν των αρετών του την απαρίθμησιν και πού να σταματήσωμεν εις των επαίνων το πλήθος; Νους οξύς, σκέψις βαθεία, αγάπη προς την Πατρίδα ασύλληπτος, γενναιότης ψυχής, τόλμη, απλότης, ευγένεια... — Και τί έλειπε, τί δεν είχε ο θαυμαστός αυτός άνθρωπος τον οποίον επέπρωτο ν' αποκτήση η Ελλάς οδηγόν εις την δύσιν του βίου του; Δημιουργός, Εμπνευστής, Στρατιώτης, Διδάσκαλος, πρώτος επι­τελής μεταξύ των επιτελών, μεταξύ των εργατών πρώτος εργάτης, αγρότης εις τους αγρούς, νέος εν τω μέσω των νέων, φρουρός εις τα σύνορα και Σωτήρ — ναι, Σωτήρ της τιμής της Πατρίδος μας το ιστορικόν εκείνο πρωί, το οποίον νομίζει κανείς ότι με το τεράστιον μέγεθος των ωρών του ηνάλωσε της λαμπράς του ζωής το υπόλοιπον. Πώς να σταθώμεν εμπρός εις τον Νεκρόν του και πώς να τον κλαύσωμεν; Αυτήν την στιγμήν αισθανόμεθα ότι, αι νεκραί του χείρες λύονται από την ψυχράν των αδράνειαν, ότι κινούνται πάλιν τα χείλη:

— ΕΜΠΡΟΣ, ΕΜΠΡΟΣ, ΜΗ ΣΤΕΚΕΣΘΕ! ΕΧΩ ΔΟΥΛΕΙΑ...

Απ' επάνω εκεί, από τους αγνώστους κόσμους όπου ζη ανήσυχος η ψυχή του, σκύβει κάτω προς την Ελλάδα του, πα­ρακολουθεί, εποπτεύει, προσέχει, ευλο­γεί, έχει ακόμη δουλειά, ο αλησμόνητος Κυβερνήτης.
ΜΑΖΙ ΤΟΥ ΛΟΙΠΟΝ! ΟΠΩΣ ΧΘΕΣ.
Μαζί του ολόκληρος η άλλοτε ερίζουσα και διχογνωμούσα και συμπλεκομένη Ελλάς, όπως από την πρώτην στιγμήν του πολέμου. Με ό,τι μας εδίδαξε, με ό,τι δρόμους μας ήνοιξε, με ό,τι όπλα μας έδωσε, με ό,τι σημαίας ύψωσε εις τους εξώστας μας, τας οποίας κρατεί τώρα το πένθος του μεσίστιους, με ό,τι μας αφήκε ως ένδοξον και μεγάλην κληρονομίαν, ΜΕ Ο,ΤΙ ΖΩΝ ΣΥΝΕΣΤΗΣΕ ΚΑΙ Ο,ΤΙ ΕΠΙΣΤΕΥΣΕ ΘΝΗΣΚΩΝ:

— Αι ελπίδες μου, εις τους Έλληνας"

Διότι, ναι, είχε δίκαιον να ελπίζη. ΑΣ ΜΗ ΕΟΡΤΑΖΟΥΝ ΚΑΙ ΑΣ ΜΗ ΑΓΑΛΛΩΝΤΑΙ ΟΙ ΕΧΘΡΟΙ. Έλειψεν ο Μεταξάς;... Εκατομμύρια Μεταξάδων γεννώνται τώ­ρα μέσα εις τας ψυχάς των Ελλήνων και θα έχουν τον σπόρον της αρετής και της δυνάμεως και του θάρρους του.
ΠΑΡΑ ΤΟ ΠΛΕΥΡΟΝ ΤΟΥ ΒΑΣΙΛΕΩΣ ΤΩΝ ΕΛΛΗ­ΝΩΝ, ΥΠΟ ΤΟ ΣΚΗΠΤΡΟΝ ΤΟΥ, ΠΙΣΤΟΙ ΕΙΣ ΤΟΝ ΟΡΚΟΝ ΜΑΣ, ΓΕΝΝΑΙΟΙ ΕΙΣ ΤΗΝ ΑΠΟΦΑΣΙΝ ΜΑΣ, ΠΕΙΘΑΡΧΙΚΟΙ ΕΙΣ ΤΟΝ ΑΞΙΟΝ, ΤΟΝ ΑΨΟΓΟΝ, ΤΟΝ Ε­ΞΕΧΟΝΤΑ ΑΝΔΡΑ, ΤΟΝ ΟΠΟΙΟΝ ΕΤΑΞΕ ΠΡΩΤΟΝ ΤΟΥ ΣΥΜΒΟΥΛΟΝ, θα βαδίσωμεν με το στέρνον ευθύ, το μέτωπον υψηλά, τα χέρια χαλύβδινα, προς την Νίκην. Εις τας πόλεις, αι οποίαι αντικρύζουν την βάναυσον των βαρβάρων επι­βουλήν, εις τα βουνά που αντιλαλούν των τηλεβόλων οι κρότοι, εις τους ουρανούς όπου μάχονται με τα πτερά της Δόξης οι Έλληνες, εις τας θαλάσσας που φωτίζουν με τους δαυλούς του Κανάρη οι ναυτικοί, ας ακουσθή μία κραυγή πελωρία, μία τρομακτική προσταγή: Εμπρός!... Οι Έλληνες, και οι μεγάλοι Έλληνες, απο­θνήσκουν. ΑΛΛΑ Η ΕΛΛΑΣ ΔΕΝ Θ' ΑΠΟΘΑΝΗ ΠΟΤΕ. Εμπρός, προς την Δόξαν, την Τιμήν και την Νίκην!

Δεν έχει ούτω;... Δεν είσαι, κ. Πρόε­δρε, σύμφωνος; Δεν επιβάλλεις συ το ε­νώπιον του σεπτού σου φέρετρου σταμάτημα να είναι βραχύ; Δεν θέλεις συ να κάμη ευλαβής τον σταυρόν του, να κλίνη το γόνυ ο Στρατός των Ελλήνων σου και ν' ανασηκωθή αμέσως, με τα όπλα, την πυρίτιδα και την λόγχην, τιμωρός, διώκτης, εκδικητής; ΛΟΙΠΟΝ, ΕΤΣΙ ΘΑ ΓΙΝΗ. Έζησες και μας έστειλες ένα πρωί να νικήσωμεν. Απέθανες, και κά­ποιο βράδυ θα έλθη κοντά σου η Παναγία της Τήνου, θα θωπεύση της ψυχής σου την αγωνίαν, θα διαστείλη τα χείλη σου εις μειδίαμα και θα σου αναγγείλη ότι η θέλησίς σου εξεπληρώθη, ότι η επιταγή σου εξετελέσθη, ΠΩΣ ΕΝΙΚΗΣΑΜΕΝ!

ΙΩΑΝΝΗΣ ΜΕΤΑΞΑΣ: ΕΙΠΑΝ ΚΑΙ ΕΓΡΑΨΑΝ ΓΙ ΑΥΤΟΝ

TO ΕΓΚΛΗΜΑ 
(Κύριο άρθρο της εφημερίδας ΣΚΡΙΠ με ημερομηνία 7/11/25)

Ο κ. Ιωάννης Μεταξάς , ο εχθρός του Λαού, ο υβριστής αυτού, εστράφη χθες άνευ επιφυλάξεως, άνευ δισταγμού , άνευ επιφυλάξεως εναντίον των ιερών τάφων των πολιτικών ηγετών τους οποίους αυτός υπενόμευσε, των οποίων την τραγωδίαν αυτός παρεσκεύασε , των οποίων την καταδίκην αυτός πρώτος υπέδειξεν.

Αυτός, ο μεταβαίνων εις τα μνημόσυνα προς δημοκοπίαν, αυτός καθύβρισε χθες την μνήμην αυτών , απειλών κατ' αυτών , αποκαλύψεις , διαψεύδων βεβαιώσεις του Νικολάου Στράτου , αυτός κατ' εξοχήν αναξιόπιστος δι' όσων είπε πάντοτε δια ν΄αναιρεί κατόπιν. Δεν εδίστασε να στραφή κατά των τάφων , κατά των ιερωτέρων συμβόλων του Λαού , δια να κατηγορήση , να υβρίση , να προπηλακίση, δια να σύρη εκτός του τάφου του τον Νικόλαον Στράτον και να κατηγορήση αυτόν ως ψευσθέντα, τον Νικόλαον Στράτον τον υπέροχον ήρωα της αυτοθυσίας.

Γνωρίζει και άλλα, είπεν, γνωρίζει πολλά, ηπείλησεν . Δύναται να γνωρίζη όσα θέλει ο κ. Μεταξάς, δύναται ν΄αποκαλύψη όσα νομίζει. Αλλ' ο κ. Μεταξάς δεν θα γίνη πιστευτός. Ο άνθρωπος ο οποίος ύβρισε τον Λαόν δεν δύναται να απαιτή παρά του Λαού όπως ακούση αυτόν, όπως δικαιολογήση αυτόν. Συνέλαβεν ο Λαός τον κ.Μεταξάν υπομομεύοντα τους πολιτικούς εκείνους , απειλούντα αυτούς δι' αγχόνης , έπειτα ανακηρυσσόμενον αρχηγόν, έπειτα συμφωνούντα μετά του αντιπάλου. Γνωρίζει ο Λαός τα εγκλήματα αυτού, γνωρίζει ότι ο κ.Μεταξάς δεν δύναται πλέον να εμφανισθή ούτε ως πολιτικός ούτε ως κατήγορος. Προς ποίον , λοιπόν, απευθύνεται ο κ.Μεταξάς ; Ενώπιον ποίων υβρίζει τους τάφους;

Ενώπιον του Λαού;

O κ. Ιωάννης Μεταξάς ώρυξε τους τάφους δια να επικρατήση. Πίπτων καθυβρίζει εκείνους τους οποίους έρριψεν εις τους τάφους. Δια των τάφων ανήλθε και πίπτων κατ' αυτών στρέφεται. Τί να είπωμεν προς αυτόν; Πώς να χαρακτηρισθή η πράξις του αύτη; Καταγγέλλομεν προς τον Λαόν και το νέον τούτο έγκλημα του κ.Μεταξά, έγκλημα όμοιον του οποίου ούτε η πολιτική ούτε ο ανθρωπισμός έχουν αναγράψη. Καθύβρισε τους τάφους όπως ηπείλει τους πολιτικούς όταν εκρατούντο. Τόσον είναι το μίσος του , τόση η δειλία του , τόση η πολιτική του φιλοδοξία: να μειώση και μετά τον φρικτόν θάνατόν των εκείνους τους οποίους εν τη ζωή υπενόμευε δια ν' αναδειχθή αυτός.Το νέον έγκλημα του κ. Μεταξά δεν διαγράφει αυτόν από τον πολιτικόν κόσμον μόνον αλλά και από εκείνους οι οποίοι πιστεύουν εις την ύπαρξιν της συνειδήσεως. Δεν δύνανται να ομιλούν περί αυτού ούτε πολιτικοί ούτε ειλικρινείς άνθρωποι σεβόμενοι εαυτούς.Στερούνται πλέον οριστικώς του δικαιώματος οι πολιτικοί να νομίσουν ότι δύνανται υπό μίαν οιανδήποτε προϋπόθεσιν , υπό οιονδήποτε πρόσχημα να συνεννοηθούν μετ' αυτού. 
Δεν έχουν το δικαίωμα τούτο, διότι αφήρεσεν αυτό ο λαός. Είναι εχθρός του και συκοφάντης νεκρών.
Ήδη δεν υπάρχει πλέον ο κ.Μεταξάς ή ως υπόδικος μόνον, αποκηρυσσόμενος και από τους φίλους του, λακτιζόμενος υπό του Λαού. 
Οι πολιτικοί του αντιβενιζελισμού έχουν την υποχρέωσιν να βαδίσουν προς την συγκρότησιν ενιαίου μετώπου, αγνοούντες εκείνον, αυτοί , εν πνεύματι ειλικρινείας. 
Ο Αντιβενιζελικός Λαός απαιτεί τούτο. Δεν δύνανται να υπάρχουν επιφυλάξεις ούτε σκέψεις άλλαι ωθούσαι προς την ματαίωσιν της προσπαθείας.Είναι ανάγκη η ένωσις να επέλθη, ταχεία, άμεσος, ειλικρινής ως εύχεται ο Λαός, δια την σωτηρίαν του αγώνος υπέρ της αποκαταστάσεως Δικαιωμάτων και των Ελευθεριών. Άνευ του κ. Μεταξά πλέον, η Ένωσις πρέπει να επέλθη ισχυρα, ειλικρινής εις τους σκοπούς, ακατάβλητος εις δύναμιν. 
Τούτο επιτάσσει ο Λαός και τούτο είναι το καθήκον των πολιτικών του αντιβενιζελισμού.                                                                                                                                                            (Επιστροφή)

ΓΕΩΡΓΙΟΣ ΔΡΟΣΙΝΗΣ: ΤΟ ΜΟΝΑΣΤΗΡΙ

Τα βαρυά αγωγιάτικα άλογα

Με τα ξύλινα σαμάρια.

Με σκοινιά και χαλινάρια,

με κουδούνια στο λαιμό.

Θα μας φέρουν καβαλάρηδες

Σε πανάρχαιο  μοναστήρι,

Πέρα από ψηλό γεφύρι

Πάνω από βαθύ γκρεμό.

Θα διαβούμε καβαλάρηδες

Την καμαρωτή του πόρτα.

Θα πεζέψωμε στα χόρτα

και στις στάλες της δροσιάς.

Και θαρθή  σκυφτός καλόγερος

Με τρεμουλιαστό το χέρι

Σκουριασμένα να μας φέρη

Τα κλειδιά της εκκλησίας.

Θαμπωμένοι  από το λιόβολο.

Ζαλισμένοι από το δρόμο,

Μ'  έναν  κάποιο κρυφό  τρόμο

Μπαίνοντας ψηλαφητά.

Χίλια μάτια Αγίων θα νιώσωμε

Να  μας βλέπουν δακρυσμένα.

Δέκα αιώνες κοιμισμένα,

Πρώτη μέρα ξυπνητά.

CORNELIU ZELEA CODREANU: ΕΠΙΣΚΕΨΗ ΣΤΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΤΟΥ Cernăuţi

Στα άλλα πανεπιστήμια επικρατούσε ηρεμία. Στο Cernăuţi από την άνοιξη του 1921 είχαν ήδη ξεκινήσει εκδηλώσεις γύρω από το ζήτημα του εκρουμανισμού του θεάτρου. Ένας σκληρός αγώνας , που διαρκούσε αρκετές ημέρες, έληξε με τη νίκη των φοιτητών. Την άνοιξη του 1922 οργάνωσα με την Ένωση των Φοιτητών της Νομικής μια επίσκεψη των φοιτητών του Ιασίου στο Cernăuţi .

Τύχαμε καλής υποδοχής από τους καθηγητές και από τους φοιτητές , Στη διάρκεια των 3 ημερών παραμονής μας -είμασταν περισσότεροι από 100 -δεν κάναμε τίποτα άλλο από το να επαινούμε, στους συμφοιτητές μας του Cernăuţi , τη καινούρια πίστη που θέριευε μέσα στη ψυχή μας.

Δεν ήταν κάτι δύσκολο.Το Cernăuţi όπως και το Ιάσιο -και ακόμα περισσότερο από αυτό - υπέφερε με τους δρόμους του άδειους, με το εμπόριο ανύπαρκτο, με τις εκκλησίες εγκαταλειμμένες, με τη γη και τους Ρουμάνους στο έλεος της εβραϊκής εισβολής. Σύντομα αναπτύχθηκε ανάμεσά μας ένας ισχυρός πνευματικός δεσμός βασισμένος στην επιθυμία και το κοινό ιδανικό να δούμε επιτέλους το γένος να αφυπνίζεται αποκτώντας συνείδηση της αξιοπρέπειας της δύναμής και των δικαιωμάτων του να διαφεντεύει τη τύχη και τη γη του (pe soarta şi pe ţara) . 

Το δέσιμο αυτό ενισχύθηκε στη συνέχεια με την επίσκεψη που μας ανταπέδωσαν εκείνοι του Cernăuţi , ένα μήνα αργότερα. Πρωτογνώρισα τότε το Tudose Popescu, αυτή τη αγνή μορφή του νεαρού μαχητή που στη συνέχεια εξελίχτηκε σε ένα από τους αρχηγούς του φοιτητικού κινήματος και που σήμερα αναπαύεται σε κάποιο κοιμητήριο ξεχασμένος στη σκιά ενός σταυρού(1).

Επιστροφή

ΔΙΔΩ ΣΩΤΗΡΙΟΥ :ΟΙ ΝΕΚΡΟΙ ΠΕΡΙΜΕΝΟΥΝ

ΚΙ ΗΡΘΕ Η ΑΝΟΙΞΗ του 1919. Ανήμερα την πρωτομαγιά ο πατέρας μας πήγε εκδρομή με αμάξι στη μπυραρία «Αϊντίν», μέσα σ' ένα δάσος, που πάνω στα δέντρα του η εμπορική εφευρετικότητα των ιδιοκτητών είχε φτιάξει πατάρια όμοια με στρογγυλούς άμβωνες. Εκεί πάνω ανέβαιναν για τα «πικ - νικ» τους οι εύθυμοι Σμυρνιοί κι άδειαζαν βαρελάκια ολόκληρα μπύρα.

Ήμουν κρεμασμένη η μισή έξω απ' τη σκάλα ενός τέτοιου παταριού και κουνώντας το ένα πόδι μου στον αέρα κοίταζα μια τη φύση, που είχε στρώσει πλούσια τα πράσινα και τα πορφυρένια ταπέτα της και μια την παρέα του πατέρα μου, που βρισκόταν στο ζενίθ του κεφιού.

Ένα αμάξι φάνηκε απ' το φιδωτό, σκονισμένο δρόμο ν' ανηφορίζει με καλπασμό. Κι είδα τον κύριο Στέλιο, το γραμματικό μας, να πηδάει έξαλλος, και χωρίς τις συνηθισμένες αβρές χαιρετούρες του, να ορμάει προς το μέρος που ήταν ο πατέρας μου και να του λέει κάτι στ' αυτί.

Πριν καν τελειώσει το μακρύ μυστικό του, ο πατέρας αναπήδησε κόκκινος σαν αστακός.

—Είναι εξακριβωμένο; τον ρώτησε.

—Μα ναι, βέβαια, σας λέω ότι...

Ο πατέρας έπαθε τότε ένα είδος τρέλας. Πέταξε το ποτήρι του στον αέρα κι άρχισε να σταυροκοπιέται, να κλαίει και να μονολογεί.

—Έρχονται, έρχονται... Δόξα σοι ο Θεός! Τέλειωσαν τα ψέματα...

Γύρισαν όλοι ξαφνιασμένοι και περίεργοι.

—Ποιοί έρχονται, Βασιλάκη, και κανείς έτσι; Μέθυσες;

—Οι Έλληνες! Οι Έλληνες φτάνουν! Ως το πρωί ο ελληνικός στόλος θα βρίσκεται στο λιμάνι της Σμύρνης.

—Οι Έλληνες; έκαναν όλοι μαζί, σα να μην το χωρούσε αμέσως το μυαλό τους. Οι Έλληνες; Ποιοί; Οι Έλληνες! Ά οι... οι Έλληνες!

Και τότε έπαθαν κι αυτοί ομαδικά την ίδια κρίση με τον πατέρα μου. Κι άρχισαν να κλαίνε και να 

γελούν και ν' αγκαλιάζονται και να ευχαριστούνε το Θεό και να κάνουν τάματα. Και στριφογύριζαν άσκοπα στον ίδιο χώρο, μ' επιφωνήματα κι αλαλαγμούς χαράς. Κι άλλοι μάζευαν τα πράματά τους βιαστικά και τα ξαναπαρατούσαν και τα ξαναμάζευαν κι άλλοι φώναζαν τα παιδιά τους για να φύγουν.

Δε θυμούμαι πόσο βάσταξε η σκηνή εκείνη, μα μόλις κόπασαν οι πρώτοι ενθουσιασμοί ο κύριος Τηλέμαχος ο «κουγιουμτζής», άναψε το τσιμπούκι του σκεφτικός κι άρχισε να λέει:

—Για καλό και για κακό πρέπει ν' αδειάσουμε τα μαγαζιά μας απ' τα πολύτιμα είδη. Να φτιάξουν οι γυναίκες μας ζώνες εσωτερικές για λίρες και πολύτιμες πέτρες... Βέβαια, δεν ξέρει κανείς ποτέ τι γίνεται. Οι ανώμαλες εποχές δεν είναι παίξε -γέλασε...

Τέτοιες ζώνες από κάμποτο, που μέσα αράδιαζαν τις λίρες σα φυσεκλίκια, τις θυμόμουνα να τις φοράει συχνά η μητέρα στα ταξίδια της. Τώρα άρχισαν όλοι να διατυπώνουν κι από μια γνώμη για τα προληπτικά μέτρα που θάπρεπε να πάρουν. Μόνο ο πατέρας μου δεν ήθελε ν' ασχοληθεί με σκέψεις πραχτικές που κατέβαζαν τον ενθουσιασμό και μείωναν την πίστη στην παντοδυναμία της λευτεριάς. 

Η μόνη ερώτηση που ανέβηκε στα χείλη του αυθόρμητα ήταν:

—Μαίρη, τις σημαίες τις ετοίμασες όλες;

—Όλες, Βασιλάκη, κι είναι και μεταξωτές.

Τα μάτια της μητέρας έπαιζαν, σα να γύριζε σελίδα. Έμεινε λίγο σκεφτική και στο τέλος με κάποια δισταχτικότητα είπε:

—Πάμε να φύγουμε, Βασιλάκη. Απόμερα είναι... Τέτοιες ώρες δεν ξέρει κανείς ποτέ...

Ο πατέρας πέρασε το χέρι του προστατευτικά στο μπράτσο της και της είπε με σιγουριά:

—Δεν έχει πια φόβους και τρομάρες. Τελείωσε η σκλαβιά, μην ανησυχείς.

Μόλις κατρακυλήσαμε κάτω από κείνο το περίεργο πατάρι, ο πατέρας πέταξε στα γκαρσόνια μια χούφτα λεφτά.

—Πάρτε, πάρτε, δε μου χρειάζονται πια οι τούρκικες λίρες. Είμαστε λεύτεροι παλικάρια, λεύτεροι!

ΠΩΣ Η ΑΓΓΛΙΑ ΕΠΡΟΔΩΣΕ ΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ και την παρέδωσε στα νύχια της πείνας.

Το κύριον ερώτημα του ελληνικού Λαού είναι και πρέπει να είναι το εξής: πού είναι το ψωμί που έχει κιόλας πληρώσει ο Έλλην φορολογούμενος με τα φτωχά του μέσα; Oι αρμόδιες για την διατροφή του ελληνικού Λαού Αρχές, είναι σε θέσι να δώσουν καθαρά την απάντησι στο ερώτημα. Προσπάθησαν με κάθε δυνατό τρόπο  να λύσουν το πρόβλημα αυτό για να καταπραϋνουν τη δυστυχία των φτωχών της Ελλάδος.

Η Α.Μ ο Αρχιεπίσκοπος κ. Δαμασκηνός , προσεπάθησε προσωπικώς , κατόπιν συναινέσεως των Αρχών Κατοχής να εξασφαλίση και να φέρη στη χώρα τις μερίδες του ψωμιού που ανήκαν στον ελληνικό λαό (αφού είχαν πληρωθή κιόλας απ' αυτόν ). Αλλ΄αποτέλεσμα των διαπραγματεύσεων , που έγιναν από τις αρμόδιες υπηρεσίες του Ελληνικού υπουργείου των Οικονομικών τον περασμένο Απρίλιο, ήταν να κλεισθή μία συμφωνία μετά της Αγγλίας σύμφωνα με την οποίαν  η Βρεταννική Κυβέρνησις  ανελάμβανε  την υποχρέωσι να παραδώση  350.000 τόννους αυστραλιανού σίτου. Η τιμή αγοράς  των σιτηρών  αυτών πληρώθηκε  τότε κατά το μεγαλύτερον της μέρος  τοις μετρητοίς  από τον Έλληνα φορολογούμενο , κυρίως γιατί  είχε δοθή η εγγύησις, ότι τα σιτηρά αυτά  θα παραδίδονταν  ΚΑΙ ΑΝ ΑΚΟΜΗ οι Άγγλοι αναγκάζονταν , εξ αιτίας  των πολεμικών γεγονότων , να εγκαταλείψουν την Ελλάδα. Η  εγγύησις αυτή εδόθηκε  από τον  Άγγλο  πρεσβευτή σερ Μίχαελ Πάλαιρετ στον κ. Κοτζιά τον Απρίλιο του 1941, δηλαδή  σε μια στιγμή , όπου τα Γερμανικά στρατεύματα είχαν κιόλας διαβή τα σύνορα, και οι Άγγλοι υποκινούσαν τον ελληνικό λαό  σ' ένα άσκοπο αιματοκύλισμα. Για να δώσουν δε στην όλη συμφωνία  την όψι μιάς τίμιας δουλειάς,πήραν πραγματικώς  τα λεπτά  των Ελλήνων φορολογουμένων , ενώ το εμπόρευμα , μετά την κατάρρευσι του αγγλοελληνικού μετώπου , κατακρατήθηκε στην Αλεξάνδρεια.

Αντί του υπό του ελληνικού Λαού παραγγελθέντος άρτου, ακολουθούσε η αγγλική κήρυξις  του αποκλεισμού εναντίον της μόλις προ ολίγου συμμάχου  Ελλάδος . Αντί του αγγλικού άρτου ήλθε η αγγλική επιχείρησις  λιμοκτονίας, το ύπουλο  αυτό παλαιό  αγγλικό μέσο , που έχει σκοπό  να κατανοήση με το μέσο της πείνης του πληθυσμού  ώριμο για επαναστατικές  απερισκεψίες. Σύμφωνα με την νοοτροπία της η Αγγλία  απέρριψε αλύπητα τις προσπάθειες που έγιναν  εκ μέρους εγκύρου  πλευράς  για την ελευθέραν  παραλαβή των παραγγελθέντων  και κατά μέγα μέρος πληρωθέντων  σιτηρών .Κατά τις πολυεβδομαδιαίες του προσπάθειες  ο Μακαριώτατος Αρχιεπίσκοπος  παρεκάλεσε  την Αυτού Αγιότητα  τον Πάπα να ενεργήση με τον Νούντσιό του στο Λονδίνο , για την αποδέσμευσι των επί τη βάσει συμφωνιών  και των διενεργηθεισών  πληρωμών  ανηκόντων  στην Ελλάδα σιτηρών. Οι Αρχές  Κατοχής πάντοτε έτοιμες  για παροχή κάθε βοηθείας  στον Ελληνικό Λαό , έδωσαν την εξής δήλωσιν.

1) Ότι είναι σύμφωνες  με τις προσπάθειες του Μακαριωτάτου Αρχιεπισκόπου για την απελευθέρωσι των 350.000 τόννων σιτηρών .

2) Οι Δυνάμεις Κατοχής έδωσαν την διαβεβαίωσι πως οι ποσότητες των σιτηρών  θα χρησιμοποιούνται μόνο για τον ελληνικό πληθυσμό.

3) Στην Ελλάδα οι Αρχές Κατοχής έχουν την υποχρέωσι να χορηγήσουν  κάθε αναγκαία διευκόλυνσι για τα ταξίδια της ανόδου και καθόδου  των μεταγωγικών πλοίων. 
Οι Αρχές Κατοχή διαπραγματεύθηκαν  την παραπάνω υπόθεσι με την αληθινά θρησκευτική αυτή αντίληψι .Οι διαβεβαιώσεις αυτές ήταν τέτοιες , ώστε κάθε νομίμως ενεργούσα Κυβέρνησις, θα ώφειλε να ενδώση και μάλιστα αφού η Αγγλική Κυβέρνησις μαζί με την φυγάδα ελληνική Κυβέρνησι  των μεταναστών  , χρησιμοποιούσαν  κάθε μέσο στο ραδιόφωνο και στο τύπο , για να διαβεβαιώσουν υποκριτικά , ότι προσπαθούν  να ανακουφίσουν τη δυστυχία του ελληνικού Λαού με αποστολές τροφίμων.

Τέτοιου είδους διακηρύξεις  και λόγοι μεταβιβάσθηκαν εις τα ραδιόφωνα την 10,18,19 και 27 Αυγούστου , την 9ην,11ην ,12ην 13ην.14ην,15ην ,17ην και 26ην Σεπτεμβρίου, την 3ην ,6ην,14ην,15ην,27ην.και 28ην Οκτωβρίου. Εν ονόματι και ως εκπρόσωπος  του Βασιλέως αδελφού του, ο Έλλην διάδοχος Παύλος έδωσε την 1ην Δεκεμβρίου 1941 , σ΄ένα ραδιοφωνικό του λόγο απ' το Λονδίνο , την επίσημον δήλωσιν ότι όπως οι Άγγλοι νομίζει και η οικογένεια των Γλυκσβούργων , με λόγια και με προπαγάνδα έκανε αρκετά δια την Ελλάδα. Όλα αυτά όμως είναι λόγια. Από πράξεις δεν βλέπομε  τίποτε. 'Η μάλλον το μόνο , που η Αγγλία έκανε  με θόρυβο , ήταν ένα ψυχρό, χωρίς οίκτο  "όχι" που έδωσε στον αντιπρόσωπο του Πάπα , ο οποίος παρεκάλεσε  εν ονόματι του ΄Ελληνος Αρχιεπισκόπου , για χάρι του Ελληνικού λαού, να παραδοθούν τα σιτηρά που ανήκουν στην Ελλάδα και είναι πληρωμένα κιόλας απ'  αυτήν.

Έτσι ύστερα από την στρατιωτικήν προς την Ελλάδα προδοσία εκ μέρους της Αγγλίας , ήρθε η διαταράξασα τον λαόν οικονομική εξαπάτησις [1].

Ο Άγγλος υπουργός των Εξωτερικών  Ήντεν , ως αρμόδιος  αντιπρόσωπος της μεγάλης Βρεταννίας , στην υπόθεσι των σιτηρών παραδέχτηκε με ψυχρό κυνισμό  την εξαπάτησι αυτή, και επικυρώνοντας  την βάσι της αγγλικής πολιτικής  είπε:" Μ' αυτό ακριβώς , η εγκατάλειψις  στη πείνα, είναι η αγγλική μέθοδος".

Η μέθοδος αυτή της Αγγλίας σημαίνει  για την Ελλάδα πολιτική αποπλάνησι , στρατιωτική εκμετάλλευσι, οικονομική πίεσι και τέλος  εγκατάλειψι και παράδοσι του κακονεταχειρισμένου λαού στην πείνα. (Ακρόπολις Τετάρτη 24 Δεκεμβρίου 1941)

Υποσημείωση 
[1] Ο αναγνώστης μοιραία θα οδηγηθεί εδώ στο να εκφράσει μια απορία. Ήταν λοιπόν δυνατόν οι κατακτητές να αποδέχονται μετ' ευλογιών μια σειρά επαφών και διαπραγματεύσεων με τον θανάσιμο αντίπαλο τους προκειμένου να επισιτισθεί ο ελληνικός λαός και από την άλλη μεριά εκείνος, δηλ. οι Σύμμαχοι και κυρίως οι Βρετανοί, να αδιαφορούν για το αν θα ζήσουν ή όχι οι ΄Ελληνες, που τους πρόσφεραν πραγματικά την πρώτη νίκη στο συμμαχικό στρατόπεδο διεξάγοντας έναν αγώνα χωρίς ελπίδες;
Στο ερώτημα αυτό έχει κληθεί να απαντήσει προσεκτικά η ιστορία. Και για μεν το πρώτο σκέλος, δεν έχει ιδιαίτερη σημασία το αν Γερμανοί και Ιταλοί παραμέρισαν λόγους αρχής και κύρους, αφού - σύμφωνα με το Διεθνές Δίκαιο - είχαν συγκεκριμένες ευθύνες για την επιβίωση του ελληνικού λαού. Και, σε τελευταία ανάλυση, μια ενδεχόμενη άρνηση της άλλης πλευράς, θα μπορούσε να χρησιμοποιηθεί προπαγανδιστικά (όπως ακριβώς είχε επισημάνει ο Δαμασκηνός στο από 30.7.1941 έγγραφο του προς τους πληρεξουσίους, μη φανταζόμενος τότε ότι η άρνηση θα μπορούσε να εκφρασθεί!).
Όσον αφορά το δεύτερο σκέλος, δηλ. τις βρετανικές ευθύνες για τον αποκλεισμό την εποχή που περνούσε ο ελληνικός λαός τή μεγαλύτερη τραγωδία του, εκεί πλέον η υπόθεση παίρνει άλλες διαστάσεις. Πρόκειται πλέον για έναν απαράδεκτο κυνισμό, με τεράστιο ηθικό κόστος. Στα πλαίσια αυτού του ηθικού στιγματισμού, δεν δίστασε να πάρει μέρος και η τότε εξόριστη ελληνική κυβέρνηση, όπως θα δούμε στη συνέχεια. 
Είναι κοινή πλέον πεποίθηση ότι τη μεγαλύτερη ευθύνη για την πείνα και τις εκατοντάδες χιλιάδες νεκρούς του «μαύρου χειμώνα» 1941-42 φέρει η συμμαχική πλευρά με την απαράδεκτη εκείνη συμπεριφορά της.(Δημοσθένης Κούκουνας:Αρχιεπίσκοπος Δαμασκηνός σελ 72)

ΠΕΤΡΟΣ ΩΡΟΛΟΓΑΣ: (Ο ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ ΚΑΙ) ΤΟ ΣΥΣΤΗΜΑ

Ήταν ακόμα πολύ νωρίς για να επιτύχη ο Δραγούμης τη γενική πολιτικοκοινωνική θεώρηση, να φτάση σε συμπεράσματα σαφή και να καθορίση τη μορφή της Ελληνικής Πολιτείας. Ατελής η πείρα του κι' ο πνευματικός του εφοδιασμός δεν παρουσίαζε πληρότητα. Παράλληλα τον πίεζεν η ανάγκη για σύντονη δράση και δεν έχανε ποτέ την παρουσία του συγκεκριμένου και αμέσου σκοπού του αγώνος, ώστε να απασχολήται ειδικώτερα με θεω­ρητικές αναζητήσεις.

Αλλ' ακριβώς η ανάγκη για τη σύντονη δράση προσέκρουε στην ανάγκη για τη διευκόλυνση της δράσεως, για την οργάνωση και την ανάπτυξη της. Κι' επήγασεν η πεποίθηση ότι με το αντιπροσωπευτικό σύστημα, το κοινο­βούλιο και τη δουλική προσήλωση στους τύπους, οι γεν­ναίες επιδιώξεις, οι μεγάλες πραγματοποιήσεις, είναι ανέφικτες.

Αντικρύζοντας τα εμπόδια και την αδράνεια ο Δραγούμης, αισθάνθηκεν ότι πρέπει να επιβληθή νέο σύστημα που να εξυπηρετή δίχως χρονοτριβή τις σκοπιμότητες, τις απαιτήσεις της τρέχουσας ώρας, και να μην αναχαιτίζον­ται οι ενέργειες, από καμμιά παρέμβαση αναρμόδιων και από κανένα γράμμα νεκρό.

— «Δεν συγχωρώ στον πατέρα μου το ότι προσκολ­λήθηκε στους συνταγματικούς τύπους».

Η Βουλή, η συνταγματική ορθοδοξία, η θεοποίηση των τύπων περιορίζουν την εθνική δραστηριότητα. Η όλη κοι­νοβουλευτική λειτουργία παρεμποδίζει την ανάπτυξη των πρωτοβουλιών. Έχει δημιουργηθεί ένας πολιτικός δασκα­λισμός, που δεν επιτρέπει την άμεση αντιμετώπιση των προβλημάτων. Η κοινοβουλευτική σχολαστικότητα απασχολείται με ζητήματα ακατανόητης ευθιξίας, με ζύγισμα δυνάμεων κομματικών και μέτρημα ψήφων. Αναφαίνεται, κάθε τόσο, η τυφλή θέληση των πολλών, για να εκμηδενίση μίαν απόφαση. Σπάνουν οι γενικές γραμμές της πολι­τικής, με το εναλλασσόμενο της κομματικής προσπάθειας.

Ο Δραγούμης έγινεν αντικοινοβουλευτικός στη Μακεδονία.

Αυτό που ζητεί να καταστρέψη, δεν ξέρει με τι μόνιμο και σταθερό να το αντικαταστήση, χαρακτηριστικό δε είναι το πως ταλαντεύεται απάνω στην εναγώνιά του έρευνα. Έχει πεισθεί ότι πρέπει να πέσουν οι φραγμοί, ότι δεν χρειάζεται να ζητήται. η γνώμη του πλήθους, σε προβλήματα που ξεπερνούν τη μάθηση του και την πείρα του, θέλει να ιδρυθή μια εταιρία στην Αθήνα με σκοπό «να βγάζη βουλευτές που να σκέφτονται αλλιώς από τους κοινούς (που να σκέφτονται για τη Μακεδονία)».

—«"Ας βγαίνουν βουλευτές, για να μην τύχη και θυμώση ο λαός αν του αφαιρέσουμε την ψήφο. Μα οι βουλευτές ας μην κοιτάζουν τα εθνικά ζητήματα. Ας κοιτάζουν τα επαρχιακά. Τα εθνικά τα κοιτάζουν εκεί­νοι που δεν έχουν να συλλογισθούν ούτε κοινοτικά, ούτε επαρχιακά".

Έτσι, από το 1903, ο Δραγούμης προσπαθεί να βρη έναν τύπο διακυβερνήσεως. Αρχική του σκέψη θα ήταν ν' αφαιρεθή από το λαό η ψήφος, που είναι άχρηστη και κάποτε τόσον επικίνδυνη. Αλλ' η αντικοινοβουλευτική του επαναστατικότητα δε φτάνει ίσαμε το σημείο ν' αποτολμήση καθαρά μια τέτοια δήλωση. Από την επίδραση τoυ περιβάλλοντος, κρατάει ακόμα ίσως κάτι από την πρόληψη των «λαϊκών ελευθεριών» και του φάνηκεν αρ­κετό να τις περιορίση στα έσχατα.

Ο λαός έχει ανάγκη να βρίσκεται σε απασχόληση. Οι εκλογές είναι οι μεγάλες γιορτές της δημοκρατίας, το Πάσχα της. Έχει συνηθίσει να βγάζη βουλευτές δικούς του εκλεκτούς, επαγγελματίες της πολιτικής για να τον εξυπηρετούν στα τοπικά και τα ατομικά ζητήματα. Κι' αν υπάρχει όμως τέτοια βουλή πρέπει να είναι ολότελα περιωρισμένη η αποστολή της. Ν' αποτελήται από πράκτορες επαρχιακούς, να μείνη στο φυσικό προορισμό της, να φτάνη ως εκεί που της επιτρέπουν οι δυνατότητες της, να μην είναι «σώμα κυρίαρχον», αλλ' άθροισμα αντιπροσώ­πων περιφερειακών και να μη δικαιούται να επεμβαίνη στον καθορισμό των μεγάλων κατευθύνσεων του Έθνους.

Από την πρώτη του εμφάνιση ο Δραγούμης εκδηλώ­νεται αντικοινοβουλευτικός. Αποκρούει το σύστημα και περιφρονεί την κοινοβουλευτική αριστοκρατία που βγάζουν στην επιφάνεια οι κάλπες.

Από την πρώτη του εμφάνιση εκδηλώνεται επίσης αντιδημοκρατικός, όχι μόνο διότι συγγενεύουν οι δυό έννοιες, όχι μόνον διότι δεν ανέχεται το ισοπέδωμα και ζητεί μια -διαφορετική τοποθέτηση και ικανοποίη­ση των αξιών, αλλά και διότι διαπιστώνει ότι ο λαός είναι αντιδημοκρατικός βαθύτατα. Αισθάνεται την ανάγκη της υποταγής σε ωρισμένα ξεχωριστά πρόσωπα, δεν παρα­δέχεται την έννοια της ισότητας, η επιβολή των ικανών γίνεται δίχως συζήτηση και παίρνει συχνά τις διαστάσεις μιας τυφλής προσωπολατρείας. 

Ο Έλλην βρίσκεται σε με­γαλύτερη άνεση μέσα σε μια κατάσταση πειθαρχίας, όταν καθοδηγείται από τους ικανούς και προτιμά να κινήται και να κατευθύνεται από πρόσωπα κι' όχι από ψυχρές ιδέες.

Όσο κι' αν η κοινοβουλευτική του αγωγή τον έκαμεν ευερέθιστο και φαινομενικά ανυπόταχτο, προτιμά να υποτάσσεται σε πρόσωπα Ισχυρά και να πιστεύη.

— «Στην εκκλησία της Αλεξανδρείας είχαν κλείσει, την πορτοπούλα που είναι στα κάγκελα και ο κόσμος σπρώχνονταν και ταράσσονταν. Ήρθε τρεχάτος ένας από μέσα και πήγε στην πορτοπούλα και την άνοιξε. Ο πρόξενος του είπε : — Τΐ κάνεις ;» Κι' εκείνος απήντησεν : 

— Ο πρόεδρος διέταξε».... Δηλαδή της κοινότη­τος ο πρόεδρος. Αυτός είναι ο Βασιλιάς, ο κοτζάμπα­σης ο προεστώς. Όλοι τον υπακούουν και δεν αντιλέγουν. Οι Έλληνες είμαστε ολιγαρχικοί κι' όχι δημοκρατικοί και όμως συχνά χανόμαστε από τα λόγια και δεν καταλαβαίνομε πως δεν είμαστε δημοκρατικοί. Ο πρόεδρος είναι ένας από μηχανής Θεός , είναι μια δύναμη ανώτερη , είναι μεγαλύτερος από τους άλλους ανθρώπους και δεν τον έβγαλεν η καθολική ψηφοφορία, αλλ' η αξία του".

Αντικοινοβουλευτικός, αντιδημοκρατικός, αντικομματικός ο Δραγούμης, κατανοεί από την πρώτη στιγμή, ότι οι θεσμοί και τα καθεστώτα δεν είναι σκοποί για τα Έθνη, άλλα μέσα και όπλα. Και διαισθάνεται ότι για την Ελλάδα χρειάζεται ένα καθεστώς καινούριο , πιο ελαστικό , πιο εξυπηρετικό των αναγκών της εποχής που να διευκολύνη τη δράση αντί να τη σταματά με τα μύρια εμπόδια. 

Στο Δεδέαγατς έχει τον καιρό να σκεφθή πλατύτερα. Μελετά τον κοινοβουλευτισμό όχι πια στενά μέσα στα ελ­ληνικά πλαίσια, άλλα σαν γενική αντίληψη του κόσμου. Μελετά τις επιδράσεις που μας έρχονται από τη Δύση, τις «νέες ιδέες» και βρίσκει ότι οι νέες ιδέες επιβουλεύονται το Έθνος περισσότερο από τους γύρω εχθρούς.

Φανερώθηκαν με τα κηρύγματα της γαλλικής Επα­ναστάσεως, απλώθηκαν με τη Δημοκρατία, αποτελούν το πνευματικό περιεχόμενο του «σύγχρονου πολιτισμού», του ρεπουμπλικανικού και σοσιαλιστικού. Και ο πολιτισμός αυτός μας έρχεται ύπουλος, μαλακός, καταπραϋντικός, γιο­μάτος χλιαρότητα, «με τη φιλανθρωπία του» με την αλλη­λοβοήθεια του, με τον κοινοβουλευτισμό του, με το ισοπέδωμά του και μας κάνει όλους τους ανθρώπους ίσους με τους μικρότερους».

Οι «νέες ιδέες» εξυπηρετούν την μετριότητα και τυποποιούν τον πολίτη στην άκρα νομιμοφροσύνη του. Καταρ­ρίπτουν την ισχυρή μονάδα, την αξία, ανεβάζουν το ανώ­νυμο πλήθος κι' αναγνωρίζουν την παντοδυναμίαν του Αριθμού. Παράλληλα απομονώνουν το άτομο και το στρέφουν κατά του συνόλου. Ιδιαίτερα, στην καμπή εκείνη της ιστορίας του Ελληνισμού, που το Έθνος είχεν ανάγκη από ένταση, ανάταση και ενότητα, ο Δραγού­μης κατανόησεν ότι πρέπει να χτυπηθούν οι νέες ιδέες, οι επίβουλες και χαυνωτικές, να πολεμηθούν οι επιδράσεις της Δημοκρατίας και του Σοσιαλισμού.

Δεν κατώρθωοε, βέβαια, να καθορίση για την Ελλάδα το κατάλληλο σύ­στημα, το ολοκληρωμένο, που να βασίζεται απάνω σε αρ­χές θεωρητικές και να ξεπερνά την εξυπηρέτηση των παρωδικών σκοπιμοτήτων. Έδωκε μόνον. ένα τύπο διακυβερνήσεως με Βουλή περιωρισμένης δικαιοδοσίας, Δεν κατέστρωσε τις βάσεις του νέου συστήματος, που έπρεπε ν' αντικαταστήση το παλιό. Περιωρίσθηκε, την εποχή εκείνη σ' έναν αγώνα για το ξέσπασμα των εθνικών δυνάμεων και την ανάδειξη των ισχυρών ατόμων, έναν αγώνα, που φαντάζει κάποτε σαν αυτοσκοπός. Κι' εκδηλώθηκεν ανεπιφύλακτα εχθρός του κοινοβουλευτισμού του δημοκρατικού πνεύματος και των κομμάτων. 

Το ιδιαίτερο χαρακτηριστικό του γνώρισμα είναι ένας πληθωρισμός ζωτικότητας, μια ανάγκη δράσεως, άγρια θέληση, για ν' αναταράξη και ν' ανυψώση τον κοιμώμενο Ελληνισμό, η προσπάθεια του να χυθή, να διαλύση την ύπαρξή του μέσα στον Ελληνισμό, για να τον καλλιτερέψη και ν' αναβαπτισθή κι' ο ίδιος στην εθνική κολυμβήθρα να βγη καλλίτερος, υψωμένος, σ' ένα επίπεδο ανώτερης ζωής.

Αλλά και ο αποκλειστικός άνθρωπος της δράσεως, κινούμενος από ενστικτώδεις παρορμήσεις, δεν είναι. Εξακολουθητικά τον τυραννούν η εναγώνια σκέψη, ο προορισμός του, ο ατομικός του ρόλος, η οδύνη που έρχεται από την αδυναμία της αυτοϊκανοποιήσεως, η έννοια του χρόνου.

Κι' ή φράση του δε φτάνει ποτέ στην τελική μορφή, όπου βρίσκει την εύκολη λύτρωση του ο λογοτέχνης ασπαίρει, είναι δοχείο των κινήσεων της ψυχής του και των ορμών, είναι μια επέκταση δραστηριότητας.

Δεν παίρνει για σκοπό της ζωής του την τελειωμένη μορφή. Σκοπός της ζωής του, κύριος, βασικός, είναι ο πό­λεμος του υπερήφανου και Ισχυρού , που βδελυσσεται με όλες τις φρικιάσεις της επιδερμίδας του, κάθε τι μικρό και δόλιο. Που ζητεί κυριαρχώντας απάνω στο 'Έθνος, να μεταδώση σ' αυτό την ευγένεια και τη σκληρότητα.

Περισσότερο από κάθε εξήγηση χαρακτηρίζει τη στάση του Δραγούμη, τη θέση του και νοοτροπία του, κατά την αποστολική, μάλιστα, εκείνη περίοδο της ζωής του, η ακόλουθη περικοπή.

— «Η Μακεδονία είναι τόπος Αληθινής ζωής, όχι ψεύτικης, όπως αι Αθήναι. Οι Έλληνες, είτε αξιωματικοί, είτε άλλοι, που στην Αθήνα κοποοσκυλιάζουν.—-και κανένα κίνδυνο δεν έχουν από κανένα - πήγαν στη Μακεδονία να βοηθήσουν τους Μακεδόνες και βρέθηκαν ριγμένοι σε άλλον κόσμο, σε κόσμο επικίνδυνο, σε κόσμο αλύπητο, περιτριγυρισμένον από γκρεμούς, από βάραθρα, από τριβόλους και παγίδες, από Βουλγάρους, από στοιχειά και από αίματα, κόσμον ζωής αληθινής. Πρέπει ν' ακονίσουν το μυαλό τους. τα πόδια τους, τα χέ­ρια τους, να ξεσκουριάσουν τα όπλα τους, να είναι αδιά­κοπα ξυπνητοί και έτοιμοι για πόλεμο. Ειδεμή χάνονται, ειδεμή πεθαίνουν, από αλύπητο χέρι Βουλγάρων ή Τούρ­κων. Ο θάνατος είναι αλήθεια, δεν είναι λόγια, σαν τα γυμνάσια στα Παραπήγματα, τα γραφεία του υπουργείου των Στρατιωτικών και η πλατεία του Συντάγματος, με τα τραπεζάκια του Ζαχαράτου, Ζαβορίτη κ. λ. π. όπου κανείς δεν πεθαίνει παρά από συγκοπή. Οι αξιωματικοί αυτοί, oι ψεύτικοι άνθρωποι, έγιναν άνδρες αληθινοί, έγιναν αληθινοί άνθρωποι. Όσοι πήγαν στη Μακεδονία ελευθερώθηκαν από την ψευτιά, που φέρνει την παρα­λυσία και τη νάρκη».

Ο Δραγούμης εκίνησε το Έθνος, όσον ολίγοι, Ύστε­ρα από την ταπείνωση του 97 αισθάνθηκεν ότι είναι μόνος ανάμεσα σ' έναν κόσμον ηττημένων. Κινούμενος από την αλληλεγγύη τη φυλετική κι' από την υποχρέωση του δυνατού να επιβάλη τη θέληση του, είπεν εν τη καρδία αυτού, ότι το σκόρπιο και άβουλο πλήθος των ηττημένων, θα το μεταβάλη σε λαό νικητών.(Από το βιβλίο Ίων Δραγούμης ,σελ 13-18, Θεσσαλονίκη 1938)